Dorios

Os dorios (en , Dōrieîs, en singular  , Dōrieús) ou dóricos foron un dos catro grandes grupos étnicos de orixe indoeuropea nos que se dividiron os helenos (ou gregos) da Grecia clásica (xunto cos eolios, aqueos e xonios).Pseudo-Apolodoro, Biblioteca, I, 7.3 

 Historia 

 Orixe 
miniatura| Xacemento dorio de Lato na illa de Creta.
A mención literaria máis antiga deles é na Odisea,Homero, Odisea, Libro XIX (Liña 177). onde xa se atopan habitando a illa de Creta. Os relatos varían en canto ao lugar de orixe. Unha teoría dos tempos antigos é que se orixinaron nas rexións montañosas de Grecia, como Macedonia e Epiro, e circunstancias escuras os levaran ao sur do Peloponeso, até certas illas do Exeo, a Magna Grecia, Lapithos e Creta. A Arqueoloxía e a Xenética modernas sitúan as súas orixes en Anatolia, que é moi paralela á mitoloxía que di que son de orixe grega a través do fundador, Doro, fillo de Hellen, que era fillo de Deucalión  o patriarca mitolóxico dos helenos.

 Substitución do dialecto do Peloponeso 
dereita|miniatura| Peloponeso. Esparta estaba no val da baía máis baixa.
A orixe dos dorios é un concepto polifacético. Nos estudos modernos o termo significa a miúdo a localización da poboación que difunde o dialecto do grego dórico dentro dunha hipotética poboación de  fala protogrega. O dialecto coñécese polos rexistros do noroeste clásico da Grecia, o Peloponeso e Creta e algunhas das illas. A información xeográfica e étnica atopada na obra literaria máis antiga coñecida de Occidente, a Ilíada, combinada cos rexistros administrativos dos antigos estados micénicos, demostran que os falantes do grego oriental foron unha vez dominantes no Peloponeso pero sufriron un retroceso alí e foron substituídos. polo menos nos círculos oficiais dos falantes de grego occidental. Un acontecemento histórico está asociado co derrocamento, chamado antigamente o Retorno dos Heracleidai e polos modernos a Invasión Doria.

 Organización 
Eran diversos en forma de vida e organización social, variando desde o populoso centro comercial da cidade de Corinto, coñecido polo seu estilo ornamentado en arte e arquitectura, até o estado illacionista e militar de Esparta. Aínda así, todos os helenos sabían que localidades eran dorias e cales non. Os estados dorios en guerra poderían máis probablemente, pero non sempre, contar coa axuda doutros estados dorios. Os dorios distinguíanse polo dialecto grego dórico e polas tradicións sociais e históricas características.

 Etnia 
No século V a.C., dorios e xonios foron as dúas ethnē gregas máis importantes politicamente e representados por Esparta e Atenas, respectivamente, cuxo enfrontamento final resultou na Guerra do Peloponeso. O grao en que os helenos do século V se autoidentificaron como "xónicos" ou "dóricos" foi discutido. Nun extremo, Édouard Will conclúe que non había un verdadeiro compoñente étnico na cultura grega do século V a.C., a pesar dos elementos antidorianos na propaganda ateniense. No outro extremo John Alty reinterpreta as fontes para concluír que a etnia si motivou accións do século -V. Os modernos que ven estas identificacións étnicas a través da tradición literaria dos séculos -V e IV a. C. víronse profundamente influenciados pola súa propia política social. Ademais, segundo E. N. Tigerstedt, os admiradores europeos do século XIX das virtudes que consideraban "dóricas" identificáronse como "Laconófilos" e tamén atoparon paralelos receptivos na cultura da súa época; os seus prexuízos contribúen á interpretación moderna tradicional dos "dorios".
 Distribución postmigratoria dos dorios 
Aínda que a maioría dos dorios asentáronse no Peloponeso, tamén se instalaron en Rodas e Sicilia e no que hoxe é o sur de Italia. En Asia Menor existía a Hexápolis dórica (as seis grandes cidades dorias): Halikarnassos (Halicarnaso) e Cnidos (Cnido) en Asia Menor, Kos, e Lindos, Kameiros e Ialyssos na illa de Rodas. As seis cidades converteríanse despois en rivais coas cidades xónicas de Asia Menor. Os dorios tamén se asentaron en Creta . As tradicións de orixe mantivéronse fortes nos tempos clásicos: Tucídides viu a Guerra do Peloponeso en parte como "Xónicos loitando contra os dorios" e relatou a tradición de que os siracusanos en Sicilia eran de orixe doria. Outras colonias "dorianas" deste tipo, orixinarias de Corinto, Megara e das illas dorias, salpicaban as costas do sur de Sicilia desde Siracusa ata Selinus. Tamén Taras era unha colonia espartana. 

 Cultura 
A orde dórica da arquitectura na tradición herdada por Vitruvio incluía a columna dórica, coñecida pola súa sinxeleza e forza.

Semella que os dorios tiñan a Helios, como divindade central. A dispersión dos cultos ao deus do sol en Sición, Argos, Ermioni, Epidauro e Laconia, e os seus rabaños de gando sagrado en Tenarum, parecen suxerir que a deidade era considerablemente importante na relixión doria, en comparación con outras partes da antiga Grecia. Ademais, quizais fosen os dorios os que importaran o seu culto a Rodas. Larson, Jennifer. A Land Full of Gods: Nature Deities in Greek Religion. In Ogden, Daniel. A Companion to Greek Religion. Malden, MA: Wiley-Blackwell, 2010, 56–70.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
  Cinco edicións entre 1993 e 1995.


 Müller, Karl Otfried, Die Dorier (1824) was translated by Henry Tufnel and Sir George Cornewall Lewis, publicado como The History and Antiquities of the Doric Race, (Londres: John Murray), 1830, en dous volumes.

 Outros artigos 

Arte
Orde dórica
Lingua
Dialectos gregos
Grego dórico

Mitoloxía
Dorus, o fundador epónimo
Dymas
Heracleidae

Historia
Invasión doria
Idade Escura
Pobos do Mar

Lista de estados dorios
Acragas
Ambracia
Argos
Calinda
Cameiros
Cnido
Corinto
Córcira
Creta (varias cidades)
Cos
Citerea
Doris (Asia Menor)
Doris (Grecia)
Epidauro
Gela
Halicarnaso
Oreus / Histiaea
Lalyssos
Leucadia
Lindos
Macedonia
Mégara
Nisyros
Faselis
Ftia
Potidea
Rodas
Esparta
Sicyon
Siracusa
Trecén

Categoría:Pobos antigos
Categoría:Pobos da Grecia antiga