Mapa T e O

dereita|miniatura|226x226px| O Hereford Mappa Mundi, sobre 1300, Catedral de Hereford, Inglaterra. Un mapa clásico "TO" con Xerusalén no centro, o leste cara a arriba, Europa na parte inferior esquerda e África á dereita.
Un mapa T e O, O–T, T en O ou T–O (de orbis terrarum, orbe ou círculo das terras; coa letra T dentro dunha O), tamén coñecido como mapa isidoriano ou isidorano é un tipo de mapa do mundo antigo que representa o mundo físico tal e como describiu por primeira vez o estudoso do século VII Isidoro de Sevilla na súa De Natura Rerum e máis tarde na súa Etymologiae. : "...a tradición isidorana tal e como era coñecida por exemplos peninsulares, incluído o máis antigo dos omnipresentes mapas T-O. Esta figura emblemática aparece dúas veces ao pé do folio 24v nun exemplar do De Natura Rerum de Isidoro, hoxe Escorial R.II. 18... O texto relevante procede do paso final do De Natura Rerum, capítulo XLVIII, 2... Cando, no século IX, o manuscrito do Escorial caeu en mans de Euloxio e foi complementado, este preciso texto (Etymologiae XIV, 2, 3) colocouse na páxina, folio 25r, de cara ao mapa primitivo e introduciuse outro pequeno mapa T-O. A este diagrama T-O posterior, porén, engadíronse os nomes dos fillos de Noé -Sem, Iafet e Cam, por Asia, Europa e África, respectivamente, fóra do círculo do globo. Esta distribución só está implícita na Biblia (Xénese 9: 18-19). Xosefo (d. c. 100 d. C.) é máis explícito como o foi Hipólito de Roma, cuxa crónica de 234 na súa tradución latina difundiu a distribución dos fillos de Noé en Occidente; no Etymologiae, porén, a distribución dos fillos de Noé non se destaca, senón que só se informa casualmente coa descrición da localización das cidades no Libro IX. Parece claro, se aceptamos a evidencia de Escorial R.II.18, que a distribución Sem-Iafet-Cam non estaba no primitivo diagrama de Isidoro. Isto significa que o uso de Isidoro do diagrama T-O non foi informado por ningún contido relixioso aberto".

Aínda que non se inclúe nos mapas orixinais de Isidoro,: "...a tradición isidorana tal e como era coñecida por exemplos peninsulares, incluído o máis antigo dos omnipresentes mapas T-O. Esta figura emblemática aparece dúas veces ao pé do folio 24v nun exemplar do De Natura Rerum de Isidoro, hoxe Escorial R.II. 18... O texto relevante procede do paso final do De Natura Rerum, capítulo XLVIII, 2... Cando, no século IX, o manuscrito do Escorial caeu en mans de Euloxio e foi complementado, este preciso texto (Etymologiae XIV, 2, 3) colocouse na páxina, folio 25r, de cara ao mapa primitivo e introduciuse outro pequeno mapa T-O. A este diagrama T-O posterior, porén, engadíronse os nomes dos fillos de Noé -Sem, Iafet e Cam, por Asia, Europa e África, respectivamente, fóra do círculo do globo. Esta distribución só está implícita na Biblia (Xénese 9: 18-19). Xosefo (d. c. 100 d. C.) é máis explícito como o foi Hipólito de Roma, cuxa crónica de 234 na súa tradución latina difundiu a distribución dos fillos de Noé en Occidente; no Etymologiae, porén, a distribución dos fillos de Noé non se destaca, senón que só se informa casualmente coa descrición da localización das cidades no Libro IX. Parece claro, se aceptamos a evidencia de Escorial R.II.18, que a distribución Sem-Iafet-Cam non estaba no primitivo diagrama de Isidoro. Isto significa que o uso de Isidoro do diagrama T-O non foi informado por ningún contido relixioso aberto". un manuscrito posterior engadiu os nomes dos fillos de Noé ( Sem, Iafet e Cam) para cada un dos tres continentes (no s. XVIII xurdiu a teoría racista e pro-escravitude de que os fillos de Cam foron ennegrecidos por Deus para lembrar permanentemente o pecado que Cam cometera cando viu o seu pai espido). 

Mapas posteriores máis detallados e cunha orientación equivalente descríbense ás veces como un "mapa de Beato" despois do mapamundi do Beato de Liébana, porque unha das representacións máis antigas coñecidas deste tipo atribúese ao Beato de Liébana, un monxe do século VIII, no prólogo do seu Comentario sobre o Apocalipse .

 Descrición de Isidoro 
De Natura Rerum, Capítulo XLVIII, 2:
Polo tanto, a terra pódese dividir en tres lados (trifarie), dos cales unha parte é Europa, outra Asia e o terceiro chámase África. Europa está dividida de África por un mar do final do océano e os piares de Hércules. E Asia está dividida de Libia con Exipto polo Nilo... Ademais, Asia -como dixo o bendito Agustín- vai de sueste a norte... Así vemos que a terra está dividida en dous para comprender, por unha por parte, Europa e África, e por outra só Asia.

Etymologiae, Capítulo XIV, de terra et partibus :

A masa [habitada] de terra sólida chámase redonda pola redondez dun círculo, porque é como unha roda [...] Por iso, o Océano que flúe ao seu redor está contido nun límite circular, e divídese en tres partes, unha parte chamándose Asia, a segunda Europa e a terceira África.

 Historia e descricións 
Aínda que Isidoro ensinaba nas Etymologiae que a Terra era "redonda", o seu significado era ambiguo e algúns escritores pensan que se refería a unha Terra en forma de disco. Porén, outros escritos de Isidoro deixan claro que consideraba que a Terra era globular. De feito, a teoría dunha Terra esférica fora sempre a suposición predominante entre os eruditos desde polo menos Aristóteles, quen dividira a Terra esférica en zonas climáticas, cun clima fríxido nos polos, un clima tórrido mortal preto do ecuador e un clima temperado suave e habitábel entre ambos.
esquerda|miniatura| Reconstrución ideal de mapas mundiais medievais (de Meyers Konversationslexikon, 1890) (Asia móstrase á dereita)
miniatura| Un mapa "T-O" feito con cartografía moderna
O mapa T e O representa só a metade da Terra esférica. Presumibelmente considerouse unha proxección conveniente das partes habitadas coñecidas, a metade temperada norte do globo. Daquela cría que ninguén podía cruzar o tórrido clima ecuatorial e chegar ás terras descoñecidas da outra metade do globo. Estas terras imaxinadas foron chamadas antípodas.

A letra T é o Mediterráneo, o Nilo e o Don (anteriormente chamado Tanais) que divide os tres continentes, Asia, Europa e África, e o O é o océano circundante. Xerusalén estaba representada xeralmente no centro do mapa. Asia tiña normalmente o tamaño dos outros dous continentes xuntos. Debido a que o Sol sae polo leste, o Paraíso (o Xardín do Edén) era xeralmente representado como en Asia, e Asia estaba situada na parte superior do mapa.

Este tipo de cartografía medieval cualitativa e conceptual podería producir mapas extremadamente detallados ademais de representacións sinxelas. Os mapas máis antigos tiñan só algunhas cidades e as masas de auga máis importantes sinaladas. Os catro ríos sagrados de Terra Santa estiveron sempre presentes. Ferramentas máis útiles para o viaxeiro eran o itinerarium, que enumeraba por orde os nomes das cidades entre dous puntos, e o periplo que facía o propio para os portos e os puntos de referencia dunha costa. Mapas posteriores deste mesmo formato conceptual presentaban moitos ríos e cidades de Europa oriental e occidental, e outras características atopadas durante as cruzadas. Ademais das novas características xeográficas, tamén se engadiron ilustracións decorativas. As cidades máis importantes estarían representadas por distintas fortificacións e torres ademais dos seus nomes, e os espazos baleiros encheríanse de criaturas míticas.

 Galería 

 Notas 

 Véxase tamén 

 Terra 
 Mapa
 Mapamundi
 Globo terrestre
 Erdapfel

Categoría:Mapas