Patrimonio da Humanidade nos Estados Unidos de América

55px 70px
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade nos Estados Unidos de América, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Os Estados Unidos de América ratificaron a convención o 7 de decembro de 1973. No ano 2024, había 25 lugares Patrimonio da Humanidade nos Estados Unidos.

Os primeiros lugares dos Estados Unidos engadidos na lista foron o Parque Nacional Mesa Verde e o Parque Nacional de Yellowstone, ámbolos dous na 2ª Sesión do Comité do Patrimonio da Humanidade, celebrada en Washington, D.C., en 1978. O sitio máis recente enumerado foi unha selección de oito estruturas representativas das obras arquitectónicas do século XX de Frank Lloyd Wright, no ano 2019. Os vinte e catro sitios están situados en vinte estados e dous territorios. Os estados de Arizona, California, Hawai, Illinois, Montana, Novo México, Nova York e Pensilvania contan con varios sitios (co sitio de Frank Lloyd Wright repartido por seis estados), mentres que dous sitios (o Parque Internacional da Paz Waterton-Glacier (Montana) e Kluane/Wrangell-St Elias/Baía dos Glaciares/Tatshenshini-Alsek (Alasca)) son sitios transfronteirizos compartidos co Canadá. Dos 24 sitios, 11 son culturais, 12 son naturais, e un só, Papahānaumokuākea, é mixto, catalogado como cultural e natural. Un sitio está clasificado como en perigo: o Parque Nacional dos Everglades foi clasificado en 2010 debido á deterioración dos seus ecosistemas acuáticos. O sitio xa fora catalogado en perigo entre 1993 e 2007. O Parque Nacional de Yellowstone foi catalogado como en perigo entre 1995 e 2003 por mor das operacións mineiras planificadas. Os Estados Unidos foron cinco veces membro do Comité do Patrimonio Mundial, 1976–1983, 1987–1993, 1993–1999, 1999–2001 e 2005–2009.

 Lista de lugares Patrimonio da Humanidade 
Nome: segundo aparece no Comité do Patrimonio da Humanidade
Rexión: dos Estados Unidos
Ano da inclusión: na lista da UNESCO
Datos da UNESCO: o número de referencia do sitio; o ano en que o xacemento foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial; os criterios nos que apareceu: os criterios de (i) a (vi) son culturais, mentres que de (vii) a (x) son naturais.

+ Lugares Patrimonio da Humanidade Nº Nome Imaxe Localización Ano da inclusión  Descrición01 Parque Nacional Mesa Verde 150px|alt=Ruins of stone buildings under a cliff Colorado 1978 27; iii (cultural) A meseta de Mesa Verde foi ocupada polos anasazi entre os séculos VI e XII. Descubríronse máis de 4000 sitios arqueolóxicos, incluíndo casas nos cantís. Varían en tamaño dende cuartos pequenos ata complexos que conteñen máis de 100 habitacións. Exemplos notables inclúen Cliff Palace (na imaxe), Balcony House e Square Tower House.02 Parque Nacional de Yellowstone 150px|alt=Grand Prismatic Spring, a hot spring in vivid colors Wyoming, Montana, Idaho 1978  28; vii, viii, ix, x (natural) Deseñado en 1872 como o primeiro parque nacional do mundo, Yellowstone abrangue case 9 000 km². Contén numerosas zonas xeotérmicas incluíndo máis de 300 géysers (máis da metade no mundo), fontes termais (A Gran Fonte Prismática na imaxe), piscinas de lama e fumarolas. A zona é rica en depósitos fósiles con preto de 150 especies de plantas identificadas. O parque alberga grandes rabaños de bisontes, así como de oso grizzly e lobo gris, e tamén funciona como un modelo para comprender os procesos do ecosistema. O sitio catalogado como en perigo entre 1995 e 2003 por mor das operacións mineiras planificadas.03 Kluane/Wrangell-St Elias/Baía dos Glaciares/Tatshenshini-Alsek* 150px|alt=A glacier entering the sea in a mountain valley Alasca  1979 72ter; vii, viii, ix, x (natural) Os catro parques nacionais e áreas protexidas que abranguen a fronteira entre os Estados Unidos e o Canadá conteñen o campo de xeo non polar máis grande do mundo e numerosos glaciares grandes. A área, formada pola actividade glacial e tectónica continua, comprende diferentes tipos de hábitats, dende montañas altas por enriba de 5000 m ata océanos, bosques costeiros e vales fluviais. Algunhas das especies animais importantes inclúen o oso grizzly, o caribú, o muflón de Dall e a cabra das Rochosas. Os ríos son lugares de desove para os salmóns que logo emigran ao océano. O Glaciar de Johns Hopkins na Baía dos Glaciares (na imaxe) apareceu orixinalmente en solitario en 1979. Kluane (no Canadá) e Wrangell–St. Elias engadíronse ao sitio en 1992, e Tatshenshini-Alsek (no Canadá) en 1994.04 Parque Nacional do Gran Canón 150px|alt=Grand Canyon at dawn Arizona 1979 75; vii, viii, ix, x (natural) O Gran Canón é un desfiladeiro espectacular que o río Colorado escavou durante os últimos seis millóns de anos mentres a meseta de Colorado foi elevada. O canón ten 446 km de longo, ata 29 km de ancho e alcanza profundidades de ata 1,5 km. O río atravesou estratos xeolóxicos que abarcan 2.000 millóns de anos, dende o Precámbrico ata o Cenozoico, con partes do Precámbrico e do Paleozoico particularmente ben expostas e que conteñen ricos conxuntos fósiles. Debido á súa diversa topografía, a zona alberga numerosas especies animais e vexetais, dende comunidades de ribeira do deserto ata comunidades de bosques boreais.05 Parque Nacional dos Everglades 150px|alt=Pine trees in a grassy area Florida 1979 76; viii, ix, x (natural) Os Everglades comprenden vastas zonas húmidas planas xunto con ecosistemas costeiros e mariños. Os hábitats inclúen zonas tropicais de madeira dura, mangleirais, terras rochosas de piñeiros (exemplo na imaxe), marismas de auga doce e salgada e leitos de herbas mariñas. A zona alberga varias especies de mamíferos, aves e réptiles, como o manatí, a pantera de Florida, o Rostrhamus sociabilis, o aligátor e o crocodilo. O sitio foi incluído na Lista do Patrimonio da Humanidade en Perigo de 1993 a 2007 debido aos danos sostidos dos furacáns e á deterioración do caudal e da calidade da auga debido ao desenvolvemento agrícola e urbano, e de novo en 2010 debido á degradación que resultou nunha perda de hábitat mariño e unha diminución das especies mariñas. Tamén é unha zona húmida de Ramsar.06 Independence Hall 150px|alt=A building in red brick with a clock tower Pensilvania 1979 78; vi (cultural)  O edificio foi deseñado por Andrew Hamilton e foi rematado en 1753 para albergar a asemblea colonial da Provincia de Pensilvania. Foi reformado varias veces despois. O campanario de madeira orixinal adoitaba albergar a Campá da Liberdade. O Salón foi o lugar do Segundo Congreso Continental, durante o cal a Declaración de Independencia foi asinada en 1776. Despois da Revolución Americana, o edificio celebrou a Convención constitucional que debateu e asinou a Constitución dos Estados Unidos en 1787. Ambos documentos serviron de inspiración para os lexisladores e as cartas gobernamentais de todo o mundo.07 Parque Nacional de Redwood 150px|alt=Redwood forest in a fog California 1980 134; vii, ix (natural) O sitio comprende un parque nacional e tres estatais situados ao longo da costa do norte de California. Son o fogar dos bosques contiguos máis grandes de sequoias costeiras, que son as especies de árbores máis altas da Terra. O parque tamén contén áreas de costa prístina que alberga leóns mariños, Haliaeetus leucocephalus e Pelecanus occidentalis.08 Parque Nacional de Mammoth Cave 150px|alt=Visitors with a guide inside a cave Kentucky 1981 150; vii, viii, x (natural) Mammoth Cave é o sistema de covas máis longo coñecido do mundo, con máis de 459 km de pasadizos explorados. O sistema de covas alberga máis de 130 especies que habitan en covas. O sistema de covas e os seus arredores presentan numerosos exemplos de topografía kárstica, con dolinas, ríos subterráneos, espeleotemas e grandes cámaras. O sistema tamén ten unha gran variedade de minerais de sulfato.09 Parque Nacional Olympic 150px|alt=Coast and temperate forest Washington 1981 151; vii, ix (natural) O parque comprende hábitats diversos, incluíndo a maior área protexida de selva templada da rexión, longos treitos de costa do Pacífico sen deturpar, prados alpinos, así como picos montañosos cubertos de glaciares. Os ríos son hábitats importantes para varias especies de peixes anádromos. Debido ao relativo illamento, a zona alberga varias especies ou subespecies endémicas, o que indica que a evolución está tomando o seu curso separado. Algunhas das especies importantes inclúen a Strix occidentalis do norte, o Brachyramphus marmoratus e a Salvelinus confluentus.
|-
|10
! scope="row" | Cahokia
| 150px|alt=A large earthen mound with steps leading to the top
| Illinois
| 1982
| 198; iii, iv (cultural) 
| Cahokia foi o asentamento urbano máis grande e importante da cultura de Mississippi e é o maior sitio arqueolóxico precolombiano ao norte de México. A sociedade alcanzou o seu pico entre 1050 e 1150, cando se estimaba que tiña unha poboación de 10.000 a 20.000 persoas. O sitio inclúe uns 120 montículos, incluíndo o Monks Mound (na imaxe), a estrutura de terra prehistórica máis grande de América. O sitio tamén inclúe o  Woodhenge, que se cre que serve como observatorio astronómico. O trazado do asentamento demostra a existencia de xerarquía política e económica da sociedade.
|-
|11
! scope="row" | Parque Nacional das Grandes Montañas Fumegantes
| 150px|alt=Hills covered with forest, misty
| Carolina do Norte, Tennessee
| 1983
| 259; vii, viii, ix, x (natural)
| O parque é un dos vestixios máis grandes do mundo da diversa era da xeoflora arcto-terciaria, é un refuxio da flora e da fauna que sobreviviron ás glaciacións do Cuaternario. É un punto quente de biodiversidade, que contén máis de 3.500 especies vexetais e numerosas especies animais, incluíndo unha das maiores variedades de píntegas do mundo, en particular as píntegas sen pulmón. A superficie é o suficientemente grande como para permitir a evolución biolóxica continua do sistema natural.
|-
|12
! scope="row" | La Fortaleza e Sitio Histórico Nacional de San Xoán
| 150px|alt=A blue fortress and stone walls above a bay
| Porto Rico
| 1983
| 266bis; vi (cultural) 
| La Fortaleza (na imaxe) do século XVI e as fortificacións posteriores do Castelo San Felipe del Morro, Castelo de San Cristóbal, El Cañuelo e a Muralla de San Xoán, que datan dos séculos XVI e XX, foron construídas polos europeos para protexer a baía e a cidade de San Xoán. Incorporan elementos arquitectónicos do Renacemento italiano, do Barroco e da Ilustración francesa, e demostran a evolución e adaptación da arquitectura militar europea ao escenario dunha illa caribeña. En 2016 produciuse unha pequena modificación dos seus límites.
|-
|13
! scope="row" | Estatua da Liberdade
| 150px|alt=Statue of Liberty on the Liberty Island, photo from above
| Estado de Nova York
| 1984
| 307; i, vi (cultural) 
| A estatua, inaugurada en 1886, foi un agasallo de Francia para conmemorar o centenario da independencia estadounidense. Foi deseñado por Frédéric Bartholdi en colaboración co enxeñeiro Gustave Eiffel, e a súa construción, cunha armazón metálica que soporta a pel, uso de formigón na base e electricidade para alimentar o facho, foi vista como un presaxio dunha nova era. A estatua está situada na entrada do Porto de Nova York onde acolleu millóns de migrantes. Simboliza ideas como a liberdade, a paz e os dereitos humanos.
|-
|14
! scope="row" | Parque Nacional de Yosemite
| 150px|alt=A glacial valley with steep granite walls and forest in the bottom
| California
| 1984
| 308; vii, viii (natural)
| O parque está situado nas montañas de Serra Nevada. Durante a glaciación do Cuaternario, os glaciares crearon características paisaxísticas únicas na rocha granítica, como vales, cantís, cúpulas e fervenzas. As altitudes varían de 600 m a 4.000 m, o que resulta nunha gran variedade de hábitats que inclúen flora e fauna diversa. Hai prados de montaña e soutos de sequoias xigantes. A imaxe mostra a vista do túnel do val de Yosemite, coas formas de relevo Half Dome e El Capitan.
|-
|15
! scope="row" | Parque Histórico Nacional da Cultura Chaco
| 150px|alt=Ruins of a circular structure
| Novo México
| 1987
| 353rev; iii (cultural) 
| O Canón do Chaco foi o principal centro dos Anasazi e estivo ocupado entre 850 e 1250, co pico entre aproximadamente 1020 e 1110. Vivindo nun ambiente duro, a sociedade altamente organizada construíu estruturas monumentais, "grandes casas", que tiñan funcións residenciais, de almacenamento e cerimoniais. Segundo o tamaño, probablemente fose un centro rexional da zona das Catro Esquinas. A gran kiva en Chetro Ketl aparece na imaxe. O Patrimonio da Humanidade tamén inclúe as ruínas do Monumento Nacional das Ruínas Aztecas e algúns sitios máis pequenos.
|-
|16
! scope="row" | Parque Nacional dos Volcáns de Hawai
| 150px|alt=Lava flow
| Hawai
| 1987
| 409; viii (natural)
| O parque da illa de Hawai contén o Kīlauea e o Mauna Loa, dous dos volcáns máis activos e entre os mellor estudados do mundo. Mauna Loa alcanza os 13 680 pés (4 170 m) sobre o nivel do mar, pero medido dende o fondo do océano, é a masa volcánica máis grande do mundo. A paisaxe do parque está a ser constantemente moldeada e modificada polas frecuentes erupcións volcánicas. O parque alberga especies de aves raras e un bosque de fentos xigantes. Unha corrente de lava na imaxe.
|-
|17
! scope="row" | Monticello e Universidade de Virxinia en Charlottesville
| 150px|alt=A neoclassical building in red brick and white stone
| Virxinia
| 1987
| 442bis; i, iv, vi (cultural) 
| Monticello (construído entre 1769 e 1809, na imaxe) foi deseñado por Thomas Jefferson, terceiro presidente dos Estados Unidos e autor da Declaración de Independencia, como a súa casa de plantación. Jefferson tamén deseñou (1817–26) os primeiros edificios que conformaban a Universidade de Virxinia en Charlottesville, baseándose na súa idea dunha "vila académica" ideal. A Rotonda ten o modelo do Panteón de Roma. Os edificios son exemplos destacados da arquitectura neoclásica e invocan ideais clásicos como a liberdade, a nobreza, a autodeterminación e a prosperidade.
|-
|18
! scope="row" | Pueblo Taos
| 150px|alt=A multi-storey adobe structure
| Novo México
| 1992
| 492; iv (cultural) 
| Pueblo de Taos é o maior dos pueblos establecidos ao longo do Río Grande e os seus afluentes a finais do século XIII e principios do XIV. Foi habitado continuamente dende entón e é un exemplo importante dunha cultura que conserva a maioría das súas tradicións precolombiana. O asentamento consta de dous edificios de adobe de varios pisos, kivas cerimoniais, unha igrexa católica e ruínas de edificios anteriores.
|-
|19
! scope="row" | Parque Nacional das Cavernas de Carlsbad
| 150px|alt=A cave with several dripstone formations
| Novo México
| 1995
| 721; vii, viii (natural)
| O parque contén máis de 100 covas kársticas, incluíndo as covas de Carlsbad (foto do interior) e a cova de Lechuguilla. Este último exhibe espeleotemas raros e únicos, incluídos os feitos de xeso. As formacións tamén inclúen helictitas, estruturas de calcita e biotemas, cuxa formación está asistida por bacterias. As covas formáronse no complexo Capitan Reef a partir do período Pérmiano, o que permitiu aos investigadores estudar o antigo arrecife tanto dende dentro como dende as partes expostas do canón exterior.
|-
|20
! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| Parque Internacional da Paz Waterton-Glacier*
| 150px|alt=A mountain lake
| Montana 
| 1995
| 354rev; vii, ix (natural)
| Este sitio comprende o Parque Nacional dos Lagos Waterton no Canadá e o Parque Nacional Glacier nos Estados Unidos. Ambos os parques son coñecidos pola súa extraordinaria beleza paisaxística debido ás montañas e ás formas glaciares. O parque está a cabalo da división continental e inclúe o Pico "Triple Divide". As montañas encóntranse coa e a xeografía permitiu que as especies animais e vexetais típicas do noroeste do Pacífico se estenderan cara ao interior. Isto deu lugar a unha gran cantidade de especies animais e vexetais presentes nunha pequena superficie. Imaxe do lago de Santa María.
|-
|21
! scope="row" | Papahānaumokuākea
| 150px|alt=A red sea urchin under the sea
| Hawai e Illas ultramarinas dos Estados Unidos
| 2010
| 1326; iii, vi, viii, ix, x (mixed) 
| Papahānaumokuākea, a maior área mariña protexida do mundo, está situada ao oeste das principais illas hawaianas. Esténdese por uns 1.930 km e abrangue unha serie de pequenas illas, atois e montes submarinos, xunto co océano circundante. Ilustran a progresión do hotspot de Hawai. Os hábitats terrestres e mariños albergan numerosas especies de aves, peixes, focas, corais e plantas, moitas delas endémicas. As illas son consideradas cun significado tradicional para a cultura nativa hawaiana viva, con sitios arqueolóxicos nas illas de Nihoa e Makumanamana que datan antes do contacto europeo. Na foto aparece Heterocentrotus mamillatus'', un ourizo de mar.22 Poverty Point 150px|alt=Two grass-covered mounds Luisiana 2014 1435; iii (cultural)  O vasto complexo de terra en Poverty Point deste sitio foi construído entre 1700 e 1100 a. C., durante o Período Arcaico Tardío. Foi creado por unha sociedade forraxeira de pescadores-cazadores-recolectores, no canto dunha sociedade agrícola asentada. O conxunto consta de dorsais semielípticas cunha praza central, e varios túmulos. Utilizábase con fins residenciais e cerimoniais. Tamén foi un centro dunha ampla rede comercial, que se estende por centos de quilómetros para abastecer de pedra e minerais. Este nivel de construción de terra non foi superado en América do Norte durante outros 2000 anos.23 Misións de San Antonio 150px|alt=A stone church building with three bells Texas 2015 1466; ii (cultural)  O sitio comprende cinco complexos de misións fronteirizas, construídos no século XVIII por misioneiros franciscanos españois, así como un rancho próximo. As misións foron construídas ao longo do río San Antonio co fin de espallar a relixión, colonizar a zona e defender a fronteira. Demostran as interaccións culturais entre os españois e os coahuiltecos e outros grupos de cazadores-recolectores, que se converteron en agricultores asentados no tempo dunha xeración. Os elementos decorativos das igrexas representan unha mestura de motivos católicos e indíxenas. Imaxe da Misión Espada.24 Arquitectura do século XX de Frank Lloyd Wright150px|alt=A house with a waterfall going through, surrounded by a forest Arizona, California, Illinois, Estado de Nova York, Pensilvania, Wisconsin 2019 1496rev; ii (cultural)  Este sitio comprende oito edificios deseñados polo arquitecto Frank Lloyd Wright na primeira metade do século XX. Wright desenvolveu o concepto de "arquitectura orgánica" que se caracteriza polo esvaecemento dos límites entre o exterior e o interior dos edificios, así como os novos usos de materiais como o aceiro e o formigón. Os edificios enumerados inclúen edificios residenciais (na imaxe a Casa da fervenza), unha igrexa e o Museo Solomon R. Guggenheim. O traballo de Wright influíu en arquitectos de todo o mundo.25 Montículos cerimoniais Hopewell150px Ohio 2023 1689; i, iii (cultural) O sitio comprende unha serie de características da cultura Hopewell do período Woodland do primeiro milenio. Construíron montículos cerimoniais a grande escala, como fortes e muros con deseños xeométricos. Fort Ancient é un exemplo de forte no alto dun outeiro. O Parque Nacional Histórico da Cultura Hopewell comprende cinco sitios (Mound City con máis de 30 montículos na imaxe) con paredes en forma de cadrados e círculos. Os montículos de Newark conteñen algúns grandes recintos. As escavacións nos xacementos descubriron varios obxectos finamente elaborados a partir de materiais que se obtiveron viaxando a zonas ata a conca do Yellowstone.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Patrimonio da Humanidade por país