Riel camboxano

O riel camboxano () ou simplemente riel é a unidade monetaria de Camboxa, dividida en 100 sen (សេន)."Riel". En Digalego. Dicionario de galego (Digalego.gal)"Riel". En Dicionário Estraviz (Estraviz.org)"Riel". En Münzen Lexikon (Reppa.de)"A Brief History of Cambodian Currency". Khmerisation.wordpress.com O seu código ISO 4217 é KHR e o seu símbolo monetario ៛."World Currency Symbols". Xe.com"Códigos de divisas por países". Iban.com

O riel estableceuse en 1953 e, logo do período 1975-1980, en que Camboxa careceu de moeda, en 1980 retomouse como unidade monetaria do país.

O seu nome deriva do "real" español da ceca de México, que pola fineza da súa aliaxe circulou amplamente entre os comerciantes malaios, indios e chineses durante o século XIX.Filippi, J-M. (2012). "The strange adventure of the Cambodian currency". En Phenom Penh Post. 16 de marzo. 

 Primeiro riel (1953-1975) 
esquerda|miniatura|110x110px|50 sen (1/2 riel) de 1959 "50 Sen - Norodom Suramarit". Numista.com

Na época da colonización francesa, Camboxa utilizaba a piastra da Indochina Francesa, que foi substituída polo riel en termos paritarios (1 riel = 1 piastra).

En 1953, a delegación camboxana do Institut d'Émission des États du Cambodge, du Laos et du Vietnam emitiu unha serie de moedas con dobre denominación en piastras e rieis, cun valor á par, e as outras dúas delegacións fixeron o propio co dong de Vietnam do Sur e co kip de Laos.

Inicialmente, estes rieis dividíanse en 100 céntimos (centimes) mais en 1959 cambiou a moeda fraccionaria e pasou a dividirse en 100 sen. 

A  primeira emisión de billetes foi a de 1955-1956, composta polos valores de 1, 5, 10 e 50 rieis. A partir de aí sucedéronse varias series de billetes ata 1973, con valores que chegaron ata os 5.000 rieis."Cambodia: Banque Nationale du Cambodge". Banknote.ws"Previously Used Banknotes". National Bank of Cambodia. 

Canto ás moedas, en 1953 emitiuse unha primeira serie de 10, 20 e 50 céntimos (cents.) en aluminio, co mesmo tamaño que as correspondentes en att e en xu, as moedas divisionarias de Laos e de Vietnam do Sur. En 1959 volveuse cuñar a moeda de medio riel, xa co valor de 50 sen, en lugar de 50 cents."Cambodia: First riel (1953-1975)". Numista.com Finalmente, en 1970 emitiuse a moeda dun riel, cuñada en cuproníquel, como parte do programa de emisión de moedas da FAO, aínda que esta moeda non chegou a entrar en circulación, por mor do derrocamento do Goberno de Norodom Sihanouk por Lon Nol."1 Riel (FAO - Khmer Republic)". Numista.com<
 /ref>

[[Ficheiro:Cambodge_500_riels.jpg|miniatura|215x215px|500 rieis emitidos entre 1958 e 1979. <ref>"1 Riel". Banknote.ws

Na época dos Khmer Vermellos, durante o Goberno de Pol Pot entre 1975 e 1979, a circulación monetaria e o sistema de bancos foron abolidos. No entanto, en 1975 chegou a producirse a impresión dunha serie de billetes (de 0,1 rieis a 100 rieis), aínda que non chegaron a pórse en circulación por mor de tal abolición."Cambodia: Bank of Kampuchea. 1979 issue". Banknote.ws

En 1979, o réxime que, apoiado polos vietnamitas, derrocou a Pol Pot emitiu unha derradeira serie deste primeiro riel, con valores de entre 5 e 500 rieis."Cambodia: State Bank of Democratic Kampuchea. 1979 issue". Banknote.ws

 Segundo riel (desde 1980) 
Logo da invasión vietnamita de 1978, a República Popular de Kampuchea (1979-1992) viuse na necesidade de restaurar a moeda. Nos primeiros meses de existencia do novo réxime utilizáronse o dong survietnamita e o baht tailandés, ata que o 1 de abril de 1980 se restableceu o riel como a unidade monetaria oficial de Camboxa, dividido en 10 kak ou 100 sen e, inicialmente, coa paridade de 4 rieis = 1 dólar. Como non había unha moeda para substituír e tendo en conta que o sistema económico quedara seriamente danado polo réxime dos Khmer Vermellos, o Goberno central decidiu repartir a nova moeda entre a poboación para estimular o seu uso.

 Moedas 
A primeira moeda cuñada foi a de 5 sen de aluminio, en 1979."Previously use Coins: 5 Cents". National Bank of Cambodia. Ata 1994 non se produciron novas cuñaxes e nese ano emitiuse unha serie de 50, 100, 200 e 500 rieis que, malia seguiren en circulación, teñen unha presenza escasa na circulación."Cambodia • Second riel (1979-date)". Numista.com"Coins in Circulation". National Bank of Cambodia.

ImaxeFacialAnoDiámetroPesoEspesorAliaxeCantoAnversoReversoAnversoReverso80x80px80x80px50 rieis
"50 Riels - Norodom Sihanouk". Numista.com199415,9 mm1,6 g1,0 mmAce.LisoValor.
Data budista e gregoriana.Monumento á independencia, Phnom Penh90x90px90x90px100 rieis
"100 Riels - Norodom Sihanouk". Numista.com17,9 mm2,0 g1,1 mmAngkor Wat95x95px95x95px200 rieis
"200 Riels - Norodom Sihanouk". Numista.com19,9 mm2,4 g1,1 mmCuncas cerimoniais.
Símbolo om100x100px105x105px500 rieis
"500 Riels - Norodom Sihanouk". Numista.com25,8 mm6,5 g2,0 mmAce./AeEstriado descontinuoEscudo real de Camboxa

 Billetes 
Estes son os billetes en circulación en Camboxa, do sistema do riel:"Banknotes in Circulation". National Bank of Cambodia.
ImaxeFacialDataDimensións (mm)Motivos principaisAnversoReversoAnversoReverso140x140px140x140px50 rieis
"50 Riels 2002". Banknote.ws2002130 x 60Templo de Preah VihearEncoro140x140px140x140px100 rieis
"100 Riels 2001" e "100 Riels 2014". Banknote.ws2001130 x 60Monumento á independencia, Phnom PenhEscola  2014138 x 64Norodom SihanoukPagode de prata, Phnom Penh140x140px140x140px500 rieis
"500 Riels 2002-2014" e "500 Riels 2014". Banknote.ws2002
2004

2014138 x 64Angkor WatPonte Kizuna110x110px2014Norodom SihamoniPontes140x140px140x140px1.000 rieis
"1000 Riels 2005-2014", "1000 Riels 2012" e "1000 Riels 2016". Banknote.ws2005
2007

2014138 x 64Porta do Sur, BayonPorto de Sihanoukville2012148 x 68Norodom SihanoukBarca co corpo de Sihanouk110x110px110x110px2016146 x 68Norodom SihanoukKinnari (medio humano, medio ave)140x140px140x140px2.000 rieis
"2000 Riels 2007 & 2015" e "2000 Riels 2013". Banknote.ws2007
2015146 x 68Templo Prasat PreahCultivo do arroz2013155 x 72Norodom SihanoukNorodom Sihanouk con dous soldados140x140px5.000 rieis
"5000 Riels 2001-2007" e "5000 Riels 2015". Banknote.ws2001
2002

2004

2007146 x 68Norodom SihanoukPonte Spean Praptos110x110px110x110px2015146 x 68Norodom SihanoukPonte Spean Praptos140x140px10.000 rieis
"10.000 Riels 2001-2006" e "10.000 Riels 2015". Banknote.ws2001
2005

2006146 x 68Norodom SihanoukPeirao de Sisowath110x110px2015146 x 68Norodom SihamoniTemplo budista de Neak Pean140x140px110x110px15.000 rieis
"15.000 Riels 2019". Banknote.ws"New note to mark King’s coronation ". En The Phnom Penh Post. 7 de outubro de 2019.2019Norodom SihamoniCoroación de Norodom Sihamoni140x140px20.000 rieis
"20.000 Riels 2008" e "20.000 Riels 2017". Banknote.ws2008155 x 72Norodom SihamoniAngkor Wat e Avalokiteshvara110x110px110x110px2017155 x 72Norodom SihamoniTemplo de Banteay Srei140x140px50.000 rieis
"50.000 Riels 2001" e "50.000 Riels 2013". Banknote.ws2001150 x 70Norodom SihanoukAngkor Wat2013155 x 72Norodom SihanoukRuínas de templo. Cría de elefante100.000
rieis

"100.000 Riels 2012". Banknote.ws2012170 x 77Norodom Sihanouk e Norodom MonineathFamilia real

 Uso doutras divisas 
Nas zonas rurais, o riel utilízase para practicamente todas as compras cotiás; no entanto, o dólar estadounidense tamén se utiliza, sinaladamente nas áreas máis urbanas e nas zonas turísticas. En Battambang e noutras zonas próximas á fronteira tailandesa, como Pailin, tamén se acepta o baht tailandés.

A dolarización comezou na década de 1980 e continou nos comezos da década seguinte, cando as Nacións Unidas contribuíron con axuda humanitaria, os refuxiados comezaron a enviar remesas e a inflación alcanzou o 177 %, coa conseguinte erosión da confianza no riel."Cambodia's riel survives alongside the dollar". BBC News. 20 de marzo de 2011.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Krause, C. L.; Mishler, C. (1991). Standard Catalog of World Coins: 1801-1991. (18ª ed.). Krause Publications. ISBN 0-87341-150-1
 Pick, A. (1994). Standard Catalog of World Paper Money: General Issues. (7th ed.). Krause Publications. ISBN 0-87341-207-9

 Outros artigos 
 Economía de Camboxa

 Ligazóns externas 
 Banco Nacional de Camboxa

Categoría:Moedas de Camboxa
Categoría:ISO 4217