Ciberfeminismo

O ciberfeminismo é o termo usado para definir a fusión entre o ciberespazo e o feminismo, e úsase para enmarcar o traballo, as reflexións e as análises das tecnoloxías da información e comunicación desde a perspectiva feminista.

Esta corrente xurdiu nos anos 90 e identifícase tanto co activismo social e político como coas representacións artísticas. As precursoras foron o grupo de artistas australianas VNS Matrix, inspiradas na net-art e na filósofa británica Sadie Plant.

En 1997, celebrouse a Primeira Internacional Ciberfeminista en Alemaña e acordouse non definir o termo "ciberfeminismo". A cambio escribiron as 100-Antíteses para rexistrar o que non era o ciberfeminismo.

O ciberfeminismo converteuse nun medio para difundir arte, teoría e política. Un espazo que facilita os vínculos a nivel mundial, difunde reivindicacións e denuncias e pode converterse nunha ferramenta para coordinar estratexias e accións para derrocar os piares do patriarcado moderno.

 Historia do termo 
 Antecedentes 
O espazo cibernético, a través de todas as plataformas de comunicación, información e investigación, converteuse nunha realidade cotiá que cambiou a nosa forma de relacionarnos, traballar e divertirnos.

A filósofa americana Donna Haraway no seu recompilatorio de traballos Ciencia, cyborgs e mulleres (1978-1989), elabora unha reformulación da posición feminista que se achega á filosofía e á ciencia, elaborando un discurso profundo, enriquecedor e liberador dos debates de persecución na dicotomía igualdade-diferenza.

Concretamente, Haraway, no seu clásico Manifesto Cyborg (1991), identifica un novo tipo de feminismo, aínda que nunca reclamou o termo "ciberfeminismo".  A idea que Donna propón é o concepto de cyborg, que esvaece os límites entre as persoas e as máquinas, así que habería unha diferenza entre homes e mulleres abrindo un camiño máis aló dos xéneros.

 Inicios 
O ciberfeminismo é un movemento recente, os seus inicios son en 1991, pola vía dun grupo de mulleres que teñen unha relación no mundo dos videoxogos e das tecnoloxías, VNS (VeNuS) Matrix , composto por catro mulleres, Jhosephine Strarrs, Juliane Pierce, Francesda da Rimini e Virginia Barrat, coa decisión de experimentar coa arte e a teoría do feminismo francés. O obxectivo principal era investigar e descifrar as narracións de dominación e control que rodeaban a tecnoloxía, para estudar a construción social do espazo, a identidade xenérica e sexual, a sexualidade no ciberespazo e así romper a situación de desigualdade das mulleres.

Dende o inicio, considerouse un movemento con desacordos que, xunto coas distintas posicións, ás veces contraditorias, limitou a liña de investigación e o seu recoñecemento.

A primeira acción do movemento foi a creación do grupo de traballo e a experimentación coa que xurdiu o primeiro texto/traballo chamado: Cibermanifesto para o século XXI e publicou máis tarde o Manifiesto de la Zorra mutante.  Os dous primeiros escritos fixéronse en homenaxe a Donna Haraway e o seu concepto de Cyborg.

Ao longo do tempo, varios grupos de intelectuais e feministas adheríronse ao ciberfeminismo observando que as súas premisas eran un xeito de responder á cultura popular dos videoxogos, a Internet e á noción de cyberpunk.

 Primeira Internacional Ciberfeminista 
A expansión do ciberfeminismo chega máis concretamente a Europa o 20 de setembro de 1997. Ese día celebrouse a Primeira Internacional Ciberfaminista en Documenta X, un concrego internacional de arte contemporánea en Kassel, Alemaña.

O grupo Old Boys Network foi un elemento clave na organización da reunión. Este grupo de traballo estaba composto por seis mulleres en consulta en liña coas participantes, o que permitiu que o traballo fose colaborativo. A suma das participantes e das directrices do grupo OBN (Old Boys Network) reuniu a trinta mulleres moi diversas de máis de oito países diferentes, con diversas situacións económicas, profesionais e políticas.

As preocupacións centrais da Primeira Internacional Ciberfeminista foron definir o que é o ciberfeminismo, que achega á sociedade e cales son os seus principais obxectivos no campo das TIC. Unha vez rematada a reunión de Kassel e redactadas as conclusións, elaborouse o texto clave  para entender o que é o ciberfeminismo e cales son as súas propostas. Ante a imposibilidade de definilo, xa que é un movemento moi diverso e cambiante, elabórase un texto composto de cen antíteses explicativas do que non é ciberfeminismo.

 Marco ideolóxico e obxectivos 
O territorio do ciberfeminismo é moi extenso e ten como obxectivo loitar contra o ciberespazo e a educación, para combater todos os espazos onde as mulleres están excluídas das posicións de poder dentro da tecnocultura. Dada a información proporcionada polo sistema, mensaxes con estereotipos culturais, políticos e sexuais tradicionais, este movemento reivindica a apropiación das novas tecnoloxías para crear unha identidade política alternativa.

As investigacións que comparan as diferenzas entre mulleres e homes no acceso ás TIC son numerosas. Con todo, as perspectivas feministas defenden a necesidade de prestar atención non só ao acceso ás tecnoloxías, senón tamén ao deseño e ás relacións sociais que se constrúen nas redes. Desde esta perspectiva, o xénero é parte integrante da produción tecnolóxica.

 Activistas do ciberfeminismo no Estado Español 
 Memes Feministas crea a súa páxina de Facebook en 2013 e despois crea unha conta de Twitter e un blog. Estas redes sociais inclúen unha serie de bromas gráficas sobre temas de actualidade, tópicos machistas, textos e debates desde unha perspectiva feminista e crítica diante da sociedade patriarcal do momento. Ao final do mesmo ano da súa creación, a súa páxina é censurada e a súa reapertura atrasouse ata o 2015. Memes feministas formulan unha política de colectividade, sororidade e participación activa das usuarias, cede o ciberespazo e anima a todas as mulleres a ocupalo e a transmitir mensaxes feministas a través dos memes.
 Lola Buzzfeed forma parte da sección feminista de BuzzFeed España. A través de vídeos cunha perspectiva puramente feminista, o humor e un toque de sarcasmo suscita as situacións e os comportamentos machistas máis relevantes do momento 
 "Eres una caca" de Lula Gómez enfróntase ao machismo con moito humor. O seu traballo consiste en breves vídeos de stop motion que denuncian a misoxinia dos seus protagonistas. Lula, ademais de compartir con todo o mundo os seus vídeos, tamén usa as redes sociais para visibilizar as experiencias que moitas mulleres viven na violencia machista; e organiza obradoiros e charlas para explicar o seu traballo.
 Muy Bastas
 Psicowoman
 Barbijaputa

 Notas 

Categoría:Ciberfeminismo
Categoría:Internet