Catarina I de Navarra

Catarina, nada en 1468 e finada en Mont-de-Marsan o 12 de febreiro de 1517, foi raíña de Navarra entre 1483 e 1517. Foi ademais duquesa de Gandia, Montblanc e Peñafiel, condesa de Foix, Bigorra e Ribagorça e vizcondesa de Bearn.

 Traxectoria 
Catarina foi a filla máis nova de Gastón de Foix, príncipe de Viana, e Magdalena de Valois, irmá de Lois XI de Francia. Naceu e creceu durante o reinado do seu bisavó paterno, Xoán II de Aragón, que foi sucedido pola súa avoa Lionor en 1479. Como o seu pai xa falecera, a coroa de Navarra pasou ao irmán de Catarina, Francisco Febo logo da morte da avoa ese mesmo ano.

 Reinado 
En 1483 o pasamento de Francisco converteu a Catarina en raíña baixo a rexencia da súa nai. O seu tío Xoán de Foix, apelando á lei sálica, allea ao reino de Navarra, reclamou o trono e provocou unha guerra civil (1483–1492) que volveu acender o vello conflito dos partidos de Beaumont e Agramont. En 1484, con fortes presións dos que ambicionaban o trono de Navarra, Magdalena de Valois decidiu casar a Catarina, de quince anos, con Xoán de Albret, hailing from a noble family na Gascoña occidental. Este matrimonio era favorecido por moitos dos asuntos ibéricos de Catarina e daríalle moito do apoio necesario na súa loita contra a reclamación do seu tío.

A voda tivo lugar na catedral de Nosa Señora de Lescar en 1486, mais a coroación da parella en Pamplona foi aprazada ata 1494, despois de que se asinase un breve tratado de paz con Lois de Beaumont, conde de Lerín, e o tío avó de Catarina, o rei Fernando II de Aragón. Porén, o matrimonio non gañou a simpatía do partido navarro de Beaumont, que prefería a oferta de Isabel I de Castela e Fernando II de Aragón de casar a Catarina co seu fillo Xoán, príncipe de Asturias, e mesmo o partido de Agramont dividiuse. A nai de Catarina, Magdalena, faleceu en  1495.

En 1504, fixo o seu testamento, confirmando o dereito do seu fillo Henrique a suceder e expresando o seu desexo de ser soterrada na catedral de Pamplona; finalmente ela e Xoán foron enterrados en Lescar. A alianza política entre as casas de Valois e Foix diante da ameazante invasión hispánica levou ás negociacións matrimoniais entre Catarina e Lois XII en 1512. Suxeriuse que Henrique debía casar cunha filla do rei francés.

 Invasión castelá-aragonesa de 1512 
miniatura|Orthez, vila onde os monarcas navarros se refuxiaron despois de 1512
Fernando, que se aliara co papa contra Francia, presentou unha serie de reclamacións á familia real lexítima de Navarra. Catarina non aceptou as peticións e Fernando enviou a Fernando Álvarez de Toledo, 3º duque de Alba, sobre Pamplona, que ocupou o 25 de xullo de 1512. Os castelóns continuaron para conquistar Donibane Garazi logo de prender lume a Roncevaux, e crearon o caos na merindade de Ultrapuertos (Baixa Navarra). As tropas hispánicas retiveron a metade sur da rexión intermitentemente os seguintes anos. Catarina e Xoán III, abrumados polo pulo de Castela, marcharon a Bearn, parte constituínte do seu reino. Estableceron a súa base en Pau, Orthez e Tarbes, onde residiron alternativamente a maior parte da súa vida ata as súas mortes.

O 23 de marzo de 1513, as Cortes de Navarra reunidas en Pamplona, enormemente reducidas ao partido prohispánico de Beaumont, e que prometeron fidelidade a Fernando a cambio da súa lealdade ás leis navarras. En 1515, a Alta Navarra foi anexionada á Coroa de Castela como un reino separado (aeque principalis).

 Últimos anos 
En 1516, dúas columnas lideradas polo rei Xoán III e Pedro, mariscal de Navarra, cruzaron os Pireneos dende o sur e intentaron conquistar Navarra, mais fracasaron en progresar no corazón do reino. Devastado polas derrotas, Xoán retirouse a Monein, e faleceu o 17 de xuño de 1516. A raíña Catarina non sobreviviu moito o seu marido e faleceu no seu dominio de Mont-de-Marsan o 12 de febreiro de 1517, poucos meses despois. Por entón, dera a luz trece fillos (outras fontes din catorce).

Entre 1512 e a súa morte en 1517, Catarina foi a única raíña real nalgunhas áreas da Baixa Navarra, ao norte dos Pireneos, mais os seus dominios se estenderon ao principado de Bearn e outras zonas.

 Fillos 
miniatura|Selo de Catarina de Navarre
Catarina e Xoán III de Navarra tiveron trece fillos:
Ana de Navarra (19 de maio de 1492 – 15 de agosto de 1532).
Magdalena de Navarra (29 de marzo de 1494 – maio de 1504).
Catarina de Navarra (1495 – novembro de 1532). Abadesa da Trindade en Caen.
Xoana de Navarra (15 de xuño de 1496 – mencionada por última vez en novembro de 1496).
Quiteria de Navarra (1499 – setembro ou outubro de 1536). Abadesa de Montivilliers.
Un fillo nado morto en 1500.
André Febo de Navarra (14 de outubro de 1501 – 17 de abril de 1503).
Henrique II de Navarra (18 de abril de 1503 – 25 de maio de 1555).The Encyclopædia Britannica, Vol.13, (Nova York:1910), 293.
Boaventura de Navarra (14 de xullo de 1505 – 1510/1511).
Martiño de Navarra (c. 1506 – mencionado por última vez en 1512).
Francisco de Navarra (1508 – mencionado por última vez en 1512).
Carlos de Navarra (12 de decembro de 1510 – setembro de 1528). Tomou parte no  sitio de Nápoles durante a guerra da Liga de Cognac mais foi capturado. Faleceu cando aínda era prisioneiro de guerra.
Isabel de Navarra (1513/1514 – mencionada por última vez en 1555). Casada con Rene I, vizconde de Rohan.

 Antepasados de Catarina I 

 Notas 

 Véxase tamén 
 Ligazóns externas 

Categoría:Reis de Navarra
Categoría:Nados en 1468
Categoría:Finados en 1517