Arantxa Iturbe

Arantxa Iturbe Maiz, nada en Alegia, Guipúscoa, o 9 de xuño de 1964, é unha xornalista, locutora e escritora vasca.

 Traxectoria 
Arantxa Iturbe Maiz é licenciada en Ciencias da Información pola Universidade de Navarra. Desde a década dos 80 traballa na emisora Euskadi Irratia. Na década de 1990 comezou como articulista nos xornais el Diario Vasco e posteriormente en Gara.

En 1992 deuse a coñecer como escritora, a súa obra teatral Maite, maite, maitea publicada polo Goberno Vasco pasou a emitirse na radio como radionovela.

Ademais en 1992 publicou o seu primeiro de contos Ezer baino lehen e en 1995 publicou o segundo, Lehenago zen berandu. En ambos os libros de contos o tema principal son as relacións interpersoais e sobre todo a relación amorosa, coas mulleres como protagonistas máis destacados. En moitos dos seus contos fala da soidade das parellas, os malentendidos e os celos. O seu estilo é próximo ás formas orais e sempre se mostrou partidaria da prosa sinxela e directa. Cando publicou o seu primeiro libro de contos e declarou que fixera un libro "lixeiro", tivo que escoitar críticas negativas que a obrigaron a declarar na presentación do seu segundo libro que a literatura lixeira e a subliteratura son cousas moi diferentes. As relacións interpersoais son o principal tema deses dous libros de relatos, pero unhas relacións levadas a extremos, con situacións incómodas, froito do destino ou da mala sorte.

En 1999 publicou Ai, ama!, enmarcable no xénero do ensaio e no que reflexiona sobre os inconvenientes, as dúbidas e as satisfaccións que entraña a maternidade. Esta obra, editada por Alberdania, constituíu un éxito de vendas e no 2001 Agurtzane Intxaurraga preparou unha versión teatral, en colaboración coa propia escritora. Nsa VI edición dos Premios Max, das Artes Escénicas en España que se celebraron o 5 de maio de 2003 recibiu o primeiro premio na categoría de mellor autor teatral en éuscaro por Ai, ama! Gañou este premio noutras dúas ocasións, en 2005 por Ixa / Equis e en 2011 por Aitarekin bidaian.

No ano 2000 recibiu o premio de xornalismo Rikardo Arregi polo seu traballo como locutora e condutora do programa Goizean Behin.

No 2001 publicou Nik eserita egiten dut eta zer? coa que iniciou a súa andaina na literatura infantil. Esta obra foi traducida a varios idiomas entre outros ao castelán e catalán, galego...  

En 2006 publicou a obra Kontu-jaten onde se recollen os testemuños vitais de mulleres nadas nas primeiras décadas do século XX mesturando a realidade cun punto de ficción. O libro non é unicamente a transcrición dos testemuños recolleitos en vídeo senón unha novelización das súas vidas.

En 2022 participou en "Un verán en Galeusca", proxecto impulsado entre VilaWeb, Berria e Nós Diario co relato Ves?

 Obra literaria 

 Ensaio 

 Ai ama! (1999). Alberdania.

 Literatura infantil 

 Nik eserita egiten dut eta zer? (2001). Elkar
 Amona basoan galdu zenekoa (2003). Elkar
 Norak suhiltzaile izan nahi du (2003). Elkar

 Relatos 

 Ezer baino lehen (1992). Elkar
 Lehenago zen berandu (1995). Alberdania.
 Bakarrizketan (2001). Alberdania. Kike Amonarriz, Pako Aristi, Harkaitz Cano, Andoni Egaña... recompilación de varios escritores e escritoras vascas.
 Kontu-jaten: gure herriko emakume eskarmentudunen mahaian (2006). Alberdania.
 Honetara ezkero (2017). Susa.

 Novela 

 Koaderno zuria (2017). Elkar

 Teatro 

 Maite, maite, maitea (1-15) (1992). Eusko Jaurlaritza)

 Obras levadas ao teatro 

 Kabaretztei (2017). Hika Teatroa.
 Gutun zuria (2016). Hika Teatroa.
 Ilargiaren bi aldeak (2011). Hika Teatroa.
 Aitarekin bidaia (2009). Hika Teatroa.
 Zeta (2005). Alessandro Bariccoren obraren itzulpena eta egokitzapena.
 Chaplin tropela (1990). Hika Teatroa.

 Traducións 
Obras de Arantxa Iturbe traducidas a outros idiomas:

Nik eserita egiten dut

  Jo ho faig assegut (Barcelona: La Galera, 2001) trad. Maria Josep Escrivà i Vidal
  Jo ho faig assegut (Valencia: Tandem, 2008) trad. Maria Josep Escrivà i Vidal
 (en galego)  Eu fágoo sentado (Vigo: Galaxia, 2001) trad. Xesús Carballo Soliño
 (en aragonés)  Eu o foi asentato (Villanueva de Galligo: Xordica, 2001) trad. Chabier Tomás Arias
  Fáigolo sentáu ¿y qué? (Gijón: Llibros del Pexe, 2001) trad.  Xilberto Llano
 (en castelán) Yo lo hago sentado (Barcelona: La Galera, 2001) trad. Jorge Giménez

Ai ama!

 (en castelán) ¡Ay, madre!(Irún: Alberdania, 2001) trad. Jorge Giménez
 (en castelán) ¡Ay, madre! (Irún: Alberdania-Alga, 2006) trad. Jorge Giménez

Lehenago zen berandu

 (en castelán) Ya ni siquiera es tarde! (Irún: Alberdania, 2005) trad. Jorge Giménez

Hamaika arrosa

 (en castelán) Once rosas in Otamendi, J.L., Desde aquí (Antología del cuento vasco actual), (Hiru, 1996) trad. B. Montoio

Maria eta Jose ; Pano gorria lepoan

 (en castelán) María y José; El pañuelo rojo in Olaziregi, M.J., An anthology of Basque short stories (Center for Basque Studies, 2004) trad. A. Gabantxo
  Maria e Jose; Un foulard rosso al collo in Olaziregi, M.J. Pintxos. Nuovi racconti baschi” (Gran Via Edizioni, 2005) trad. R. Gozzi
 (en polaco) Maria i Józef; Czerwona chusta na szyi in A.A, Kontu-kontari. Opowiadania baskijskie (TIPI, 2001) trad. A. Wiacek

Nik arrazoi; Gehiago galderarik ez

 (en polaco) Mialam Racje; Tylko zádnych prosze! in Pewnej nocy w parku: opowiadania baskijskie (Rebis: 2000) trad. A. Szofer & A. Zawiszewski

Gehienez bost hilabete

  Five months at most in Ayerbe, M. Our wrs: short fiction on basque conflicts (Center for Basque Studies, 2012) trad. A. Gabantxo

 Premios 

 Premios literarios 

 Riiiiing Julene Azpeitia Saria, 1999
 Maiteak, denak Donostia Hiria Saria, 2001

 Premios de teatro 

 Premios Max. VI edición. 2003. Autoría teatral en éuscaro. Ai ama!
 Premios Max. VIII edición. 2005. Autoría teatral en éuscaro. Ixa / Xe
 Premios Max. XIV edición. 2011. Autoría teatral en éuscaro. Aitarekin bidaian

 Notas 

 Véxase tamén 
 Ligazóns externas 
 Arantxa Iturbe en Basqueliterature 
 Entrevista sobre a novela Koaderno Zuria
 Artigo sobre o premio Rikardo Agirre
 A viaxe do meu pai, mostras en varios idiomas da obra teatral de 2009

Categoría:Xornalistas do País Vasco
Categoría:Escritores do País Vasco
Categoría:Nados en Alegia
Categoría:Nados en 1964
Categoría:Alumnos da Universidade de Navarra