Patrimonio da Humanidade en Suíza

55px 70px
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade en Suíza, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Suíza ratificou a convención o 17 de setembro de 1975, facendo que os seus sitios naturais e culturais poidan ser incluídos na lista. 

En 2021, había trece bens en Suíza inscritos na Lista do Patrimonio Mundial, nove dos cales son sitios culturais e catro son sitios naturais. Os tres primeiros sitios engadíronse á lista en 1983: A Cidade Vella de Berna, Abadía beneditina de San Galo e Abadía de San Xoán en Müstair. A adición máis recente foron os dous bosques engadidos ao sitio bosques de Faiais primarios dos Cárpatos e outras rexións de Europa en 2021. Cinco sitios son compartidos con outros países. O Ferrocarril Rético e o Monte San Giorgio son compartidos con Italia, Sitios palafíticos prehistóricos dos Alpes con cinco países,a  Obra arquitectónica de Le Corbusier con seis países e o Bosques de faias antigas e primixenias con 17 países. Hai un sitio na lista de tentativa.

 Lista de lugares Patrimonio da Humanidade 
Nome: segundo aparece no Comité do Patrimonio da Humanidade
Rexión: de Suíza
Ano da inclusión: na lista da UNESCO
Datos da UNESCO: o número de referencia do sitio; o ano en que o xacemento foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial; os criterios nos que apareceu: os criterios de (i) a (vi) son culturais, mentres que de (vii) a (x) son naturais.

 Nº Nome Imaxe Localización Ano da inclusión  Descrición01 Cidade vella de Berna  150px|alt=Bern's old city as seen from across the Aare River  Berna 1983  267; III (cultural) Berna fundouse no século XII nun outeiro rodeado polo río Aar por tres lados. Ao longo dos séculos, a cidade desenvolveuse seguindo un concepto de planificación excepcionalmente coherente, conservando así o seu carácter orixinal. A cidade medieval viu a introdución das fontes de auga no século XVI e a renovación e reconstrución de edificios máis antigos no século XVIII.02 Abadía de Sankt Gallen 150px|alt=A large cathedral with two distinct summits  Sankt Gallen 1983 268; II, IV (cultural)  O convento carolinxio de Sankt Gallen fundouse no século VIII e secularizouse en 1805. Foi un dos mosteiros máis importantes de Europa. A súa biblioteca é unha das máis ricas e antigas do mundo e contén unha serie de manuscritos preciosos, como o Plan de Sankt Gallen. Partes do edificio reconstruíronse no estilo barroco no século XVIII.03 Abadía de San Xoán en Müstair  150px|alt=A clock tower standing beside two small houses and a museum  Cantón de Grisons 1983 269; III (cultural) O convento de Müstair é un mosteiro cristián do período carolinxio, fundouse ao redor do 775. A igrexa alberga a maior serie de pinturas murais figurativas de Suíza, pintadas na primeira metade do século IX. Algúns frescos foron pintados pero restaurados no século XX. Desde o século XII, o convento úsase como centro relixioso para as Irmás beneditinas.04 Os tres castelos, muralla e defensas do burgo de Bellinzona  150x150px|alt=Montebello and Sasso Corbaro castles above Bellinzona  Tesino 2000 884; IV (cultural) As fortificacións de Bellinzona protexían a entrada ao val do Tesino e á súa vez o acceso a un dos pasos alpinos máis importantes, que levaba ao norte de Italia. O groso das fortificacións data do século XV, aínda que algunhas partes son séculos máis antigas. O sitio comprende dous castelos, Castelgrande e Montebello, que están unidos por murallas, e un terceiro castelo, Sasso Corbaro, que se construíu sobre un promontorio rochoso illado. O xacemento atópase nun excelente estado de conservación.05 Jungfrau-Aletsch  150px|alt=A glacier, mountains in the background Berna e Valais 2001  1037bis; VII, VIII, IX (natural) Este sitio abarca unha das áreas máis altas e glaciares dos Alpes, con picos como Eiger, Mönch e Jungfrau. Proporciona un rexistro xeomorfolóxico dos procesos que conformaron os Altos Alpes, así como un hábitat diverso para animais e plantas, desenvolvéndose nunha sucesión tras o retroceso dos glaciares. A paisaxe tivo un papel importante no desenvolvemento do alpinismo e do turismo alpino, así como na literatura e nas artes. Listado orixinalmente en 2001, os límites do sitio foron ampliados en 2007.06 Monte San Giorgio*  150px|alt=Monte San Giorgio, shown on the left in the background of Lake Lugano  Tesino 2003  1090; VIII (natural) O Monte San Giorgio, con vistas ao Lago de Lugano, está considerado o mellor rexistro fósil de vida mariña do  Período Triásico (hai 245–230 millóns de anos). Nese período, a zona era unha lagoa tropical, florecente con réptiles, peixes, bivalvos, amonitas, equinodermos e crustáceos. Tamén se conservan fósiles de animais terrestres, xa que a lagoa estaba preto da terra. A parte do sitio en Suíza listouse en 2003 e ampliada para incluír a parte italiana en 2010.07 Lavaux, viñedos en socalcos 150px|alt=Vineyard terraces rise above Lake Geneva  Vaud 2007 1243; III, IV, V (cultural)  Os socalcos dos viñedos de Lavaux esténdense durante uns 30 km. ao longo das marxes norte do Lago Xenebra, orientadas ao sur, desde o Castelo de Chillon ata os arredores leste de Lausana. Remóntanse ao século XI, cando a zona estaba controlada polos mosteiros Beneditinos e Cístercenses. O viño foi importante para a economía local ao longo dos séculos. A área protexida inclúe aldeas, edificios individuais, estradas e camiños.08 Ferrocarril Rético no Albula / Paisaxes de Bernina*  150px|alt=The Glacier Express train in the Albula Valley  Grisons 2008  1276; II, IV (cultural) As liñas do Ferrocarril Rético de Albula e Bernina son dúas liñas de ferrocarril históricas que atravesan os Alpes suízos. Construíronse a principios do século XX, proporcionando unha ruta rápida e sinxela a moitos asentamentos alpinos antigamente illados. A construción dos ferrocarrís requiriu superar os retos técnicos con pontes, galerías e túneles. O sitio é compartido con Italia.09 Sitio tectónico suízo do Sardona  150px|alt=Martinsloch (Martins hole) is visible in the center of the Tschingelhörner in the Glarus Alps  Grisons, Glarus, Santk Gallen 2008 1179; VIII (natural) Os Alpes de Glaris presentan unha falla de acabalgamento importante, un fenómeno xeolóxico onde as rochas máis antigas son transportadas a capas máis novas no proceso de construción da montaña. Como esta zona é ben accesible, tivo un papel importante nos estudos dos procesos tectónicos e das ciencias xeolóxicas dende o século XVIII..10 La Chaux-de-Fonds / Le Locle, Urbanismo Reloxeiro  150px|alt=A fairly large city with buildings of diverse sizes  Neuchâtel 2009 1302; IV (cultural) As dúas cidades están situadas nas remotas montañas suízas do Xura. Debido á pobreza das terras agrícolas, as cidades centráronse na reloxería. Despois dos devastadores incendios do século XIX, ambas as cidades reconstruíronse para soportar esta única industria. A produción artesanal dunha industria artesanal converteuse na industria fabril de finais dos séculos XIX e XX. A cidade de La Chaux-de-Fonds, coa súa división do traballo na industria reloxeira, foi estudada por Karl Marx como unha "enorme cidade-fábrica" no seu libro Das Kapital.11 Sitios palafíticos prehistóricos dos Alpes*  150px|alt=Remains of underwater palafittes, station of Morges 56 localizacións  2011  1363; IV, V (cultural) Este sitio transnacional (compartido con Austria, Francia, Alemaña, Italia e Eslovenia) contén 111 pequenos sitios individuais con restos de asentamentos prehistóricos de piares (ou palafitos) nos Alpes e arredores construídos entre o 5000 e o 500 a.C. nas beiras de lagos, ríos ou zonas húmidas. Conteñen unha gran cantidade de información sobre a vida e o comercio das culturas agrarias do Neolítico e da Idade de Bronce na Europa alpina. Cincuenta e seis dos sitios están situados en Suíza.12 A obra arquitectónica de Le Corbusier, unha contribución destacada ao movemento moderno* 150px|Immeuble Clarté building  Vaud, Xénova 2016  1321rev; I, II, VI (cultural) Este sitio transnacional (compartido coa Arxentina, Bélxica, Francia, Alemaña, a India e o Xapón) abrangue 17 obras do arquitecto franco-suízo Le Corbusier. Le Corbusier foi un importante representante do Movemento modernista, que introduciu novas técnicas arquitectónicas para satisfacer as necesidades da sociedade cambiante. En Suíza figuran dous sitios, Immeuble Clarté e Villa Le Lac.13 Faiais primarios dos Cárpatos e outras rexións de Europa*    Ticino, Soleura 2017 1133quater; IX (natural) Os bosques de faias primixenias dos Cárpatos utilízanse para estudar a propagación da faia (Fagus sylvatica) no hemisferio norte a través dunha variedade de ambientes e no medio do bosque. O sitio apareceu por primeira vez en 2007 en Eslovaquia e Ucraína. Estendeuse en 2011, 2017 e 2021 para incluír bosques nun total de 18 países. Dous bosques de Suíza engadíronse á lista en 2021, Forêt de la Vallée de Lodano e Forêt de la Bettlachstock. 

 Lista de candidatos 
Ademais dos sitios inscritos na lista do Patrimonio Mundial, os estados membros poden manter unha lista de sitios provisionais que poden considerar para ser nomeados. As candidaturas para a lista do Patrimonio Mundial só se aceptan se o sitio xa se incluíu previamente na lista provisional. En  2021, Suíza tiña un sitio na súa lista provisional.
+ Sitios provisionais  Sitio Imaxe Localización (cantón) Ano listado Criterios da UNESCO Descrición Ponte de Salginatobel 150px|alt=Salginatobel Bridge, photo from below Grisons 2017 I, IV (cultural) A ponte de formigón armado, de 132 m. de longo e de 93 m. sobre o desfiladeiro de Salgina, deseñouno o enxeñeiro civil suízo Robert Maillart (1872-1949) e rematouse en 1930. A ponte destaca polo uso innovador de novos materiais durante a construción e o deseño elegante.

Notas

Véxase tamén

 Outros artigos 
 Patrimonio da Humanidade por país