Pandemia por coronavirus de 2020 en Galicia

A pandemia por coronavirus de 2020 en Galicia é unha expansión do gromo de COVID-19 que se iniciou en Wuhan, China, en 2019.

O primeiro caso confirmado en Galicia anunciouse o 4 de marzo de 2020, un paciente de 49 anos procedente de Madrid e que foi ingresado no CHUAC. A data do 19 de agosto de 2021 foron confirmados máis de 175.000 casos e máis de 2.500 mortes.

 Contexto 
miniatura|A zona vella de Compostela baleira durante o estado de alarma por mor da COVID-19
En decembro de 2019, foron detectados os primeiros pacientes da COVID-19 en Wuhan, na República Popular da China, e no mesmo mes realizouse a secuenciación de todo o xenoma do virus. O virus SARS-CoV-2 que está a causar a enfermidade desde principios de xaneiro de 2020 sufriu un gromo xeneralizado, inicialmente na China e despois a nivel mundial. O primeiro contaxio fóra da China confirmouse o 22 de xaneiro en Vietnam, e o 28 de xaneiro rexistrouse o primeiro contaxio en Europa (en Baviera, Alemaña). A esas alturas había xa máis de oito mil casos na China. O goberno de dito país respondeu duramente á praga, poñendo en corentena primeiro a Wuhan, o epicentro dos contaxios, e logo a toda a provincia de Hubei, de máis de cincuenta millóns de habitantes. Ademais, pronto adoptou medidas drásticas noutras áreas fóra da provincia de Hubei, como peches escolares, peches de transporte e prohibición de eventos concorridos.

Con todo, non se conseguiu deter a propagación da enfermidade e a finais de febreiro xa estaba presente nos cinco continentes poboados do mundo, sendo Europa o máis afectado fóra de Asia. O primeiro caso italiano rexistrouse o 29 de xaneiro, e en menos dun mes, había 200 contaxiados detectados no país, a maioría na Lombardía. De feito, Italia foi, polo menos inicialmente, o foco principal en Europa, contabilizando máis de 80.000 casos a data do 27 de marzo de 2020 e máis de 8.200 mortes. O goberno impuxo medidas estritas como o peche de todas as escolas do país (5 de marzo) e o illamento interno e externo (9 de marzo). España (con máis de 64.000 casos o 27 de marzo), Alemaña (47.000 casos na mesma data) e Francia (máis de 29.000 o mesmo día) son outros dos focos notables da enfermidade en Europa, mentres que fóra dela, Estados Unidos, Irán e Corea do Sur son os países máis afectados.

 Cronoloxía 
miniatura|Mensaxe de ánimo nun comercio galego durante a corentena propiciada polo estado de alarma.
miniatura|A bandeira galega a ondear a media hasta na sede da Xunta de Galicia en San Caetano logo da declaración de loito oficial durante o mes de maio de 2020 polo goberno galego.
O 4 de marzo, nunha rolda de prensa do conselleiro de Sanidade, Jesús Vázquez Almuíña, a Xunta de Galicia anunciou o primeiro caso confirmado de infectado por COVID-19 en Galicia. O paciente, un home de 49 anos ingresado no CHUAC, procedía de Madrid, principal foco de contaxio en España. O día 6 confirmáronse outros dous casos, unha muller de 47 anos e o seu marido de 43, ambos ingresados no Hospital Álvaro Cunqueiro de Vigo, e ao día seguinte o fillo de 15 anos do matrimonio foi o cuarto contaxio. O día 8 detectáronse outros dous contaxiados e a partir de aí a cifra pasou a crecer moito máis rápido superando os 200 casos nos oito días seguintes.

O 12 de marzo o presidente da Xunta, Alberto Núñez Feijóo, anunciou a suspensión das clases en Galicia en todos os niveis educativos. Ao día seguinte Feijóo anunciou a declaración de emerxencia sanitaria e o peche de bares, restaurantes, cines e todos os lugares de lecer, medida que entraría en vigor ás 00:00 horas do día 14. Tamén o día 13 o Goberno de España anunciou que se decretaría o estado de alarma en todo o país, feito que se materializou ao día seguinte nunha reunión telemática do Consello de Ministros. As medidas decretadas incluíron entre outras a limitación da circulación das persoas, o peche de comercios non esenciais ou a restrición nos transportes públicos, durante un prazo prorrogábel de dúas semanas.

O 14 de marzo produciuse a primeira morte por coronavirus en Galicia, unha veciña do Val Miñor de 92 anos que estaba ingresada no Hopsital Povisa de Vigo. O mesmo día faleceu tamén un home de 81 anos en Pontevedra. Dous días despois confirmouse a primeira morte na provincia da Coruña, un paciente de 45 anos con numerosas patoloxías previas. O 20 de marzo morreron os primeiro pacientes das provincias de Lugo e Ourense, un home de 89 anos ingresado no hospital de Monforte e unha muller de 93 anos que estaba no CHUO.

O 22 de marzo o presidente do Goberno de España, Pedro Sánchez, anunciou que levaría ao Congreso unha prórroga do estado de alarma por outras dúas semanas, até o 12 de abril. O día 23 superáronse os 1.000 contaxios totais en Galicia, contabilizándose 1.208 casos confirmados, dos cales seguían activos 1.170.

 Estatísticas 

 Día a día 
Datos de casos confirmados, activos, recuperados e defuncións por COVID-19 en Galicia do 4 de marzo ao 7 de xulloDíaCasos confirmadosCasos activosCasos recuperadosFalecidosNovosAcumulados%NovosAcumuladosNovosAcumuladosNovosAcumulados4 de marzo111100005 de marzo01=0100006 de marzo23  +200%2300007 de marzo14  +33%1400008 de marzo26  +50%2600009 de marzo713  +117%713000010 de marzo922  +69%922000011 de marzo1739  +77%1739000012 de marzo2463  +62%2463000013 de marzo59112  +78%59112000014 de marzo23135  +21%23135000015 de marzo60195  +44%54189442216 de marzo50245  +26%49238041317 de marzo47292  +19%46285040318 de marzo49341  +17%48333041419 de marzo112453  +33%111444041520 de marzo125578  +28%123567151621 de marzo161739  +28%1547211661222 de marzo176915  +24%63884101631523 de marzo2931208  +32%286117031941924 de marzo2071415 +17%213137401932225 de marzo2401653 +17%224159862583026 de marzo2621915 +16%2341832224763627 de marzo4072322  +21%3792211206784428 de marzo4502772  +19%4162627289565029 de marzo3673139  +13%298292558153116130 de marzo5843723  +19%551347615168187931 de marzo3164039  +8%27237581918715941 de abril3934432  +10%300405872259211152 de abril4104842 +9%321437974333151303 de abril3775219 +8%2564635102435191494 de abril4065625 +8%291492696531191685 de abril3195944 +6%249517575587141826 de abril2076151 +3%167534223610171997 de abril1806331 +3%9354357868892088 de abril2076538 +3%25546011280070O 8 de abril a Consellería de Sanidade incluíu no seu informe diario os falecementos que se produciran en residencias de anciáns e que non foran incluídos anteriormente.2789 de abril2206758 +3%9155511109101929710 de abril1886946 +3%805631879972131811 de abril2307176 +3%11657478510822934712 de abril1607336 +2%8658336111431336013 de abril1587494 +2%1065939431186936914 de abril1037597  +1,37%4459735612401538415 de abril1117708  +1,46%466019581298739116 de abril1657873 +2%6660858513831440517 de abril1408013  +1,78%5761427314561041518 de abril718084  +0,89%561475115071543019 de abril1018185  +1,25%5862052915361444420 de abril1148299  +1,39%9162961215481145521 de abril1698468 +2%1206416401588946422 de abril1668634  +1,96%11865343716251147523 de abril1718805  +1,98%11366475116761749224 de abril1278932  +1,44%576704541730649825 de abril1849116 +2%12068245317831150926 de abril609176  +0,66%3268561918031051927 de abril629238  +0,68%3568911318161253128 de abril 909328  +0,97%566947251841954029 de abril 1389466  +1,48%-342135263552Anteriormente ao 29 de abril só se incluían as altas en hospitais. O 29 de abril comezaron a incluírse as altas epidemiolóxicas, isto é, pacientes con PCR negativa ou que pasado un tempo dende a súa sintomatoloxía poden considerarse curados.5393754730 de abril  -769A Xunta corrixiu a cifra de contaxiados de 9466 a 8675, restando 791 casos que non foran confirmados cunha PCR.8697 -8% -403486180557305471 de maio1518848  +1,74% -1293357243581685552 de maio548902  +0,61% -1223235165598125573 de maio658967  +0,73% -48318794607565634 de maio449011  +0,49% -1313056159623465695 de maio409051  +0,44% -2372819327656145736 de maio469097  +0,51% -112808241680295827 de maio379134  +0,41% -612747157695945868 de maio509184  +0,55% -202727179713825889 de maio329216  +0,35%312758877225359110 de maio379253 +0,4% -5527031227347159211 de maio279280  +0,29% -722631987445159312 de maio119291  +0,12% -30923223857820259513 de maio109301  +0,11% -14321791767996259714 de maio169317  +0,17% -10520741618157460115 de maio69323  +0,06% -6620081268283060116 de maio -282A Consellería de Sanidade cambiou o método de reconto, pasando a contar o número de pacientes e non de casos. Anteriormente a esta data contábanse os casos, podendo un paciente ter máis dun caso aberto.9041 -3% -49815105378820360417 de maio109051  +0,11% -39111993359155260618 de maio59056  +0,06% -281171499204160719 de maio29058 +0,02% -3511362779281060720 de maio99067 +0,1% -7310631309411060721 de maio109077 +0,11% -73990949505160822 de maio79084 +0,08% -709201029607160923 de maio149098 +0,15% -36884779684361224 de maio79105 +0,08% -15869329716161325 de maio -269079 -0,29% -158542497401614607 segundo o informe do Ministerio de Sanidade.26 de maio299108 +0,32% -20834249764061427 de maio59113  +0,05% -11823349798161528 de maio29115 +0,02% -24799519849061529 de maio29117 +0,02% -26773479896061530 de maio39120 +0,03% -24749409936061531 de maio -19119 -0,01% -1773222995816161 de xuño109129  +0,11% -1072212997006162 de xuño19130 +0,01% -1570721999106163 de xuño29132 +0,02% -29678421003316174 de xuño29134 +0,02% -1095691151014816185 de xuño129146 +0,13% -6563301017806186 de xuño -29144 -0,02% -21542431022106187 de xuño19145 +0,01% -18524211024206188 de xuño -49141 -0,04% -9515101025206189 de xuño79148 +0,08% -125032310275061810 de xuño59153 +0,05% -274766310338061811 de xuño19154 +0,01% -114651810356161912 de xuño39157 +0,03% -9835711410470061913 de xuño19158 +0,01%2359610476061914 de xuño19159 +0,01% -83511010486061915 de xuño19160 +0,01% -3348310489061916 de xuño19161 +0,01%1349210491061917 de xuño39164 +0,03% -83411210503061918 de xuño09164=2343310506061919 de xuño59169 +0,05% -23411210518061920 de xuño -29167 -0,02% -13401210530061921 de xuño79174 +0,08%0340210532061922 de xuño09174=3343310535061923 de xuño19175 +0,01% -83351010545061924 de xuño39178 +0,03% -4331910554061925 de xuño89186 +0,09%2333910563061926 de xuño79193 +0,08%223112810591061927 de xuño69199 +0,07% -33081710606061928 de xuño39202 +0,03%2310510611061929 de xuño49206 +0,04%2312410615061930 de xuño99215 +0,1%231481062306191 de xullo79222 +0,08% -1313101063306192 de xullo179239 +0,18%4317161064906193 de xullo129251 +0,13%1318161066506194 de xullo -39279571072206195 de xullo -21258441076606196 de xullo79Dende o venres 3 de xullo9330 +0,85% -4254421080806197 de xullo69336 +0,06%22569108170619

 Casos confirmados 
miniatura|300px|O Emerald Leader confinado na Enseada de San Simón.

 Mortes acumuladas 

 Controversias coas cifras 
Dende o inicio da crise sanitaria a Consellería de Sanidade publicou a diario na web da Xunta de Galicia os números de casos activos, falecementos e altas da comunidade. Mais a principios de abril, a Consellería de Política Social, que viña informando pola súa parte dos casos ocorridos en residencias da terceira idade, apuntou que os números que publicaba Sanidade non incluían os casos das residencias. A partir de entón algúns medios de comunicación comezaron a sumar ambas cifras (as de Sanidade e as de Política Social) para dar o número total de falecidos en Galicia. O 3 de abril, Alberto Núñez Feijóo, preguntado por este asunto, contradixo a versión de Política Social e afirmou que o número de defuncións divulgado por Sanidade incluía a todos os falecidos por coronavirus. Política Social confirmou que ese método era o que se estaba a seguir.

Con todo a confusión continuou nos seguintes días, e despois de que o Ministerio de Sanidade anunciase a aplicación dun novo protocolo para o reconto de casos nas residencias de anciáns, o presidente da Xunta volveu ser preguntado pola mesma cuestión na súa comparecencia do día 5, na que volveu cambiar a versión, afirmando agora que non todos os usuarios de residencias falecidos estaban sendo incluídos nas estatísticas do Sergas, aínda que foran públicos por seren difundidos pola Consellería de Política Social, xa que só se incluían os que foran trasladados a hospitais. O día 8 de abril a Consellería de Sanidade incluíu no seu informe diario os falecementos en residencias que non foran incluídos anteriormente.

O 30 de abril a Xunta corrixiu a cifra de contaxiados de 9466 a 8675, restando case 800 casos que non foran confirmados cunha PCR. Nos datos publicados o 16 de abril desapareceron varios centos de contaxiados e hospitalizados. Posteriormente a Consellería de Sanidade explicou que se cambiara o método de reconto, pasando a contar o número de pacientes e non de casos. Anteriormente a esta data contábanse os casos, podendo un paciente ter máis dun caso aberto.

O 25 de maio o Ministerio de Sanidade, no seu informe diario, notificou un acumulado en Galicia de 9079 casos, 26 menos que o día anterior, e 607 mortes, 7 menos que o día anterior. Ademais, segundo este informe, o número de novos contaxios nas últimas 24 horas foi de cero. Os datos entraron en contradición cos publicados pola Xunta de Galicia, nos que se notificaron 614 mortes e un aumento dos casos activos na área sanitaria de Ourense.

Vacinación
Durante os primeiros meses da pandemia, as residencias de anciáns foron lugares de especial mortalidade en Galicia. O 27 de decembro de 2020, nove meses despois de que aparecesen os primeiros casos da enfermidade en Galicia, Nieves Cabo, unha labrega brionesa, de xeito aleatorio e como residente nun fogar de vellos de Santiago de Compostela (colectivo obxectivo das primeiras vacinas), recibiu a primeira dose da vacina en Galicia. A Cabo administróuselle a vacina elaborada por Pfizer e BioNTech.

 Consecuencias 

 Sanidade 
A pandemia desbordou os hospitais galegos, situación agravada polo contaxio de numerosos profesionais, mentres os sindicatos de médicos denunciaron a falta de equipos de protección nos hospitais.

 Economía 

 Política 
O 12 de marzo suspendeuse a precampaña das eleccións ao Parlamento de Galicia, previstas para o 5 de abril, mentres que a Xunta Electoral de Galicia deixou en mans dos partidos un posible adiamento. O BNG foi o primeiro partido en pedir dito aprazamento dos comicios autonómicos, petición á que se foron sumando pouco despois o resto de partidos. Finalmente as eleccións quedaron suspendidas sen fixarse unha nova data. O 18 de maio anunciouse que as eleccións se celebrarían finalmente o 12 de xullo. Nelas non puideron votar varias persoas contaxiadas, a maioría delas na Mariña, por se atoparen gardando corentena.

 Deportes 
O día 11 de marzo a Federación Galega de Fútbol decretou a suspensión de todo as competicións galegas de fútbol, fútbol gaélico e fútbol sala. O mesmo día nunha reunión do secretario xeral para o Deporte, José Ramón Lete, coas diferentes federacións deportivas galegas, a Xunta recomendou a suspensión das competicións deportivas ou, de se disputaren, que se xogasen a porta pechada. A maioría optaron pola suspensión. A entrada en vigor do estado de alarma o día 14 prohibiu a práctica deportiva en todo o país.

 Cultura 
Por mor do confinamento xeneralizado da poboación durante a primavera, a Real Academia Galega anunciou que por primeira vez nos seus 57 anos de historia o Día das Letras Galegas non se celebraría o 17 de maio, trasladándose no seu lugar ao 31 de outubro, xusto un día despois do 110 aniversario do homenaxeado, Ricardo Carvalho Calero. O día 28 de outubro a RAG comunicou que o pleno extraordinario das Letras decorrería na sede da institución na Coruña e non no Teatro Jofre da cidade natal do autor como se previra, co adaxo do empeoramento da situación sanitaria na bisbarra de Ferrolterra. Na véspera do día fixado a Xunta estableceu o peche perimetral de varios concellos galegos e a RAG acordou a cancelación do acto á espera das circunstancias adecuadas. A sesión celebrouse finalmente o 12 de decembro no paraninfo da Universidade de Santiago de Compostela.

Os atrancos que a pandemia supuxo para o normal desenvolvemento de moitas das actividades de celebración do día das Letras levou á Federación de Asociacións Culturais Galegas, A Mesa pola Normalización Lingüística e outras entidades e institucións a reclamar a extensión da homenaxe a Carvalho Calero ao ano 2021.

Así mesmo, a Real Academia Galega de Belas Artes aduciu a situación anómala derivada da pandemia para prorrogar a 2021 a dedicatoria do Día das Artes Galegas ao arquitecto Domingo de Andrade, homenaxeado en 2020.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 
 Coronavirus na páxina web do SERGAS.

Categoría:Pandemia por coronavirus de 2020 en Galicia