Proxección cartográfica

A proxección cartográfica ou proxección xeográfica é un sistema de representación gráfica que establece unha relación ordenada entre os puntos da superficie curva da Terra e os dunha superficie plana (mapa). Estes puntos localízanse axudándose dunha rede de meridianos e paralelos, en forma de malla. A única forma de evitar as distorsións desta proxección sería usando un mapa xeodésico, aínda que a distorsión é minimizada representando un mapa esférico.

Nun sistema de coordenadas proxectadas, os puntos identifícanse polas coordenadas cartesianas (x e y) nunha malla cunha orixe que depende dos casos. Este tipo de coordenadas obtéñense matematicamente a partir das coordenadas xeográficas (lonxitude e latitude), que non son proxectadas.

As representacións planas da esfera terrestre chámanse mapas, e os encargados de elaboralos ou especialistas en cartografía denomínanse cartógrafos.

 Propiedades das proxeccións cartográficas 
Sobre a superficie da Terra poden medirse moitas superficies indepentes da xeografía:
 Superfici
 Forma
 Dirección
 Rumbo
 Distancia
As proxeccións cartográficas poden construírse para conservar algunhas destas propiedades en lugar doutras. A causa de que a superficie curvada da Terra non é isómetrica a un plano, a conservación das formas leva inevitabelmente a unha escala variábel, e polo tanto a unha representación das superficies non proporcional. Polo contrario, unha proxección que conserve as superficies non pode ser conforme, o que provoca que as formas e os rumbos se distorsionen en moitos lugares. Cada proxección conserva, aproxima ou amaña as propiedades métricas de diferentes xeitos. O propósito do mapa determina que proxección debería ser a base do mapa. Como existen propósitos diferentes para os mapas, existen proxeccións diferentes para cada un deles. Segundo a propiedade que posúa unha proxección pode distinguirse entre: 
 proxeccións equidistantes, se conservan as distancias.
 proxeccións equivalentes, se conservan as superficies.
 proxeccións conformes, se conservan as formas (ou, o que é o mesmo, os ángulos).

Adoitan establecerse tamén clasificacións en función do tipo de superficie sobre a que se realiza a proxección: cenital (un plano), cilíndrica (un cilindro) ou cónica (un cono); así como a disposición relativa entre a superficie terrestre e a superficie de proxección (plano, cilindro ou cono) podendo ser tanxente, secante ou oblicua.

 Tipos de proxeccións cartográficas 
Dependendo de cal sexa o punto que se considere como centro do mapa, distínguese entre proxeccións polares, con centro nun dos polos; ecuatoriais, con centro a intersección entre a liña do Ecuador e un meridiano; e oblicuas ou inclinadas, que emprega como centro calquera outro punto. 

Distínguense tres tipos de proxeccións básicas: cilíndricas, cónicas e acimutais.

 Proxección cilíndrica 
miniatura|Esquema dunha proxección cilíndrica.
A proxección de Mercator, que revolucionou a cartografía, é cilíndrica e conforme nela, proxéctase o globo terrestre sobre unha superficie cilíndrica. É unha das máis utilizadas, aínda que polo xeral en forma modificada, debido ás grandes distorsións que ofrece nas zonas de latitude elevada, o que impide apreciar as rexións polares na súa verdadeira proporción. Emprégase na creación dalgúns mapamundis. Para corrixir as deformacións en latitudes altas úsanse proxeccións pseudocilíndricas, como a de Van der Grinten, que é policónica, con paralelos e meridianos circulares. É esencialmente útil para ver a superficie da Terra completa.

 Proxección de Mercator
 Proxección de Peters
 Proxección de Robinson

 Proxección cónica 
miniatura|Esquema dunha proxección cónica.
A proxección cónica obtense proxectando os elementos da superficie esférica terrestre sobre unha superficie cónica tanxente, situando o vértice no eixe que une os dous polos.Carlos A. Furuti. "Conic Projections" Aínda que as formas presentadas son dos polos, os cartógrafos empregan este tipo de proxección para ver os países e continentes.

Hai diversos tipos de proxeccións cónicas:
 Proxección cónica simple
 Proxección conforme de Lambert
 Proxección cónica múltiple

 Proxección acimutal 
miniatura|Esquema dunha proxección acimutal gnomónica.
Neste caso proxéctase unha porción da Terra sobre un plano tanxente ao globo nun punto seleccionado, obténdose unha imaxe semellante á visión da Terra dende un punto interior ou exterior. Se a proxección é do primeiro tipo chámase proxección gnomónica; se é do segundo, ortográfica. Estas proxeccións ofrecen unha maior distorsión canto maior sexa a distancia ao momento tangencial da esfera e o plano. Este tipo de proxección relaciónase principalmente cos polos e hemisferios.

Tipos de proxeccións:

 Proxección ortográfica
 Proxección estereográfica
 Proxección gnomónica
 Proxección acimutal de Lambert

 Proxeccións modificadas 
Na actualidade a maioría dos mapas fanse con base en proxeccións modificadas ou combinación das anteriores, ás veces, con varios puntos focais, para corrixir no posible as distorsións en certas áreas seleccionadas, aínda cando se produzan outras novas en lugares aos que se concede importancia secundaria, como son polo xeral as grandes extensións de mar. Entre as máis habituais figuran a proxección policónica de Lambert empregada para fins educativos, e os mapamundis elaborados segundo as proxeccións Winkel-Tripel (adoptada pola National Geographic SocietyKessler, Fritz C. . A Visual Basic Algorithm for the Winkel Tripel Projection. CBS Resource Library. Consultado o 16 de outubro de 2017.) e Mollweide, que teñen forma de elipse e menores distorsións.

 Proxeccións convencionais 
As proxeccións convencionais xeralmente foron creadas para representar o mundo enteiro (mapamundi) e dan a idea de manter as propiedades métricas, buscando un balance entre distorsións, ou simplemente facer que o mapamundi "se vexa ben". A maior parte deste tipo de proxeccións distorsiona as formas nas rexións polares máis que no ecuador:

 Proxección de Aitoff
 Proxección de Bernard J.S. Cahill
 Proxección de Dymaxion
 Proxección de Goode
 Proxección de Kavrayskiy VII
 Proxección cilíndrica de Miller
 Proxección de Robinson
 Proxección de Van der Grinten
 Proxección de Wagner VI
 Proxección de Waterman
 Proxección de Winkel-Tripel

centro|miniatura|500x500px|A proxección de Robinson foi adoptada pola revista National Geographic en 1988 pero abandonada ao redor de 1997 a cambio da proxección de Winkel-Tripel.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 
 Muestra de proxeccións en transición e movemento.
 Mostra de diferentes proxeccións cartográficas
 Algúns exemplos de proxeccións cartográficas
 Descrición de varias proxeccións cartográficas

Categoría:Proxeccións cartográficas