First-foot

No folclore de Escocia, Norte de Inglaterra e illa de Mann, o first-foot (literalmente en inglés "primeiro pé", en , ) é a primeira persoa que entra na casa dun fogar o día de Ano Novo e é visto como un portador de boa fortuna para o ano que vén. Prácticas semellantes tamén se atopan nas tradicións do ano novo grega, vietnamita e xeorxiana.

 Orixe 
As orixes do first-footing é incerta, aínda que pode haber unha conexión coa invasión viquinga das illas británicas: "Isto pode remontarse á época dos viquingos cando a chegada dun estraño louro na túa porta sería motivo de medo e alarma".

Sempre que se suprime un ritual público moitos continúan noutra data. Moitos costumes de primeiro pé (traer carbón, chamar ás portas, cantar en grupo "Auld Lang Syne" para pasar do vello ao novo) paralelos aos do Samaín, o ano novo celta, para o que se recollía combustible (carbón, leña...), e se recollía alimentos, recitando versos porta a porta, e acendendo un lume ritual para dar a benvida cruzando o limiar ao outro mundo.

 Gran Bretaña 

 Norte de Inglaterra 
A tradición do "primeiro pé" e como se realiza varía dun lugar a outro no norte de Inglaterra. Xeralmente, prefírese un varón alto e de pelo escuro sobre un home con cabelo claro ou incluso unha muller. Hai variacións rexionais sobre a cor do cabelo do primeiro pé, aínda que xeralmente deben ser masculinos. En Yorkshire e Humber, o first-foot debe ser de cabelo escuro, pero os de North York Moors deben ser de pelo claro.

Moitas veces espérase que traian agasallos simbólicos e que os habitantes da casa que visitan lles dean comida e bebida a cambio:

 Escocia 
A práctica do primeiro pé aínda é común en toda Escocia e varía dun lugar a outro como parte das celebracións de Hogmanay. A sorte que trae consigo o first-foot determinará a sorte da casa durante o resto do ano.

Xeralmente, o first-foot debe ser un varón alto e de pelo escuro que non estea xa na casa cando chega a media noite. En moitas áreas, o first-foot  debe traer consigo agasallos simbólicos como carbón, moedas, whisky ou bolos negros (black bun). Comida e bebida entregarase ao first-foot e a calquera outro convidado. Moitas veces as mulleres e os homes de pelo claro ou vermello considéranse moi desafortunados. En Escocia, o first-foot foi tradicionalmente máis elaborado que en Inglaterra, implicando un entretemento posterior.

 Illa de Man 
Na Illa de Man a práctica do primeiro pé tamén foi unha longa tradición. AW Moore no seu libro Folclore of the Isle of Man describiu a práctica:

Tradicionalmente, os mozos visitaban as casas da súa zona local o día de Ano Novo. Recitaban un poema en lingua manx en cada casa e entón un neno de cabelo escuro era considerado afortunado para a casa e dáballe a mellor comida e bebida que tiñan que compartir os habitantes.

Benzón de ano novo en manésEntry for the headword "Quaaltagh or Qualtagh," in Archibald Cregeen, A Dictionary of the Manx Language (Douglas & London & Liverpool, 1835 [but 1837], 132b

Benzón de ano novo en inglés

A merry Christmas on ye, and a very good year,
Long life and health to the whole household.
Your life and mirth living together,
Peace and love between women and men.
Goods and wealth, stock and store,
Plenty potatoes and enough herring.
Bread and cheese, butter and beef,
Death, like a mouse, in the stackyard of the barn.
Sleeping safely when you lie,
and the flea’s tooth, may it not be well.

 Fóra das Illas Británicas 
No folclore serbio, o polaznik, polažajnik, polaženik ou radovan, é a primeira persoa que visita á familia o día de Nadal.Miles, Clement A. (2008). "The Yule Log". Christmas in Ritual and Tradition. Forgotten Books. pp. 192–99. . consultado o 5 de agosto de 2020 Do mesmo xeito que a tradición do "primeiro pé", espérase que a visita asegure a boa sorte e o benestar da casa no ano seguinte. Moitas veces escóllese un home ou un neno con antelación para a visita na mañá de Nadal.

Existen prácticas similares ao "primeiro pé" fóra das Illas Británicas. Por exemplo, en Suecia, onde ter un primeiro pé de pel clara e louro (ao revés que a tradición escocesa) considérase a maior benzón, mentres que as persoas máis escuras considéranse mala sorte. Nunha tradición grega semellante chamada pothariko, tamén chamada podariko (da raíz pod-, ou 'pé'), crese que a primeira persoa que entra na casa na Noitevella trae boa ou mala sorte. Moitos fogares a día de hoxe manteñen esta tradición e seleccionan especialmente quen entra primeiro na casa. Despois do primeiro pé, a señora da casa serve aos hóspedes con golosinas de Nadal ou dálles unha cantidade de diñeiro para asegurarse de que a boa sorte chegue no novo ano.

Unha tradición semellante existe en Xeorxia, onde a persoa se chama  meḳvle (de  ḳvali - 'paso', 'pegada', 'rastro'). Na lingua mingreliana, a persoa chámase  maḳučxuri (de  ḳučxi – 'pé'); e en lingua svan –  məč̣šxi (de  č̣išx – 'pé').

 Véxase tamén 

Outros artigos
 Nadal
 O Nadal na cultura popular galega
Mummers
Boxing Day
 Tradición das doce uvas
 Superstición
 Ligazóns externas 

 Gravación de John Gell recitando a bendición do ano novo en Manx
 Artigo sobre o primeiro pé de PR Newswire
 Breve vídeo sobre o primeiro paso en Northumbria (1950)

Categoría:Cultura de Xeorxia
Categoría:Cultura de Escocia
Categoría:Illa de Man
Categoría:Cultura de Inglaterra
Categoría:Cultura de Serbia
Categoría:Cultura de Suecia
Categoría:Cultura de Grecia
Categoría:Cultura de Vietnam
Categoría:Wikipedia:Páxinas con traducións non revisadas