Transición xusta

A transición xusta é un marco desenvolvido polo movemento sindical para abarcar unha gama de intervencións sociais necesarias para asegurar os dereitos e medios de vida dos traballadores cando as economías están a cambiar a unha produción sustentable, principalmente combatendo o cambio climático e protexendo a biodiversidade. Foi apoiado internacionalmente por gobernos en diferentes ámbitos, incluída a Organización Internacional do Traballo (OIT), a Convención Marco das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático (CMNUCC) no Acordo de París e a Conferencia Climática de Katowice (COP24) e a Unión Europea.

 Mecanismo 
Para os sindicatos, o termo Transición Xusta describe a transición cara a unha economía resiliente ao clima e con baixas emisións de carbono que maximiza os beneficios da acción climática e minimiza as dificultades para os traballadores e as súas comunidades. Segundo a Confederación Sindical Internacional, as necesidades relevantes para unha Transición Xusta variarán en diferentes países, aínda que existen políticas xerais que os países deben promulgar, incluíndo:

 Investimentos sólidos en sectores e tecnoloxías de baixas emisións e ricas en emprego. Estes investimentos deben realizarse mediante a debida consulta con todos os afectados, respectando os dereitos humanos e laborais e os principios do traballo decente.
 Diálogo social e consulta democrática dos interlocutores sociais (sindicatos e empregadores) e outras partes interesadas (é dicir, comunidades).
 Investigación e avaliación temperá dos impactos sociais e laborais das políticas climáticas. A formación e o desenvolvemento de habilidades, que son clave para apoiar o despregamento de novas tecnoloxías e fomentar o cambio industrial.
 Protección social, xunto con políticas activas de emprego.
 Plans de diversificación económica local que apoien o traballo decente e brinden estabilidade á comunidade durante a transición. As comunidades non deben quedar soas para xestionar os impactos da transición, xa que isto non conducirá a unha distribución xusta dos custos e beneficios.

Os obxectivos climáticos e os acordos globais sobre o cambio climático establecen estándares para unha economía limpa. No proceso, sectores como a enerxía, manufactúraa, a agricultura e a silvicultura, que empregan a millóns de traballadores, que deben reestruturarse. Existe a preocupación de que períodos de cambio estrutural económico no pasado deixaron aos traballadores comúns, as súas familias e comunidades a cargo dos custos da transición a novas formas de producir riqueza, o que levou ao desemprego, a pobreza e a exclusión da clase traballadora, en contraste cos donos dos negocios que poden pagar a transición.

A transición xusta aborda esta preocupación promovendo accións sustentables que axuden aos traballadores. Unir a xustiza climática e social por medio dunha transición xusta significa cumprir coas demandas dos traballadores do carbón nas rexións en desenvolvemento dependentes do carbón e que carecen doutras oportunidades de emprego; xustiza para os traballadores das economías emerxentes que esixen a súa parte do “dividendo da industrialización”; xustiza para quen teñen que abandonar os seus fogares cando o nivel do mar sobe e envolve as rexións costeiras e as illas como consecuencia do cambio climático; xustiza para as poboacións afectadas pola contaminación do aire e os impactos ambientais do uso do carbón.

 Definición e evolución 
O termo "transición xusta" foi acuñado por primeira vez polos sindicatos norteamericanos na década de 1990 para describir un sistema de apoio para os traballadores desempregados debido ás políticas de protección ambiental. O concepto pode considerarse unha aplicación ecolóxica da conversión económica, que se desenvolveu na década de 1980 cando os activistas contra a guerra buscaban formar unha coalición cos traballadores militares e darlles unha participación na economía de paz.

Un dos primeiros defensores foi Tony Mazzocchi:

A evolución ulterior do termo descríbese nun artigo publicado pola Revista Internacional de Investigación Laboral:



 Ampliación de uso 
miniatura|Cartel de "Transición xusta agora" en Minneapolis, Minnesota, manifestación climática.
Nos últimos anos, varias organizacións desenvolveron o concepto dunha Transición Xusta con respecto á xustiza ambiental e/ou climática. A medida que os sindicatos comezaron a inserir o concepto de transición xusta nas negociacións da Convención Marco das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático (CMNUCC) e o movemento do cambio climático, a transición xusta converteuse nun impulso deliberado para unha transición cara a oportunidades de emprego e economías sustentables tanto ambiental como socialmente. Ás veces refírense moi de cerca ao compoñente laboral dunha Transición Xusta, mentres que outras o ignoran. No último caso, "só" se refire simplemente á necesidade de protexer o medio ambiente como un ben público das industrias privadas que degradan a súa saúde a longo prazo.

O termo "xusto" tamén se aplicou ás preocupacións sobre o fin da guerra e a construción dunha economía en tempos de paz.

O concepto de transición xusta para avanzar cara a unha economía hipocarbónica e resiliente ao clima utilizouse máis tarde, en particular polos sindicatos, tamén en relación coa dixitalización.

Unha transición xusta do carbón conta co apoio do Banco europeo para a Reconstrución e Desenvolvemento.

 Logros 
miniatura|A transición xusta discútese na COP22.
En 2015, a OIT publicou as súas “Directrices para unha transición xusta cara a economías e sociedades ambientalmente sustentables para todos”, incluídos os principios reitores para unha transición xusta, como a necesidade dun consenso e diálogo social sólidos, e a importancia de fomentar a cooperación internacional. As directrices baséanse nos catro piares do Programa de Traballo Decente da OIT: diálogo social, protección social, dereitos dos traballadores e emprego, e destacan o papel dos traballadores, os empregadores e o goberno como os principais socios activos para garantir unha transición xusta. Este documento insta os gobernos internacionais a integrar os principios de transición xusta nos métodos para alcanzar os Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable das Nacións Unidas, aumentar o acceso aos datos do mercado laboral, fomentar a colaboración entre os ministerios nacionais pertinentes, etcétera.

En abril de 2015, o Rockefeller Family Fund e a Appalachian Funders Network formaron o Just Transition Fund para axudar ás comunidades afectadas polo cambiante sector do carbón a aproveitar a iniciativa POWER do presidente Barack Obama. A través de investimentos directos e asistencia técnica directa, as subvencións do Fondo axudaron a dirixir case $ 24 millóns de fondos federais cara a proxectos de transición xusta.

Na Conferencia das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático de 2015 en París,  ou COP 21, os sindicatos e os defensores da transición xusta convenceron ás Partes de incluír unha linguaxe sobre a transición xusta e a creación de traballo decente no preámbulo do Acordo de París.

Na Conferencia das Nacións Unidas sobre o Cambio Climático de 2018 en Katowice, Polonia, ou COP 24, os Xefes de Estado e de Goberno adoptaron a Declaración de Silesia sobre Solidariedade e Transición Xusta, destacando a importancia dunha transición xusta como se menciona no Acordo de París, as Directrices da OIT e a Axenda 2030 das Nacións Unidas para o Desenvolvemento Sustentable. A Declaración alenta a todos os organismos pertinentes das Nacións Unidas a aplicar procedementos con este desenvolvemento e considerar a cuestión da transición xusta ao redactar e aplicar as Contribucións Determinadas a Nivel Nacional das Partes, ou NDC.

A Unión Europea adoptou a Transición Xusta como unha parte importante do seu Pacto Verde Europeo para axudar ás rexións dependentes de combustibles fósiles dentro da Unión Europea a facer a transición cara a unha economía máis verde.

O Green New Deal propón mecanismos de transición xustos para Estados Unidos.

 Notas 

Véxase tamén
 Bibliografía 
 Bell, Karen (2020), Working-Class Environmentalism: An Agenda for a Just and Fair Transition to Sustainability. Londres: Palgrave ISBN 978-3-030-29518-9
 Hampton, Paul (2015), Workers and Trade Unions for Climate Solidarity. Londres / Nova York: Routledge ISBN 9781315732220
 Morena, Edouard, Dunja Krause e Dimitris Stevis (2020), Just Transitions: Social Justice in the Shift Towards a Low-Carbon World. Londres: Pluto Press ISBN 978-0745339924
 Räthzel, Nora e David Uzzell (2013), Trade Unions in the Green Economy: Working for the Environment. Londres / Nova York: Earthscan/Routledge ISBN 9780415529846

 Ligazóns externas 
 The Just Transition Mechanism: making sure no one is left behind, Comisión europea. 
 The EBRD’s just transition initiative, Banco Europeo para a Reconstrución e o Desenvolvemento. 
 Safe jobs, green jobs, revista Hazards. 
 Just Transition Research Collaborative (Phase III): Working Towards Transformative Change and Climate Justice for All, Instituto de Investigación das Nacións Unidas para o Desenvolvemento Social. 

Categoría:Cambio climático
Categoría:Economía