Bactericida

Un bactericida ou substancia bactericida, ás veces abreviado Bcidal en inglés, é unha substancia que mata as bacterias. Os bactericidas son desinfectantes, antisépticos ou antibióticos. Non obstante, as superficies dos materiais tamén poden ter propiedades bactericidas baseadas unicamente na súa estrutura física da superficie, como por exemplo os biomateriais como as ás de insectos.

 Desinfectantes 
Os desinfectantes máis utilizados son os que aplican

 cloro activo (é dicir, hipocloritos, cloraminas, dicloroisocianurato e tricloroisocianurato, cloro húmido, dióxido de cloro, etc.),
 osíxeno activo (peróxidos, como ácido peracético, persulfato de potasio, perborato de sodio, percarbonato de sodio e perhidrato de urea),
 iodo (povidona-iodo, solución de Lugol, tintura de iodo, tensioactivos non iónicos iodados),
 alcohois concentrados (principalmente etanol, 1-propanol, tamén chamado n-propanol e 2-propanol, chamado isopropanol e mesturas dos mesmos; ademais, utilízanse 2-fenoxietanol e 1- e 2-fenoxipropanois),
 substancias fenólicas (como o fenol (tamén chamado "ácido carbólico"), cresois como o timol, fenois haloxenados (clorados, bromados), como o hexaclorofeno, o triclosán, o triclorofenol, o tribromofenol, o pentaclorofenol, e os seus isómeros;
 surfactantes catiónicos, como algúns catións de amonio cuaternario (como cloruro de benzalconio, bromuro ou cloruro de cetil trimetilamonio, cloruro de didecildimetilamonio, cloruro de cetilpiridinio, cloruro de bencetonio ) e outros compostos non cuaternarios, como clorhexidina, etc.),
 oxidantes fortes, como solucións de ozono e permanganato;
 metais pesados e os seus sales, como prata coloidal, nitrato de prata, cloruro de mercurio, sales de fenilmercurio, sulfato de cobre, etc. Os metais pesados e os seus sales son os bactericidas máis tóxicos e perigosos para o medio ambiente e, polo tanto, o seu uso está fortemente desaconsellado ou prohibido.
 ácidos fortes (ácidos fosfórico, nítrico, sulfúrico, amidosulfúrico, toluenosulfónico), pH < 1 e
 álcalis (hidróxidos de sodio, de potasio e de calcio), como pH > 13, especialmente a temperaturas elevadas (por riba de 60 °C), mata bacterias.

 Antisépticos 
Como antisépticos (é dicir, axentes xermicidas que se poden usar no corpo humano ou animal, pel, mucosas, feridas e similares), pódense utilizar poucos dos desinfectantes mencionados anteriormente, en condicións adecuadas (principalmente concentración, pH, temperatura e toxicidade) en humanos e animais.. Entre eles, algúns importantes son:

 preparados de cloro debidamente diluídos (p solución de Dakin, solución de hipoclorito sódico ou potásico ao 0,5%, pH axustado a pH 7-8, ou solución 0,5-1% de bencenosulfocloramida sódica (cloramina B)),
 preparados de iodo, como a iodopovidona en varias galénicas (ungüentos, solucións, emplastos para feridas), no pasado tamén solución de Lugol,
 peróxidos como solucións de perhidrato de urea e solucións de ácido peracético tamponadas con pH de 0,1 a 0,25 %,
 alcoholes con ou sen aditivos antisépticos, usados principalmente para a antisepsia cutánea,
 ácidos orgánicos débiles como ácido sórbico, ácido benzoico, ácido láctico e ácido salicílico,
 algúns compostos fenólicos, como o hexaclorofeno, o triclosán e o dibromol,
 tensioactivos catiónicos, como benzalconio 0,05-0,5%, clorhexidina 0,5-4%, solucións de octenidina 0,1-2%.

Outros xeralmente non son aplicables como antisépticos seguros, xa sexa pola súa natureza corrosiva ou tóxica.

 Antibióticos 
Os antibióticos bactericidas matan as bacterias; os antibióticos bacteriostáticos retardan o seu crecemento ou reprodución. 

Antibióticos bactericidas que inhiben a síntese da parede celular son: os antibióticos betalactámicos (derivados da penicilina (penams), cefalosporinas (cefemas), monobactámicos e carbapenémicos) e vancomicina. Tamén son bactericidas a daptomicina, as fluoroquinolonas, o metronidazol, a nitrofurantoína, o cotrimoxazol e a telitromicina.

Os antibióticos aminoglicosídicos adoitan considerarse bactericidas, aínda que poden ser bacteriostáticos con algúns organismos.

A partir de 2004, a distinción entre axentes bactericidas e bacteriostáticos parecía estar clara segundo a definición básica/clínica, pero isto só se aplica en condicións estritas de laboratorio e é importante distinguir definicións microbiolóxicas e clínicas. A distinción é máis arbitraria cando se categorizan os axentes en situacións clínicas. A suposta superioridade dos axentes bactericidas sobre os axentes bacteriostáticos ten pouca relevancia cando se tratan a gran maioría das infeccións con bacterias grampositivas, especialmente en pacientes con infeccións sen complicacións e sistemas inmunitarios non comprometidos. Os axentes bacteriostáticos utilizáronse eficazmente para o tratamento que se considera que require actividade bactericida. Ademais, algunhas clases amplas de axentes antibacterianos considerados bacteriostáticos poden presentar actividade bactericida contra algunhas bacterias a partir da determinación in vitro dos valores MBC/MIC. A altas concentracións, os axentes bacteriostáticos adoitan ser bactericidas contra algúns organismos susceptibles. A guía definitiva para o tratamento de calquera infección debe ser o resultado clínico.

 Superficies 
As superficies dos materiais poden presentar propiedades bactericidas debido á súa estrutura superficial cristalográfica.

A mediados dos anos 2000 demostrouse que as nanopartículas metálicas poden matar bacterias. O efecto dunha nanopartícula de prata, por exemplo, depende do seu tamaño cun diámetro preferente de aproximadamente 1-10 nm para interactuar con bacterias.

En 2013, descubriuse que as ás de carricanta tiñan un efecto bactericida selectivo anti-gram-negativo en función da súa estrutura física da superficie. A deformación mecánica dos nanopilares máis ou menos ríxidos que se atopan na á libera enerxía, golpeando e matando as bacterias en cuestión de minutos, polo que se denomina efecto mecanobactericida.

En 2020, os investigadores combinaron a adsorción de polímeros catiónicos e a estruturación da superficie con láser de femtosegundo para xerar un efecto bactericida contra Staphylococcus aureus gram-positivo e Escherichia coli gram-negativa en superficies de vidro borosilicato, proporcionando unha plataforma práctica para o estudo da interacción bacteria-superficie.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Antibiótico
 Bacterias
 Microbio
 Virus
 Microbicida
 Virucida
 Resistencia a antibióticos

Categoría:Medicina
Categoría:Farmacoloxía
Categoría:Antibióticos
Categoría:Bacterioloxía