Alismataceae

As alismatáceas (nome científico Alismataceae Vent.) son unha familia de plantas monocotiledóneas da orde Alismatales. É utilizada por sistemas de clasificación modernos como o sistema de clasificación APG III (2009) e o APWeb (2001 en diante). A súa circunscrición cambiou nos últimos anos, o antigo APG II no 2003 definiuna de forma estrita, agora tanto o APG III como o APWeb defínena en forma ampla ("Alismataceae sensu lato") incluíndo os xéneros antes comprendidos en Limnocharitaceae, para que a familia se manteña monofilética. 

Como aquí definida comprende 15 xéneros amplamente distribuídos, especialmente en áreas tépedas do Hemisferio Norte. Son herbas perennes, palustres ou acuáticas, laticíferas. Posúen follas flotantes ou aéreas, pecioladas cunha vea media prominente, pero as especies son moitas veces dificultosas de determinar porque hai moita variación na morfoloxía da folla, que ten que ver con parámetros ambientais como a profundidade da auga, a súa composición química e o seu caudal, mesmo adoitan aparecer moitas morfoloxías de folla dentro dunha mesma planta (por exemplo, as follas mergulladas son usualmente lineais, mentres que as flotantes ou emerxentes son pecioladas). As flores son monocotiledóneas, con sépalos e pétalos, os pétalos abigarrados no pimpollo.Cando os sexos están separados, as flores femininas teñen 6 ou máis carpelos, libres ou soldados na base, e as flores masculinas teñen moitas anteras extrorsas. Moitas veces as inflorescencias están constituídas por verticilos bracteados de flores. Nas sementes obsérvase claramente que o embrión está fortemente curvado.

 Descrición 
Herbas perennes (raramente anuais), rizomatosas, acuáticas (entón flotantes ou emerxentes) ou de marismas, con laticíferos, o látex branco. Tecidos máis ou menos aerenquimatosos. O talo é un cormo ou rizoma, o último ás veces portando tubérculos.

Usualmente sen pelos.

Follas alternas, espirais ou dísticas, usualmente máis ou menos basais, simples, de marxe enteira, usualmente pecioladas (raramente sésiles), usualmente cunha lámina ben desenvolvida, con venación paralela, ou ás veces palmada segundo Judd 2007 (reticulada segundo Simpson 2005), envaíñadoras na base. Ás veces polimórficas, coas mergulladas máis angostas, e as flotantes ou emerxentes máis amplas, lineais a ovadas a triangulares saxitadas ou hastadas. Sen estípulas. Pequenas escamas presentes no nodo dentro da vaíña da folla.

As especies moitas veces son difíciles de identificar debido á gran variación na morfoloxía da folla, que se correlaciona con parámetros ambientais como a intensidade da luz, a profundidade da auga, a química da auga, e o caudal (Adams e Godfrey 1961). As follas mergulladas son usualmente lineais, mentres que as flotantes ou emerxentes son pecioladas con lámina elíptica a ovada cunha base aguda a saxitada. Moitas formas de follas diferentes poden aparecer na mesma planta.

Inflorescencias determinadas, pero moitas veces parecendo indeterminadas, con ramas ou flores moitas veces máis ou menos verticiladas, terminais, no ápice dun escapo, sendo un acio ou unha panícula (ás veces como unha umbela). Sen espata.

Flores bisexuais ou unisexuais (plantas entón monoicas), radiais, subsésiles a pediceladas, bracteadas, hipóxinas, o receptáculo é chato ou expandido e convexo.

O perianto en dous verticilos e diferenciado en cáliz e corola ("diclamídeo"), trímero, sen hipanto.

3 sépalos, separados, imbricados.

3 pétalos, separados, imbricados e engurrados, usualmente brancos ou rosas, caducos.

Estames usualmente 6, 9, ou numerosos (raramente 3), filamentos separados, libres doutras partes da flor, nun verticilo ou en dous verticilos (moitas veces en pares). As anteras son lonxitudinais, de dehiscencia extrorsa ou latrorsa.

Pole usualmente de 2 a poliporado.

Carpelos 3, 6, ou numerosos, separados, ovario súpero, con placentación máis ou menos basal (raramente marxinal). 1 estilo e 1 estigma diminuto, os dous terminais. Óvulos poucos a máis comunmente 1 por carpelo (raramente numerosos), anátropos, bitégmicos.

Nectarios na base dos carpelos, estames, ou pezas do perianto.

O froito é un agregado de aquenios (ou folículos que se abren basalmente).

Sementes sen albumina. Embrión fortemente curvado, sen endosperma.

 Ecoloxía 
Amplamente distribuídas, especialmente en rexións tépedas do Hemisferio Norte.

Plantas de marismas de auga doce, pantanos, lagos, ríos e correntes de auga.

As vistosas flores de Alismatacae son polinizadas por varios insectos colectores de pole (moitas veces abellas e moscas).

En Alisma e Echinodorus as flores son bisexuais, mentres que usualmente son unisexuais en Sagittaria.

Os aquenios son moitas veces dispersados por auga, flotan debido á presenza de tecido esponxoso e son resinosos na superficie exterior. Tamén son comidos e así dispersados por aves acuáticas.

 Filoxenia 
Alismataceae defínese en sentido amplo (incluíndo Limnocharitaceae, ver Pichon 1946, Thorne 1992) e considérase monofilética sobre a base de caracteres morfolóxicos e de ADN (Dahlgren et al. 1985, Les e Haynes 1995, Soros e Lls 2002). Os xéneros con aquenios e só un óvulo basal por carpelo (por exemplo Alisma, Sagittaria, e Echinodorus) poden formar un subgrupo monofilético (Chase et al. 1993, 1995b).

Alismataceae (e Butomaceae) foron algunha vez consideradas monocotiledóneas primitivas (Cronquist 1981, Hutchinson 1973), debido ós seus estames separados e numerosos e os seus carpelos, en flores que son superficialmente como as de Ranunculaceae. Con todo, os estudos do desenvolvemento e anatómicos indicaron que estes numerosos estames son en realidade un aumento secundario.

 Taxonomía 
A familia foi recoñecida polo APG III (2009), o Linear APG III (2009) asignoulle o número de familia 32. A familia xa fora recoñecida polo APG II (2003).

Sinónimos (segundo o APWeb): Damasoniaceae Nakai, Limnocharitaceae Cronquist

15 xéneros, 100 especies. Os xéneros máis representados son Echinodorus (45 especies), e Sagittaria (35 especies). A lista de xéneros, a xaneiro de 2009:

 Alisma L., Sp. Pl.: 342 (1753).
 Astonia S.W.L.Jacobs, Telopea 7: 140 (1997).
 Baldellia Parl., Nuov. Xene. Sp. Monocot.: 57 (1854).
 Burnatia Micheli en A.L.P.P.de Candolle & A.C.P.de Candolle, Monogr. Phan. 3: 81 (1881).
 Caldesia Parl., Fl. Ital. 3: 598 (1860).
 Damasonium Mill., Gard. Dict. Abr. ed. 4 (1754).
 Echinodorus Rich., Mém. Mus. Hist. Nat. 1: 365 (1815).
 Limnophyton Miq., Fl. Ned. Ind. 3: 242 (1856).
 Luronium Raf., Autik. Bot.: 63 (1840).
 Ranalisma Stapf, Hooker's Icon. Pl. 27: t. 2652 (1900).
 Sagittaria Rupp. ex L., Sp. Pl.: 993 (1753).
 Wiesneria Micheli en A.L.P.P.de Candolle & A.C.P.de Candolle, Monogr. Phan. 3: 82 (1881).

Xéneros de Limnocharitaceae, incluídos en Alismataceae sensu lato polo APWeb:

 Butomopsis Kunth, Enum. Pl. 3: 164 (1841).
 Hydrocleys Rich., Mém. Mus. Hist. Nat. 1: 368 (1815). (nota: Hydrocleis é sinónimo)
 Limnocharis Humb. & Bonpl., Pl. Aequinoct. 1: 116 (1808).

 Importancia económica 
Sagittaria, Alisma, Echinodorus e Hydrocleys proporcionan plantas ornamentais para estanques e acuarios.

Os rizomas de Sagittaria son comestibles.

Algúns taxóns desta familia son utilizados como alimento por pobos indíxenas.

 Notas 

Véxase tamén
 Bibliografía 




 Ligazóns externas 




Categoría:Alismatales