Literatura en esperanto

O esperanto é a única lingua artificial que posúe unha cultura propia suficientemente desenvolvida, e que creou unha literatura de interese, formada tanto por obras traducidas como orixinais.

Calcúlase que o número de libros editados en esperanto é superior ao vinte e cinco mil. O principal servizo de venda de libros, o da Asociación Universal de Esperanto posúe máis de catro mil títulos no seu catálogo. Existen revistas dedicadas exclusivamente á literatura, como Fonto e Literatura Foiro, mentres que as revistas xerais, como Monato e La Ondo de Esperanto tamén editan textos de ficción, orixinais e traducidos.

En xuño do ano 2008, Geoffrey Sutton publicou a Concise Encyclopedia of the Orixinal Literature of Esperanto (Enciclopedia concisa da literatura orixinal do esperanto), con máis de trescentos artigos sobre os principais escritores e a súa obra, ordenados cronoloxicamente.Descrición do proxecto na súa páxina web oficial tekstaro.com (en esperanto)

Historia

 1887-1920: Romaticismo primitivo e fundación do estilo 
O primeiro libro onde se ofrecían os fundamentos do idioma, publicado o 26 de xullo de 1887, xa incluía unha tradución, e un pequeno poema orixinal. Posteriormente, o mesmo iniciador do idioma, L. L. Zamenhof continuou editando obras, tanto traducidas como orixinais, como unha forma consciente de probar e desenvolver as potencialidades da lingua. Actualmente os falantes de esperanto continúan considerando as obras de Zamenhof como modelos do mellor esperanto clásico.

Outros autores da primeira etapa foron Antoni Grabowski e Kazimierz Bein (Kabe). Henri Vallienne é considerado como o autor das primeiras novelas.

 1921-1930: Romanticismo maduro e florecimento literario 
No período de entreguerras deuse un momento de gran brillantez, con especial protagonismo da que se chamou Escola húngara, cuxos principais expoñentes foron Julio Baghy e Kálmán Kalocsay. Outros membros foron Ferenc Szilágyi, Sándor Szathmári, Jean Forge ou Teodoro Schwartz, máis coñecido actualmente por ser o pai do financeiro George Soros.

 1931-1951: Parnasianismo e madurez 

Tamén mostrou gran brillantez a escola soviética, ligada en parte á asociación obreira Sennacieca Asocio Tutmonda, ata a súa desaparición ao final dos anos 30 polas persecucións de Stalin.

 1952-1974: Posparnasianismo e modernidade 

Tras a Segunda guerra mundial renovouse a actividade literaria. O centro constituíuno a localidade canaria de La Laguna, onde o profesor Juan Régulo Pérez fundara a editorial Stafeto. De entre os autores orixinais publicados merecen especial mención os agrupados na Escola escocesa, con William Auld, varias veces candidato ao Premio Nobel de Literatura, á cabeza.

 1975-1991: Poesía experimental, popularización da novela 

Nos anos 80 e 90 destacouse unha nova xeración, entre a que destaca a chamada Escola ibérica, grupo entre os que se atopan os escritores Miguel Fernández, Miguel Gutiérrez Adúriz, Jorge Camacho Cordón, Gonçalo Neves ou Abel Montagut.

Galería de imaxes

 Notas 

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 
 Poemas en esperanto 
 Obras literarias, orixinais e traducidas ao esperanto, en Rede
 Obras en esperanto en Wikisource
 Obras en esperanto no Proxecto Gutenberg 
 Lista básica de literatura en esperanto
 Sobre as traducións de obras literarias españolas ao esperanto

Categoría:Esperanto
esperanto