Ayadgar-i Zariran

Ayādgār ī Zarērān (e outras aproximacións do Libro Pahlavi en alfabeto pahlavi, ʾbyʾtkʾr y zlyln ), que significa "Memorial de Zarēr", é un poema heroico zoroastriano persa medio que, na forma manuscrita que sobrevive, representa un dos primeiros exemplos da épica iraniana.

O poema dun 346 versos é un relato da morte en batalla do heroe mítico Zarēr (< Avéstico Zairi.vairi), e da vinganza da súa morte. As figuras e acontecementos da historia do poema son adornos de personaxes mitolóxicos e acontecementos aludidos nos Gāthās, que son un conxunto de himnos autobiográficos no Avesta que se atribúen ao profeta Zoroastro.

 Composición 
Historicamente, poemas épicos iranianos como este foron compostos e cantados por xograres viaxeiros, que na época preislámica eran unha parte integrante da sociedade iraniana. Aínda que os sacerdotes zoroastrianos recolleron contos heroicos como o Memorial de Zarēr para o agora perdido Libro dos Reis da época sasánida, (o Xwadāy-nāmag, unha colección de lendas heroicas dos séculos V/VI), outras composicións só se coñecen por traducións posteriores a linguas da época islámica como o árabe ou o persa. Aínda que o Libro dos Reis da época sasánida tamén se perdeu, sacerdotes zoroastrianos conservaron unha copia do Memorial de Zarēr en persa medio (o chamado "Pahlavi", unha forma tardía exclusivamente escrita do persa medio en alfabeto pahlavi usada só polos sacerdotes zoroastrianos), e é o único exemplar que se conserva da poesía épica iraniana nesa lingua irania.

Os manuscritos que se conservan do Memorial de Zarēr forman parte (copias do) Códice MK, cuxos colófonos datan de 1322, pero, como a maioría da literatura pahlavi — representa unha codificación da tradición oral anterior. A lingua do poema é significativamente máis antiga que o século XIV, e mesmo ten palabras, frases e usos gramaticais espallados por el.  O manuscrito chamou a atención de estudosos occidentais despois do informe de Wilhelm Geiger sobre a colección MK e da tradución do texto en cuestión en 1890. Tras unha análise realizada por Émile Benveniste en 1932,  agora considérase que o poema é unha adaptación dos séculos V ou VI, da época sasánida, dun orixinal parto anterior (da época arsácida). 

 Historia 
A historia do Memorial de Zarēr xoga na época do monarca mitolóxico Kayānid Wištāsp (< Avéstico Vištāspa), o patrón de Zoroastro. A historia ábrese coa chegada de mensaxeiros á corte dos Wištāsp. A mensaxe é do rei adorador de Daēva dos xionitas antiiranianos (< Av. x́yaona- ), Arjāsp (persa medio Arzāsp < Avéstico Arəjaṱ.aspa ), quen esixe que Wištāsp "abandone a relixión pura de adoración de Mazdā que el recibira de Ohrmazd ', e debería volver ser 'da mesma relixión'" ca el.  Arjāsp ameaza a Wištāsp cunha batalla brutal se Wištāsp non acepta.

Zarēr, que é o irmán de Wištāsp e o mando en xefe do exército de Wištāsp, escribe unha resposta na que as demandas de Arjāsp son rexeitadas e se selecciona un lugar para a batalla. En preparación para a batalla, o exército dos iranianos crece tanto que o "ruído da caravana do país de Irán subiu ao ceo e os seus clamores baixaron ao inferno". O ministro xefe de Wištāsp, Jāmāsp (< Av. Jāmāspa ), a quen o poema enxalza como infinitamente sabio e capaz de predicir o futuro, predí que os iranianos gañarán a batalla, pero tamén que moitos morrerán nela, incluídos moitos do clan de Wištāsp. /familia. Como estaba previsto, moitos dos membros do clan do rei morreron na loita, entre eles o irmán de Wištāsp, Zarēr, quen é asasinado por Wīdrafsh / Bīdrafsh, o feiticeiro (o epíteto é jādūg, o que implica un practicante da maxia malvada) da corte de Arjāsp.

O fillo de 7 anos de Zarēr, Bastwar / Bastūr (< Av. Basta.vairi) vai ao campo de batalla para recuperar o corpo do seu pai. Enfurecido e afligido, Bastwar sorprende para vingarse. Aínda que inicialmente estaba prohibido participar na batalla debido á súa mocidade, Bastwar enfróntase cos xionitas, matando a moitos deles e vingando ao seu pai disparando unha frecha no corazón de Wīdrafsh.  Mentres tanto, o curmán de Bastwar, Spendyād (< Av. Spǝṇtōδāta ) capturou a Arjāsp, quen entón é mutilado e humillado ao ser enviado nun burro sen rabo.

 Legado 
Aínda que por excelencia zoroastriana (é dicir, a tradición relixiosa indíxena étnica iraniana), as composicións dos xograres viaxeiros continuaron a ser contadas (e desenvolvidas aínda máis) mesmo no Irán islámico, e as figuras/eventos destas historias eran tan coñecidas polos iranianos musulmáns como foran cos seus antepasados zoroastrianos. O Libro dos Reis dos séculos V/VI, hoxe perdido, e quizais en parte unha tradición oral aínda viva no nordeste de Irán, serviu como base para unha versión en verso rimado do século X do Memorial de Zarēr de Abū Manṣūr Daqīqī. Pola súa banda, o poema de Daqīqī foi incorporado por Ferdowsi no seu Šāhnāma (Shanahmeh). En 2009, estas adaptacións do Memorial convertéronse na base da obra teatral Yādgār-i Zarirān escrita por Qoṭb ed-Din Ṣādeqi, e interpretada por Mostafa Abdollahi, Kazem Hozhir-Azad, Esmayil Bakhtiyari e outros. 

 Notas 


 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 * The sacred books and early literature of the East; with an historical survey and descriptions : Horne, Charles Francis, 1870. Texto completo
Categoría:Zoroastrismo
Categoría:Literatura de Irán