Maria Barbal i Farré

Maria Barbal i Farré, coñecida como María Barral, nada en Tremp o 17 de setembro de 1949, é unha destacada escritora en lingua catalá con éxito internacional. Cultiva principalmente a novela, pero tamén a narrativa curta, o teatro, a literatura infantil e xuvenil, a prosa de non ficción, o ensaio e a colaboración coa prensa. As súas obras máis coñecidas son Pedra de tartera (1985) e o Ciclo Pallars, Camins de quietud (2001), País intim, En la pell de l'altre (2014) e Tàndem (2021).

Segundo a biografía da AELC, incide nos temas da “madurez persoal no tempo a través da experiencia provocada polos cambios ou as migracións (país-cidade); a complexidade das relacións humanas (parella, pais e fillos e amizade), e os matices dos sentimentos".

Recibiu a Cruz de Sant Jordi en 2001, e en 2022 foi elixida membro da Real Academia das Boas Letras . «Maria Barbal, Isona Passola, Xavier Albertí i Josep Ramoneda, nous acadèmics de Bones Lletress», ACN, ElPuntAvui, 15-01-2021. [Consulta: 25-04-2023].

 Comezos e estudos 
Maria Barbal naceu no pequeno pobo de Tremp, no Pallars Jussà, e veraneaba como labrega, na casa da súa madriña (avoa) en Vall d'Assua, no Pireneo de Pallars Sobirà. Estudou dende os tres ata os catorce anos no Colexio de María Inmaculada, de monxas claretianas, da súa cidade natal.«Maria Barbal. 53a Premi d'Honor de les Lletres Catalanes. Tremp, Espai cultural La Lira», llibret de l'acte, Òmnium Cultural i l'Ajuntament de Tremp, juny del 2021, 88 p. [Consulta: 22-10-2021].

Trasládase a Barcelona en 1964, cando tiña 14 anos, para rematar o bacharelato, un cambio que viviu como unha especie de "migración cultural". Tamén alí faría a carreira universitaria e acabaría asentándose. Estudou filoloxía hispánica románica na Universidade de Barcelona, onde se licenciou en 1971 e ensinou en secundaria.

Estudou exclusivamente en castelán, por falta de alternativa polos tempos, pero despois da universidade aprendeu a escribir catalán de forma autodidacta.«Maria Barbal. 53a Premi d'Honor de les Lletres Catalanes. Tremp, Espai cultural La Lira», llibret de l'acte, Òmnium Cultural i l'Ajuntament de Tremp, juny del 2021, 88 p. [Consulta: 22-10-2021].

 Traxectoria 
Aínda que reside en Barcelona desde 1964, o mundo literario das primeiras obras da autora céntrase no Pallars da infancia e da adolescencia, un medio rural visto, porén, cunha perspectiva crítica.Gatell Pérez, Montse. El «Cicle del Pallars» de Maria Barbal: memòria de la Guerra Civil i l’èxode rural, Tesi Doctoral UAB, Departament De Filologia Catalana, Doctorat en Llengua i Literatura Catalanes i Estudis teatrals, 2018, p. 11. A súa primeira novela, Pedra de tartera (1985), plenamente neste cosmos e escrita desde o punto de vista feminino, tivo unha gran acollida entre o público e lectores, e gañou os premios Joaquim Ruyra (1984) e Joan Crexells (1985).

Pedra de tartera (1985) e as seguintes novelas Mel i metzines (1990) e Càmfora (1992, Premios da Crítica 1992, Crítica Serra d'Or 1993 e Nacional de literatura 1993), xunto coa colección de relatos La mort de Teresa (1986) foron denominados Ciclo do Pallars, que retrata o ciclo anual e a dureza da vida campesiña, o patriarcado, a crise da sociedade tradicional da montaña e a rápida transformación económica que impulsa a migración cara ás cidades, é dicir, o drama do despoboamento e o éxodo rural, con temas como o desarraigo, a memoria da guerra de 1936 ao 39 e a represión como fondo.    A estes traballos tamén se poden engadir as novelas País íntim (2005, premio Prudenci Bertrana), que volve ao ciclo, e A l'amic scoccès (2019), que o pecha (de momento, en 2021).

Ao redor de 1999, o seu traballo comeza tamén a recoller paisaxes máis urbanas, onde toca temas como a emigración, na Rúa Bolívia (1999, premio Cavall Verd-Blai Bonet de narrativa 2020), a beleza e o feísmo, a enfermidade e a morte, a mocidade e os vellos. a idade ou o paso do tempo, en Bella edat (2003) e Emma (2008), por exemplo. Gatell Pérez, Montse. El «Cicle del Pallars» de Maria Barbal: memòria de la Guerra Civil i l’èxode rural, Tesi Doctoral UAB, Departament De Filologia Catalana, Doctorat en Llengua i Literatura Catalanes i Estudis teatrals, 2018, p. 11. Emma crea unha historia baseada nun acontecemento real, a queima dunha pobre muller nunha caixa rexistradora. Na novela En la pell de l'altre (2014), ambientada nun Poblenou obreiro, fala de mentiras e traza unha rede de relacións co contexto político e social dos anos 80 e 90, entre eles o asasinato da xornalista Politkòvskaia, como fondo. A súa última novela, Tàndem (Premio Josep Pla 2021), ambientada en Sants, reflexiona sobre a felicidade e a capacidade dos protagonistas para carpe diem ou aproveitar o día.«Maria Barbal contra l’opressió del ruralisme. El Premi d’Honor de les Lletres Catalanes premia enguany una carrera sòlida que ha hagut de lluitar contra els prejudicis que simplificaven les seves obres amb l'etiqueta de "novel·les rurals"»., Àlex Milian, El Temps, 22 març 2021. [Consulta: 21-10-2021].

Tamén é autora de contos, como La mort de Teresa (1986), Pampallugues (1991, para público xuvenil e adulto), Ulleresde sol (1994), Bari (1998), La pressa del temps (2010) ou Cada dia penso en tu (2011), novelas curtas como Escrivia cartes al cel (1996), dúas novelas para nenos, Des de la gabia (1992) e Spaguetti Miu (1995), unha obra de teatro, O L'helicòpter ( 2000), que está reescribindo e prosa de non ficción. Colaborou en diversos medios, como, en formato habitual, L'Avui (1993), El País (1996), Público (2010-11) e L'Ara (2011), ademais de traballos  esporádicos. Tamén publicou artigos e relatos en revistas como Serra d'Or, Catalan Review (North American Catalan Society) ou Els Marges, entre outras.«Maria Barbal. 53a Premi d'Honor de les Lletres Catalanes. Tremp, Espai cultural La Lira», llibret de l'acte, Òmnium Cultural i l'Ajuntament de Tremp, juny del 2021, 88 p. [Consulta: 22-10-2021].

En 2001 publicouse o seu proxecto persoal e reflexivo de 53 obras de non ficción patrimoniais Camins de quietud. Un recorregut literari per pobles abandonats del Pirineu. A Biblioteca de Cataluña conserva os manuscritos da obra literaria no Fondo María Barbal.

En 2008 inaugurouse a Biblioteca Pública María Barbal en Tremp, a súa cidade natal. No ano 2022 realizou unha xira a exposición "Maria Barbal, de Tremp al Món" organizada por Òmnium Cultural .

 Obra traducida 
As obras de María Barbal foron traducidas a idiomas como alemán, aranés ( occitano ), asturiano, español, esloveno, francés, hebreo, húngaro, italiano, holandés, portugués, romanés, serbio, sueco e turco, entre outros. A máis traducida é Pedra de tartera, pero tamén hai outras moitas novelas que foron traducidas, como Mel i metzines, Camphora, Emma, Bella Edat, Intimate País, Carrer Bolivia ou Tàndem . En 2021, o castelán é a lingua na que máis se traduciu a súa obra, seguida do alemán.«Maria Barbal contra l’opressió del ruralisme. El Premi d’Honor de les Lletres Catalanes premia enguany una carrera sòlida que ha hagut de lluitar contra els prejudicis que simplificaven les seves obres amb l'etiqueta de "novel·les rurals"»., Àlex Milian, El Temps, 22 març 2021. [Consulta: 21-10-2021].

 Obra 
centro|miniatura|Maria Barbal fala de Tísner (2012)

 Novela 

 Pedra de tartera  (1985).  Barcelona: Laia; Editorial Empúries; Edicions de la Magrana; Grans Èxits SL; Editorial Columna, 2015, edición revisada - véxase máis abaixo; colección La Butxaca d'Edicions 62).
 Mel e metzines (1990). Barcelona: La Magrana.
 Càmfora 1992). Barcelona: La Magrana.
 Escrivia cartas al cel (1996). Barcelona: La Magrana. Novela curta.
 Carrer Bolívia (1999). Barcelona: Edicions 62.
 Cicle de Pallars (2002). Barcelona: La Magrana. Inclúe Pedra de tartera, Mel i metzines e Càmfora.
 Bella edat (2003). Barcelona: Edicions 62.
 País Íntim (2005). Barcelona: Columna.
 Emma (2008). Barcelona: Columna.
 En la pell de l'altre  (2014). Barcelona: Columna.
 Pedra de tartera (2015) . Barcelona: Columna. Edición revisada pola autora e conmemorativa dos 30 anos da obra, acompañada do libro Pedres a la tartera: 50 veus commemoren el 30è aniversari de la novel·la de Maria Barbal.
 A l'amic escocès (2019). Barcelona: Columna.
 Tàndem  (2021). Barcelona: Destino.
 Al llac  (2022). Barcelona: Columna.

 Outra 

 2001 Camins de quietud. Un recorregut literari per pobles abandonats del Pirineu(2001). Barcelona: Edicions 62.

 Relato 

 La mort de Teresa (1986). Barcelona: Empúries.
 Pampallugues (1991). Barcelona: Publicacións da Abadía de Montserrat.
 Ulleres de sol (1994). Barcelona: La Magrana, 1994; Edicions 62, 1995.  Colección de cinco novelas curtas, tenuemente entrelazadas.Reracoberta de l'edició en la col·lecció Escriptores del Modelo Segle, d'Edicions 62.
 Bari (1998). Barcelona: La Magrana.
 La pressa del temps (2010). Barcelona: Columna.
 Cada dia penso en tu  (2011). Barcelona: Columna.

 Teatro 

 L'helicòpter (2000). Barcelona: Edicions 62.

 Narrativa infantil 

 Des de la gàbia (1992). Barcelona: Edelvives. Novela.
 Espaguetti Miu (1995). Barcelona: La Magrana, 1995; Barcanova, 2008. Novela.
 La terra dels núvols (2022). Estrella Polar. Ilustracións de Áurea López. Álbum ilustrado.

 Adaptacións 
A novela Pedra de la tartera de Maria Barbal foi adaptada dúas veces como pezas teatrais, unha das cales tamén foi traducida e representada en alemán.

 Premios e galardóns 
Ademais dos numerosos premios por obras individuais, a súa obra literaria foi recoñecida coa Cruz de Sant Jordi en 2001, o Premio Jaume Fuster de Escritores en Lingua Catalá (AELC ) en 2009, o Premio Traxectoria da Semana do Libro en Catalán en 2010, o Premio de Cultura. Premio da cidade de Tàrrega en 2019, e o Premio de Honra das Letras Catalanas, concedido en 2021 por Òmnium Cultural polos seus 35 anos de servizo e que a autora recolle en Tremp, "polo seu expreso desexo".  Tamén foi nomeada Escritor Catalán do Ano pola Sociedade Catalana de América do Norte en 2009Gatell Pérez, Montse. El «Cicle del Pallars» de Maria Barbal: memòria de la Guerra Civil i l’èxode rural, Tesi Doctoral UAB, Departament De Filologia Catalana, Doctorat en Llengua i Literatura Catalanes i Estudis teatrals, 2018, p. 11. e foi elixida como "Escritor Catalán do Ano" en 2015, como resultado do cal fixo unha xira polos Estados Unidos.

 Poer obras individuais

 1984: Joaquim Ruyra por Pedra de tartera
 1985: Joan Crexells por Pedra de tartera
 1986: Premi Literatura Catalana de la Generalitat, creación para público novo, por Pedra de tartera
 1992: Premi de la Crítica de narrativa catalana por Càmfora
 1993: Premi Nacional de Literatura Catalana de narrativa por Càmfora
 1993 Premi de la Crítica Serra d'Or de novela Càmfora
 2000: Cavall Verd-Blai Bonet de narrativa por Carrer Bolívia
 2005: Prudenci Bertrana por País íntim
 2021: Premi Josep Pla de narrativa por Tàndem 

 Pola súa traxectoria

 2001 Creu de Sant Jordi Pola súa traxectoria
 2009 Premi Jaume Fuster dels Escriptors en Llengua Catalana (AELC) Pola súa traxectoria
 2009 Menció d'«Escriptor català de l'any» pola North American Catalan Society.
 2010 Premi Trajectòria de la Setmana del Llibre en Català

 2015 «Escriptor català de l'any» da North American Catalan Society.

 2019 Premi Culturàlia de la ciutat de Tàrrega
 2021 Premi d'Honor de les Lletres Catalanes

 Notas 

Categoría:Nados en 1949
Categoría:Escritores en lingua catalá
Categoría:Profesores da lingua catalá