Nubia

miniatura|Mapa do Antigo Exipto, co Deserto Nubio marcado
Nubia () é unha rexión ao longo do Río Nilo que inclúe a zona entre Asuán no sur de Exipto e Khartún no centro do Sudán. Foi a sede dunha das primeiras civilizacións da antiga África, xa que a cultura Kerma durou dende o 2500 a.C. ata a conquista polo Imperio Novo de Exipto baixo o faraón Thutmose I arredor do 1500 a.C. Nubia foi o fogar de varios imperios africanos, o máis destacado o reino de Kush, que conquistou Exipto durante o século VIII a.C durante o reinado de Piye e gobernou o país como a XXV Dinastía (para ser substituída un século despois polo nativa exipcia XXVI Dinastía).

O colapso de Kush no século IV d.C despois de máis de mil anos de existencia precipitouse por unha invasión do reino etíope Aksum e viu o nacemento de tres reinos cristiáns, Nobatia, Makuria e Alodia, os dous últimos duraron aproximadamente un milenio. O seu eventual declive iniciou non só a partición de Nubia en dúas metades, a norte conquistada polos otománs e a metade sur polo sultanato de Sennar no século XVI, senón tamén unha rápida Islamización e Arabización parcial do pobo nubio. Nubia volveuse unir co Quedivato de Exipto no século XIX. Hoxe, a rexión de Nubia está dividida entre Exipto e Sudán.

A ciencia arqueolóxica que se refire á antiga Nubia chámase Nubioloxía.

 Lingua nubias 

Só se coñecen parcialmente algúns aspectos da historia lingüística de Nubia. Aínda que se suxeriu varias veces que a lingua antiga mellor documentada, o Meroítico, estaría relacionada con Linguas nilo-saharianas, esta lingua debería considerarse unha lingua non clasificada.Bender, 1998, The Nilo-saharan languages> Tamén na zona chamada na antigüidade "Nubia" hai actualmente linguas cuxiticas cara á parte oriental do antigo reino de Kush e un grupo de linguas cordofanas na parte sur do mesmo reino. Isto implica que parte dos pobos chamados  simplemente "nubios" poderían falar linguas que non son da familia nilo-sahariana.

Outras evidencias suxiren que incluso nas rexións nubias non periféricas falarían polo menos dúas variedades do grupo de linguas nubias, unha subfamilia da familia nilo-sahariana que inclúe o nobiin, kenuzi-dongola, midob e algunhas variedades relacionadas coa área norte das montañas Nuba. A lingua nubia antiga empregouse sobre todo nos textos relixiosos dos séculos VIII e IX.

 Historia 
 Nubia na Antigüidade 

Antigamente, o territorio actualmente chamado Nubia estaba moi influenciado pola cultura do antigo Exipto, especialmente durante o cumio de Exipto sendo unha especie de vicerreinado exipcio. Nubia podería formar parte da área citada nas fontes Bíblicas co nome de  Kush, Cush, Cus ou cusitas.2 Samuel 18: cusitas.Cus.

Para o antigo Kemet (Antigo Exipto), Nubia era "Tai-Seiti" (a terra do "pobo do arco"), unha poboación difícil de someter porque sabían usar os seus arcos e frechas.

As inscricións de Jebel Suliman, na marxe oeste, fronte á aldea de Degheim, mostran que Nubia foi conquistada por Djer (3000 a.C.), o terceiro faraón da I Dinastía. Máis tarde, o faraón Snefru, da IV dinastía, predecesor dos faraóns que construíron as pirámides de Gizeh, ordenou inscribir que invadira Nubia e trouxera 100.000 cativos e máis de 200.000 cabezas de gando. Este feito reflicte a cobiza de Snefru, pero tamén é un indicio da próspera poboación nubia.

Un dos templos máis importantes erixiuno a raíña Hatshepsut (1490-1468 a.C.), en Buhen, dedicado a Horus, o deus falcón, e outros en Semna oeste e en Dibeira. No leste de Semna (Kumma) dedicou o templo ao deus Jnum e foi ampliado polo seu sucesor, Thuhmose III. Thutmose III tamén dedicou un templo, en Semna oeste, aos deuses locais, a Dedwan, o deus do incenso e de Nubia.

Os faraóns do Imperio Novo, como Ramsés II (1290-1224 a. C.), subiron á realeza porque puideron prevalecer sobre os nubios arrastrándoos á derrota. Para amosar a súa divindade, este soberano decidiu construír o seu gran templo en Abu Simbel. Ramsés II construíu o templo de Aksha no centro de Nubia, e o vicerrei Setau e a súa esposa foron representados, venerandoo, no templo de Faras.

Deste xeito, co impoñente poder dos exipcios sobre Nubia, produciuse a unión de dúas poboacións diferentes. É importante saber que a poboación nubia era negra, o que deu lugar á aparición dos primeiros faraóns negros.

O dominio dos faraóns negros de orixe nubia durou aproximadamente 75 anos, nos que quixeron crear unha certa harmonía entre o Alto e Baixo Exipto e Nubia. Consideráronse plenamente exipcios aínda que eran reservados á hora de amosar as súas características nubias, é dicir, a súa característica cor de pel. Ademais, moitas das representacións feitas a estes faraóns foron completamente cambiadas.

Unha das notables decisións tomadas durante o mandato dos faraóns nubios foi a admisión de soldados do mesmo grupo étnico ao exército do faraón, un dereito que antes se lle negaba ao pobo nubio.

 O Reino de Napata 

Durante o Terceiro período intermedio de Exipto (1085 - 750 a.C.), Nubia recuperou a súa independencia. Formouse entón un "reino kushite" que durou mil anos. No século VIII a.C, os nubios Shabako, Taharqo e Pianjy vingaron aos seus antepasados ​​e dirixiron os seus carros de guerra a Kemet (Exipto), para tomar a dobre coroa do Alto e Baixo Exipto, fundando a XXV dinastía exipcia. Permaneceron no trono durante 67 anos e aínda se poden ver os seus monumentos. Cara ao 660, os faraóns kushitas foron expulsados ​​á súa rexión de orixe, Nubia, e formaron en Napata un reino orixinal, síntese das influencias nubias e exipcias, o reino de Kush adoptou moitas prácticas exipcias, como a súa relixión e as pirámides.

 Época Meroítica 

miniatura| left | Pirámides de Nubia en Meroe.

Cara ao 591 a.C., como resultado da expedición de Psammético II contra Kush, a capital trasladouse de Napata a Meroe. A isto sumouse o endurecemento das condicións climáticas, que relegaron o norte a funcións secundarias.

Do 315 ao 295 a.C., a ruptura (nunca rematada) co modelo exipcio acentuouse. Ao abeiro de Nastasen (335 a 315 a.C.), Meroe arrebatou a Napata as últimas grandes funcións que lle quedaban, as de lugar de coroación e enterro de soberanos.

Despois das campañas de Alexandre o Grande o territorio chamado actualmente Nubia nomeuseo "Ætiopia" ou, máis precisamente: "Baixa Etiopía" (non confundir co actual estado chamado Etiopía). Naquel momento tivo lugar a chegada das "Kandakes", raíñas que exercían o poder político supremo.

Na época romana, os kushites comerciaban cos romanos e tamén eran mercenarios. Durante ese tempo, as distintas rexións dividíronse e loitaron polo control de Nubia, deixando a rexión vulnerable aos ataques, que aproveitaron os Noba para conquistar Nubia. É posible que a palabra "Nubia" proveña da Noba, ou da palabra exipcia Nub: ouro. Os romanos chamáronlles entón Nobatae.

 Nubia medieval 
miniatura| reinos de Nobatia, Makuria e Alodia.
É a comezos da Idade Media cando comeza a aparecer o topónimo "Nubia", termo derivado do importante reino cristián de Nobatia, aínda que xa entón, Nubia era unha referencia para mencionar a toda a rexión chamada antigamente "Baixa Etiopía". Ao redor do ano 350, Nubia foi invadida e destruída polo reino etíope de Axum. Debaixo formáronse tres novos reinos:

 Nobatia, ao norte, entre a primeira e segunda fervenza do Nilo, coa capital en Faras;
 Makuria, no centro, con capital en Dongola;
 Alodia, ou Aloa, máis ao sur, coa súa capital en Soba, preto de Khartún.

O rei Silko de Nobatia escribiu en grego antigo e rexistrou as súas vitorias no templo de Talmis (hoxe Kalabsha) ao redor do ano 500. No 373, Xoán de Efeso rexistrou que un sacerdote monofisito chamado Xuliano converteu ao rei e aos seus nobres cara ao 545. Tamén observou que o reino de Alodia converteuse cara ao 569.

Século VII, Makuria converteuse na principal potencia da rexión, o suficientemente poderosa como para evitar a invasión dos árabes. Despois de moitos fracasos, estableceron un tratado de paz con Dongola, permitindo o comercio entre as dúas potencias. Ese tratado, chamado Bakt, durou 600 anos. Os nubios foron considerados como grandes guerreiros desde o tempo dos faraóns, ata a mediados do século X, máis de cincuenta mil nubios servían no exército do califato fatimido.Richard Andrew Lobban (2010).  Global Security Watch - Sudán . Santa Bárbara: ABC CLIO, pp. 20. ISBN 978-0-31335-332-1. Foi ao final da Idade Media o Islamismo se impuxo finalmente en toda a rexión. A igrexa "real" de Dongola foi substituída por unha mesquita arredor de 1350.

 Moderna Nubia 
Ao longo do século XIV, o goberno de Dongolan colapsou, dividindo a rexión que caeu baixo a influencia de Exipto, que se apropiou do norte do país, deixando o reino de Sennar ao sur cara ao século XVI.

Máis tarde Exipto logrou o control da rexión, con Mehemet Ali no século XIX, pero na década de 1880 os británicos tomaron o control do país que se converteu nun "condominio" angloexipcio.

Despois do final da colonización inglesa, Nubia separouse en dúas partes, unha en Exipto e outra no Sudán.

Moitos nubios exipcios víronse obrigados a reasentarse debido á construción do lago Nasser, logo da construción do encoro. Pódense atopar aldeas nubias ao norte de Asuán na marxe oeste do río Nilo e na illa Elefantina. Moitos nubios viven noutras cidades, como O Cairo.

 Localidades con restos de interese arqueolóxico 
As cidades máis importantes de Nubia, relacionadas coa historia do antigo Exipto, situadas desde a primeira fervenza do río Nilo son:
 Bigeh
 Debod
 Kerma
 Tafa
 Kalabsha
 Dendur Gerf Hussein
 El Dakka
 El Maharraka
 Es Sebua
 Amada
 El Derr El Lessiya
 Aniba
 Qasr Ibrim
 Abu Simbel
 Abahuda
 Faras Buhen
 Mirgissa
 Kumma
 Semna
 Amara
 Sedeinga Gebel Dosha
 Soleb
 Sesebi
 Isla de Argo
 Kawa
 Gebel Barkal

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Thelwall, Robin (1978) 'Lexicostatistical relations between Nubian, Daju and Dinka', Études nubiennes: colloque de Chantilly, 2-6 juillet 1975, 265—286.
 Thelwall, Robin (1982) 'Linguistic Aspects of Greater Nubian History', in Ehret, C. & Posnansky, M. (eds.) The Archeological and Linguistic Reconstruction of African History. Berkeley/Los Angeles, 39–56. versión en liña
 Frédérique Fogel: Mémoires du Nil. Les Nubiens d'Égypte en migration. Karthala (1997)

 Outros artigos 
 Alto Exipto

 Ligazóns externas 
 "Viaje a Etiopía, Sudán oriental y Nigritia" escrito por Pierre Tremaux en 1862-63. Conta con amplas descricións e debuxos de Nubia.
 Le royaume de Kouch , par Brigitte Gratien, Directeur de recherche au CNRS, Institut de papyrologie et d'égyptologie à l'université de Lille III. 
 Histoire de la Nubie chrétienne , par Christian Cannuyer, Professeur à la faculté de théologie de l’université catholique de Lille. 
 Voyage au pays des pharaons noirs: Récit de voyage et notices sur l'histoire de la Nubie 
 Le racisme et la redécouverte de l'Ancienne Nubie. 
 TheNubian: un site très complet sur l'étude de la Nubie et de la civilisation nubienne. 

Categoría:Xeografía de Exipto
Categoría:Historia de Exipto
Categoría:Xeografía do Sudán
Categoría:Historia do Sudán