Consuelo Álvarez Pool

Consuelo Álvarez Pool,, nada en Barcelona o 24 de xullo de 1867 e finada en Madrid o 19 de xaneiro de 1959, foi unha xornalista, política, sindicalista, sufraxista, feminista e escritora española. coñecida co pseudónimo de "Violeta". Pertencía á primeira promoción de mulleres telégrafas de España. Foi unha das dúas primeiras mulleres xornalistas –xunto con Carmen de Burgos– que se incorporaron á redacción dun xornal. Represalias do franquismo. Por meras razóns cronolóxicas podería ser asignado á Xeración do 98.

 Traxectoria 
Naceu en Barcelona no seo dunha familia pequeno-burguesa. Os seus avós paternos eran de La Bañeza (provincia de León) e os maternos ingleses, que viñan a España para explotar a minería. Co seu pai, mestre, director do colexio e funcionario, trasladáronse por toda España; tamén foi un gran defensor da igualdade na educación das nenas e dos nenos, inculcando na súa filla a importancia da educación na formación de persoas libres.

Era bilingüe (castelán e inglés), e tamén estudou outros idiomas como francés e italiano na Escola Oficial de Idiomas de Madrid.

Compaxinou a profesión de telégrafa coa de xornalista e foi moi activa na vida política e cultural en prol dos dereitos das mulleres. Foi unha recoñecida feminista e anticlerical, denunciando en escritos, conferencias e mitins o traballo da Igrexa contra a emancipación da muller.

 Telegrafista 
Consuelo Álvarez formouse na Escola de Telegrafía, fundada pola Asociación para la Enseñanza de la Mujer, onde as alumnas estudaban durante dous anos, obtiñan o título de telégrafa e posteriormente se presentaban aos exames de Telegrafos. O seu traballo consistía en transmitir e recibir mensaxes en morse nas oficinas de telégrafos.

Cando tiña 17 anos, o seu pai morreu e a economía familiar estaba en problemas. Pensando na emancipación económica, solicita facer un exame para ingresar no Corpo Telegráfico. O 15 de abril de 1885 aprobou a proba de acceso para Auxiliar Temporal de Telégrafos; foi a primeira vez que se convocara un exame ao que podían acceder as mulleres solteiras maiores de 16 anos, pero non foi ata 1909 cando o seu contrato fose definitivo. Ingresou na Oficina Internacional porque Consuelo Álvarez dominaba varios idiomas e o seu perfil se adaptaba ao posto. Este ano tamén conseguiron praza Clara Campoamor e a súa filla Esther Azcaráte Álvarez.

A data do 11 de outubro de 1906 foi importante para ela, porque Violeta deu cobertura xornalística ao seu xornal El Paísno Congreso Internacional de Telegrafía inalámbrica, unha cuestión técnica e propia da súa profesión.

Pertenceu ao Corpo Telegráfico ata a súa xubilación, aos 65 anos, foi xefa de prensa do primeiro gabinete de prensa de Telegraph creado en 1915, representante sindical no Sindicato Telegráfico e impulsora da creación da Escola Técnica Superior de Enxeñeiros de Telecomunicación.O 8 de novembro de 2018 a “Comisión Filatélica Estatal” aprobou a emisión dun selo dedicado á Muller Telegrafista, coa imaxe de Consuelo Álvarez Pool, Violeta.

O 22 de abril de 2019 púxose en circulación o sobre postal e o selo coa figura de Violeta, dentro da serie Personajes.

A Asociación de Amigos del Telégrafo, o 22 de abril de 2019, no marco do XIII Memorial Clara Campoamor, entregou a insignia do Telégrafo a Carmen Marco Azcárate , bisneta de Consuelo Álvarez, Violeta , en representación de toda a súa familia e en recoñecemento a o traballo realizado para a profesión de telegrafista, no salón de actos da antiga Escola Telegráfica, na rúa Conde de Peñalver de Madrid.
miniatura| A Asociación de Amigos do Telégrafo concede o distintivo Telégrafo á Familia de Consuelo Álvarez, Violeta
miniatura| Na homenaxe a Consuelo Álvarez, Violeta. Victoria Crespo, investigadora e biógrafa, Julio Azcárate Román, neto e Carmen Marco Azcárate, bisneta.

 Xornalista 
Consuelo Álvarez Pool comezou a facer xornalismo en Oviedo, onde se mudou cando se separou do seu marido. Despois trasladouse a Madrid e comezou a traballar no xornal El País, xornal republicano-progresista con colaboración permanente. Tiña que escribir sobre “cousas de muller” –moda, cociña, casa– e foi entón cando adoptou o pseudónimo de Violeta. Con este pseudónimo xa asinou artigos sobre o divorcio, os dereitos das mulleres á educación e a unhas condicións laborais equitativas, a reforma penitenciaria, a defensa da clase traballadora, a violencia machista, entre outros.

Consuelo Álvarez, Violeta, considerou necesario escribir para contar as miserias que vía ao seu redor. Tamén reflexionou sobre o traballo da prensa nestes termos: "A misión da prensa non é só dar a coñecer acontecementos destacados, tamén ten unha finalidade instructiva, moralizadora e revolucionaria".

Foi redactora da revista feminista Redención, (1915-1922) a primeira en España deste xeito autodenominada, fundada en Valencia por Ana C. Bernal e que tiña entre os seus obxectivos apelar ás mulleres para "despoxarse da súa rutineira indiferenza coa cousa pública".

Nos estudos actuais sobre a muller no xornalismo, Consuelo Álvarez, Violeta, é recoñecida como unha das pioneiras, e así se reflicte en Escritoras españolas en los medios de prensa 1868-1936.En 1907 foi admitida na Asociación de Prensa de Madrid xunto con Carmen de Burgos, Colombine. O carné de prensa deulles un recoñecemento de profesionalidade, sendo as dúas primeiras mulleres xornalistas en incorporarse a un equipo editorial, Carmen de Burgos no do diario Heraldo de Madrid e Consuelo Álvarez, Violeta, no do xornal El País, xornal republicano-progresista.

 Pensamento 
O seu ideario defende a separación de Igrexa e Estado, a coeducación entre nenos e nenas como medio para acadar a igualdade e a defensa dos dereitos das mulleres. Como di a súa investigadora e biógrafa Victoria Crespo Gutiérrez, Directora do Museo Postal y Telegráfico

Tivo unha ampla actividade social, participando ou fundando diferentes asociacións:

 Fundou en 1909 a Asociación las Damas Rojas de Madrid para a defensa da muller, onde reclamaban a mellora do traballo das mulleres, o dereito ao voto e o dereito ao divorcio.
 Aos 67 anos ingresou na Asociación de Mujeres contra la Guerra y el Fascismoen xullo de 1934, participou no I Congreso Nacional desta asociación, onde se acordou que as delegadas asistirían ao Congreso Mundial en París, os días 4, 5 e 6 de agosto con motivo do aniversario da Gran Guerra. Asistiu como delegada Consuelo Álvarez. En 1937, Violeta tamén participou na II Conferencia Nacional de Mujeres contra la Guerra y el Fascismo celebrada en Valencia.
 Na Asociación El Fomento de las Artes obtivo a cátedra de Gramática Francesa e Española por concurso en 1916.
 Loita por erradicar a prostitución, polo tanto, pertenceu á Sociedade Española del Abolicionismo.
 Sociedade Española de la Higiene.
 Asociación de Centros Infantiles de Madrid, para protexer a infancia.
 Asociación Española para el Progreso de las Ciencias.
 Fundador de Fraternidad Cívica, Asociación para honrar aos defuntos ilustres e para embelecer o cemiterio civil de Madrid. (1916-1932)

Feminista e defensora do acceso das mulleres á educación para obter unha ampla formación, que lles permita acadar unha independencia económica suficiente para non ter que considerar o matrimonio como medio indispensable de subsistencia. Defensora do dereito ao divorcio, reflectido nos seus escritos e conferencias, actualmente os seus pensamentos son obxecto de investigación e estudo en teses académicas. Nesta loita non estivo soa, houbo máis mulleres como Carmen de Burgos, Colombine, e a súa propia filla Esther Azcárate Álvarez.

Participou activamente na vida cultural, pertenceu ao Ateneo de Madrid (1907-1936) onde impartiu conferencias, asistiu a tertulias e debates literarios. Ao longo da súa vida mantivo correspondencia con figuras dos ámbitos da política e da literatura, especialmente co seu amigo Benito Pérez Galdós (en cuxa casa se conservan sete cartas), así como con Rafael Salinas, Belén de Sárraga, Rosario de Acuña, Joaquín Costa, etc. Manuel Azaña, Miguel de Unamuno e Santiago Alba entre outras persoas.

O seu pensamento anticlerical deuse de manifesto en escritos, conferencias e mitins, e foi recollido na prensa da época, como o encontro de mulleres "anti-vaticanistas" celebrado no Casino da rúa Esparteros de Madrid, ou o mitin feminino celebrado no teatro Barbieri de Madrid o 4 de xullo de 1910, ou a participación no ciclo de conferencias organizado pola Unión de Empregados de Banca e Bolsa de Madrid, en outubro de 1931, nas que a súa tese de doctorado Tratábase do tema social. relación entre relixión e capitalismo.

A súa actividade política foi intensa, sendo candidata por Madrid nas eleccións de 1931 polo Partido Republicano Democrático Federal, pero non foi elixida. Como a súa compañeira Clara Campoamor (Partido Radical), defendeu o dereito ao voto das mulleres.

En 1907, o Partido Republicano Democrático Federal ao que pertencía Violeta comprometeuse a presentar un proxecto de lei a favor do voto das mulleres, pero non foi ata 1908 cando o deputado Francisco Pi y Arsuaga, xefe do Partido Republicano Democrático Federal, presentou unha emenda ao Congreso para que as mulleres maiores de 25 anos poideran votar nas eleccións municipais. Pasarían varios anos ata 1931, xa na II República, cando se aprobou o sufraxio universal o 1 de outubro de 1931 e as mulleres obtiveron o seu dereito a voto.

O 22 de xullo de 1931, Consuelo Álvarez, Violeta, organiza coas mulleres telégrafas unha homenaxe á deputada, telégrafa e amiga Clara Campoamor, quen tomou a palabra para agradecer o acto ás súas compañeiras e díxolles: "A nova Constitución outorgará ás mulleres todos os dereitos dos que ata agora estaban privadas".

Tamén pertenceu á masonería. Consuelo Álvarez Pool, denominada simbolicamente Costa, foi iniciada na Loxia de Adopción Ibérica núm. No 67 en 1910.

Despois da guerra civil foi represaliada. O franquismo aplicoulle a Lei de Represión da Masonería e do Comunismo, e foi xulgada polo Xulgado Especial para a Represión da Masonería e do Comunismo, Sumario 480-44 contra Consuelo Álvarez Pool polo delito de Masonería e condenada a 12 anos en prisión. Consuelo Álvarez, Violeta, cumpriu a súa condena en liberdade provisional pola súa idade, 77 anos, e unha saúde moi deteriorada.

 Medios 
Consuelo Álvarez Pool, Violeta, desenvolveu un amplo e intenso traballo xornalístico, tanto na prensa escrita como na radio.

Pertenceu á Asociación de Prensa de Madrid dende 1907 e ocupou o cargo de xefa de prensa de Telégrafos (1915-1918).

 Prensa 

 El Progreso de Asturias (1902-1903)
 La Conciencia Libre. Publicación Librepensadora. (1905-1907)
 El País, diario republicano-progresista  (1904-1920)
 La Vida Socialista (1910-1914)
 El Telegrafista Español (1907-1918)
 Pensamiento Femenino

 Radio 

 Radio España
 Unión Radiofónica
Vida persoal

Con 21 anos, Consuelo Álvarez Pool casou con Bernardo Azcárate en Trubia, Asturias. Tivo dous fillos e dúas fillas, dos que viviron Laureano (1890) e Esther (1893); Gloria morreu aos 5 anos e o cuarto fillo morreu ao nacer.

 Obras 
Forma parte da xeración de escritoras do 98, composta entre outras por Emilia Pardo Bazán, Carmen de Burgos, Colombine, Sofía Casanova, Patrocinio de Biedma, Rosario Acuña, Blanca de los Ríos Lampérez, Carmen Baroja, María de la O Lejárraga, Regina de Lamo ou María de Maeztu.Como escritora xa foi recoñecida polo escritor e crítico literario Rafael Cansinos Assens na súa obra Nova literatura, tomo II. Literatura feminina (1917), e pola profesora da Universidade Autónoma de Madrid, Raquel Arias Careaga no artigo publicado en marzo de 2019, Poetas españolas en la penumbra.

 Contos 

 La Pasionaria, La medalla de la Virgen, Las Amapolas, El Ramo de Claveles, El Primer Vals y Hojas caídas. (1900) 
 Cuentos de “El País”. Son 24 contos publicados entre 1904 e 1916, Violeta escribiu sobre os temas que lle preocupaban: a indefensión das mulleres, sobre todo da clase social baixa, a prostitución, maltrato as mulleres, nenos e nenas, o acoso laboral, o desafiuzamento, o pacifismo. A maioría das personaxes son mulleres.
 Cuentos publicados na revista La Vida Socialista.

 Obra poética 
A súa poesía foi publicada nos principais xornais onde escribiu.

 Doce poemas na primeira páxina de El Progreso de Asturias entre os anos 1902 e 1903, xeralmente de temática amorosa, e tamén foron asinados por Consuelo Álvarez.
 Catorce poemas recollidos en El País (1909-1919).
 Un poema na Vida Socialista.

 Crítica literaria 

 Monógrafos oratorios de Mariano Aramburu Machado
 El huerto de Epiceto de Antonio Zozaya.

 Crónicas de viaxes sociais 

 Impresiones de un viaje (1907)
 Catalanas (1909-1910)
 Veraniegas (1911)
 Santanderinas, Aldeanas y Viajeras (1912)
 Alicantinas (1913)
 Viajeras (1913)
 Por tierras gallegas (1916)

 Prólogos e epílogos de libros 

 Modulaciones de Manuel Camacho Beneytez (1914)
 ¡Mujeres! Siluetas femeninas de Juan García Cobacho (1930).

 Traducións ao francés 

 Los amores de Gambetta

 Novela 

 La Casona del Pinar. Novela autógrafa, de carácter autobiográfico, narra nesta novela a vida de tres xeracións da familia Hidalgo de Mendoza.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Consuelo Álvarez, "Violeta": telegrafista, periodista y defensora de los derechos de la mujer. María Victoria Crespo Gutierrez.



 Ligazóns externas 
Asociación de Amigos del Telégrafo de España

Categoría:Nados en Barcelona
Categoría:Nados en 1867
Categoría:Sindicalistas de Cataluña
Categoría:Xeración do 98
Categoría:Xornalistas de Cataluña
Categoría:Feministas de Cataluña
Categoría:Masóns de España
Categoría:Escritores en lingua castelá
Categoría:Anticlericais