Patrimonio da Humanidade en Camboxa

55px 70px
O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade en Camboxa, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Camboxa ratificou a convección o 28 de novembro de 1991.

Camboxa conta con cinco lugares clasificados como Patrimonio da Humanidade. Angkor foi incluído na lista en 1992 cando o país estivo brevemente gobernado pola misión das Nacións Unidas despois da guerra camboxano-vietnamita, en liña cos Acordos de Paz de París de 1991. O sitio foi clasificado inmediatamente na Lista do Patrimonio Mundial en Perigo co fin de afrontar con rapidez e eficiencia os problemas urxentes de conservación. En 2004, Angkor foi eliminado da lista en perigo. O Templo de Preah Vihear foi incluído en 2008, Sambor Prei Kuk en 2018, Koh Ker en 2023 e os sitios conmemorativos camboxanos en 2025. Os cinco sitios son culturais.

 Lista de lugares Patrimonio da Humanidade 
Nome: segundo aparece no Comité do Patrimonio da Humanidade
Rexión: de Camboxa
Ano da inclusión: na lista da UNESCO
Datos da UNESCO: o número de referencia do sitio; o ano en que o xacemento foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial; os criterios nos que apareceu: os criterios de (i) a (vi) son culturais, mentres que de (vii) a (x) son naturais.

 Nº Nome Imaxe Localización Ano da inclusión  Descrición01 Angkor 150x150px|alt=Ruins of a large structure with five large towers at the top. Siem Reap  1992 668; i, ii, iii, iv (cultural) A zona de Angkor, unha das maiores áreas arqueolóxicas do mundo, foi o lugar das capitais do Imperio Khmer dende o século IX ata o século XV. Os templos de Angkor Wat (na imaxe), Angkor Thom, Bayon, así como o próximo Banteay Srei e os templos de Roluos representan diferentes períodos da arquitectura khmer e están ricamente decorados con esculturas e esculturas en pedra. A arte khmer tivo unha importante influencia na rexión máis ampla. Tras a súa inscrición, o xacemento foi catalogado como en perigo de extinción para garantir a súa conservación, mais foi eliminado da lista en 2004.02 Templo de Preah Vihear 150x150px|alt=Ruins of a stone building erected on a stone platform. The roof above the main entrance is decorated. Preah Vihear  2008 1224: i (cultural)  O templo, que data da primeira metade do século XI, é un bo exemplo da arquitectura khmer. O complexo do templo, que comprende varios santuarios e escaleiras ao longo dun eixe de 800 m, está dedicado a Shiva e está ricamente decorado con esculturas en pedra. Atópase no bordo dunha meseta montañosa con vistas ás chairas e, pola súa afastada situación, está ben conservada.03 Zona do templo de Sambor Prei Kuk, sitio arqueolóxico da antiga Ishanapura 150x150px|alt=A temple in Sambor Prei Kuk. Kompung Thom 2017 1532; ii, iii, vi (cultural) Ishanapura foi a capital do Imperio Chenla a finais do século VI e principios do VII d.C. A área arqueolóxica comprende 186 templos de arenito nun estilo arquitectónico único (o estilo Sambor Prei Kuk) a partir do cal se desenvolveu gradualmente o estilo angkoriano. O estilo dos templos procede da tradición hindú con influencias do budismo e do animismo. As inscricións dos templos en sánscrito e en khmer antigo mencionan o concepto de Deus-Rei, un sistema de goberno que existiu en Camboxa e Tailandia ata o século XX.04Koh Ker: Sitio arqueolóxico da antiga Lingapura ou Chork Gargyar 150x150px|center|alt= Prasat Prang, a pirámide escalonada de Koh Ker Preah Vihear  2023 1667; ii, iv (cultural) Koh Ker foi a capital do Imperio Khmer baixo o rei Jayavarman IV na primeira metade do século X. Agora en ruínas e de difícil acceso, os restos da cidade conteñen templos hindús, santuarios, monumentos e sistemas de xestión da auga.05 Sitios conmemorativos camboxanos: de centros de represión a lugares de paz e reflexión 150x150px|center Phnom Penh, Kampong Chhnang, Kampong Speu 2025 1748; vi (cultural) Os sitios conmemorativos camboxanos constan de tres partes compoñentes que retratan os abusos dos dereitos humanos por parte do réxime dos Khmer vermellos entre 1971 e 1979. En abril de 1975, os Khmer vermellos ocuparon a capital e estabeleceron rapidamente un sistema de seguridade a nivel nacional para reprimir a oposición e impoñer unha nova orde social ao pobo camboxano. Este foi un sistema de inmensa violencia, tortura e execucións que impactou as vidas de todos os camboxanos. A propiedade en serie de tres sitios demostra esta experiencia xeneralizada. O antigo cárcere M-13 está asociado coa fase inicial da represión e a violencia; e os outros dous sitios son o antigo cárcere de interrogatorios S-21 (Museo do Xenocidio de Tuol Sleng) e o seu lugar de execución asociado (Centro do Xenocidio de Choeung Ek).

 Lista de lugares candidatos 
Ademais dos sitios inscritos na lista do Patrimonio da Humanidade, os estados membros poden manter unha lista de sitios provisionais que poden considerar para ser nomeados. Só se aceptan candidaturas para a lista do Patrimonio da Humanidade se o sitio figuraba previamente na lista provisional. Camboxa conta con sete lugares na súa lista de candidatos.

 Nome Imaxe Localización (provincia) Ano da inclusión Datos da UNESCO Descrición O sitio de Angkor Borei e Phnom Da 150x150px|center|alt= Ruínas do templo no cumio dun outeiro, cuberto de bosque Takéo  2020 i, ii, iv (cultural) Angkor Borei foi unha capital de Funan, unha entidade política khmer que durou até finais do século VI. Consérvanse edificios de ladrillo, murallas e varias canles, así como algunhas das primeiras inscricións khmer. Phnom Da (na imaxe) é un monte próximo con restos de dous templos e varias covas con santuarios. Os dous sitios representan os primeiros estilos de arte khmer que se desenvolveron baixo a influencia da India, fusionando elementos do hinduísmo e do budismo, e tamén foron influenciados pola arte greco-budista. O complexo arqueolóxico de Banteay Chhmar 150x150px|center|alt=Ruínas do templo nun bosque Banteay Meanchey   2020 ii, iii, iv (cultural) O complexo do templo de Banteay Chhmar data dos séculos XII e XIII e foi construído ao estilo Bayon. Está decorado con esculturas de pedra que representan escenas da mitoloxía hinduísta e escenas da guerra entre os khmer e chams. Unha característica importante do complexo é un gran depósito de auga artificial, un baray, cunha illa no medio. Templo de Beng Mealea 150x150px|center|alt=Ruínas do templo nun bosque Siem Reap   2020 ii, iv (cultural) O templo foi construído no século XII, no período Angkor, durante o reinado do rei Suryavarman II. O gran complexo está na súa maioría en ruínas e aínda non comezaron as reformas. Pola súa localización nunha intersección de importantes rutas comerciais, era un centro comercial rexional. Consérvanse os restos dalgunhas estruturas de xestión da auga. Antiga cidade de Oudong 150x150px|center|alt= Stupas nun outeiro boscoso Kandal  2020 ii, iv (cultural) Oudong foi a capital do período postangkoriano, do século XVII ao XIX. A cidade estaba implicada no comercio con países do sueste asiático e tamén con Europa. Tiña enclaves para albergar estranxeiros, entre eles os chineses, chams, xaponeses, portugueses, españois, holandeses e ingleses. A montaña sobre a cidade (na imaxe) alberga stupas da familia real. Phnom Kulen: Sitio arqueolóxico/ Antigo sitio de Mahendraparvata 150x150px|center|alt= Campos con montaña ao fondo Siem Reap  2020 ii, iv, v (cultural) Phnom Kulen é unha cadea montañosa cun forte significado simbólico para o pobo khmer. Inclúe a cidade de Mahendraparvata, onde o rei Jayavarman II declarou a súa independencia de Xava en 802. A arquitectura da cidade marca a transición do período preangkoriano ao período angkoriano, con varios templos e monumentos parcialmente conservados. Foi unha das primeiras cidades de Camboxa en utilizar un plan hipodámico. Algúns monumentos da zona tamén datan do período postangkoriano. O complexo antigo de Preah Khan Kompong Svay 150x150px|center|alt=Ruínas do templo Preah Vihear  2020 ii (cultural) Preah Khan Kompong Svay foi unha gran cidade provincial e un complexo relixioso do período angkoriano. Foi construída principalmente entre o século XI e comezos do XIII. O templo está decorado con motivos budistas. A cidade tiña unha importante industria do ferro, debido aos recursos férreos próximos.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Patrimonio da Humanidade por país
 Ligazóns externas 
 Páxina de Camboxa na World Heritage Convention, da UNESCO