Pardal montés

O pardal montés, tamén chamado pardal orelleiroPenas Patiño, Xosé M.; Pedreira López, Carlos (setembro de 2004). Guía das aves de Galicia. Ilustrado por Calros Silvar (2ª ed.). A Coruña: Baía Edicións. ISBN 84-96128-69-5. ou gorrión orelleiro, (Passer montanus)Eurasian Tree Sparrow (Passer montanus) (Linnaeus, 1758) en Avibase. é unha especie de ave paseriforme da familia Passeridae. É unha ave pequena, coa caluga e píleo de cor castaña e unha mancha negra sobre as meixelas brancas. Ambos os sexos teñen igual plumaxe, e os xoves son unha versión máis clara do adulto. Habita na maior parte de Eurasia temperada e o sueste asiático e foi introducido noutras rexións, como nos Estados Unidos. En Galicia é unha especie sedentaria relativamente común. Aínda que se recoñecen varias subespecies, a aparencia varía moi pouco entre elas. Constrúe o niño nunha cavidade natural, o burato dun edificio ou un niño abandonado por outras especies. A posta de ovos consta de cinco ou seis ovos, os cales fan eclosión en menos de dúas semanas. Este pardal aliméntase principalmente de sementes e en menor medida de invertebrados, sobre todo durante a tempada de reprodución. Igual que con outros paxaros pequenos, é común que sufra infeccións por parasitos, doenzas ou sexa depredado por aves rapaces. A súa esperanza de vida é de aproximadamente dous anos.

É moi común nas vilas e cidades de Asia oriental, mais en Europa vive en bosques e campos abertos, mentres que o seu parente, o pardal común (Passer domesticus), nidifica en zonas máis urbanas. Aínda que a nivel mundial está catalogada en canto ao seu estado de conservación como unha "especie pouco preocupante", en Europa occidental produciuse unha gran diminución nas súas poboacións, debido en parte aos cambios nas prácticas agrícolas que implican un aumento do uso de herbicidas e a perda de restroballos en inverno. En Asia oriental e o oeste de Australia esta especie é considerada unha praga, aínda que tamén serviu de inspiración na arte do oriente distante.

 Descrición 

miniatura|esquerda|Unha cría.
A maioría dos pardais miden de media de 10 a 20 cm de longo, teñen unha plumaxe predominantemente parda ou cincenta, con cola curta e cadrada, e peteiro curto e cónico. O pardal montés é lixeiramente máis pequeno (aproximadamente un 10 %) que o pardal común. As súas medidas son 12,5 a 14 cm de lonxitude, unha envergadura alar de aproximadamente 21 cm e un peso de 24 g. No adulto, o píleo e a caluga son de cor castaña e baixo o oído ten unha mancha negra en forma de ril que contrasta coa meixela branca pura; o queixo, a gorxa e o peteiro son negros. As partes superiores do corpo e as ás son de cor marrón clara con franxas negras, e salientan dúas liñas brancas distintivas nas ás. As patas son marróns claras, mentres que o peteiro, dun ton azul chumbo en verán, faise case negro en inverno.

Esta especie é a única do seu grupo taxonómico sen diferenzas na plumaxe entre os sexos. A plumaxe dos xoves é moi similar á dos adultos, aínda que as cores tenden a ser máis apagadas. Os xoves teñen as meixelas e a mancha da gorxa en tons cincentos e as partes superiores do corpo con franxas grises verticais. O padrón de cores na face é distintivo en calquera idade; na cabeza do macho novo obsérvase unha coloración gris parda, mentres que no adulto o píleo é de cor cobre, sen tons grises. Os adultos e xoves fan unha lenta muda completa en outono, época do ano na que aumentan a súa masa corporal e reducen a graxa almacenada. Á vez que ocorren estes cambios, aumenta a cantidade de auga e sangue no corpo para apoiar o crecemento activo de plumas.

Non ten un canto afinado (ou é bastante silencioso), e as súas vocalizacións inclúen unha serie sons de tipo tschip nas chamadas de machos sen parella ou en cortexo. Utiliza outros renxidos monosilábicos nos contactos sociais, e a chamada de voo é un tec áspero. Un estudo comparativo das vocalizacións dunha poboación de aves procedentes de Alemaña introducida en Missouri demostrou que, en comparación cos pardais europeos, as aves estadounidenses tiñan unha variedade reducida de sílabas compartidas (ou memes) e unha maior estrutura dentro da poboación. Isto podería ser o resultado do pequeno tamaño da primeira poboación de América do Norte e a conseguinte perda de diversidade xenética.

 Taxonomía 

O pardal montés é unha das especies do xénero Passer, clasificado dentro da familia Passeridae. É un grupo de pequenas aves paseriformes que contén entre 15 e 25 especies. Estudos xenéticos indican que o pardal montés se separou relativamente cedo dos demais membros eurasiáticos do seu xénero, é dicir, antes da especiación de P. domesticus, P. flaveolus e P. hispaniolensis. En contra das suposicións de moitos norteamericanos, ningunha das especies eurasiáticas está relacionada co Spizelloides arborea, que é un Emberizidae.

O nome binomial deriva de dúas palabras latinas: passer, 'pardal' e montanus, 'das montañas'. A especie foi descrita por primeira vez por Carl von Linné na súa obra Systema naturæ (1758) co nome Fringilla montana. . Posteriormente, foi trasladada, xunto co pardal común, desde os pimpíns (familia Fringillidae) ao novo xénero Passer, creado polo zoólogo francés Mathurin Jacques Brisson en 1760. O epíteto específico montanus non reflicte axeitadamente as preferencias de hábitat desta especie. O nome "orelleiro" fai referencia á mancha escura que ten na zona do oído.

 Subespecies 

O aspecto da especie varía pouco en toda a súa distribución xeográfica e as diferenzas entre as sete subespecies existentes recoñecidas son leves. Aínda que se propuxeron polo menos quince subespecies, a maioría son híbridos das subespecies enumeradas.
 P. m. montanus, a subespecie nominal, habita en toda Europa, excepto o suroeste da Península Ibérica, o sur de Grecia e na antiga Iugoslavia. Esta é a subespecie que aparece en Galicia. Tamén nidifica no leste de Asia ata o río Lena e ao sur das rexións setentrionais de Turquía, o Cáucaso, Kazakhstán, Mongolia e Corea.
 P. m. transcaucasicus, descrita por Serguei Aleksándrovich Buturlín en 1906, habita desde o sur do Cáucaso oriental ata o norte de Irán. É máis escuro e gris que a subespecie nominal.
 P. m. dilutus, descrita por Charles Wallace Richmond en 1856, no extremo nordeste de Irán, o norte de Paquistán e o noroeste da India. Tamén aparece máis ao norte, desde Uzbekistán e Tadjiikistán ata o leste da China. En comparación con P. m. montanus, ten unha plumaxe máis clara e cun dorso marrón area.
 P. m. tibetanus, a subespecie de maior tamaño, foi descrita por E. C. Stuart Baker en 1925. Atópase nos Himalaias setentrionais, atravesa o Tíbet desde o leste do Nepal ata o noroeste da China. É máis semellante a P. m. dilutus, pero é máis escura.
 P. m. saturatus, descrita por Leonhard Hess Stejneger en 1885, nidifica  na illa de Sakhalin, as Kuriles, o Xapón, Taiwán e Corea do Sur. A cor é máis marrón en comparación coa subespecie nominal e ten un peteiro máis grande.
 P. m. malaccensis, descrita por Alphonse Joseph Charles Dubois en 1885, encóntrase desde o sur dos Himalaias occidentais ata o leste de Hainan e Indonesia. É unha ave escura, como P. m. saturatus, pero máis pequena e con liñas máis grosas nas súas partes superiores.
 P. m. hepaticus, descrita por Sidney Dillon Ripley en 1948, habita desde o nordeste de Assam ata o noroeste de Birmania. É similar a P. m. saturatus, pero a cabeza e o dorso son máis avermellados.

 Distribución e hábitat 

miniatura|Grupo sobre as pólas dunha árbore.
A área de reprodución natural comprende a maior parte da Europa temperada e Asia ata o sur do paralelo 68°  N (en latitudes máis ao norte os veráns son demasiado fríos e con temperaturas medias por debaixo dos 12 °C en xullo) e desde o sueste asiático ata Xava e Balí. En Europa está ausente en Islandia, nalgunhas rexións de Escocia e Irlanda, así como grandes zonas de Escandinavia, Finlandia, Grecia e parcialmente en Asia Menor. Antigamente nidificaba nas illas Feroe, Malta e Gozo. No sur de Asia encóntrase principalmente nas zonas temperadas. É sedentaria na maior parte da súa distribución xeográfica, pero as poboacións máis setentrionais migran ao sur para invernar, polo que a densidade de poboación aumenta nos meses de inverno no norte de África, sur de Europa, Turquía e o norte do subcontinente indio. Algúns grupos máis reducidos parten desde o sur de Europa cara ao norte de África e Oriente Medio. A subespecie P. m. dilutus chega á franxa costeira de Paquistán en inverno e bandadas de miles destas aves poden atravesar o leste da China en outono.

A especie introduciuse fóra da súa distribución xeográfica natural, pero non sempre conseguiu establecerse permanentemente, quizais debido á competencia co pardal común. Foi introducida con éxito en Sardeña, no leste de Indonesia, Filipinas, as illas Canarias e Micronesia, pero as introducións en Nova Zelandia e as Bermudas non prosperaron. Certas poboacións que viaxaron en barcos lograron colonizar a illa de Borneo. Tamén apareceu como ave errante en Xibraltar, Tunisia, Alxeria, Exipto, Israel e Dubai. Un pequeno grupo cruza o estreito de Xibraltar entre setembro e metade de novembro para pasar o inverno no norte de África; regresan en marzo ou abril.

miniatura|esquerda|Niño baixo a tella dunha casa de madeira no Xapón.
Os membros de Passer encóntranse, polo xeral, en hábitats abertos (lixeiramente boscosos), aínda que varias especies, en particular o pardal común (P. domesticus), adaptáronse ás zonas urbanas. En América do Norte, unha poboación de arredor de 15 000 aves estableceuse en St. Louis, nas áreas lindantes de Illinois e no sueste de Iowa. Este grupo descende de doce aves importadas de Alemaña e ceibadas a finais de abril de 1870, como parte dun proxecto para aumentar a avifauna nativa norteamericana. Dentro da súa limitada distribución xeográfica nos Estados Unidos, a especie ten que competir co pardal común nos centros urbanos e, por tanto, encóntrase principalmente en parques, granxas e bosques rurais. En Australia, está presente en Melbourne, cidades do centro e norte de Victoria e algunhas localidades de Riverina en Nova Gales do Sur. En Australia Occidental é unha praga para a agricultura, onde moitas veces chega en barcos desde o sueste asiático.

Malia o que indica o seu nome científico, Passer montanus non habita en zonas moi montañosas e só alcanza os 700 m en Suíza, aínda que ten nidificado a 1700 m no norte do Cáucaso e ata 4270 m no Nepal. En Europa, encóntrase con frecuencia en cantís costeiros, edificios baleiros, salgueiros podados ao longo dos cursos lentos de auga, ou en campo aberto con pequenos parches illados de bosque. Manifesta unha forte preferencia por hábitats próximos a zonas húmidas e rexeita nidificar en explotacións agrícolas mixtas xestionadas de maneira intensiva.

En xeral, cando o pardal montés e o común habitan na mesma zona, este último nidifica nas zonas urbanas mentres que o montés o fai no campo;  en gran parte de Australia ocorre o oposto. En rexións con poucas árbores, como en Mongolia, ambas as especies poden utilizar estruturas artificiais para faceren o niño. O pardal montés é unha ave rural en Europa, pero é urbana no leste de Asia; en Asia meridional e central, ambos os paséridos poden establecerse nos arredores de cidades e vilas. Nalgunhas partes do Mediterráneo, como en Italia, tanto P. montanus coma P. hispaniolensis e P. italiae habitan en colonias.

 Comportamento e ecoloxía 
 Reprodución 

miniatura|Un polo.
A ave acada a madureza sexual un ano despois da eclosión, e habitualmente constrúe o seu niño na cavidade dunha árbore ou na parede rochosa de cantís. Algúns niños non están no interior de buratos, senón que están construídos entre as raíces sobresaíntes de Ulex ou algún arbusto similar. Pode facer o niño en cavidades sobre o teito das casas; nos trópicos, as copas de árbores de palma ou o tellado de verandas poden servir como sitios de nidificación. Esta especie pode reutilizar niños con forma de cúpula que foron abandonados por pegas, ou un niño de ramiñas (en uso ou non) dunha ave de gran tamaño, como a cegoña branca, o pigargo, a aguia pescadora, o miñato queimado ou a garza real. Ás veces intenta apoderarse do niño doutras aves en cavidades ou espazos pechados, como os das andoriñas de cu branco, as comúns e as das barreiras ou do abellaruco europeo.

As parellas poden reproducirse de forma illada ou en colonias, e utilizan facilmente caixas de nidificación. Nun estudo realizado en España, as caixas de nidificación elaboradas con madeira e cemento tiveron un índice de ocupación moito máis alto que as caixas de nidificación só de madeira (76,5 % fronte a 33,5 %), e as aves que se aloxaron en caixas de nidificación de cemento tiveron roladas máis cedo, un período de incubación dos ovos máis curto e realizaron máis intentos de reprodución por tempada. O tamaño da posta e a condición física dos polos non foi diferente entre as dúas clases de caixas de nidificación, pero o éxito reprodutivo aumentou nas de cemento (posiblemente porque os niños alí eran 1,5 °C máis quentes que nas de madeira).

En Europa central a tempada de reprodución comenza a metade de abril e esténdense ata principios de maio. Durante a primavera o macho canta preto do sitio de nidificación para proclamar o seu territorio e atraer unha parella. Tamén pode transportar material para construír o niño na cavidade de nidificación. A exhibición e a construción do niño repítese en outono. Os lugares preferidos para a exhibición de outono son vellos niños de pardais monteses, especialmente aqueles nos que incubaron. Poucas veces ocupan niños baleiros ou construídos por pardais comúns e outras aves para a exhibición de outono, como páridos, papamoscas negros ou rabirrubios.

O niño está composto de feo, herba, la ou outro material, e forrado con plumas que favorecen o illamento térmico. Un niño completo consta de tres capas; base, forro e cúpula. A posta de ovos típica consiste en cinco ou seis ovos (en Malaisia adoitan ser catro ovos), de cor branca a gris clara e fortemente marcados con pequenas manchas, puntos ou lunares; miden 20 x 14 mm e pesan 2,1 g, dos cales o 7 % corresponde á casca do ovo. Ambos os proxenitores incuban durante 12 ou 13 días antes da eclosión. Os polos nacen espidos e son altriciais e son coidados polos seus pais durante 15 a 18 días antes de que abandonen o niño. A rolada pode ter dous ou tres polos adicionais cada ano. Os xoves teñen unha muda completa de cinco a oito semanas despois de emplumaren e reciben a súa primeira plumaxe adulta aproximadamente uns 77 días despois.

As aves que nidifican en colonias producen máis ovos e polos na súa primeira posta que as parellas solitarias, pero ocorre todo o contrario na posta segunda e terceira. As femias que copulan con maior frecuencia adoitan poñer máis ovos e teñen un período de incubación máis curto, polo que o acoplamento podería traducirse como un indicador da capacidade reprodutiva das parellas. O pardal montés é monógamo (unha vez que se forma a parella, a relación persiste ata que un dos dous morre), pero documentouse un grao significativo de promiscuidade. Nun estudo realizado en Hungría, máis do 9 % dos polos descendía dun pai distinto e o 20 % das roladas tiña polo menos un polo dese tipo.

Documentouse a hibridación entre o pardal montés e o pardal común en moitas partes do mundo: os machos híbridos tenden a parecerse ao pardal montés, mentres que as femias son máis similares ao pardal común. Unha poboación nidificante nos Ghats Orientais da India, supostamente introducida, posiblemente hibridou con pardais comúns. Polo menos nunha ocasión, unha parella de ambas as especies procreou descendencia fértil. En Malta informouse dunha hibridación salvaxe entre P. montanus e os pardais residentes (estes últimos, á vez, eran híbridos dos pardais Passer hispaniolensis e Passer italiae).

O tamaño do ovo non inflúe na mortalidade dos polos; porén os nacidos de ovos grandes medran máis rápido.

 Alimentación 

miniatura|No bebedeiro.
miniatura|Unha bandada fotografada na República Checa.
Os pardais aliméntanse principalmente de sementes no chan. O pardal montés atopa o seu alimento buscando no chan en bandadas, moitas veces xunto a pimpíns, emberícidos ou outros pardais. O seu principal alimento son as sementes de herbáceas (como as pertencentes ás Caryophyllaceae e Chenopodium), aínda que tamñen consome invertebrados e Arachis hypogaea que obtén de comedeiros artificiais. Durante a época de cría a alimentación dos polos require aumentar a captura de invertebrados como insectos, oniscídeos, milpés, cempés, arañas e Opiliones. Os adultos achéganse ás zonas húmidas en busca de invertebrados para os seus polos. Os sitios acuáticos xogan un papel importante na diversidade e dispoñibilidade de ditas presas, permitindo unha niñada exitosa ao longo dos dous meses que dura a tempada de reprodución. O paso da agricultura tradicional a outra máis intensiva fixo que grandes extensións de terreo deixen de proporcionar os nutrientes suficientes para este pasérido. A proximidade e dispoñibilidade das sementes non inflúen na elección do sitio de nidificación nin afectan negativamente ao tamaño da rolada.

En inverno, cando as sementes teñen máis probabilidades de converterse nun factor limitante clave, os membros dunha bandada forman xerarquías de dominio lineais. Para o pardal montés, a posición na xerarquía non depende do tamaño da mancha na gorxa; isto é o contrario no pardal común, xa que o tamaño de dita mancha actúa como un indicador da súa eficacia biolóxica e reduce a necesidade de loitar polo dominio da bandada. Os estudos só mostraron de maneira concluínte que as manchas aumentan de tamaño coa idade. Porén, hai probas de que a mancha negra dos pardais monteses influiría no éxito dos machos nas liortas internas nas bandadas de alimentación.

O perigo de depredación afecta as estratexias de alimentación. Segundo un estudo publicado polo Departamento de Zooloxía Evolutiva da Universidade de Debrecen (Hungría), as fontes de alimento máis afastadas eran visitadas por bandadas máis pequenas, que pasaron menos tempo alimentándose e estiveron máis alerta. No estudo, os pardais que obtiveron comida ou procuraron alimento directamente denomínanse «produtores» e os que acababan de unirse a unha bandada que atopara comida chamáronse «oportunistas». Este oportunismo aumentaba un 30 % en sitios de alimentación a ceo aberto, aínda que isto non se debeu a unha maior vixilancia contra os depredadores. Unha posible explicación é que os sitios con maior risco son utilizados por aves con menores reservas de graxa corporal.

 Depredadores 

miniatura|O gabián é un dos principais depredadores do pardal montés.
Entre os depredadores están varias aves dos xéneros Accipiter, Falco e Strigiformes, como o gabián (Accipiter nisus), o lagarteiro (Falco tinnunculus), o moucho común (Athene noctua) e, en ocasións, o bufo pequeno (Asio otus) e a cegoña branca (Ciconia ciconia). Aparentemente, o risco de depredación é mínimo durante a súa muda de outono, malia contaren cun menor número de plumas de voo nese momento. Os niños poden sufrir incursións de  pegas, gaios, denosiñas, ratas, gatos e serpes constritoras, como a cobra de ferradura.

 Parasitos e doenzas 

Varias especies de piollos aviarios parasitan os adultos ou os polos, quer aloxados entre a plumaxe quer nos niños. Os ácaros do xénero Knemidocoptes están moi estendidos, e causan lesións nas patas e dedas. As larvas de moscas califóridas (Protocalliphora) son unha causa significativa de morte dos polos. 

Os pardais, tanto o montés coma o común, poden sufrir doenzas infecciosas, provocadas por bacterias ou por virus. As infeccións bacterianas constitúen a causa máis importante de morte embrional (fracaso na eclosión) e de morte temperá dos polos. Tamén parecen ter influencia na morte temperá os niveis relativamente baixos de metais pesados e de pesticidas organoclorados. Tanto os polos coma os adultos son vítimas de infeccións por Salmonella, que poden causar mortalidades masivas de forma episódica.  É menos común a infección por parasitos causantes de malaria aviaria (varias especies de Plasmodium ou de Leucocytozoon). 

Na China, en 2004, atopouse a cepa mutante H5N1 do virus da gripe aviaria en pardais monteses, identificada como a causa da elevada mortalidade (principalmente en polos e aves xoves) e moi virulenta para as galiñas. A resposta inmunolóxica do pardal montés é menos potente que a do pardal común e propúxose que é un factor no potencial invasivo deste último. Ambas as especies son as vítimas máis frecuentes de atropelos nas estradas de Europa central, oriental e meridional. A idade máxima rexistrada é de 13,1 anos, mais a maioría non supera os tres anos.

 Estado de conservación 

miniatura|Os restroballos nivais son unha fonte de recursos alimenticios da tempada.
A ave ten unha distribución xeográfica extensa, pero con límites pouco definidos. A súa poboación mundial descoñécese, pero estímase en de 52 a 96 millóns de individuos en Europa. Aínda que as tendencias de poboación non foron avaliadas, non se cre que a especie se estea achegando a límites preocupantes como para considerala ameazada na Lista vermella da UICN (non cumpre o criterio de diminución maior do 30 % en dez anos ou en tres xeracións consecutivas). Por estes motivos, a nivel mundial o estado de conservación da especie avalíase como de «especie pouco preocupante».

Aínda que o pardal montés ampliou a súa distribución xeográfica en Fenoscandia e Europa oriental, as poboacións de gran parte de Europa occidental diminuíron (unha tendencia observada noutras aves de zonas agrícolas, como as lavercas, o trigueirón e a avefría). Entre 1980 e 2003, o número de aves de zonas agrícolas reduciuse nun 28 %. Esta caída das poboacións parece que foi particularmente grave en Gran Bretaña, onde se produciu un descenso do 95 % entre 1970 e 1998, e Irlanda, que só tiña entre 1000 e 1500 parellas a finais de 1990. Nas illas británicas tales descensos poderían deberse a flutuacións naturais, ás que os pardais monteses son proclives. Neste caso, o rendemento da posta mellora considerablemente a medida que diminúe o número de individuos, o que indica que a diminución na posta non foi responsable da redución da poboación e que a supervivencia era un factor crítico. A intensificación e especialización agrícola e en especial, o uso de herbicidas e unha tendencia crecente nas colleitas de campos sementados de outono a expensas de colleitas primaverais que producen restroballos en inverno, probablemente sexa a causa dun forte descenso na poboación, xa que estes cambios reducen a cantidade de insectos dispoñibles para os polos.

 Na cultura popular 

miniatura|esquerda|Crioceris asparagi (unha praga hortícola), é unha das presas favoritas do pardal montés.
miniatura|Detalle de suzume odori de Katsushika Hokusai.
miniatura|Emblema (mon) do clan samurai Uesugi.
O pardal montés é considerado unha praga nalgúns países. En Australia, por exemplo, causa danos en moitos cultivos de cereais e froitas, e estraga cultivos de cereais, alimento para animais e gran almacenado cos seus excrementos. As normas de corentena prohiben a circulación desta especie en Australia Occidental. 

En abril de 1958, o presidente chinés Mao Zedong intentou reducir os danos aos cultivos xerados por pardais monteses (estimados en 4,5 kg de gran por ave cada ano) mediante a mobilización de tres millóns de persoas e moitos espantallos para matar estas aves. Aínda que inicialmente foi exitosa, a «gran campaña dos pardais» pasou por alto a gran cantidade de lagostas e outras pragas de insectos que eran consumidas polas aves. As consecuencias foron a caída da produción das colleitas e unha fame que provocou a morte de 30 millóns de persoas entre 1959 e 1961, así como unha proliferación masiva de pragas de insectos entre a primavera e o verán de 1959 en Shanghai e outras cidades. O 18 de marzo de 1960, Mao tomou a decisión persoal de suspender a loita contra os pardais. Paradoxalmente, a principios do século XXI, o goberno chinés comezou unha campaña para protexer os pardais. Non obstante, a preferencia da ave por certas especies de insectos levou ao seu uso na agricultura para controlar as pragas en árbores froiteiras e en Crioceris asparagi.

Durante moito tempo esta ave inspirou obras de arte chinesa e xaponesa, e era frecuentemente ilustrada sobre poliñas de plantas ou en bandadas voando no ceo, e as representacións de artistas orientais como Utagawa Hiroshige volveron a utilizarse nos selos postais de Antiga e Barbuda, China, Gambia e República Centroafricana. Outras ilustracións máis sinxelas utilizáronse nos selos de Bélxica, Belarús, Camboxa, Estonia e Taiwán. O peculiar aleteo destas aves deu orixe a unha danza tradicional xaponesa, o , popular en Sendai e que foi representada por artistas como Hokusai. En Filipinas, onde é unha das varias especies coñecidas vulgarmente como maya —e en ocasións se lle chama especificamente mayang Simbahan («maya de igrexa» ou «pardal de igrexa»)—, o pardal montés é a ave máis común nas cidades. Moitos filipinos nas cidades confúndeno coa anterior ave nacional de Filipinas, o Lonchura atricapilla —tamén chamado alí maya, pero foi diferenciada na linguaxe popular como mayang pula («maya vermella»)—.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 






 Ligazóns externas 
 Gill, F; Donsker, D, eds. (2015). «Old World sparrows, snowfinches & weavers» IOC World Bird List (v.5.3) do Congreso Ornitolóxico Internacional .
 Ficha da UICN .

 Passer montanus (Linnaeus, 1758)  en Catalogue of Life .
 Ficha en Animal Diversity Web .
 CITES: taxon Passer montanus (Linnaeus, 1758) .
 Ficha  en Fauna Europaea .
 Ficha do NCBI .
 Peterson, Alan P. «Passer montanus (Linnaeus, 1758) na orde Passeriformes» .
 Videos, fotos e gravacións sonoras  en Internet Bird Collection .
 Fotografías e vídeos en ARKive .

 Javier Blasco-Zumeta e Gerd-Michael Heinze. «Identificación de sexos e idades» no Atlas de Identificación de las Aves de Aragón.

 Comparación de plumas .
 Especificacións anatómicas do cranio  .

Categoría:Paséridos
Categoría:Aves de Galicia
Categoría:Animais descritos en 1758