Falcoaría

A falcoaría ou falcoería (formas menos recomendables cetraría ou cetrería) é a actividade de cazar con aves rapaces adestradas, especialmente con falcóns, azores e outras aves de presa para a captura de especies de aves. O humano captura e liga á ave de presa ao propio home, por reflexos condicionados, e a adestra na caza e na fidelidade. A súa ave captura entón outras aves ou calquera outro tipo de presa, xeralmente cuadrúpedes pequenos ou medianos, como coellos ou lebres.

A falcoería foi unha práctica moi estendida na Idade Media, ligada á nobreza e aos potentados. Acabou decaendo polo progreso das armas de fogo e a maior vistosidade e festividade que se podía ofrecer coas partidas de caza maior, especialmente a montaría.

O 16 de novembro de 2010, a Unesco declarouna Patrimonio Cultural Inmaterial da Humanidade,"El milenario arte de la cetrería, Patrimonio Inmaterial de la Humanidad", RTVE, 16 de novembro de 2010, consultado o 22 de novembro de 2022. nunha candidatura multinacional de Arabia Saudita, Bélxica, República Checa, Corea do Sur, Emiratos Árabes Unidos, España, Francia, Marrocos, Mongolia, Qatar e Siria. O 6 de decembro de 2012 uníronse a esta candidatura Austria e Hungría., e o 30 de novembro de 2016 adheríronse tamén Alemaña, Italia, Kazakhstán, Paquistán e Portugal.

 Historia 
miniatura|esquerda|Frederico II co seu falcón de falcoería no seu libro De arte venandi cum avibus (Sobre a arte de cazar con aves). Século XIII.
As orixes da falcoería son moi antigas. É posíbel que se descubrise na China, xa que existen moitas referencias sobre a práctica da falcoería antes de Cristo en diversos textos chineses.

No mundo greco-latino non se practicou a falcoería. Algunhas das representacións que fan pasar como de falcoería, tan só o son do que entre os romanos se chamaba aucupio (captura de paxaros, paxaritaría).

Parece que a Europa occidental chegou da man das invasións godas. O primeiro testemuño gráfico, datado  no século V d.C., encóntrase nos mosaicos da Vila do Falconeiro en Argos, Grecia. Posteriormente menciónase nas leis dos pobos xermánicos que pouco a pouco foron traspasando as fronteiras do Imperio romano e que se asentaron ao sur dos ríos Rin e Danubio.

Na Península Ibérica localizouse no campo arqueolóxico de Mértola (Portugal) un mosaico, fragmentario, que só se pode interpretar como unha escena de falcoería. O feito de que se descubrira nun estrato inferior dunha construción musulmá, é un claro indicio de que a falcoería chegou á Península Ibérica da man dos pobos xermánicos.Lopes, Virgílio - Mértola na Antiguidade Tardia: a topografia histórica da cidade e do seu território nos alvores do cristianismo. Mértola: Campo Arqueológico de Mértola, 2003. ISBN 972-9375-21-6. 

Por outra parte, as fontes árabes indican que cando os primeiros invasores musulmáns entraron na península descubriron e adoptaron unha modalidade cetreira que se pode interpretar como altanería (caza con falcóns e outras aves de rapina de alto voo).

En Europa a época dourada desta arte e afección foi a Idade Media. Pódese dicir que máis ou menos desde o século VI até o século XVI, no que se practicaba a caza con falcóns e azores, gozou do seu maior auxe e difusión. Esta técnica venatoria perdeu terreo fronte ás novas armas de fogo e, tamén, a causa do custoso que era manter un bo equipo de falcóns e falconeiros, pois a falcoería, polo xeral, foi unha práctica reservada a reis e grandes señores, aínda que non había ningunha lei que se a prohibira ao pobo, pero para obter comida había métodos máis efectivos e seguros.

Hoxe é un deporte que no mundo occidental se practica con aves de presa criadas en catividade, o cal non supón ningún perigo para as aves salvaxes. Porén, aínda hai zonas remotas nas que se seguen capturando aves silvestres.

En novembro de 2010 a falcoería foi declarada patrimonio cultural inmaterial da Humanidade, por ser un dos métodos de caza tradicionais máis antigos, selectivo coas presas cinexéticas, non contaminante e respectuoso co medio ambiente.

 Equipo 
miniatura|Azor con caparuza.
Os principais elementos que compoñen o equipo dun falcoeiro, á parte, claro está, da ave de presa, son:

 Morral
 Cascabeis
 Lonxa
 Caparuza
 Pihuelas
 Correa
 Luva
 Percha
 Engado
 Fiador
 Transmisor
 Muñequeiras

 Especies 
As especies máis empregadas na falcoería son:

 Falcón peregrino
 Falcón albar
 Falcón borní
 Falcón sacre
 Falcón pequeno
 Falco mexicanus
 Lagarteiro
 Lagarteiro das torres
 Falcón paxareiro
 Azor
 Miñato común
 Miñato real
 Gabián eurasiático
 Accipiter cooperii
 Accipiter striatus
 Buteo jamaicensis
 Parabuteo unicinctus
 Aguia real
 Moucho de orellas
 Curuxa común
 Avelaiona
 Bufo real
 Bufo nival

 Notas 

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 
Asociación Argentina de Cetrería y Protección de Aves de Presa 

Categoría:Caza
Categoría:Aves
Categoría:Falcoaría