Feliu Formosa i Torres

Feliu Formosa i Torres, tamén coñecido como Feliu Formosa, nado en Sabadell o 10 de setembro de 1934, é un tradutor, dramaturgo, poeta, profesor de teatro e actor catalán.«Directori d'autors locals del districte de Sant Andreu». Web. Biblioteca Pública Ignasi Iglésias, 2013. [Consulta: 30 maio 2013]. É pai da cantante e actriz Ester Formosa i Plans e da tradutora Clara Formosa. Reside en Igualada e Sant Andreu de Palomar.

 Traxectoria 
esquerda|miniatura| Feliu Formosa, en Sabadell, presentando o libro Sense nostàlgia o 26 de febreiro de 2015
De neno, Feliu Formosa viviu na rúa do Foment -hoxe Vila Cinca, no barrio da Creu Alta-. De 1939 a 1942, mentres o seu pai, Camil Formosa, membro do POUM, estaba exiliado en Francia, viviu no pazo de Formosa, no Raval de Fora, 42, preto da rúa do Vapor, onde o seu bisavó –Josep Formosa–, fundara un dos primeiros barcos de vapor da cidade en 1839. En 1942 a familia instalouse en Barcelona, primeiro na rúa de Mallorca e pouco despois na rúa de Castillejos. A nai rexentaba unha zapatería e o pai traballaba de contable.

Estudou filoloxía románica na Universidade de Barcelona. Posteriormente ampliou os seus estudos en Heidelberg (Alemaña ) e destacou polos seus traballos sobre estudos alemáns. Nesta cidade alemá, cando tiña 25 anos, foi profesor de tradución do alemán ao castelán durante ano e medio e deu clase maxistral de literatura española contemporánea na aula principal da Universidade de Heidelberg. De regreso a Cataluña, de 1961 a 1965 traduciu libros para a Editorial Seix Barral, posteriormente fíxoo para a editorial Aymà -coa axuda de Joan Oliver- e en 1966 ou 1967 entrou na Editorial Salvat para elaborar dicionarios. Colaborou na redacción de artigos culturais para a Gran Enciclopedia Catalana. Traduciu para a Editorial Lumen, coa axuda de Esther Tusquets. En 1967 instalouse en Terrassa, onde casou coa actriz María Plans, nai das súas dúas fillas, falecida en 1974. Despois exerceu como docente durante 25 anos no Instituto de Teatro de Terrassa (de 1975 a 2000). En 1984 casou, por segunda vez, coa escritora e enfermeira Anna Vila i Badia, coa que vive en Igualada. Nos anos 1999-2001 foi decano do Instituto de Letras Catalás. 

Como actor comezou en 1954 e participou en varias montaxes cos grupos Gil Vicente (1962-1964), Escola d'Art Dramátic Adirà Gual (EADAG, 1964-1966) e os grupos de Terrassa Sis x Set, El Globus. e Centro Dramático do Vallès (CDV). De 1972 a 2006 escribiu 12 libros de poemas. Ten traducido máis de cen libros, entre os que se atopan obras dramáticas de Thomas Bernhard, Bertolt Brecht, Tankred Dorst, Friedrich Dürrenmatt, Henrik Ibsen, Friedrich Schiller, Arthur Schnitzler, Botho Strauss, August Strindberg, Ernst Toller, Anton Chekhov, entre outros moitos autores. ; poemas de Georg Trakl, Goethe e François Villon; narrativa de Thomas Mann, Hermann Hesse, Robert Musil, Heinrich Böll, Franz Kafka, Joseph Roth ou Heinrich von Kleist; e ensaios de Lessing e Peter Weiss, entre outros.

Militou no PSUC de 1956 a 1972. Sempre foi unha persoa comprometida coa súa época, tanto na época clandestina coa ditadura franquista como despois, manifestando a súa perplexidade ao ver a evolución democrática do Estado español.

Nos últimos anos foi homenaxeado en diferentes ocasións, entre outras, na súa cidade natal, Sabadell, nos anos 2012, 2018 e 2023.

 Obra publicada 

 Poesía 
 1973: Albes breus a les mans. Prólogo de Josep Maria Carandell. Barcelona: Proa
 1973: Llibre de les meditacions. Barcelona: Ed. 62
 1975: Raval. Barcelona: Ed. 62
 1976: Cançoner. Barcelona: Vosgos / Ed. Columna, 1999
 1978: Llibre dels viatges. Pròleg d'Agustí Bartra. Barcelona: Proa
 1980: Si tot és dintre. Barcelona: Grijalbo
 1986: Semblança. Barcelona: El Mall
 1987: Amb efecte (con Joan Casas i Fuster). Barcelona: Empúries
 1989: Pols al retrovisor (con Joan Casas). Valencia: Eliseu Climent / 3i4
 1992: Impasse. Barcelona: Eumo - Cafè Central
 1992: Per Puck. Pròleg de Jordi Coca. Barcelona: Columna
 1994: Al llarg de tota una impaciència. Barcelona: Ed. 62
 2000: Immediacions. Prólogo de Joan Casas. Barcelona: Ed. 62 - Empúries
 2001: Cap claredat no dorm. Prologo  de Antoni Marí. Lleida: Pagès ISBN 9788479358303
 2004: Darrere el vidre. Poesia 1972-2002. Prologo  de Enric Sòria. Barcelona: Ed. 62 - Empúries
 2006: Centre de brevetat. Barcelona: Editorial Meteora
 2008: Núvols d’acer. Con esculturas e pinturas de Albert Novellon. Ed. d’autor. Terrassa.
 2009: La pedra insòlita, con Sandra Morera e Anna Vila. Barcelona: Editorial Meteora
 2018: Papallona de l'ombra. Autoantoloxía, acon ilustración de Albert Novellon. Lleida: Pagès Editors
 2019: Del foc al vers,  con cerámicas de Eulàlia Sayrach, fotografías de Jordi Parra i Eulàlia Sayrach. Prólogo de José Corredor-Matheos. Barcelona: Editorial Comte d’Aure
 2020: L'incert encontre.  Epíleg de Jordi Solà Coll. Barcelona: Cafè Central (col·lecció Balbec). ISBN 9788481289886
 2023: Ah, sí? (Poemes del confinat). Epílogo de Joan Casas. Barcelona: Cafè Central (col·lecció Balbec). ISBN 978-84-8128-038-8

 Traducións (selección) 
 2017: El viatge de Pere l'afortunat; La més forta; Dansa de mort; La sonata dels espectres; Escrits sobre teatre, d'August Strindberg, con Carolina Moreno Tena. Barcelona: Comanegra
 2018: Dansa de mort dins La gent de Hemsö, d'August Strindberg, tria i traducció de Carolina Moreno (agás Dansa de mort, traducido por Formosa) . Barcelona: L'Avenç. ISBN 978-84-16853-23-6
 2017: El meu  piano blau, de Else Lasker-Schüler. Barcelona: Adesiara. ISBN 9788416948123
 2021: Als estatges de la mort, de Nelly Sachs. Barcelona: Adesiara. ISBN 9788416948628
 2023: No resideixo, visc, de Rose Ausländer. Vic: Eumo. ISBN 9788497667982
 2023: Lluny de la pàtria: antologia poètica, de Heinrich Heine. Pollença: El Gall Editor. ISBN 978-84-1932-113-8

 Teatro 
 1968: L'encens i la carn. Barcelona: Ed. 62
 1970: Cel·la 44. Palma: Daedalus 
 1998: El miracle de la vaca cega. Lleida: Pagès

 Autobiografía 
 1979: El present vulnerable. Barcelona: Laia. Reeditado por Núvol (publicació digital) (2017)
 2005: A contratemps. Catarroja: Perifèric
 2005: El somriure de l'atzar: Diaris II. Catarroja: Perifèric
 2012: Sala de miralls. Catarroja: Perifèric
 2015: Sense nostàlgia. Barcelona: Editorial Proa - 
 2019: El temps robat. Diaris, 4. Lleida: Pagès Editors - 

 Ensaio 
 1970: Per una acció teatral. Barcelona: Ed. 62
 2022: El gest i la paraula. Assaigs 1969-2001. Barcelona: Viena Edicions.

 Narrativa 
 1996: Les nits del Llamp. Barcelona: La Magrana

 Outros 
 2022: La cantant barbuda. Con Joan Casas i Fuster. Calonge: Adia Edicions - 

 Premios e recoñecementos 

 Premio Carles Riba de Poesía por Llibre dels viatges (1977 )
 Premio da Crítica Serra d'Or ás Memorias por El present vulnerable (1980 )
 Ciutat de Palma - Premio Joan Alcover de poesía en catalán, con Joan Casas e Fuster, por Amb efecte (1986 )
 Premio Letra d'Or á Semblança (1987)
 Creu de Sant Jordi (1988)
 Premio de Honra do Instituto de Teatro da Deputación de Barcelona (1998)
 Medalla como fillo adoptivo da cidade de Terrassa (1993)
 Premio Nacional ao Traballo de Tradutor, concedido polo Ministerio de Cultura (1994)
 Premio especial da crítica teatral de Barcelona "polas súas valiosas contribucións ao coñecemento da obra de Bertolt Brecht" (1997 )
 Premio Nacional de Teatro da Generalitat de Catalunya (2002)
 Premio cátedra honorífica a toda unha vida dedicada ao teatro (2005 )
 Premio de Honra das Letras Catalás (2005 )
 Premio Jaume Fuster de Escritores en Lingua Catalá (2006)
 Premio Nacional de Teatro á dedicación fiel, rica e completa ao teatro catalán (2007)
 Premio Friedrich Gundolf para a difusión da cultura alemá no exterior, concedido pola Academia de Lingua e Literatura Alemás (2011) 
 Medalla do Concello de Sabadell ao Mérito Cultural (2012)
 Premio de Honra da Asociación de Directores de Escena (ADE) (2018)
 Premio Honorífico FAD Sebastià Gasch (2018)
 Premio Compromiso Ómnium Cultural-Anoia, compartido con Anna Vila ( 2019 )
 Premio Fundación Jesús Serra (Cataluña-Occidente) (2020)
 Premio PEN de tradución ao catalán pola tradución ao catalán da obra Als estages de la mort, de Nelly Sachs  Gañador Ex aequo (2022)
 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Varios autores. El Procés. Revista contracultural. Barcelona: 2018. Número IX ISSN 2339-6962
 Joan Cuscó e Aymamí. Semblança de Feliu Formosa i Torres. Sabadell: 2000 . Caderno de ideas, artes e letras. Número 127, páxinas 27-31.

Categoría:Nados en 1934
Categoría:Nados en Sabadell
Categoría:Escritores en lingua catalá
Categoría:Actores de Cataluña