Fábrica Fagus

A Fábrica de Fagus (alemá: Fagus Fabrik ou Fagus Werk), unha fábrica de hormas de zapatos en Alfeld on the Leine, Baixa Saxonia, Alemaña, é un exemplo importante da arquitectura moderna inicial, particularmente do chamado racionalismo arquitectónico ou  estilo internacional. Encargada polo propietario Carl Benscheidt que quería unha estrutura radical para expresar a ruptura da empresa co pasado, a fábrica deseñárona Walter Gropius, fundador da Bauhaus e Adolf Meyer. Construíuse entre 1911 e 1913, con adicións e interiores completados en 1925. Debido á súa influencia no desenvolvemento da arquitectura moderna e ao seu deseño destacado, a fábrica foi catalogada como Patrimonio da Humanidade da UNESCO en 2011.

Historial da construción
Propietario de Fagus
Carl Benscheidt (1858–1947) fundou a empresa Fagus en 1910. Comezou traballando para Arnold Rikkli, quen practicaba a medicina naturista, e foi alí onde aprendeu sobre os moldes de zapatos ortopédicos. En 1887 Benscheidt foi contratado polo fabricante de hormas de zapatos Carl Behrens como xefe de planta na súa fábrica de Alfeld. Tras a morte de Behrens en 1896, Benscheidt pasou a ser director xeral da empresa, que ía camiño de ser unha das máis grandes dese sector en Alemaña. En outubro de 1910, renunciou ao seu cargo debido ás diferenzas co fillo de Behrens.For more information on Carl Benscheidt see Jaeggi (2000), pages 11–17

Proxecto
Despois da súa dimisión, Benscheidt fundou inmediatamente a súa propia empresa. Estableceu unha asociación cunha empresa estadounidense adquirindo capital e experiencia. Mercou o terreo fronte á fábrica de Behrens e contratou ao arquitecto Eduard Werner (1847–1923), a quen coñeceu por unha reforma anterior da fábrica de Behrens. Aínda que Werner era un especialista en deseño de fábricas, Benscheidt non estaba satisfeito coa aparencia exterior do seu deseño. A súa fábrica estaba separada da de Behrens por unha liña de tren e Benscheidt pensou na elevación do edificio nese lado (norte) como un anuncio permanente da súa fábrica.Jaeggi (2000) páxinas 89-103 están dedicadas ás campañas publicitarias de Fagus e a forma en que Gropius e outros membros da Bauhaus estiveron implicados.Schwartz (1996) pages 187–190 contains an analysis of the Fagus building as advertisement. En xaneiro de 1911 púxose en contacto con Walter Gropius e ofreceulle o traballo de redeseñar as fachadas do plano de Werner. Gropius aceptou a oferta e iniciouse unha longa colaboración que se prolongou ata 1925 cando se remataron as últimas edificacións do sitio.

Construción
Durante a construción, Gropius e o seu compañeiro Meyer estiveron sometidos a unha gran presión para seguir o ritmo da obra. A construción comezou en maio de 1911 en base aos plans de Werner e Benscheidt quería que a fábrica funcionase no inverno do mesmo ano. Isto logrouse en gran parte e en 1912 Gropius e Meyer estaban a deseñar os interiores do edificio principal e dos edificios secundarios máis pequenos do lugar.

Para pagar os custos adicionais do deseño de Gropius, Benscheidt e os seus socios estadounidenses decidiran facer un edificio máis pequeno que o que estaba realmente planeado. No inverno de 1912 estaba claro que a fábrica non podía manter o número de pedidos e decidiuse unha grande expansión. Nesta ocasión o contrato recaeu directamente en Gropius e Meyer e, a partir de agora, eles ían ser os únicos arquitectos dos edificios Fagus. A ampliación practicamente duplicou a superficie dos edificios engadindo o lado da rúa (sur). Isto deu a oportunidade de crear unha elevación deacuada sobre a rúa. Inicialmente, a elevación principal considerábase a elevación norte que daba á vía férrea e á fábrica de Behrens.

As obras de ampliación comezaron en 1913 e apenas remataran cando estalou a primeira guerra mundial. Durante a guerra só puidéronse facer obras menores, como a central eléctrica e a cheminea, que se converteron nunha característica destacada do conxunto de edificios.

Despois da guerra os traballos continuaron coa incorporación de pequenas edificacións como a portería e o muro de peche. Durante ese tempo os arquitectos, en colaboración con profesores e estudantes da Bauhaus, deseñaron os interiores e o mobiliario do edificio principal. Tamén recomendaron a Benscheidt varios deseñadores para a campaña publicitaria de Fagus. De 1923 a 1925, os arquitectos tamén estiveron traballando nunha nova ampliación, pero esta nunca se produciu. Non foi ata 1927 cando Benscheidt escribiu a Gropius para explicarlle que todas as actividades deberían cesar ata novo aviso debido a dificultades financeiras.

Edificio
O edificio que comunmente se denomina edificio Fagus é o edificio principal. Construído en 1911 segundo o plan de Werner pero coas fachadas de cristal deseñadas por Gropius e Meyer e despois ampliadas en 1913. O edificio Fagus ten unha base de ladrillo escuro de 40 centímetros de alto que sobresae da fachada 4 centímetros. A entrada co reloxo forma parte da ampliación de 1913. Os interiores do edificio, que contiña principalmente oficinas, rematouse a mediados dos anos 20. Os outros dous grandes edificios do lugar son a nave de produción e o almacén. Ambos construídos en 1911 e ampliados en 1913. A sala de produción é un edificio dunha planta. Era case invisible desde a cota do ferrocarril (norte) e adquiriu unha fachada adecuada despois da ampliación. O almacén é un edificio de catro plantas con poucos ocos. O seu deseño seguiu de preto o plan orixinal de Werner, e queda fóra de moitas das fotografías. Ademais deles, o sitio contén varios pequenos edificios deseñados por Gropius e Meyer. Gropius e Meyer só puideron facer cumprir pequenos cambios no deseño xeral do complexo da fábrica. En xeral, realizouse o deseño previsto por Werner para os edificios individuais dentro do complexo. Non obstante, conseguíronse unha maior uniformidade e coherencia a través do reducionismo de Gropius e Meyer na forma, o material e a cor.

Sistema de construción
Durante moitos anos, a xente pensaba que o edificio principal era de formigón ou aceiro, pola súa fachada de cristal. Non obstante, durante a súa renovación durante a década dos 80, quedou claro que non era así. Jürgen Götz, o enxeñeiro responsable da renovación desde 1982, describe o sistema de construción así:

"O edificio principal erixiuse sobre un soto estruturalmente estable con fondos planos. Para os muros do soto utilizouse formigón non armado (concreto comprimido), mesturado con guixarros, unha mestura desafortunada incapaz de soportar grandes cargas individuais. A partir do soto para arriba, o edificio levantouse en ladrillo liso con chan de madeira reforzada. Os teitos foron sustentados con encofrado e rematados en xeso basto no lado da instalación de servizos. Os pisos estaban compostos por taboleiros sobre travesas soltas, que é dicir, travesas que non estaban fixadas entre as viguas do chan. Polo tanto, os teitos do edificio principal non eran cortantes continuas e, polo tanto, non podían cumprir a función de arriostramento necesaria."Götz, page 134

Existe o mesmo tipo de malentendido sobre a fachada de cristal do edificio que moitos escritores describen como un muro cortina semellante ao que Gropius utilizou para o edificio Bauhaus Dessau. Götz descríbeo así:

"Os ocos das fiestras eran marcos de intradós compostos por vigas en L, a estrutura interna con muntins horizontais e verticais diferenciábanse en que todas as verticais parecían máis esveltas desde o exterior, mentres que as horizontais parecían máis anchas. Estas famas, non obstante, só tiñan unha altura de planta a planta, aparafusados ao edificio por catro lados, unha fila de cordas que atravesaba as tres plantas constaba, de feito, de tres tramos diferentes. Ao longo do costado do edificio, placas de aceiro de 3 milímetros selaban a cuña entre o marco da ventá e os piares."Götz, páxina 135

Esta descrición aplícase só ao edificio principal. Götz sinala que os outros edificios eran moito máis sinxelos e algúns deles eran en realidade construcións de formigón e/ou aceiro.

 Galería 

Notas

Referencias

Véxase tamén

Bibliografía

Outros artigos
 Patrimonio da Humanidade en Alemaña
 Racionalismo arquitectónico
 Bauhaus

Ligazóns externas
Official site
Fagus Factory in Alfeld : UNESCO Official Website
Fagus Factory by Walter Gropius and Adolf Meyer on Architectuul

Categoría:Patrimonio da Humanidade en Alemaña