Sombreiro de ouro de Schifferstadt

O sombreiro de ouro de Schifferstadt (en alemán Goldene Hut von Schifferstadt) foi atopado en 1835 mentres traballaba nun campo preto da cidade de Schifferstadt, Rhein-Pfalz-Kreis. O artefacto da Idade do Bronce está feito de fina lámina de ouro e servía de cuberta exterior dun sombreiro con bordo e correa, que probabelmente estaba feito de material orgánico e estabilizaba mecanicamente a fina folla de ouro no exterior.

 Clasificación 
O exemplo de Schifferstadt é o máis antigo e o primeiro achado dunha serie de catro sombreiros de folla de ouro en forma de cono coñecidos da Idade de Bronce, que foron descubertos durante os séculos XIX e XX no sur de Alemaña (Berliner Goldhut, cono de ouro de Ezelsdorf-Buch) e en Francia (cono de ouro de Avanton) atopáronse en máis ou menos bo estado. Con excepción dos danos no bordo do sombreiro, a peza de Schifferstadt conservouse na súa totalidade.

Baseándose en tres machados de bronce atopados e nunha comparación de ornamentos con outros achados, a data da súa fabricación estímase entre 1400 e 1300 a. C.

Suponse hoxe que os sombreiros de ouro servían de insignia relixiosa de deuses ou sacerdotes dun culto ao sol que estaba moi estendido en Europa Central a finais da Idade do Bronce. Esta visión está apoiada pola representación pictórica dun obxecto interpretado como un sombreiro cónico sobre unha lousa de pedra procedente da tumba de Kivik en Skåne, no sur de Suecia, nun contexto claramente relixioso-cultual.

Despois de descifrar parcialmente o canon de ornamento dos sombreiros de ouro con forma de cono do tipo Schifferstadt, agora adscríbenselles propiedades de calendario de grande alcance aos conos de ouro ademais da súa función representativa e culta. Non está claro se se usaron realmente como calendario ou se só representan o coñecemento astronómico subxacente.

 Descrición 
miniatura|345x345px| Sombreiro de ouro de Schifferstadt: bandas ornamentais e patróns de selos asociados
O sombreiro dourado de Schifferstadt é un sombreiro dourado duns 350 gramos de peso, dividido ornamentalmente en bandas horizontais e decorado con selos de punzón. Ten unha punta roma e sen decorar e ten un fuste curto e agachado cunha calota escalonada e un bordo ancho. O sombreiro de ouro é de 29,6 cm de alto e ten un diámetro duns 18 na base cm. O bordo é duns 4,5 cm de ancho.

Durante a produción, a chapa metálica do sombreiro foi cortada ao redor do bordo ao redor dun fío de cobre, que se perdeu despois de ser atopado, para proporcionar unha estabilidade mecánica adicional.

O sombreiro dourado está dividido en toda a lonxitude por bandas decorativas e marco horizontais e está adornado por todas partes. Utilizáronse cinco patróns de punzón diferentes e un patrón único para decorar sistematicamente as bandas horizontais con patróns de selos similares repetidos.

A separación óptica das bandas individuais de adorno foi realizada mediante costelas aneis ou bandas que estaban decoradas coa marca de tiro. As bandas ornamentais conteñen principalmente motivos de discos e círculos, que teñen unha xoba interior circular e están bordeados por até seis aneis exteriores.

Unha característica especial é a aparición de dúas bandas decorativas con patróns de ollos, que tamén se poden observar de forma similar nos sombreiros dourados de Ezelsdorf-Buch e Berlín. En contraste cos outros conos de chapa de ouro atopados, a punta do cono non está coroada por unha estrela, senón que está completamente sen decoración.

Na ilustración adxacente móstrase unha visión xeral da forma do sombreiro de ouro de Schifferstadt, así como do tipo e número de punzóns de patrón utilizados nas respectivas zonas de adorno principais.

 Función de calendario 
Segundo Wilfried Menghin, os sombreiros de ouro do tipo Schifferstadt, que tamén inclúen o cono de folla de ouro de Ezelsdorf, mostran unha secuencia sistemática en canto ao número e tipo de adornos utilizados nas bandas individuais de adornos. 

Baseándose nas investigacións do sombreiro de ouro de Berlín completamente conservado, descubriuse que un calendario astronómico baseado nun sistema lunisolar pode plasmarse nos sombreiros de ouro.

Para obter unha visión xeral das características e da funcionalidade das funcións do calendario dun sombreiro de ouro da Idade do Bronce do tipo Schifferstadt, véxase Sombreiros de ouro.

 Lugar de achado e historia 
miniatura| "Sombreiro de ouro" con tres machados encontrados de acompañamento
O sombreiro de ouro de Schifferstadt foi atopado o 18 de abril de 1835 durante un traballo de campo en Won Reuschlache a un quilómetro ao norte da aldea de Schifferstadt. O achado foi entregado ao día seguinte ás autoridades gobernamentais de Speyer, que naquel momento pertencía ao Reino de Baviera.

As circunstancias observadas e reconstruíbeis apuntan a un depósito de culto: o sombreiro colocouse en posición vertical nuns 60 enterrado profundamente. A punta do sombreiro sobresaía xusto debaixo da superficie da terra; o propio sombreiro estaba de pé sobre unha lousa de barro feblemente cocido cando foi atopado. O propio cono de folla de ouro encheuse con terra ou cunha mestura de terra e cinza, que non se conservou.

A lousa de barro, tampouco conservada, que se desmoronaba ao recuperar o sombreiro, foi colocada sobre unha capa de area duns centímetros de espesor nun rectángulo duns 60m no pozo escavado de arxila. Atopáronse tres machados de man de bronce apoiados no sombreiro e tamén se conservaron.

 Fabricación 
O artefacto foi martelado con aliaxe de ouro 86,37 % Au, 13 % prata Ag, 0,56 % cobre Cu 0,07 % e estaño Sn; está feito dunha soa peza e ten un grosor medio de parede de 0,20 mm a 0,25 mm na zona do eixe e arriba da calota. O bordo é moito máis fino e ten un grosor medio de parede de só 0,08 a 0,13 mm arriba. Polo tanto, suponse que o bordo foi reelaborado na antigüidade.

O peso do ouro do sombreiro de ouro é equivalente a un cubo de ouro duns 2,5 cm de lonxitude do bordo como material de partida. Este branco de ouro forxouse durante o proceso de mecanizado até aproximadamente o grosor do papel da máquina de escribir.

Debido ás propiedades tribolóxicas do material, o material endurece a medida que aumenta o grao de deformación e despois tende a rachar. Para evitar estas gretas, foi necesaria unha deformación especialmente uniforme durante a forxa. Ademais, durante o proceso de fabricación, a peza tivo que ser sometida repetidamente a polo menos 750 °C son recocidos suaves.

Debido á baixa temperatura de fusión da aliaxe de ouro (uns 960 °C) require un control da temperatura bastante preciso e un quecemento ben definido do compoñente para evitar que a superficie se derrita. Para este proceso, o artesán da Idade do Bronce utilizaba un lume de carbón ou un forno, semellante aos fornos de cerámica, cuxa temperatura, porén, só podía controlarse de forma limitada mediante a adición de osíxeno mediante un fol.

Como parte do procesamento posterior, o sombreiro dourado de Schifferstadt foi provisto de bandas ornamentais radiais. Para tal fin, o corpo interior oco recheouse cunha masilla de ourive axeitada a base de resina de árbore e cera para a súa estabilización e estruturouse a fina lámina de ouro na forma actual desde o exterior presionando repetidamente punzóns negativos sobre ela.

 Paradoiro 
O sombreiro de ouro de Schifferstadt atópase no Museo Histórico do Palatinado en Speyer, como o corazón da colección da Idade do Bronce. Unha réplica está no Heimatmuseum Schifferstadt e hai outra no Pfahlbaumuseum Unteruhldingen.

 Selo conmemorativo 
O Correo Federal Alemán da RFA (Deutsche Bundespost) o 16 de agosto de 1977 emitiu tres selos especiais baixo o título "Archäologisches Kulturgut (Bens culturais arqueolóxicos)". O sombreiro dourado de Schifferstadt estaba representado no selo de 30 pfennig.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Sombreiro de ouro de Berlín, entre 1000 e 800 a. C. 
 Cono de ouro de Ezelsdorf-Buch, aproximadamente entre 1000 e 900 a.C. Chr.
 Cono de ouro de Avanton
 Nebra Sky Disc, sobre 2100 a 1700 a. C.
 Casco de Leiro 

 Bibliografía 

 Wilfried Menghin, Peter Schauer: Der Goldblechkegel von Ezelsdorf. Kultgeräte der späten Bronzezeit (= Die vor- und frühgeschichtlichen Altertümer im Germanischen Nationalmuseum. H. 3). Theiß, Stuttgart 1983, ISBN 3-8062-0390-3.
 Peter Schauer: Die Goldblechkegel der Bronzezeit. Ein Beitrag zur Kulturverbindung zwischen Orient und Mitteleuropa (= Römisch-germanisches Zentralmuseum. Monographien. Bd. 8). Habelt, Bonn 1986, ISBN 3-7749-2238-1.
 Bernhard Kukatzki: „Hat Aehnlichkeit mit den Tyrolerhüten.“ Der Fund des „Goldenen Hutes“ 1835. In: Bernhard Kukatzki, Matthias Spindler (Red.): Schifferstadt. Geschichte und Geschichten. Stadt Schifferstadt, Schifferstadt 1998, ISBN 3-00-002473-5, S. 141–149.
 Wilfried Menghin: Der Berliner Goldhut und die goldenen Kalendarien der alteuropäischen Bronzezeit. In: Acta Praehistorica et Archaeologica. Bd. 32, 2000, , S. 31–108.
 Mark Schmidt: Von Hüten, Kegeln und Kalendern oder Das blendende Licht des Orients. In: Ethnographisch-Archäologische Zeitschrift. Bd. 43, 2002, , S. 499–541.
 Wilfried Menghin: Manifestationen bronzezeitlicher Kalenderwerke. In: Gold und Kult der Bronzezeit. Ausstellungskatalog Germanisches Nationalmuseum Nürnberg 2003 S. 220–235.
 Anja Grebe (Red.): Gold und Kult der Bronzezeit. Verlag des Germanischen Nationalmuseums, Nürnberg 2003, ISBN 3-926982-95-0 (Ausstellungskatalog, Nürnberg, Germanisches Nationalmuseum, 22. Mai – 7. September 2003).
 Lothar Sperber u. a.: Der Goldene Hut von Schifferstadt. Historisches Museum der Pfalz, Speyer 2008, ISBN 978-3-930239-20-7.
 Matthias Risch, Christine Zerbe: Gibt der Schifferstädter bronzezeitliche Goldhut Einblick in Sternbeobachtungen vor 3000 Jahren? In: Pfälzer Heimat 63 (2012), 2, S. 59–69. .
 Oskar Schmidt, Henriette Schmidt: Was bedeuten die Zeichen auf dem Schifferstadter Goldhut? Teil 1–2. In: Schifferstadter Tagblatt Jg. 110, Nr. 213 vom 13. September 2014; Nr. 230 vom 4. Oktober 2014 (Lokal-Magazin). ZDB-ID 1019722-9.

 Ligazóns externas 
 Ungelöste Fälle der Archäologie (1/2) -  Vídeo en ZDFmediathek 

Categoría:Arqueoloxía en Alemaña
Categoría:Idade de Bronce
Categoría:Obxectos arqueolóxicos