XII dinastía exipcia

A Duodécima Dinastía do antigo Exipto (XII Dinastía) combínase a miúdo coas dinastías  undécima,  décimo terceira e a  décimo cuarta baixo o título de grupo de  Reino Medio.

 Gobernantes 
Os gobernantes coñecidos da XII dinastía son os seguintes:Aidan Dodson, Dyan Hilton: The Complete Royal Families of Ancient Egypt. The American University in Cairo Press, London 2004

+Faraóns da XII dinastía exipciaNome Nome de Horus Data Pirámide Raíña(s) Amenemhat I  Sehetepibre  1991 – 1962 a.C.  Pirámide de Amenemhet I   Raíña Neferitatjenen Senusret I (Sesostris I)  Kheperkare  1971 – 1926 a.C.  Pirámide de Senusret I    Raíña Neferu III Amenemhat II  Nubkhaure  1929 – 1895 a.C.   Pirámide branca  Raíña Kaneferu  Raíña Keminub? Senusret II (Sesostris II)  Khakheperre  1897 – 1878 a.C.  Pirámide en El-Lahun  Raíña Khenemetneferhedjet I  Raíña Nofret II  Raíña Itaweret?  Raíña Khnemet   Senusret III (Sesostris III)  Khakaure  1878 – 1839 a.C.  Pirámide en Dahshur  Raíña Meretseger  Raíña Neferthenut  Raíña Khnemetneferhedjet II  Raíña Sithathoriunet Amenemhat III  Nimaatre  1860 – 1814 a.C.  Pirámide negra; Pirámide en Hawara   Raíña Aat  Raíña Hetepi  Raíña Khenemetneferhedjet III Amenemhat IV  Maakherure 1815 – 1806 a.C.  Pirámide meridional de Mazghuna (conxectural)  Raíña Sobekneferu  Sobekkare  1806 – 1802 a.C.  Pirámide de Mazghuna do Norte (conxectural) 

A cronoloxía da XII dinastía é a máis estable de calquera do período anterior ao Novo Reino. O canon de Turín (1290 a.C.) dálle 213 anos (1991-1778 a.C.). Manetón afirmou que estaba baseada en  Tebas, pero a partir de rexistros contemporáneos está claro que o primeiro faraón mudou a súa capital a unha nova cidade chamada "Amenemhat-itj-tawy" ("Amenemhat o incautador das dúas terras "), máis simplemente chamado Iti-Taui. Non se atopou a localización de Iti-Taui, pero crese que está preto de Faium, probablemente preto dos cemiteros reais de El-Lisht. Os exiptólogos consideran que esta dinastía é o apoxeo do  Reino Medio.

A orde dos seus gobernantes é coñecida mediante varias fontes, dúas listas atopadas en templos de Abidos e unha en Saqqara, así como o traballo de Manetón. Unha data rexistrada durante o reinado de Senusret III pódese correlacionar co ciclo sotíaco,Parker, Richard A., "The Sothic Dating of the Twelfth and Eighteenth Dynasties," in Studies in Honor of George R. Hughes, 1977   En consecuencia, moitos eventos durante esta dinastía poden ser asignados frecuentemente a un ano específico.

 Amenemhat I e Senusret I 
Esta dinastía fundouna Amenemhat I, que quizais fora visir do último faraón da XI Dinastía, Mentuhotep IV. Os seus exércitos fixeron unha campaña cara ao sur ata a segunda catarata do río Nilo e cara ao sur de Canaán. Tamén restableceu relacións diplomáticas co estado cananeo de Biblos e con gobernantes helenos no mar Exeo. O seu fillo Senusret I seguiu os triunfos do seu pai cunha expedición ao sur á Terceira Catarata, pero os seguintes gobernantes contentáronse con vivir en paz ata o reinado de Senusret III.

 Senusret III 
Ao atopar que Nubia volvérase inestable baixo os anteriores gobernantes, Senusret enviou expedicións punitivas a esa terra, tamén enviou unha expedición ao Levante. Estas campañas militares deron nacemento a unha lenda dun poderoso guerreiro chamado Sesostris, unha historia contada por Manetón, Herodoto e Diodoro Sículo. Manetón afirmou que o mítico Sesostris non só someteu as terras como fixera Senusret I, senón que conquistou partes de Canaán e cruzou a Europa para anexionarse Tracia. Non obstante, non hai rexistros da época, nin en escritos exipcios nin noutros contemporáneos que validen estas afirmacións.

 Amenemhat III 
 thumb | Parte superior dunha estatua de Amenemhat III. XII Dinastía, c. 1800 a.C. Museo Estatal de Arte Exipcia, Múnic
O sucesor de Senusret Amenemhat III reafirmou a política exterior do seu predecesor. Non obstante, despois de Amenemhat, as enerxías desta dinastía gastáronse en gran parte, e os crecentes problemas de goberno quedaron en mans da última gobernante da dinastía, a raíña Sobekneferu, para resolvelos. Amenemhat é lembrado polo templo mortuorio de Hawara que el construíu, coñecido por Heródoto, Diodoro e Estrabón como o "Labirinto". Ademais, baixo o seu reinado, o pantano explotouse por primeira vez.

 Literatura exipcia antiga 
 thumb | 160px | Estela de Abkau 
Foi durante a duodécima dinastía que se  refinou a antiga literatura exipcia. Quizais a obra máis coñecida deste período sexa a Historia de Sinuhé, da que se recuperaron varios centos de papiros. Durante esta dinastía tamén escribíronse varias obras Didácticas, como as Instrucións de Amenemhat e O conto do labrego elocuente.

Aos faraóns das dinastías XII a XVIII tamén atribueselles a preservación dalgúns dos papiros exipcios máis salientables:

 1900 a.C. Papiro Prisse
 1800 a.C.  Papiro de Berlín
 1800 a.C. Papiro de Moscova
 1650 a.C. Papiro de Rhind
 1600 a.C. Papiro de Edwin Smith
 1550 a.C. Papiro Ebers

 Cronoloxía da XII dinastía 
Cronoloxía estimada polos seguintes exiptólogos: 
 Primeiro faraón: Amenemhat I 
 1994-1964 (Dodson)
 1991-1962 (Redford)
 1991-1962 (Grimal)
 1991-1962 (Arnold)
 1985-1965 (Shaw)
 1980-1951 (Malek)
 1976-1947 (von Beckerath)
 1939/8-1909 (Franke)
 1938-1908 (Krauss) Último faraón: Neferusobek
 1805-1801 (Malek)
 1799-1795 (Shaw)
 1798/97-1794/93 (von Beckerath)
 1790-1786 (Redford)
 1790-1785 (Grimal)
 1787-1783 (Arnold)
 1785-1781 (Dodson)
 1763-1759 (Franke)
 1760-1756 (Krauss)

 Cronograma 

Notas

Referencias

Véxase tamén

Outros artigos
 Lista de faraóns

<center>
 Dinastía precedente Dinastía Dinastía seguinte Undécima Dinastía Duodécima dinastía1991 a.C.–1802 a.C.  Décimo terceira Dinastía
<

12