Lista de condes de Portucale

Esta é unha lista dos diferentes gobernadores do condado Portucalense, dende a conquista de Portus Cale por Vímara Pérez en 868, ata a fundación do Reino de Portugal por Afonso I Henríquez no 1139.

 Primeiro Condado Portucalense 
O coñecido como Primeiro Condado Portucalense, é un período que abrangue dende a repoboación e conquista de Vímara Pérez cara ao 868, ata a morte de Nuno II Menendiz na batalla de Pedroso contra García II que asimila o título no Reino de Galicia pondo fin á autonomía do condado.

Este período ven marcado pola colonización e conquista por parte da alta nobreza galega, principalmente representada por Vímara Pérez e Hermenexildo Gotérrez, quen conquistan Porto e Coímbra respectivamente.
+Primeiro Condado PortucalenseNomeGobernoVidaProxenitores e cónxuxeDescendenciaTítulos e tenenciasCronoloxíaVímara Pérez868–873c.820–873Proxenitores
 Pedro Theon
 ?

Cónxuxe
 Trudilde Lucidio Vimaraniz
 Audivia Vimaraniz, esposa de Gutierre AloitizTítulos
 Primeiro Conde de Portucale 858: o seu pai Pedro derrotou unha invasión viquinga en Galicia.
 c.860: foi responsable da repoboación entre o Miño e o Douro.
 868: conquistou Portus Cale (Porto), despois Afonso II nomeouno conde.
 c.870: fundou Vimaranis (Guimarães), máis protexido dos ataques normandos ca Porto.
 873: morreu en Vama (Bama, A Coruña).Lucidio Vimaraniz873–c.922c.840–c.922Proxenitores
 Vimara Pérez
 Trudilde

Cónxuxe
 Gudilona Menendiz, filla de Hermenexildo Gotérrez Tedón Lucídiz
 Vermudo Lucídiz
 Aloito Lucídiz, esposo de Munia Díaz
 Sueiro LucídizTítulos

 Conde de Portucale
 Cortesán de Afonso III

Tenencias

 Tenente de Lugo (910)
 Señor de Negrelos 910: firma un documento en Lugo dirixido a Ordoño II. 
 911: atende como previsor  nun concilio orquestrado por Ordoño II en Dume.
 915: aparece firmando nunha doazón de Ordoño II a Santiago de Compostela.
 915: fixo unha doazón da vila de Fermoselhe á Catedral de Coímbra.
 922: aparece nunha doazón de Ordoño II ao bispo Gomado de Coímbra.Hermenexildo Gotérrez878–912
(Coímbra)
895–912

(Portucale, con Lucidio)c.850–c.912Proxenitores
 Goterre Aloitiz
 Elvira

Cónxuxe
 Hermesinda Gatoniz, filla de Gatón do Bierzo Arias Menendiz, conde de Coímbra, Caldelas e Leza
 Guterre Menendiz, conde de Leza
 Elvira Menendiz, esposa de Ordoño II
 Ildonza Menendiz, esposa de Osorio Gotérrez
 Henderquina Menendiz, esposa de Gundesindo Eriz
 Gudilona Menendiz, esposa de Lucidio VimaranizTítulos
 Duque de Galicia
 Mordomo real de Afonso III

 Conde de Tui
 Conde de Portucale

 Primeiro Conde de Coímbra

Tenencias
 Señor de Viseu
 Señor de Lamego 868: participou na conquista de Portus Cale.
 869: doou ao mosteiro de Santa María de Tignana.
 878: Defendeu Porto dun ataque musulmán e conquistou Coímbra, repoboou estas cidades, así como as veciñas Braga, Viseu e Lamego con xente de Galicia.
 881: embaixador de Afonso III en Mérida.
 883: mordomo real.
 894: capturou ao duque de Galicia rebelde Vitiza.
 895: consegueu o título de duque.
 912: confirmou unha doazón do seu xenro Ordoño II a Catedral de Santiago de Compostela.Munio Gotérrez912–922
(con Lucidio)c.890–c.959Proxenitores
 Guterre Menendiz
 Ilduara Eriz de Celanova

Cónxuxe
 Elvira Arias Egas Muniz
 Gonzalo MunizTítulos
 Conde de Coímbra
 Conde de Portucale 912: gobernou conxuntamente con Lucídio Vimaraniz despois da morte do avó, Hermenexildo.Mendo I Gundisalviz922–c.943c.900–c.943Proxenitores
 Gonzalo Afonso Betote
 Tareixa Eriz de Lugo

Cónxuxe
 Muniadona Díaz, filla do conde Diego Fredenandiz de Guimarães Gonzalo Menendiz
 Diego Menendiz
 Ramiro Menendiz
 Onecca Menendiz
 Nuño Menendiz
 Arias MenendizTítulos
 Conde de Deza

 Conde de Portucale

Tenencias

 Creximir 915-920: casou con Muniadona Díaz.
 c.924: Froila II confírmao coma conde de Portucale.
 926: Ramiro II agasallou a parella coa vila de Creximir preto de Guimarães.
 928: confirmou cos seus fillos unha doazón ao mosteiro de Lorvão.Muniadona Díazc.943–c.950c.900–c.969Proxenitores
 Diego Fredenandiz
 Onega de Porto
Cónxuxe
 Mendo I GundisalvizGonzalo Menendiz
 Diego Menendiz
 Ramiro Menendiz
 Onecca Menendiz
 Nuño Menendiz
 Arias MenendizTítulos

 Condesa de Portucale

Tenencias

 Castelo de Guimarães
 Creximir 915-920: casou con Mendo I Gundisalviz.
 926: Ramiro II agasallou a parella coa vila de Creximir preto de Guimarães.
 928: confirmou cos seus fillos unha doazón ao mosteiro de Lorvão.
 c.943: despois da morte de Mendo I goberna en solitario.
 950: dividiu o condado entre os fillos, dándolle Portucale a Gonzalo Menendiz.
 c.950: Iniciou a construción do Castelo de Guimarães.
 951: fundou un mosteiro baixo a advocación de San Mamede.
 968: cedeu este castelo ao mosteiro para a súa protección.Gonzalo Menendiz950–997c. 925– 997Proxenitores
 Mendo I Gundisalviz
 Muniadona Díaz

Cónxuxes
 Ilduara Páez
 Ermesenda Menendo II Gundisalviz
 Ramiro Gundisalviz
 Rosendo Gundisalviz
 Diogo Gundisalviz
 Muniadona GundisalvizTítulos

 Duque

 Conde de Portucale

Tenencias

 Nespereira
 Chagra
 Sauto de Auacos
 Frazone
 Braga (993) 950: herdou o condado de Portucale de Muniadona Díaz.
 956: trala morte de Ordoño III o reino viuse envolto nunha crise sucesoria entre Sancho I e Ordoño IV.
 958: xunto a un grupo de nobles destronaron a Sancho I, elixindo a Ordoño IV.
 960: Sancho I volve ao trono co apoio de Toda Aznárez de Pamplona, pero Gonzalo seguía a ter malas relacións con el.
 966: Sancho I invade as terras de Gonzalo.
 966: segundo a crónica de Sampiro Gonzalo asasinou cunha mazá envelenada a Sancho I.
 968: enfrontouse a Rodrigo Velázquez, conde na Limia, na batalla de Aguioncha.
 971: enviou unha embaixada á corte cordobesa do califa Al-Hakam II.
 981:  tras a derrota na batalla de Roa, foi o primeiro en alzarse contra o rei Ramiro III, proclamando a Vermudo II como rei. 
 987: Almanzor conquista o condado de Coímbra.
 993: serviu coma armiger regis de Vermudo II. 
 997: morreu loitando contra as tropas de Almanzor en Santiago de Compostela.Menendo II Gundisalviz997–1008c.945–1008Proxenitores
 Gonzalo Menendiz
 Ilduara Páez

Cónxuxe
 Tutadona Moniz de Coímbra Paio Menendiz
 Rodrigo Menendiz
 Gonzalo Menendiz
 Ramiro Menendiz
 Egas Menendiz
 Munio Menendiz

 Elvira Méndez, esposa de Afonso V
 Ilduara MenendizTítulos
 Rexente do Reino de Galicia (1003)
 Duque de Galicia
 Conde magno de Galicia (1002)
 Conde de Portucale c.999: trala morte de Vermudo II encargouse da rexencia do reino e da titoría do futuro Afonso V.
 1002: rexeitou un ataque do fillo de Almanzor, Abd al-Malik.

 1003: realizou un pacto con al-Muzaffar de colaboración militar.
 1005: o pacto rompeu e un exército cordobés conquista os arredores de Zamora.
 1008: foi asasinado por unha conxura orquestrada polo conde Munio Fernández.Tutadona Moniz1008–1025c.960–1025Proxenitores
 Munio Froilaz de Coimbra
 ?

Cónxuxe
 Menendo II Gundisalviz Paio Menendiz
 Rodrigo Menendiz
 Gonzalo Menendiz
 Ramiro Menendiz
 Egas Menendiz
 Munio Menendiz

 Elvira Méndez, esposa de Afonso V
 Ilduara MenendizTítulos
 Condesa de Portucale 1008: comezou a gobernar como rexente.Aloito Nuniz1008–1015c.985–1015Proxenitores
 Nuno Aloitiz
 ?

Cónxuxe
 Gudina Nuno I Aloitiz
 Segeredo Aloitiz, esposo de Adosinda Arias
 Pedro Aloitiz, abade do mosteiro de Guimarães
 Loba AloitizTítulos
 Conde de Portucale 985: confirmou unha doazón do seu tío Tello Aloitiz.
 1015: morreu defendendo o castelo de Vermoim (Vila Nova de Famalicão) contra os normandos.Nuno I Aloitiz1015–1028c.1000–1028Proxenitores
 Aloito Nuniz
 Gudina

Cónxuxe
 Ilduara Menendiz Menendo III Nuniz
 Gontroda Nuniz
 Munio NunizTítulos
 Conde de Portucale 1025: confirmou unha doazón de Afonso V a Pedro Aloitiz, irmán de Nuno.
 1028: morreu asasinado.Ilduara Menendiz1028–1043
1050–1058c.1000–1058Proxenitores
 Menendo II Gundisalviz
 Tutadona Moniz

Cónxuxe
 Nuno I Aloitiz Menendo III Nuniz
 Gontroda Nuniz
 Munio NunizTítulos
 Condesa de Portucale 1015: despois da morte de Aloito Nuniz comezou a gobernar o condado co seu marido.
 1028: morreu Nuno e gobernou durante a minoría de idade do seu fillo Menendo III.
 1043: renunciou aos seus dereitos a favor do seu fillo.
 1058: morreu nun mosteiro.Menendo III Nuniz1043–1054c.1020–1054Proxenitores
 Nuno I Aloitiz
 Ilduara Menendiz
Cónxuxe
 ? Nuno II MenendizTítulos
 Conde de Portucale
 Duque de Galicia (1050) 1028: morreu o seu pai Nuno pero inda era menor idade para gobernar, gobernando a nai.
 1043: Ilduara renunciou aos seus dereitos a favor de Menendo.
 1043: tivo un conflito territorial con Ordoño Romáriz, polo que foi premiado nun xuízo coa vila de Silvares.
 1050: conseguiu o título de duque de Galicia xunto a Velasco Almeiuz.
 1054: morreu no río Guetania, afluente do Miño.Nuno II Menendizc.1054–1071c.1040–1071Proxenitores
 Menendo III Nuniz
 ?

Cónxuxe
 Goncina Loba NunizTítulos
 Conde de Portucale 1064: as tropas de Fernando I volveron conquistar Coímbra.
 1071: dirixiu o exército portucalense na batalla de Pedroso, onde morreu.

 Reino de Galicia 
En 1065, Galicia e Portucale foron herdados por García II, fillo de Fernando I. Pero Nuno II Menendiz, conde de Portucale, levantouse contra García II culminando na batalla de Pedroso onde Nuno II morre. García II tomou control directo  sobre o condado e declarouse Rei de Galicia e Portucale. Ese mesmo ano, o irmán de García II, Afonso VI, capturouno proclamándose en 1072 rei de toda Galicia.
+Reino de Galicia-PortugalNomeGobernoVidaProxenitores e CónxuxeDescendenciaTítulos e tenenciasCronoloxíaGarcía II Fernández1071–1071c.1042–1090Proxenitores
 Fernando I

 Sancha I

Cónxuxe

 ?Sen descendenciaTítulos
 Rei de Galicia (1065–1071)
 Rei de Portucale
 Emperador de Hispania (1067) 1053: educouse en Galicia co bispo Cresconio de Iria.
 1063: herdou o Reino de Galicia, o condado de Portucale, e as parias das taifas de Badallouce e Sevilla.
 Restableceu as sés de Braga, Tui, Lamego e Viseu.
 1071: venceu a Nuno II Menendiz na batalla de Pedroso, despois titúlase coma rei de Galicia e Portugal, sendo o primeiro en facelo.

 1071: foi apreixoado por Sancho II, quen, despois de exiliar a García II, proclamouse Rei de Castela e Galicia.
 1073: despois da morte de Sancho II, volveu do exilio, pero é enganado por Afonso VI, que o encerrou no castelo de Luna, Babia ata a súa morte no 1090.Sancho II Fernández1071–1072c.1040–1072Proxenitores
 Fernando I

 Sancha I

Cónxuxe

 AlbertaSen descendenciaTítulos
 Rei de Castela (1065–1072)
 Rei de Galicia (1071–1072)
 Rei de Portucale
 Rei de León (1072) 1065–1067: venceu aos seus curmáns Sancho IV de Navarra e Sancho de Aragón na guerra dos tres Sanchos.
 1068: invadiu a taifa de Badallouce, tributaria de García II.
 1068: venceu a Afonso VI na batalla de Lantada. 1069: cásase con Alberta o 26 de maio, Afonso estivo presente na voda.
 1071: marchou a través de León e atacou o reino de Galicia. Enviando a García II ao exilio na taifa de Sevilla.
 1072: venceu a Afonso VI na batalla de Golpexera coa axuda de Rodrigo Díaz de Vivar. Enviándoo ao exilio en Toledo.
 1072: coroouse como rei en León o 12 de xaneiro.
 1072: foi asasinado en Zamora por Velliti Ariulfi (Vellido Ariulfo), volvendo Afonso VI do exilio.Afonso VI Fernández1071–1072
1072–1087c.1041–1109Proxenitores
 Fernando I

 Sancha I

Cónxuxes

 Inés
 Costanza
 Berta
 Zaida de Sevilla
 Beatriz
 Ximena Monizcon Costanza:
 Orraca Afónsez

con Zaida:

 Sancho Afónsez
 Sancha Afónsez
 Elvira Afónsez

con Ximena:

 Elvira Afónsez
 Tareixa AfónsezTítulos
 Rei de León (1065–1072), (1072–1109)
 Rei de Galicia (1071–1072), (1072–1109)
 Rei de Portucale

 Rei de Castela (1072–1109)
 Rei de toda Galicia

 Emperador de Hispania (1077)
 Rei de Toledo c.1050: educouse en Terra de Campos, onde o crego Raimundo, futuro bispo de Palencia, se encargou da súa formación.
 1066: foi coroado en León.
 1068: perdeu contra Sancho II na batalla de Lantada.
 1068: intentou facerse co control tributario da taifa de Badaxoz, pero sen éxito recaendo na esferea de influencia de García II.
 1071: deu permiso a Sancho II para invadir a García II, tras a vitoria tanto Afonso como Sancho tituláronse reis de Galicia.
 1072: rompeuse a boa relación entre Sancho e Afonso, perdendo Afonso na batalla de Golpexera.
 1085: conquistou Toledo proclamándose victoriosissimo rege in Toleto, et in Hispania et Gallecia. Xunto á conquista de Valencia, por Rodrigo Díaz de Vivar, provocaron unha gran resposta Almorábide.
 1086: perdeu contra os musulmáns na batalla de Zalaca.
 1108: perdeu contra os musulmáns na batalla de Uclés, onde morreu o seu fillo e herdeiro Sancho Afónsez e perdeu Valencia.

 Segundo Condado Portucalense 
miniatura|290x290px|Henrique de Borgoña recibe o Condado de Portucal, 1094 (Claude Jacquand, 1841).
O coñecido como Segundo Condado Portucalense, é o período dende que o condado se reconstituíu nas mans de Raimundo de Borgoña en 1087 ata finalmente formarse o Reino de Portugal baixo a coroa de Afonso I en 1143.

Cando García II falece en prisión no 1090 os seus territorios xa estaban nas mans do xenro de Afonso VI, Raimundo de Borgoña, que gobernaba dende o 1087 como dote da súa esposa Orraca Afónsez. Entre 1095 e 1097 Afonso VI, despois do desastre militar de Raimundo, decide unificar o Condado de Portucale e o Condado de Coímbra e entregarllo como dote á súa filla Tareixa Afónsez e ao seu esposo Henrique de Borgoña; cuxo fillo sería Afonso I, primeiro rei de Portugal.

+Segundo Condado PortucalenseNomeGobernoVidaProxenitores e CónxuxeDescendenciaTítulos e tenenciasCronoloxíaRaimundo1087–1096c.1070–1107Proxenitores
 Guillerme I
 Estefanía

Cónxuxe

 Orraca Afónsez Sancha Raimúndez
 Afonso VII RaimúndezTítulos
 Conde de toda Galicia
 Señor de toda Galicia
 Cónsul de toda Galicia
 Príncipe de toda Galicia
 Emperador de toda Galicia c.1070: naceu en Besançon.
 1086: foi a península para deter o avance dos almorábides que venceran na batalla de Zalaca xunto ao exército de Odón I de Borgoña.
 1087: o exército de Odón I abandonou o cerco de Tudela. Pero Odón quedou na península e viaxou a León.
 1087: Odón I concertou unha alianza política que incluía o casamento de Raimundo coa infanta Orraca. Dándolle a Raimundo o goberno de Galicia e do condado de Portucale.
 1095: Afonso VI deulle o condado de Portucale e o condado de Coímbra a Henrique Henríquez.
 1107: morreu en Grajal de Campos.Orraca Afónsez1087–1126c.1081–1126Proxenitores
 Afonso VI
 Costanza

Cónxuxes

 Raimundo
 Pedro González de Lara (amante)con Raimundo
 Sancha Raimúndez

 Afonso VII Raimúndez

con Pedro

 Elvira Pérez de Lara
 Fernán Pérez FurtadoTítulos
 Raíña de León
 Raíña de Castela
 Raíña de Galicia
 Emperatriz de toda Galicia
 Emperatriz de toda Hispania
 Raíña consorte de Aragón e Navarra 1081: naceu en Burgos.
 1087: Odón I concertou unha alianza política que incluía o casamento de Raimundo coa infanta Orraca.
 1093: casou con Raimundo.
 1095: Afonso VI deulle o condado de Portucale e o condado de Coímbra a Henrique Henríquez.
 1107: logo da morte de Raimundo, procurou que se lle asegurasen os dereitos ao seu fillo Afonso VII sobre o Reino de Galicia.

 1107: intentou casar de novo con Afonso I de Aragón, pero o Papa Pascual II anulou o matrimonio por seren, os dous, bisnetos de Sancho III, mais permaneceron xuntos ata 1114, isto xenera malestar, sobre todo no clero.

 1108: morreu o que sería o herdeiro ao trono, Sancho Afónsez na batalla de Uclés.

 1109: trala morte de Afonso VI, Orraca coroouse como raíña. Resulta ser así a primeira raíña titular da historia de Galicia e España. 
 1110: batalla de Candespina.

 1111: Diego Xelmírez e Pedro Foilaz coroaron unilateralmente ao fillo de Orraca, Afonso VII Raimúndez en Santiago de Compostela.
 1112: acordo e cogoberno co seu fillo, beneficio da nobreza galega.

 1115: xa roto o matrimonio con Afonso I de Aragón, Xelmírez declarouna como raíña en Santiago a pesar das atribución reais do seu fillo, despois dun levantamento na cidade.
 1121: un exército galego-leonés cercou o castelo de Lanhoso, impoñendo a súa autoridade en Portucale.

 1126: morreu de parto en Saldaña de Burgos.Henrique Henríquez1096–11121066–1112Proxenitores
 Henrique
 Sibila

Cónxuxe

 Tareixa Afónsez Afonso Henríquez
 Urraca Henríquez
 Sancha Henríquez
 Tareixa Henríquez
 Henrique Henríquez
 Afonso I Henríquez
 Pedro HenríquezTítulos
 Conde de Portucale 1066: naceu en Dijon.
 1086: foi a península para deter o avance dos almorábides que venceran na batalla de Zalaca xunto ao exército de Odón I de Borgoña.
 1093: Henrique tomou a man da filla máis nova de Afonso VI, Tareixa.
 1096: Afonso VI outorgou ao matrimonio o novo condado de Portucale, desvinculandoo de Galicia.
 1112: morreu en Astorga, sepultado en Braga.Tareixa Afónsez1096–1128c.1080–1130Proxenitores
 Afonso VI Fernández
 Ximena Moniz

Cónxuxe

 Henrique Afonso Henríquez
 Urraca Henríquez
 Sancha Henríquez
 Tareixa Henríquez
 Henrique Henríquez
 Afonso I Henríquez
 Pedro HenríquezTítulos
 Condesa de Portucale
 Raíña de Portugal  1093: casou con Henrique de Borgoña.
 1096: Afonso VI outorgou ao matrimonio o novo condado de Portucale, desvinculandoo de Galicia.
 1112: morreu Henrique polo que Tareixa empezou a dirixir o condado en solitario.
 1116: foi recoñecida polo Papa Pascual II como raíña.
 1121: un exército galego-leonés cercou o castelo de Lanhoso, impoñendo a súa autoridade sobre Tareixa, a que se lle concedeu manter o título.
 1128: a súa alianza política e amorosa con Fernán Pérez de Traba fixo que o seu fillo Afonso a quixese depor.
 1128: Batalla de San Mamede, onde foi derrotada exiliándose a Galicia.
 1130: morreu en Galicia.Afonso I Henriquez1128–11391109–1185Proxenitores
 Henrique
 Tareixa

Cónxuxes

 Chamoa Gómez
 Mafalda
 Elvira Guáltercon Chamoa:
 Afonso Afonso
 Tareixa Afonso
con Mafalda:
 Henrique Afonso
 Orraca Afonso
 Tareixa Afonso
 Mafalda Afonso
 Sancho I Afonso
 Xoán Afonso
 Sancha Afonso
con Elvira:
 Urraca AfonsoTítulos
 Conde de Portucale
 Rei de Portugal 1112: morreu Henrique e Tareixa dirixe o condado en solitario.
 1128: a alianza política e amorosa da súa nai con Fernán Pérez de Traba fixo que Afonso I a quixese depor.
 1128: as diferenzas coa súa nai acabounos enfrontando na batalla de San Mamede.
 1128: converteuse en conde de Portucale.
 1137: Tratado de Tui.
 1137, 1139 ou 1140: Batalla de Cernesa.
 1139: Afonso I renunciou á vasalaxe de Afonso VII e estableceu o Reino de Portugal.
 1139: Batalla de Ourique.
 1141: Torneo de Arcos de Valdevez.
 1147: conquistou Santarém e Lisboa coa axuda dos cruzados que se dirixían a Terra Santa na Segunda Cruzada.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 

 :Categoría:Condados de Galicia