Xardín botánico de Padua

O Orto Botanico di Padova é un xardín botánico localizado en Padua, na parte nordeste de Italia. Fundado en 1545 pola República de Venecia, é o xardín botánico académico máis antigo do mundo que aínda está na súa localización orixinal.Oficialmente, o xardín botánico universitario máis antigo é o Orto botanico di Pisa, que fundouse en 1544; con todo, ese xardín trasladouse dúas veces e só ocupa a súa localización actual, e agora permanente, desde 1591. O xardín, afiliado á Universidade de Padua, ocupa actualmente uns 22.000 metros cadrados e é coñecido polas súas coleccións especiais e deseño histórico.

Historia
O xardín de Padua fundouse por deliberación do Senado da República de Venecia. Dedicábase ao cultivo de plantas medicinais, as chamadas "plantas simples" (Orto dei semplici - as simples eran herbas que se usaban tal cal e non en mesturas) que producían remedios naturais, e tamén para axudar aos estudantes a distinguir as plantas medicinais xenuínas das falsas.

Construíuse un recinto mural circular para protexer o xardín dos frecuentes roubos nocturnos que se producían a pesar das severas sancións (multas, prisión, exilio). O Xardín Botánico foise enriquecendo constantemente con plantas de todo o mundo, especialmente dos países que participaban no comercio con Venecia. En consecuencia, Padua tivo un papel principal na introdución e estudo de moitas plantas exóticas, e un herbario, unha biblioteca e moitos laboratorios foron engadíndose gradualmente ao seu Xardín Botánico.

Na actualidade, o Xardín Botánico permite realizar unha intensa actividade didáctica así como importantes investigacións sobre o seu terreo. Tamén se preocupa pola conservación de moitas especies raras. En 1997, foi catalogado pola UNESCO como Patrimonio da Humanidade polos seguintes motivos:

Arquitectura
miniatura|upright=1.2|A entrada
O deseño do Xardín Botánico atribúese habitualmente a Andrea Moroni, quen creou algúns dos monumentos públicos máis importantes de Padua, como a Basílica di Santa Giustina en Prato della Valle, o concello e a universidade na primeira metade do século XVI. Non obstante, o verdadeiro arquitecto foi Daniele Barbaro, un nobre veneciano que foi un home de gran coñecemento e tradutor de Vitruvio De Architectura.“Encyclopedia of Italian Renaissance & Mannerist art, Volume 1”, Jane Turner, New York, 2000, pg. 113  
Seguiu o exemplo dos Horti Conclusi medievais, (xardíns pechados), marcando a arquitectura mediante un patrón perfecto dun cadrado dentro dun círculo, dividido en catro partes por dous camiños orientados segundo os puntos cardinais. O Xardín Botánico inaugurouse en 1545, e utilizouse como instalación docente pola Universidade de Padua no ano seguinte.

O aspecto actual do pazo principal remóntase aos séculos XVII e XVIII. A finais do século XVI, o xardín enriqueceuse con moitas fontes alimentadas por unha xigantesca roda hidróforo, para garantir un rego adecuado. En 1704, construíronse catro portas e portais con enormes acroterions (adornos) en pedra vermella, decorados con plantas de ferro forxado. Durante a primeira metade do século XVIII, o muro refinouse ao longo do perímetro externo por unha balustrada feita de Pedra de Istria na que se colocaron vasos e retratos a medio corpo de personaxes importantes. Ao lado da porta sur construíuse unha estatua de Teofrasto, así como unha estatua de Salomón, (asinada por Antonio Bonazza), punto local para a porta leste e a fonte das catro estacións, que se enriqueceu con retratos do século XVIII feitos en mármore de Carrara. Na primeira metade do século XIX construíronse invernadoiros e un teatro botánico e colocáronse retratos a medio corpo de eminentes botánicos como Carl von Linné na cornixa. Un dos invernadoiros aínda conserva estes arcos históricos e pequenas columnas de ferro fundido.

No xardín tamén hai tres reloxos de sol: un cúbico, un circular e un cilíndrico. No interior, catro glacis están divididos en coleccións de canteiros. No centro, unha poza de auga para as plantas acuáticas é alimentada por un chorro continuo de auga quente que procede dun estrato de terra acuífero situado a 300 metros por debaixo do nivel do xardín.

Árbores
Ata 1984, o Xardín Botánico presumía dunha Vitex agnus-castus (árbore casta) que databa de polo menos 1550. Na actualidade, a planta máis antiga é unha palmeira plantada en 1585 chamada "palma de Goethe". porque o poeta referiuse a ela no seu ensaio "Geschichte meines botanisches Studiums"; esta árbore está situada nun invernadoiro dentro do Ortus Sphearicus. Outras árbores vellas son un ginkgo e unha magnolia que datan de mediados do século XVIII, que se consideran os exemplares máis antigos de Europa. Un plátano xigantesco no exterior do Arboretum data de 1680; ten o tronco oco, por mor dun raio. No Arboreto tamén hai un tronco seccionado dun olmo, falecido en 1991, con marcados aneis anuais.

Coleccións
miniatura|upright=1.2|Tanques de plantas acuáticas e invernadoiro da "palmeira de Goethe".
Debido á escaseza de invernadoiros, as plantas sitúanse principalmente ao aire libre. Actualmente están a ser cultivadas e ordenadas seis mil tipos de plantas segundo estándares taxonómicos, utilitarios, ecolóxico-ambientais e históricos. A recollida sistemática concéntrase nos catro canteiros centrais máis grandes. Entre as coleccións utilitarias, as plantas medicinais son as máis importantes. Estes clasifícanse segundo o sistema de Engler, baseado nas relacións evolutivas entre as familias. Cada planta está etiquetada co seu nome científico e as súas principais propiedades terapéuticas. Recentemente púxose en marcha unha colección de plantas velenosas con fins didácticos: moitas destas plantas velenosas atópanse tamén no sector das plantas medicinais porque en cantidades adecuadas poden ser utilizadas para tratar enfermidades e doencias.

As coleccións do xardín inclúen:

Plantas insectívoras: atopadas en solos pobres en nitróxeno, estas plantas deben utilizar as proteínas dalgúns pequenos insectos capturados coas súas follas para evitar carencias.
Plantas medicinais e velenosas: plantas que representan a finalidade orixinal do Xardín Botánico.
Plantas da Comarca Montes Euganeos e Triveneto: colección de plantas representativas dos Outeiros Euganeos e da contorna do Xardín Botánico.
Unha sección dedicada á recollida, conservación e estudo das plantas en perigo de extinción.
Orquídeas
Plantas acuáticas
Plantas alpinas
Plantas mediterráneas

Hábitats
 Maquis mediterráneo: contén vexetación costeira típica da conca mediterránea, un clima caracterizado por veráns calorosos e invernos suaves. Un matogueira impenetrable está composto por un espeso sotobosque de folla perenne e árbores, así como por moitas plantas trepadoras, moitas veces espiñadas.
 Xardín alpino: un clima típico alpino, situado sobre o bosque da montaña. Caracterízase por extensións de detritos rochosos unidos por raíces das plantas, arbustos e pequenas árbores retorcidas como o piñeiro mugho e o enebro anano.
 Hábitat de auga doce: aquí crecen plantas acuáticas en moitos tanques, e sofren adaptacións similares provocadas polos hábitats a pesar das súas especies orixinais.
 Plantas suculentas: hábitat desértico reconstruído (na primavera e verán).
 Invernadoiros de orquídeas: microhábitat quente húmido que permite o cultivo de plantas de bosque tropicais.

Notas

Referencias

Véxase tamén

Bibliografía
Minelli, A. The botanical garden of Padova (1545-1995), Marsilio, 1988. 
 G. Buffa, F. Bracco, N. Tornadore, Guida all’Orto Botanico di Padova. Quattro percorsi per conoscerne la storia e le piante. Centrooffset, Padova, 1999. 
Outros artigos
 Padua
Ligazóns externas
 Orto Botanico Universitá di Padova, na páxina oficial da Universidade de Padua (en italiano)
 Botanical Garden, Padua no UNESCO World Heritage Centre (en inglés)
 Storia dell'Orto botanico di Padova, da Società Botanica Italiana (en italiano)

Categoría:Patrimonio da Humanidade en Italia