Catálogo galego de especies ameazadas

miniatura|250px|Macho e femia de Emberiza schoeniclus lusitanica, a subespecie da escribenta das canaveiras presente en Galicia, que se encontra en perigo crítico de extinción.

O Catálogo galego de especies ameazadas (CGEA) é un documento creado en 2007 pola Consellería de Medio Ambiente da Xunta de Galicia, de acordo coa normativa do Consello de Europa e do Reino de España, para regular a protección da flora e da fauna galegas, así como os seus hábitats.

Inicialmente figuraban nela 193 especies e subespecies, e en 2011 engadíronse sete máis, dando un total de 200 especies.

Entre elas están, por exemplo, a ameixa perlífera de río, o cangrexo de río, a pita do monte (xa extinguida en Galicia), ou o oso pardo, ademais de decenas de especies de algas, liques, fentos, brións e plantas superiores, algunhas delas endémicas.

 Xustificación da creación do CGEA 
Segundo a Consellería de Medio Ambiente, o CGEA deseñouse sobre as bases da interpretación da Lei 4/1989, do 27 de marzo, dada pola sentenza 892/1999, do 18 de maio do Tribunal Supremo de España. Con respecto ao Catálogo Nacional de Especies Ameazadas (CNEA) esta sentenza sinalou que a categoría "De interese especial" agrupa un gran número de taxons que, sen encontrarse nunha situación real de ameaza, merecen unha atención particular, non sendo polo tanto unha categoría de ameaza como tal. En virtude do exposto, ante a necesidade de definir adecuadamente a situación real de ameaza dalgunhas especies incluídas no CGEA e adaptar as categorías de ameaza á xurisprudencia do Tribunal Supremo, e dado que o CGEA se configura como un instrumento dinámico e revisábel a teor do coñecemento científico-técnico e das estratexias globais en conservación, este decreto soamente regula as categorías de "En perigo de extinción" e "Vulnerábeis", quedando pendente o desenvolvemento das outras categorías de ameaza establecidas na Lei 9/2001, do 21 de agosto.

 Lista inicial de especies 
Na lista inicial estaban incluídas as seguintes especies e subespecies. 

 Flora en perigo de extinción 
miniatura|250px|Lecanographa dialeuca
miniatura|250px|Christella dentata

 Algas   
 Griffithsia opuntioides
 Petalonia zosterifolia 

 Liques 
 Bactrospora carneopallida
 Lecanographa dialeuca
 Leptogium cochleatum
 Pseudocyphellaria aurata 

 Brións 
 Splachnum ampullaceum 
 Zygodon conoideus

 Fentos  

 Cheilanthes guanchica 
 Christella dentata 
 Culcita macrocarpa 
 Hymenophyllum wilsonii 
 Isoetes fluitans
 Lycopodiella inundata
 Pilularia globulifera

 Plantas superiores 
miniatura|250px|Cytisus insularis
miniatura|250px|Erodium maritimum

 Antirrhinum majus linkianum 
 Armeria humilis odorata 
 Armeria humilis humilis
 Armeria merinoi 
 Callitriche palustris
 Centaurea borjae
 Centaurea ultreiae 
 Chaetopogon fasciculatus prostratus 
 Crepis novoana 
 Cytisus insularis 
 Deschampsia setacea
 Eleocharis parvula 
 Erodium maritimum 
 Eryngium duriaei juresianum
 Eryngium viviparum 
 Euphorbia uliginosa
 Genista ancistrocarpa
 Hydrocharis morsus-ranae
 Iris boissieri
 Leucanthemum gallaecicum 
 Limonium dodartii 
 Linaria polygalifolia aguillonensis 
 Linaria arenaria
 Luronium natans 
 Nymphoides peltata
 Omphalodes littoralis gallaecica 
 Petrocoptis grandiflora
 Quercus lusitanica (poboación do monte Pindo)
 Rhamnus pumila legionensis
 Rhynchospora fusca 
 Rhynchospora modesti-lucennoi 
 Rumex rupestris
 Santolina melidensis
 Scirpus pungens
 Serratula legionensis
 Succisa pinnatifida 

 Fauna en perigo de extinción 
miniatura|245px|Austropotamobius pallipes
miniatura|245px|Botaurus stellaris
miniatura|245px|Schistostega pennata
miniatura|245px|Dryopteris aemula
miniatura|245px|Woodwardia radicans
miniatura|245px|Narcissus cyclamineus
miniatura|245px|Prunus lusitanica
miniatura|245px|Unio pictorum
miniatura|245px|Chioglossa lusitanica
miniatura|245px|Bubo bubo
miniatura|245px|Galemys pyrenaicus
miniatura|245px|Tursiops truncatus

 Moluscos 
 Bolma rugosa
 Eastonia rugosa
 Elona quimperiana 
 Ameixa perlífera de río (Margaritifera margaritifera) 

 Artrópodos  
 Austropotamobius pallipes
 Gomphus graslinii
 Macromia splendens
 Bolboreta arlequín (Zerynthia rumina)

 Réptiles 
 Chalcides bedriagai (Poboacións insulares e da provincia da Coruña) 
 Dermochelys coriacea 
 Emys orbicularis

 Aves 

 Anas crecca (Poboación nidificante)
 Aquila chrysaetos 
 Abetouro común (Botaurus stellaris)
 Burhinus oedicnemus
 Emberiza schoeniclus lusitanica 
 Gallinago gallinago (Poboación nidificante) 
 Milvus milvus 
 Numenius arquata (Poboación nidificante)
 Pandion haliaetus
 Puffinus mauretanicus 
 Pita do monte cantábrica (Tetrao urogallus cantabricus)
 Tetrax tetrax 
 Uria aalge (Poboación nidificante) 
 Vanellus vanellus (Poboación nidificante) 

 Mamíferos 
 Ursus arctos 

 Especies da flora vulnerábeis 
 Algas  
 Ahnfeltiopsis pusilla
 Fauchea repens	
 Lithothamnion corallioides
 Phymatolithon calcareum 
 Solieria chordalis

 Brións 

 Barbilophozia binsteadii
 Cephalozia connivens
 Cephalozia crassifolia	
 Chiloscyphus fragans
 Cryphaea lamyana 
 Cyclodictyon laetevirens
 Fontinalis squamosa 	
 Frullania oakesiana
 Hamatocaulis vernicosus	
 Lepidozia cupressina	
 Metzgeria temperata
 Orthodontium pellucens	
 Radula holtii	
 Riccia fluitans
 Riccia huebeneriana
 Schistostega pennata	
 Sphagnum magellanicum
 Sphagnum molle
 Sphagnum pylaesii	
 Tayloria tenuis	
 Telaranea nematodes	
 Tortula solmsii	
 Ulota calvescens
 Ulota coarctata

 Fentos 
 Dryopteris aemula
 Dryopteris guanchica
 Hymenophyllum tunbrigense	
 Vandenboschia speciosa	
 Woodwardia radicans

 Plantas superiores 

 Alyssum loiseleurii	
 Arabis juresii
 Armeria rothmaleri
 Campanula adsurgens
 Cardamine raphanifolia
 Carex hostiana
 Centaurea gallaecica
 Festuca brigantina actiophyta	
 Galium teres
 Isatis platyloba
 Leontodon farinosus
 Limonium humile
 Linkagrostis juresii
 Narcissus asturiensis
 Narcissus cyclamineus
 Narcissus pseudonarcissus nobilis
 Prunus lusitanica
 Ranunculus serpens
 Ranunculus bupleuroides
 Santolina semidentata
 Scirpus triqueter
 Sedum pruinatum
 Selinum carvifolia broteri
 Silene marizii
 Spergula viscosa
 Spiranthes aestivalis
 Thymelaea broteriana
 Utricularia minor
 Veronica micrantha 

 Especies da fauna vulnerábeis 
 Cnidarios 
 Eunicella verrucosa

 Moluscos 
 Anodonta cygnea
 Charonia lampas
 Geomalacus maculosus
 Potomida littoralis
 Unio pictorum

 Artrópodos 
 Aricia morronensis
 Cerambyx cerdo
 Oxygastra curtisii

 Equinodermos 
 Echinus esculentus

 Ágnatos 
 Petromyzon marinus Poboacións do Cantábrico (desde o río Eo até o cabo Ortegal) e do Arco Ártabro (desde o cabo Ortegal até as illas Sisargas).

 Peixes  
 Alosa alosa
 Gasterosteus aculeatus

 Anfibios 

 Chioglossa lusitanica
 Discoglossus galganoi (Poboacións insulares) 
 Hyla arborea
 Lissotriton boscai (Poboacións insulares) 
 Pelobates cultripes
 Rana iberica
 Rana temporaria parvipalmata
 Salamandra salamandra (Poboacións insulares) 

 Réptiles 

 Anguis fragilis (Poboacións insulares)
 Caretta caretta
 Chalcides bedriagai
 Iberolacerta galani
 Iberolacerta monticola Poboacións de baixa altitude da provincia da Coruña e de montaña da provincia de Ourense.
 Lacerta vivipara
 Natrix maura (Poboacións insulares)
 Cobra de colar (Poboacións insulares)
 Rhinechis scalaris (Poboacións insulares)
 Timon lepidus (Poboacións insulares)

 Aves 

 Bubo bubo
 Charadrius alexandrinus
 Circus cyaneus
 Circus pygargus
 Haematopus ostralegus (Poboación nidificante)
 Hieraaetus fasciatus
 Himantopus himantopus
 Hydrobates pelagicus
 Ixobrychus minutus
 Luscinia svecica
 Neophron percnopterus
 Perdix perdix hispaniensis
 Phalacrocorax aristotelis
 Phoenicurus phoenicurus
 Rissa tridactyla
 Scolopax rusticola (Poboación nidificante)

 Mamíferos 

 Galemys pyrenaicus
 Miniopterus schreibersii
 Myotis bechsteinii
 Myotis blythii
 Myotis emarginatus
 Myotis myotis
 Myotis mystacinus
 Nyctalus lasiopterus
 Nyctalus noctula
 Phocoena phocoena
 Rhinolophus euryale
 Rhinolophus ferrumequinum
 Rhinolophus hipposideros
 Tursiops truncatus

 Estado actual 
Só 3 das 200 especies ameazadas de Galicia contan cun plan de protección. Para protexer estas especies a normativa contempla o desenvolvemento de plans de conservación (para as que están na categoría de vulnerábeis) ou de recuperación (para as que están en perigo de extinción). Para facer cumprir a normativa, polo tanto, cada especie debería ter desenvolvido o seu propio plan de protección. Contemplábase a posibilidade, con todo, de que algún grupo de taxons puidera agruparse ao abeiro dun mesmo plan integral, de coexistir nun mesmo hábitat e requirir accións análogas de protección. Pero case 12 anos despois da publicación do CGEP, o 98,5 % das especies ameazadas en Galicia segue sen plan de protección. O último publicado, en 2014, foi o da píllara das dunas. Antes aprobáranse o da escribenta das canaveiras e a do sapoconcho común (en 2013). Respecto ao oso pardo, o borrador da revisión do plan, aprobado en 1992, figura na web da Consellería de Medio Ambiente con data de 2013, sen que se teñan producido máis avances. Hai case dous anos o presidente da Xunta de Galicia anunciou a creación da "Lista de especies silvestres en réxime de protección especial de Galicia", subliñando que o obxectivo da Xunta era conseguir até 2020 a aprobación de 45 plans de protección. Desde entón, e aínda que se están elaborando borradores destes plans, ningún deles viu aínda a luz.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Ligazóns externas 
 Instrumentos de conservación de especies ameazadas. Xunta de Galicia. Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda.
 Programa de especies ameazadas.  Xunta de Galicia. Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda. 
 La Xunta ultima un primer catálogo con 190 especies amenazadas Xavier Lombardero, La Voz de Galicia, 07-06-2006. 
 Galicia tiene 72 especies amenazadas que esperan un plan de protección desde 2007. Faro de Vigo, 23-04-2018.
 Galicia leva doce anos agardando pola protección de máis de 70 especies en perigo de extinción Galicia Confidencial,  22-04-2019.
 Só 3 das 200 especies ameazadas na Galiza teñen un plan de conservación en vigor Nós Diario, 22-04-2019. 
 Estes son os animais e plantas máis ameazados pola extinción en Galicia Marcos Pérez Pena, en Praza.gal, 11-05-2019.

Categoría:Conservacionismo
Categoría:Especies ameazadas
Categoría:Xunta de Galicia