Lingua wapishana

A lingua wapishana é unha lingua arauaca falada polo pobo wapishana en Güiana e no Brasil. É falada por unhas 13.000 persoas en ambos os dous lados da fronteira entre Güiana e o Brasil.

No Brasil a maior concentración de falantes de wapishana atópase nos concellos de Cantá e Bonfim, na rexión da Serra da Lua, onde está recoñecida como lingua oficial dende 2014.

As presións externas diminuíron o uso do wapishana entre as xeracións máis novas, e non foi ata 1987 cando o wapishana foi utilizado como lingua de ensino nas escolas indíxenas da comunidade lingüística. En 2009, A Universidade Federal de Roraima creou un programa de extensión para aprender wapishana. En Güiana, hai organizacións para a preservación da lingua, como Wapichan Wadauniinao Ati'o. O wapishana está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

 Importancia cultural 
Moitas plantas e animais endémicos da rexión só se coñecen en wapishana, e a lingua ten un sistema de taxonomía distinto. Un exemplo son as tres clases de plantas, karam'makau, wapaurib bau e wapananinau, que son indicativas dos "criterios de cultivo" dos pobos indíxenas. Karam'makau representa plantas recollidas en estado salvaxe, mentres que wapaurib bau son as plantas que foron domesticadas e adoitan levar nomes segundo o lugar ou o agricultor de orixe. A mandioca, un alimento de grande importancia para os indíxenas da rexión, ten unha "desconcertante variedade de nomes" en wapishana. Os wapananinau son plantas con propiedades máxicas, e teñen funcións importantes para os xamáns das crenzas tradicionais.

 Morfoloxía 
{| class="wikitable"
|+ Afixos persoais do wapishana:Meira, Sérgio. 2019. A Study of the Genetic Relation between Mawayana and Wapishana (Arawakan Family) . Revista Brasileira de Línguas Indígenas  (RBLI), vol. 2, no. 1 (Jan.-Jun. 2019), pp. 70-104.
! !! singular !! plural
|-
! 1ª persoa
| n-/m- -na || wa- -wi
|-
! 2ª persoa
| ɨ-/i- -i || ɨ- -wiko
|-
! 3ª persoa
| ɾ(ɨ/iʔ)- -sɨ || na- -nu
|-
! 3ª persoa refl.
| a-
|}

{| class="wikitable"
|+ Afixos verbais do wapishana:
! temáticos
| -ta, -ɗa, -ɓa
|-
! presente
| -e
|-
! recíprocos
| -(a)ka
|-
! adxectivo
| -ɾe, -ke
|}

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 


 Ligazóns externas 
 Wapishana dictionary The Intercontinental Dictionary Series 

Categoría:Linguas arauacas
Categoría:Linguas de Güiana
Categoría:Linguas do Brasil