Codia continental

A codia continental é a capa de rochas ígneas, metamórficas e sedimentarias que forman os continentes xeolóxicos e as áreas de fondo oceánico pouco profundas das súas costas chamadas plataformas continentais. Esta capa antes chamábase sial porque a súa composición global é principalmente rica en silicatos de aluminio, formados por silicio e aluminio (Si-Al) e ten unha densidade máis baixa comparada coa codia oceánica, chamada sima, que é máis rica en silicatos de magnesio (Si-Mg, si-ma). Os cambios na velocidade das ondas sísmicas mostran que en moitas zonas a certa profundidade (a descontinuidade de Conrad), hai un contraste bastante marcado entre a codia continental superior, máis félsica, e a codia continental inferior, de carácter máis máfico.

A maior parte da codia continental é terra situada por riba do nivel do mar, pero as plataformas continentais poden ser ás veces moi extensas. Un bo exemplo é que o 94% da rexión de codia continental de Zelandia está submerxida baixo o océano Pacífico, mentres que as illas de Nova Zelandia constitúen o 93% da porción que está sobre o nivel do mar (só o 6% da rexión total).

A idade dos materiais da codia continental é moito máis antiga (miles de millóns de anos en moitos casos) que os da codia oceánica (centos de millóns de anos), xa que a codia oceánica antiga destrúese nas zonas de subdución. 

 Grosor e densidade 
miniatura|350px|O grosor da codia terrestre (km)

A codia continental consta de varias capas, cunha composición global media de SiO2 wt% = 60,6. A densidade media da codia continental é duns 2,83 g/cm3, menos densa que o material ultramáfico que forma o manto terrestre, que ten unha densidade de arredor de 3,3 g/cm3. A codia continental é tamén menos densa que a codia oceánica, cuxa densidade é de 2,9 g/cm3. Cun grosor entre 25 e 70 km, a codia continental é considerablemente máis grosa que a oceánica, que ten un grosor entre 7 e 10 km. Aproximadamente o 41 % da área superficial da Terra e un 70 % do volume da codia terrestre é codia continental.

 Importancia 
Como a codia continental se encontra na súa maior parte por riba do nivel do mar, a súa existencia permitiu que a vida que se iniciou no mar puidese evolucionar orixinando seres vivos terrestres. A súa existencia posibilita a existencia de mares epicontinentais e de plataformas continentais nas que se estableceu unha complexa vida de animais metazoos durante o Paleozoico, no que agora se chama explosión cámbrica.

 Orixe 
Toda a codia continental deriva en última instancia de fundidos procedentes do manto (principalmente basálticos) por diferenciación fraccionada do fundido basáltico e a asimilación (refundido) da codia continental preexistente. Deses fundidos basálticos parentais, segundo as ideas iniciais de Tuttle e Bowen, derivaron os abundantes granitos da codia continental por cristalización-diferenciación, pero tamén se puideron formar por refundido do basalto ou sedimentos en vez de por cristalización fraccionada. As contribucións relativas destes dous procesos na creación de codia continental aínda se discuten, mais a diferenciación fraccionada pénsase que xoga o papel dominante. Estes procesos ocorren principalmente en arcos magmáticos asociados coa subdución.

Hai poucas probas de que existise codia continental antes de hai 3500 millóns de anos. Aproximadamente o 20 % do volume actual da codia continental formouse hai 3000 millóns de anos. Houbo un desenvolvemento relativamente rápido das áreas de escudo consistentes en codia continental de idades entre os 3000 millóns e 2500 millóns de anos. Durante ese intervalo de tempo, formouse un 60% do actual volume da codia continental. O restante 20 % formouse durante os últimos 2500 millóns de anos.

Os propoñentes dunha hipótese de estado estacionario argumentan que o volume total de codia continental permaneceu máis ou menos igual despois da rápida diferenciación planetaria temperá da Terra e que a distribución de idades dos materiais actuais é simplemente o resultado dos procesos que levaron á formación de cratóns (as partes da codia agrupadas en cratóns é menos probable que se reorganicen por causa da tectónica de placas). Porén, isto non é xeralmente aceptado.

 Forzas en acción 

En contraste coa persistencia da codia continental, o tamaño, forma e número de continentes está constantemente cambiando ao longo do tempo xeolóxico. Diferentes partes sepáranse á deriva, coliden e rexúntanse como parte do gran ciclo supercontinental.

Hai actualmente uns 7000 millóns de km3 de codia continental, pero esta cantidade varía debido á natureza das forzas implicadas. A permanencia relativa da codia continental contrasta coa curta vida da codia oceánica. Como a codia continental é menos densa que a codia oceánica, cando as marxes activas de ambos coliden nas zonas de subdución, a codia oceánica adoita introducirse (subducir) por debaixo da continental en dirección ao manto. A codia continental raramente subduce (isto só pode ocorrer onde bloques de codia continental coliden e fanse máis grosos, causando unha fusión profunda baixo os cintos das montañas como o Himalaia ou os Alpes). Por esta razón as rochas máis antigas da Terra están nos cratóns ou núcleos dos continentes, en vez de nas continuamente recicladas rochas da codia oceánica, que en poucos centos de millóns de anos acaban subducindo; os fragmentos de codia continental intactos máis antigos de gneis de Acasta son de hai 4010 millóns de anos, mentres que a codia oceánica máis antiga de grande extensión (localizada na placa do Pacífico nas costas da península de Kamchatka) é do Xurásico (≈180 millóns de anos), aínda que podería haber fragmentos máis pequenos e antigos no mar Mediterráneo con 340 millóns de anos de antigüidade. A codia continental e as capas de rochas que están sobre e dentro dela son así un mellor arquivo da historia da Terra.

A altura das cadeas montañosas está xeralmente relacionada co grosor da codia. Isto é resultado da isostasia asociada coa oroxénese (formación de montañas). A codia é engrosada polas forzas compresivas relacionadas coa subdución ou a colision continental. A flotación da codia fórzaa a ascender, e as forzas da tensión colisional son equilibradas pola gravidade e a erosión. Isto forma unha quilla ou raíz da montaña baixo a cadea montañosa, que é onde se encontra a codia máis grosa. A codia continental máis fina atópase en zonas de rift, onde a codia adelgaza debido a fallas separadoras (tectónica extensional) e finalmente é separada, sendo substituída alí por codia oceánica. Os bordos de fragmentos continentais formados deste modo (ambos os lados do océano Atlántico, por exemplo) denomínanse bordos pasivos.

As altas temperaturas e presións das zonas profundas, a miúdo combinadas cunha longa historia de distorsión complexa, causa que gran parte da codia continental inferior sexa metamórfica (a principal excepción a isto son as intrusións ígneas recentes). As rochas ígneas poden tamén ser "laminadas", formando láminas no fondo da codia, é dicir, engadidas á codia formando unha capa inmediatament baixo ela.

A codia continental é producida e (moito menos frecuentemente) destruída principalmente polos procesos da tectónica de placas, especialmente nos bordos de placas converxentes. Adicionalmente, o material da codia continental é transferido á codia oceánica por sedimentación. Poden engadirse novos materiais aos continentes pola fusión parcial da codia oceánica en zonas de subdución, causando que o material máis lixeiro ascenda en forma de magma, formando volcáns. Ademais, o material pode acrecionarse horizontalmente cando os arcos de illas volcánicos, montes submarinos ou estruturas similares colisionan contra unha parte do continente como resultado dos movementos das placas tectónicas. A codia continental tamén se perde por erosión e subdución de sedimentos, erosión tectónica de antearcos, delaminación e subdución profunda de codia continental en zonas de colisión. Moitas teorías sobre o crecemento da codia continental son polémicas, incluíndo as taxas de crecemento e reciclaxe da codia, se a codia inferior se recicla de forma diferente á codia superior, e durante que parte da historia da Terra operou a tectónica de placas e foi o modo dominante de formación e destrución da codia continental.

Debátese se a cantidade de codia continental estivo incrementándose, diminuíndo, ou permaneceu constante no tempo xeolóxico. Un modelo indica que antes de hai 3700 millóns de anos a codia continental constituíu menos do 10 % da cantidade actual. Hai 3000 millóns de anos a cantidade era dun 25 %, e despois dun período de evolución rápida da codia era xa dun 60% da cantidade actual hai 2600 millóns de anos. O crecemento da codia continental parece que ocorreu en aceleróns de incrementos de actividade corespondentes a cinco episodios de aumento da produción de codia no tempo xeolóxico.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Outros artigos 
 Mapa xeolóxico
 Provincia xeolóxica
 Litosfera
 Descontinuidade de Mohorovičić
 Codia oceánica
 Tectónica de placas
 Terreo (xeoloxía)

 Bibliografía 









  (Diagram entitled "Model of growth of continental crust through time" by )



 Ligazóns externas 
 Composición media da codia continental
 Crust 5.1
 Evolución da codia continental
 Mapamundi da codia continental

Categoría:Tectónica de placas
Categoría:Estrutura da Terra