Dolores Corbella Díaz

Dolores Corbella Díaz, nada en Santa Cruz de Tenerife o 1 de xullo de 1959, é unha filóloga española, experta en lexicografía diferencial e en historia da lingua, académica de número da RAE, ocupando a cadeira d.

 Traxectoria 
Corbella defendeu a súa tese de doutoramento en 1984 e en 1987 optou á praza de Profesora titular. Unha década despois, accedeu á Cátedra de Filoloxía Románica da Universidade de La Laguna, converténdose naquel momento nunha das catedráticas máis novas da súa especialidade. Impartiu docencia e conferencias en centros como a Fundación Duques de Soria, Cilengua ou El Colegio Nacional (México), así como na Universidade de Granada, a Universidade Rovira i Virgili, a Universidade dá Coruña, a Universidade Complutense de Madrid, a Universidade de Rostock, a Universidade de Heidelberg, a Universidade de Paderborn, a Universidade de Lausana, a Universidade de Évora ou a Universidade da Cidade de Nova York. 

É membro da Sociedade de Lingüística Románica, da Rede de Lexicografía (RELEX), da Asociación de Historia da Lingua Española (AHLE) e da Asociación de Lingüística e Filoloxía de América Latina (ALFAL). Formou parte da xunta directiva da Asociación española de Lexicografía (AELex). Pertence ao comité evaluador de varias axencias, revistas e editoriais, así como ao comité científico de diversos congresos e proxectos panhispánicos. Foi coordinadora da sección «Fontes para a historia do español» do XXI Deutscher Hispanistengag (29 de marzo ao 2 de abril de 2017), presidenta da sección de Lexicografía do XXIXe Congrés international de linguistique et de philologie romanes (Copenhague, 2019) e do comité organizador do XXXe Congrés international de linguistique et de philologie romanes (La Laguna, 2022). Na ULL, dirixe o grupo de investigación «LexHis» (Lexicografía e Historia) e foi investigadora principal de varios proxectos competitivos, o último concedido para o período 2021-2024. O 17 de marzo de 2021 o Goberno das Canarias outorgoulle o Premio das Canarias na modalidade de Investigación e Innovación.

Durante máis dunha década Corbella coordinou a sección de Filoloxía do Instituto de Estudos Canarios, do que foi ademais vicedirectora e directora. Baixo a súa dirección, este centro modernizou o seu funcionamento e trasladouse á actual sede na Casa de Ossuna, no centro histórico da cidade de La Laguan. Ocupou tamén varios cargos de xestión na súa Universidade, da que chegou a ser Vicesecretaria xeral. En 2015 foi nomeada académica correspondente da RAE como representante territorial das Canarias e, en 2022, elixida académica de número, ocupando a cadeira «d».Tomou posesión o 16 de abril de 2023 cun discurso titulado "Un mar de palabras", no que disertou sobre o panhispanismo. Deulle a réplica Pedro Álvarez de Miranda de la Gándara

 Traballo lexicográfico 
O seu labor xunto a Cristóbal Corrales (catedrático emérito de Lingua Española) foi recoñecido internacionalmente polos avances que os seus traballos supuxeron para a lexicografía diferencial. A primeira publicación importante nesta liña de investigación foi a edición do Tesoro lexicográfico del español de Canarias (1992; 1996). A partir desta publicación, foi coautora de diversos dicionarios que inciden nesta temática como o Diccionario diferencial (1996), o Dicionario ejemplificado de canarismos (2009) ou o Diccionario histórico del español de Canarias (2001; 2013), este último publicado en aberto na páxina web da Fundación Rafael Lapesa desde decembro de 2014. Os seus dicionarios serviron de modelo para outros proxectos similares que se levaron a cabo ou están en execución en varias zonas do español europeo e en países como Porto Rico, Venezuela, Cuba ou a República Dominicana.

Outra das súas liñas de investigación foi a tradución e edición dos textos da expansión atlántica, un traballo interdisciplinar que realizou no seo do IEMyR (Instituto de Estudos Medievais e Renacentistas da ULL), do que foi cofundadora. Dentro do grupo «Derroteros atlánticos», que coordina desde os seus inicios, traballou e segue colaborando con especialistas como Eduardo Aznar (Catedrático de Historia Medieval) e Antonio Tejera (Catedrático de Arqueoloxía, Premio Canarias de Patrimonio histórico).

 Premios e recoñecementos 

 2008 Premio de investigación Canarias-América da Casa de Colón.
 2010 Nomeamento de muller canaria. Concello de San Cristóbal de la Laguna e Orfeón La Paz.
 2011 Premio de investigación filológica da Real Academia Española.
 2013 Membro de honra do Instituto de Estudos Canarios.
 2015 Académica correspondente por Canarias da Real Academia Española.
 2016 Premio de investigación do IUEM (Instituto Universitario de Estudos da Muller).
 2021 Premio das Canarias na modalidade de Investigación e Innovación.
 2022 Académica de número (cadeira «d») da Real Academia Española.

 Principais obras 
dereita|miniatura

 Libro de Apolonio 1(992, 1999 (2ª ed.)). Madrid: Cátedra, 305 pp.
 Tesoro lexicográfico del español de Canarias (1992, 1996 (2ª ed.)). Con C. Corrales e Mª Á. Álvarez. Madrid-Canarias: Real Academia Española-Goberno das Canarias, 3 vols., 2822 pp.
 Diccionario diferencial del español de Canarias (1996). Con C. Corrales e Mª Á. Álvarez. Madrid: Arco/Libros, 1339 pp.
 El español de Canarias hoy: análisis y perspectivas (1996). Madrid/Frankfurt: Iberoamericana/Vervuert, 303 pp.
 Dicionario histórico del español de Canarias. (2001, 2013 (2ª ed.)). Con C. Corrales. La Laguna: IECan, 2 vols., 2069 pp. Versión digital na páxina web da RAE. Incluído en el Tesoro de diccionarios históricos de la lengua desde novembro de 2021.
 Lle Canarien. Manuscritos, transcripción y traducción (2003). Con B. Pico e E. Aznar. La Laguna: IECan, 491 pp.
 Historiografía lingüística en el ámbito hispánico (2007). Con J. Dorta. Madrid: Arco/Libros, 611 pp.
 Diccionario ejemplificado de canarismos (2009). Con C. Corrales. La Laguna: IECan, 2 vols., 2264 pp.
 Tesoro léxico canario-americano (2010). Con C. Corrales. Las Palmas de Gran Canaria: Casa de Colón, 1198 pp.
 La Crónica de Guinea. Un modelo de etnografía comparada (2012). Con E. Aznar e A. Tejera. Barcelona: Edicions Bellaterra, 346 pp.
 Lexicografía hispánica del siglo XXI (2012). Madrid: Arco/Libros, 574 pp.
 Islas y voces del azúcar I (2014). Con A. Viña e C. Corrales. La Laguna/Las Palmas de Gran Canaria: AHPT/AHPLP, 385 pp.
 Léxico azucarero atlántico (2014). Con C. Corrales e A. Viña. Logroño: Cilengua, 318 pp.
 Diccionario de historia natural, de José de Vise y Clavijo.(2014).  Con C. Corrales. Santa Cruz de Tenerife: Ed. Idea, 2 vols., 649+692 pp.
 Islas y voces del azúcar II (2016). Con A. Viña e C. Currais. La Laguna/Las Palmas de Gran Canaria: AHPT/AHPLP, 351 pp.
 Los viajes africanos de Alvise Cadamosto (2017). Con E. Aznar e A. Tejera. La Laguna: IECan, 182 pp.
 Español y portugués en contacto. Préstamos léxicos e interferencias (2017). Con A. Fajardo. Berlín/Boston: De Gruyter, 430 pp.
 Historia del léxico español y Humanidades digitales (2018). Con A. Fajardo e J. Langenbacher. Berlín: Peter Lang, 498 pp.
 La canariedad encubierta de Benito Pérez Galdós (2020). Con C. Currais. Las Palmas de Gran Canaria - La Laguna: Casa Museo Pérez Galdós / IECan, 231 pp.
 África y sus islas en el manuscrito de Valentim Fernandes (2021). Con E. Aznar. Madrid: Dykinson, 275 pp.

 Ligazóns externas 

 Instituto Rafael Lapesa: Consulta del Diccionario histórico del español de Canarias.
 Red de Lexicografía (RELEX) .
 Asociación de Historia de la Lengua Española (AHLE).
 Asociación de Lingüística y Filología de América Latina (ALFAL).
 Asociación española de Lexicografía (AELex).
 XXIXe Congrés international de linguistique et de philologie romanes (Copenhague, 2019).
 Instituto de Estudios Canarios.
 IEMyR (Instituto de Estudios Medievales y Renacentistas de la ULL).
 Acto de ingreso en la Academia. 

 Notas 

Categoría:Nados en Santa Cruz de Tenerife
Categoría:Académicos correspondentes da Real Academia Española
Categoría:Nados en 1959