Echium plantagineum

Echium plantagineum é unha planta incluída no xénero Echium. É unha herba anual que pode alcanzar os 70 cm de altura. Desenvólvese abundantemente en pradarías a pleno sol e tolera media sombra.
miniatura|240x240px|Detalle da flor.
miniatura|240x240px|Detalle da roseta.
miniatura|240x240px|Vista da planta no seu hábitat.

 Descrición 
Anual ou bienal. Planta herbácea de até 70 cm de altura, con talos ramificados. Toda a planta áchase densamente cuberta dun indumento de pelos ríxidos que lle dan un tacto microáspero. As follas son lanceoladas, salvo as da roseta basal que son oblongas. Forma unha inflorescencia erecta. As flores son de cor azul-violeta intensa cos pétalos soldados en case toda a súa lonxitude, soamente teñen pelos sobre os nervios, feito que marca a diferenza de Echium plantagineum con respecto a Echium sabulicola (máis pequena e con pilosidade na corola da flor).

Florece no hemisferio boreal, segundo a rexión e o seu clima, de febreiro a xullo.

 Distribución e hábitat 
Zonas chairas de toda Europa ao longo de camiños e terras baldías. En España amplamente estendida por todo o territorio.

Esta é tamén a especie invasora e praga por excelencia (comparable coa expansión dos coellos) na maior parte do  sur de Australia, onde infecta os antigamente produtivos pastos nativos. Foi introducida nos primeiros anos de colonización desde Europa pola familia Patterson para embelecer o seu xardín pero en pouco tempo púidose ver a súa imparable expansión a través dos anteriormente produtivos pastos circundantes. Hoxe en día séguese loitando pola súa erradicación con todos os medios posibles.

 Principios activos 
Mucílagos, cinogloxina, consolicina, nitratos, tanino.
Esta especie contén, como todas as demais pertencentes a este xénero, pequenísimas cantidades dun alcaloide bastante tóxico chamado equiína, que se asemella, no seu modo de actuación, ao curare que usan os indios suramericanos para envelenar as frechas. De feito, describíronse mortes de reses por pastar en zonas onde medraba esta especie e tela inxerido en grandes cantidades.

 Usos medicinais 
O zume úsase en cosmética como eficaz emoliente para peles delicadas e arroibadas.
Úsanse cataplasmas de flores frescas para curar furúnculos e uñeiros; usando as extremidades florais, que se colleitan en xullo.

A raíz dá un colorante vermello para os tecidos.

 Taxonomía 
Echium plantagineum foi descrita por Jean-Baptiste Lamarck  e publicada en Mantissa Plantarum 2: 202. 1771.

 Citoloxía

Número de cromosomas de Echium plantagineum (Fam. Boraginaceae) e taxóns infraespecíficos:  n=8Estudios cariológicos de Boraginaceas españolas. II. Echium L. Luque, T. (1984) Lagascalia 13(1): 17-38

 Etimoloxía

Echium: nome xenérico que deriva do grego echium, que significa víbora, pola forma triangular das sementes que lembran vagamente á cabeza dunha víbora. Este feito tamén explica que na Idade Media se tivese a esta planta como protectora fronte ás víboras e se utilizara, por asociación, como remedio contra as mordeduras deste ofidio.

plantagineum: epíteto que alude á semellanza foliar con especies do xénero Plantago.En Flora de Canarias

 Sinonimia

 Echium lycopsis  auct. non L.
 Echium murale Hill
 Echium plantaginoides Roem. & Schult.
 Echium sennenii Pau
 Echium violaceum L.
 Echium alonsoi Sennen & Mauricio	
 Echium bonariense Poir.	
 Echium creticum subsp. plantagineum (L.) Malag.
 Echium longistamineum Pourr. ex Lapeyr.	
 Echium orientale Stephan	
 Echium plantaginifolium L. ex Moris	
 Echium pseudoviolaceum Schur	
 Echium violaceum var. medium Kuntze

 Notas 

Categoría:Plantas descritas en 1771
Categoría:Plantas tintorias
Categoría:Plantas medicinais
Categoría:Flora de Europa
Categoría:Flora de Galicia
Categoría:Boraginaceae