Linguaxe musical

A expresión linguaxe musical responde a varios significados:

 Ás veces úsase como sinónimo de xénero musical ou ben referida ao estilo dun compositor individual.
 É o conxunto de elementos que articulan o discurso musical e permiten que a música sexa considerada unha linguaxe.
 É unha materia que se imparte nos conservatorios e cuxos contidos principais son os que figuran no segundo significado.
 É o sistema de comunicación que usan os músicos para entenderen a partitura.

Esta expresión ten o seu correspondente noutras linguas peninsulares (posiblemente por coincidencia nos plans de estudos escolares) e en francés -no que está especialmente establecida- pero moito menos noutras linguas da contorna cultural próxima.

 A linguaxe musical como xénero ou estilo 
Pódese falar dun estilo referido a unha época, unha cultura, un grupo de persoas (compositores, por exemplo) e, no caso máis específico, pódese referir ao estilo musical que se reflicte nas obras dunha soa persoa. Neste caso, ás veces, e como expresión equivalente, pódese facer referencia á linguaxe musical dun compositor en particular.

 A linguaxe musical e a música como linguaxe 
A linguaxe musical é o conxunto de signos sonoros e escritos que permiten a comunicación a través da música.  A linguaxe musical é para a música o que a gramática e o vocabulario son para unha lingua.  Aínda que xa no século XVII hai exemplos de como a forma musical ás veces se organiza a base de patróns prestados da retórica, a metáfora de tomar a música como linguaxe e analizala en base a elementos como a frase ou os efectos de "pregunta-resposta" toman forza especialmente a partir do século XVIII. Máis tarde, a expresión linguaxe musical enraizou especialmente en Francia (langage musical).

A metáfora da música como linguaxe inclúe elementos de comunicación - inherentes á linguaxe - como a fonte, o emisor, o receptor, a mensaxe, etc. pero faise máis problemático ao encaixar outros como a función, o referente ou o significado.

Entre os elementos que interveñen na articulación dun discurso musical que o receptor pode entender e que se considera parte da linguaxe musical están o ritmo, a métrica, a melodía, a tonalidade, a harmonía, o contrapunto e a forma musical. Por outra banda, normalmente non se inclúen elementos como a instrumentación.

Ás veces, o concepto de linguaxe musical, empregado neste segundo sentido, redúcese drasticamente e de xeito alarmante a elementos de notación musical, coma se o que fixo da música unha linguaxe fosen os elementos gráficos. 

 A materia de Linguaxe Musical 
Despois de que algúns centros de educación musical comezasen a utilizar esta expresión, de xeito extraoficial, desde polo menos a década dos oitenta, o cambio no currículo do ensino conservatorio que representou a promulgación da LOGSE levou á supresión da materia de Solfexo e Teoría que se impartira até entón por unha materia nova que se estaba a implementar nesa altura. A LOE Diari Oficial de la Generalitat de Catalunya. DOGC núm. 5060 - 31/01/2008. DECRET 25/2008, de 29 de gener mantivo esta materia que segue a impartirse nos conservatorios. Desde entón tamén se impartiu unha materia co mesmo nome e contido similar en moitas escolas de música .

Os seus obxectivos pódense resumir na comprensión da música, o discurso musical, as súas regras e leis internas e o uso destas para a creación.  Esta comprensión aplícase tanto á música que se le nunha partitura, unha competencia que se adquire a través da lectura musical e o solfexo, e das audicións.

Na medida en que este tema inclúe contidos básicos de formas musicais, harmonía, contrapunto e mesmo a historia da música, aínda que se pode obxectar que isto non forma parte estritamente da linguaxe musical, este asenta as bases doutras materias que tratan especificamente destes aspectos.

Esta materia impártese nos primeiros catro cursos do grao medio e nos cursos previos. 

Máis tarde converteuse tamén nunha materia do bacharelato de artes, e é un dos bloques de contidos presentes na educación secundaria obrigatoria 

Alén do que establecen os decretos, obsérvase que entre as persoas implicadas na definición deste campo do coñecemento musical entendido como "linguaxe musical" existe unha falta de unanimidade, tanto no concepto coma nos límites.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Retórica musical
 Escala musical
 Solresol

 Bibliografía 

 Evan Bonds, Mark: retórico sen palabras. Harvard University Press. Cambridge, 1991.
 Rosset, Clément: L'Objet singulier. Edicións da medianoite, 1979.
 Martin, SDerge: A linguaxe semiótica musical dos sistemas. Klincksieck, 1978.
 Cooke, Deryck: A linguaxe da música. Clarendon Paperbacks. OUP, 1959

 Ligazóns externas 

 Foro sobre o ensino da linguaxe musical nas escolas de música
 Páxina web para practicar o coñecemento da teoría musical con exercicios
Categoría:Teoría musical
Categoría:Wikipedia:Páxinas con traducións non revisadas