Tholos de Montelirio

Tholos de Montelirio é un sitio arqueolóxico na provincia de Sevilla, cerca de Valencina de la Concepción e Castilleja de Guzmán. Consiste nun tholos que consta de dúas cámaras (unha grande e outra máis pequena), un corredor ao aire libre, duns 40 metros de lonxitude,  e un atrio, cuberto por un túmulo artificial. Estímase que foi construído durante a Idade do Cobre, nalgún momento comprendido entre os anos 2900 e 2800 a. C.
miniatura|330x330px|Daga de cristal de rocha atopada no tholos

 Dimensións 
Está baixo un túmulo de 75 metros de diámetro. O tholos ten unha lonxitude aproximada de 50 metros: 37,7 metros de lonxitude do corredor, 4,75 metros de diámetro pertencentes á cámara grande e 2,75m de diámetro da cámara pequena.

 Artefactos e restos humanos 
Entre os artefactos hai un puñal cunha folla de cristal de rocha e un mango de marfil decorado con 90 contas discoides perforadas feitas de nácara. A cámara principal contén corpos humanos e estaba cuberta cunha pátina vermella de cinabrio e decorada con motivos do sol. A investigación da Universidade de Sevilla determinou que durante o solsticio de inverno o sol brillaba durante uns minutos polo corredor de entrada, iluminando a cámara funeraria e golpeando unha estela que representaba á deusa nai. 

Descubriuse que todos os restos humanos do lugar conteñen "niveis moi altos" de mercurio. Crese que isto se debe á súa continua exposición ao cinabrio que contén mercurio ou porque a súa pel estaba pintada con mercurio. Ademais, atopáronse evidencias de artrose nos ósos, que, tendo en conta a esperanza de vida media de 40 anos na Idade do Cobre, pode indicar que eses humanos andaban moito ou eran bailaríns. 

En 2008 descubriuse o esqueleto dun individuo de alto rango enterrado na tumba do lugar e pensábase que era un home. Debido aos artefactos de marfil circundantes, o esqueleto foi bautizado como o "Home de Marfil". Porén, en 2021 anunciouse que, baseándose na análise do péptido ameloxenina específico do sexo no esmalte dental. o esqueleto é o dunha muller. Os resultados correspondentes foron publicados en 2023 por Nature e propúxose un novo nome para o esqueleto, "Ivory Lady" (muller de marfil).

 Notas 

Véxase tamén

Outros artigos
 Megálito
 Dolmen de Viera
 Dolmen de Menga

 Ligazóns externas 

 A dama de Marfil: a persoa máis poderosa da Idade do Cobre ibérica (National Geographic; en castelán)

Categoría:Monumentos megalíticos
Categoría:Artigos sen imaxes
Categoría:Provincia de Sevilla
Categoría:Sitios arqueolóxicos de Andalucía