Zsa Zsa Gabor

Comezou a súa carreira nos escenarios de Viena e foi coroada Miss Hungría en 1936. Emigrou aos Estados Unidos en 1941 e converteuse nunha actriz cobizada polo seu «instinto e estilo europeo». O seu primeiro papel no cinema foi como actriz secundaria en Lovely to Look At. Máis tarde actuou na comedia We're Not Married! xunto a Marilyn Monroe, en Touch of Evil de Orson Welles, e realizou un dos seus poucos papeis protagonistas en Moulin Rouge (1952), dirixido por John Huston, quen a describiu como unha actriz de mérito. Ademais dos seus filmes e aparicións na televisión, foi coñecida pola súa serie de nove matrimonios, incluído co magnate hoteleiro Conrad Hilton, o actor británico George Sanders e o dominicano Porfirio Rubirosa.

 Traxectoria 
Os pais de Gabor foron Vilmos Gábor (1884-1962), militar, e Janka (Jolie) Tilleman (1896-1997), xoieira e representante de artistas; a súa avoa Francesca Kende era propietaria dunha xoiaría. Zsa Zsa Gabor era a segunda de tres irmás: Magda (1915-1997), Zsa Zsa e Eva (1919-1995), quen tamén foi coñecida como actriz. Mulleres de gran beleza, as tres irmás movéronse no ambiente refinado da alta sociedade estadounidense dende que abandonaron a súa Hungría natal.

Zsa Zsa Gábor apareceu en máis de trinta filmes e en populares series e shows de televisión, pero foron o seu marcado acento húngaro, o seu carácter ocurrente e os seus numerosos matrimonios, as razóns polas que se mantivo durante décadas como unha personalidade soada en Hollywood.

 Miss Hungría 
Do mesmo xeito que as súas irmás, Zsa Zsa foi introducida pola súa nai no mundo dos espectáculos de variedadaes; debutou no club Femina de VienaZsa Zsa Gabor: Biografía e filmografía e en 1936 gañou o concurso de Miss Hungría.Hischak, Thomas S. The Oxford Companion to the American Musical: Theatre, Film, and Television, Nova York: Oxford University Press, 2008, p.271 Ese mesmo ano, durante outra das súas estancias na capital austríaca, o popular tenor Richard Tauber deulle un papel (como soprano soubrette) nunha opereta.

En 1941 Zsa Zsa mudouse a Hollywood en busca dun futuro mellor, lonxe da segunda guerra mundial que azoutaba Europa. Precedeulle con éxito a súa irmá Eva, quen obtivera un papel no filme Forced Landing. A guerra tocou de preto ás irmás Gábor: os seus avós maternos morreron nun bombardeo en Budapest en 1944, mentres que a súa nai conseguiu fuxir aos Estados Unidos grazas á axuda dun amigo de Magda, que era embaixador de Portugal.

 Década de 1950 
O debut de Zsa Zsa no cinema non foi inmediato, senón que se produciu dez anos despois da súa chegada a América. Antes de conseguir papeis destacados na gran pantalla, fixo aparicións en programas de radio e televisión en compañía das súas irmás, Eva e Magda. As tres irmás Gabor e a súa nai fixéronse habituais nos ecos de sociedade, pois acudían xuntas a festas facendo gala da súa beleza e chispeante carácter, ao que contribuía o seu acento húngaro.

O apoxeo de Gabor no cine foi durante a década de 1950. Debutou da man do director Mervyn LeRoy en Lovely to Look At (1952), adaptación do musical de Broadway Roberta. Participou despois en filmes como We're Not Married! xunto a Ginger Rogers e Marilyn Monroe, en The Story of Three Loves de Vincente Minnelli e en 3 Ring Circus xunto a Jerry Lewis e Dean Martin. En 1953, rodou en Europa outra comedia, L'ennemi public no. 1, protagonizada polo cómico Fernandel.

O seu papel de maior entidade foi xunto a José Ferrer no filme Moulin Rouge (1952) de John Huston, biopic sobre o pintor Toulouse-Lautrec onde encarnou a cantante Jane Avril, amiga e musa do pintor. O mesmo Huston chegou a afirmar que Zsa Zsa era «como actriz, digna de crédito».Huston, John. John Huton: Interviews, Univ. Press of Mississippi (2001), p. 11

Zsa Zsa sumou ao seu historial cinematográfico outros dous títulos destacados: Lili (1953), filme musical protagonizado por Leslie Caron, e o filme de Orson Welles Touch of Evil (1958), nun elenco que encabezaban Charlton Heston, Janet Leigh e Marlene Dietrich.

Tamén aceptou traballos en producións de serie B, eminentemente comerciais. Rodou o filme de ciencia ficción Queen of Outer Space (1958) en The Girl in the Kremlin (1957) relacionouse con Lex Barker, galán famoso por interpretar a Tarzán.

 Desde os anos 1960 
A partir dos anos sesenta o seu traballo centrouse en espectáculos e series de televisión; colaborou co humorista e presentador Bob Hope e tivo papeis de estrela convidada en múltiples series como Batman, Bonanza, The Love Boat ou O príncipe de Bel Air... Tamén gravou unha versión televisiva de Ninotchka e en 1972 encarnou a bailarina e espía Mata Hari no filme cómico Up The Front.

Dotada de gran sentido do humor, na súa madurez chegou a parodiarse a ela mesma en breves papeis en A Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors (1987) e The Naked Gun 2 1⁄2: The Smell of Fear (1991).

 2002-2016: problemas de saúde 
A boa saúde de Gabor comezou a crebarse en 2002, ao sufrir un accidente de automóbil polo que estivo hospitalizada durante varias semanas. En 2005, sufriu unha trombose e quedou parcialmente paralizada, tendo que desprazarse en cadeira de rodas; someteuse a unha operación para eliminar unha obstrución arterial. En 2007 sufriu unha cirurxía relacionada coa súa operación anterior e despois foi sometida a unha cirurxía para tratar unha infección. En xullo de 2010, sufriu unha caída na súa casa e tivo que someterse a unha operación de cadeira; deixou o hospital o 16 de agosto de devandito ano. Porén, poucos meses despois, o 14 de xaneiro de 2011, cirurxiáns nos Estados Unidos amputaron tres cuartas partes da súa perna dereita á altura do xeonllo por mor dunha gangrena.

O 18 de maio dese mesmo ano foi ingresada nun hospital dos Ánxeles para ser intervida de urxencia por mor dunha hemorraxia dixestiva derivada dunha mala colocación da sonda gástrica que a alimentaba. A consecuencia disto, a actriz caeu nun coma do que saíu cinco días despois.

O 6 de decembro de 2012, Gabor foi ingresada de urxencia no Hospital da Universidade de California por mor dunha grave infección producida polo tubo de alimentación que lle colocaron no estómago.Ingresada por una grave infección.

En decembro de 2014 informouse de que estaba conectada a unha máquina que lle permitía seguir con vida, alimentada por unha sonda nasogástrica, aínda que perdía o coñecemento por momentos.

 Falecemento 
Gabor faleceu debido a un ataque cardíaco no seu fogar o 18 de decembro de 2016, dous meses antes de cumprir 100 anos.Gray, Tim. «Hollywood Legend Zsa Zsa Gabor Dies at 99.» Variety. Consultado o 19 de decembro de 2016 .

 Vida persoal 
dereita|miniatura|300x300px|Zsa Zsa e o playboy Porfirio Rubirosa en 1954.
Etiquetada como unha socialité (celebridade) da jet set hollywoodiense, o que acabou por eclipsar a súa carreira como actriz, Gabor sumou nove matrimonios. Casou por primeira vez aos vinte anos de idade cun ministro turco e entre os seus seuintes maridos estiveron o magnate hoteleiro Conrad Hilton (con quen tivo a súa única filla, Francesca) e o actor George Sanders, de quen se divorciou e que tempo despois casou coa súa irmá Magda.

Cronoloxicamente, os seus maridos foron:

 Burhan Asaf Belge (1937-1941; divorciadosGabor, Zsa Zsa; Frank, Gerold. Zsa Zsa Gabor: My Story, The World Publishing Company, 1960.)
 Conrad Hilton (10 de abril de 1942-1947; divorciados)
 George Sanders (2 de abril de 1949-2 de abril de 1954; divorciados )
 Herbert Hutner (5 de novembro de 1962-3 de marzo de 1966; divorciados)
 Joshua S. Cosden, Jr. (9 de marzo de 1966-18 de outubro de 1967, divorciados)
 Jack Ryan (21 de xaneiro de 1975-24 de agosto de 1976, divorciados)
 Michael O'Hara (27 de agosto de 1976-1983; divorciadosGabor, Zsa Zsa (and Wendy Leigh). One Life is Not Enough (Delacorte Press, 1991), p. 311.)
 Felipe de Alba (13 de abril de 1983-14 de abril de 1983; anuladoCurrent Biography Yearbook (H. W. Wilson Company, 1989), p.177.)
 Frédéric Prinz von Anhalt (14 de agosto de 1986-ata o falecemento de Gabor)

A única filla de Gabor, Constance Francesca Hilton, naceu o 10 de marzo de 1947.  Segundo a autobiografía de Gabor de 1991 One Lifetime Is Not Enough, o seu embarazo foi o produto dunha violación por parte do seu marido Conrad Hilton. Foi a única das irmás Gabor que tivo algún fillo. Francesca Hilton faleceu en 2015 aos 67 anos por mor dun infarto. O marido de Gabor nunca lle falou sobre o pasamento da súa filla polo seu estado físico e emocional.

O seu último matrimonio e o máis duradeiro emparentouna supostamene coa nobreza europea: casou co alemán Frédéric Prinz von Anhalt, de quen se afirmaba que ostentaba un título aristocrático sen validez legal no seu país. Entre os romances de Gabor que non culminaron en voda lémbrase o que mantivo co playboy dominicano Porfirio Rubirosa, e fálase de aventuras máis fugaces co político turco Ataturk cando ela tiña 18 anos e co ditador dominicano Rafael Leónidas Trujillo.

Zsa Zsa Gabor era famosa polo seu agudo enxeño, a súa predilección polas xoias e o seu peculiar acento, razóns polas que mantivo gran notoriedade, á marxe da súa irregular carreira. Alcanzou resonancia mundial en 1989 o incidente que protagonizou cando losqueou un policía que a detivo por unha infracción de tráfico; ela conducía o seu coche Rolls Royce coa documentación caducada e en presumible estado de embriaguez. Por devandita agresión ao axente, a actriz pasou tres días nunha cela e tivo que cumprir 120 horas de traballo comunitario nun albergue de mulleres. A propia Gabor parodiou en dúas ocasións esa liorta, nun episodio da telecomedia O príncipe de Bel-Air e no filme The Beverly Hillbillies.

Aínda que os pais de Gabor eran xudeus, ela era católica practicante.

 Filmografía 
AnoFilmeDirectorNotasRef.1952Lovely to Look AtLeRoyWe're Not Married!GouldingMoulin RougeHustonThe Million Dollar NickelBallbusch1953The Story of Three LovesMinnelliLiliWaltersL'ennemi public no. 1Verneuil1954Sangre y lucesRouquier/SueyBeauty and the Bullfighter, original title: Love in a Hot Climate (1954)  AlarmyBall der NationenRitter3 Ring CircusPevney1956Death of a ScoundrelMartin1957The Girl in the KremlinBirdwell1958The Man Who Wouldn't TalkWilcoxCountry Music HolidayGanzerTouch of EvilWellesQueen of Outer SpaceBernds1959For the First TimeMate1960La Contessa azzurraGoraPepeSidney1962Lykke og kroneHelander/SaelenThe Road to Hong KongPanamaCameoBoys' Night OutGordon1966Picture Mommy DeadGordonDrop Dead DarlingHughes1967Jack of DiamondsTaylor1972Up the FrontKiliett1976Won Ton Ton, the Dog Who Saved HollywoodWinner1978Every Girl Should Have OneHyatt1984Frankenstein's Great Aunt TillieGold1987A Nightmare on Elm Street 3: Dream WarriorsRussellCameoJohann Strauß: Der König ohne Krone (Johann Strauss: The King Without a Crown)Antel1991The People vs Zsa Zsa GaborDocumentalThe Naked Gun 2 1⁄2: The Smell of FearZuckerCameo1992The Naked TruthMastorakis1993Est & Quest: Les Paradis Perdus (East & West: Paradises Lost)RivalHappily Ever AfterBlossom (voz)Steve Daly, Happily Ever After , Entertainment Weekly, 4 de xuño de 1993.The Beverly Hillbillies Spheeris Cameo1996A Very Brady Sequel Cameo

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 


   [An abridged audio-cassette of the book, read by Gabor and produced by Susan E. Perrin, was published by Simon & Schuster, in 1991.]

 Ligazóns externas 
 LIFE With Zsa Zsa Gabor: Rare Photos, 1951; slideshow by Life Magazine

Categoría:Nados en Budapest
Categoría:Nados en 1917
Categoría:Finados en 2016
Categoría:Actores de cinema dos Estados Unidos de América
Categoría:Actores de teatro dos Estados Unidos de América
Categoría:Actores de televisión dos Estados Unidos de América
Categoría:Actores de Hungría
Categoría:Paseo da Fama de Hollywood