Liña Massa-Senigallia

A liña Massa-Senigallia (polas localidades de La Spezia e Rimini) ou liña La Spezia-Rimini (polas localidades de Massa e Senigallia) é un límite lingüístico que separa as linguas galoitálicas do norte e as linguas italianas centro-meridionais. A propia liña está definida por un feixe de isoglosas que diferencian ambos os grupos lingüísticos.

 Exemplos de isoglosas 
A maior parte de isoglosas asociadas á liña La Spezia-Rimini son naturalmente isoglosas fonéticas. O seguinte cadro presenta algunhas das características típicas que diferencian as variedades románicas ao norte e ao sur de devandita liña:

{|class="wikitable" style="text-align:center;"
|-
! colspan=2| LATÍN
! UNUM || NŎCTE(M) || LĂCTE(M) || FĂCTU(M)
! CĂNE(M) || CLAVE(M) ||HŎMINE(M) || LUPU(M) ||  FORMICA(M) || ROTA(M)
|- 
! rowspan=6| Galoitálico
! Lombardo
| yn || nɔʧ || laʧ || faʧ || ka || tʃav || ɔm || luf || furmiga || røda
|- 
! Lígur
| yn || nøtʃe || lajt / lœt(e) || fajt || kan || tʃavæ || omu || lu || furmiga || rua 
|- 
! Piemontés
| yn || nøit || lajt || fajt || kan || tʃav || ɔm || luv || furmja || rua
|- 
! Emiliano-romañol
| on || nɔt || lat || fat || kan || tʃav || ɔmen || lauv || furmiga || roda
|- 
! Véneto
| un || note || late || fato || kan || tʃave || ɔmo || luvo || formiga || roda
|-
! Istriota
| un || nwɔto || lato || fato || kan || tʃave || ɔmo || lwɔvo || furmiga || ruda
|-
! colspan=10| Liña La Spezia-Rimini
|-
! rowspan=4| Italo-románico
! Toscano
| uno || nɔte || late || fato || kane || kiave || wɔmo || lupo || formica || rwɔta
|-
! Romanesco
| uno || nɔte || late || fato || kane || kiave || ɔmo || lupo || formica || rɔta
|- 
! Napolitano
| unə || nɔtə || latə || fatə || kanə || kiavə || ɔmmə || lupə || formica || rɔta
|- 
! Siciliano
| unu || nɔti || lati || fatu || kani || kiavi || ɔmu || lupu || formica || rɔta
|}

 División entre a Romanía occidental e oriental 
miniatura|300x300px|A liña Massa-Senigallia como división entre as linguas romances occidentais e orientais.
Moitos autores que consideran que a división primaria entre as linguas románicas occidentais (galoibérico) e as orientais (italorrumano) a liña Massa-Senigallia é a fronteira entre ambos os grupos, as linguas occidentais estarían limitadas ao norte de devandita liña, e as linguas orientais ao sur de devandita liña, en base algunhas isoglosas como na conservación ou sonorización de /p, k, t/ intervocálicas e formación do plural con (s) e (e, i). Con todo, non todos os autores comparten a idea de que esta liña é a división entre o romance occidental e o romance oriental. A clasificación de Ethnologue tampouco toma en conta estes criterios.

 Formas de plural 
Actualmente a maioría das linguas románicas occidentais (iberorromances, galorromances e sardo) usa como morfema o plural -s (francés, castelán, portugués, catalán) derivada da marca de acusativo plural do latín, mentres que as linguas ao sur e leste da liña Massa-Senigallia (italiano, romanés) usan formas de plural derivadas do nominativo plural (-e, -i):

{| class=wikitable style=text-align:center;
! Latín(nominativo)|| Romanés || Italiano || Latín(acusativo) || Castelán || Galego
|-
| VĪTA, VĪTÆ || viata, viate || vita, vite ||  VĪTAM, VĪTĀS || vida, vidas || vida, vidas
|-
| LUPUS, LUPĪ || lupo, lupi || lupo, lupi || LUPUM, LUPŌS || lobo, lobos || lobo, lobos|}

 Oclusivas xordas intervócalicas /p, k, t/ 
Tradicionalmente díxose que as linguas que sonorizan ou perden as oclusivas xordas intervocálicas /p, k, t/ forman parte das linguas romances occidentais e as que conservan ditas oclusivas son parte das linguas romances orientais.

{| class=wikitable style=text-align:center;
! Latín || Romanés || Italiano || Galego || Sardo || Catalán || Francés || Friulano || Piemontés || Véneto 
|-
|Capra(m)||capră||capra||ca(b)ra||cra(b)a||ca(b)ra||chè(v)re||cja(v)re||cra(v)a||ca(v)ara
|-
|Sapere||sen palabra latina||sapere||sa(b)er||sa(b)ere||sa(b)er||sa(v)oir||sa(v)e||sa(v)ej||sa(v)er
|-
|Sapone||săpun||sapone||xa(b)ón||sa(b)one||sa(b)ó||sa(v)on||sa(v)on||sa(v)on||sa(-)on
|-
|Formica(m)||furmică||formica||formi(g)a||formi(g)a||formi(g)a||formi(-)||furmi(-)e||formij(-)a||formì(g)a
|-
|Ortica(m)||urzică||ortica||orti(g)a||orti(g)a||orti(g)a||orti(-)e||urti(-)e||urtij(-)a||antri(g)a
|-
|Auriculu(m)||ureche||orecchio||orella||origra||orella||oreille||oreie||orija||orecia
|-
|Rota(m)||roată||ruota||ro(d)a||ro(d)a||ro(d)a||rou(-)e||rue(d)e||ro(-)a||ro(d)a
|-
|Sabbatu(m)||sâmbătă||sabato||sába(d)o||sàba(d)u||sen palabra latina||same(d)i||sabi(d)e||sabà(-)||sàb(-)o
|-
|<>||ajutor||aiutare||axu(d)ar||agiu(d)are||aju(d)ar||ai(d)er||ju(d)â||agiu(d)é||ju(d)ar
|}

 Véxase tamén 
 Bibliografía 
 C. Grassi, A. A. Sobrero, T. Telmon. Fondamenti dei dialettologia italiana, Roma-Bari, Editori Laterza, 1997, ISBN 88-420-5131-4.
 L. Renzi. Nuova introduzione alla filologia romanza.'' Bologna, Il Mulino. Pagg. 504. ISBN 88-15-04340-3

Categoría:Linguas románicas