Ironman

Un Ironman é cada unha das carreiras de tríatlon de longa distancia organizadas pola World Triathlon Corporation (WTC), consistente nun tramo a nado de 3,86 km, 180,25 km en bicicleta e unha maratón (42,195 km a pé), nesa orde. Está considerado como un dos eventos deportivos máis duros do mundo.

A maioría das probas de Ironman teñen un tempo limitado de 16 ou 17 horas para completar a carreira. A carreira normalmente comeza ás 7:00 am e a hora de corte para o sector de natación de 3,86 km son as 9:20 horas (2 horas e 20 minutos tras o inicio), a hora de corte da bicicleta son ás 17:30 horas (8 horas e 10 minutos o sector) e o límite da maratón é a medianoite. (6 horas 30 minutos). Calquera participante que logre completar o tríatlon neses tempos é designado un Ironman ("home de ferro").

O nome "Ironman" tamén está asociado ao tríatlon de Ironman orixinal, que agora é o Campionato Mundial de Ironman. Este campionato celébrase anualmente en Hawai, desde 1978. Orixinalmente tiña lugar en Oahu, pero trasladouse a Kailua-Kona en 1981, onde continúa na actualidade. O Campionato Mundial de Ironman fíxose coñecido pola súa longa duración, as duras condicións de carreira e a súa cobertura televisiva gañadora de 17 Premios Emmy.

Existen outras carreiras coa mesma distancia que un tríatlon Ironman pero non son producidas, posuídas ou licenciadas pola World Triathlon Corporation. Entre estas carreiras inclúense o Challenge Roth e o tríatlon Norseman.

 Historia 
alt=concrete tower|dereita|miniatura| A torre Aloha era o lugar orixnal da transición bicicleta-carreira a pé. 
A idea do Ironman orixinal xurdiu durante a entrega dos premios da Oahu Perimeter Relay, unha carreira que recorre o perímetro da illa de Oʻahu, en 1977. Entre os participantes atopábanse os corredores do club Mid-Pacific Road Runners e os nadadores do Waikiki Swim Club, cuxos membros levaban tempo discutindo sobre cal dos dous deportes era o máis duro. Nesta ocasión, o comandante da Mariña estadounidense, John Collins, sinalou que lera nun artigo recente da revista Sports Illustrated que o ciclista belga Eddy Merckx tiña a "captación de osíxeno" máis alta rexistrada de calquera atleta medido nunca, polo que quizais os ciclistas estivesen máis en forma que corredores e nadadores. Collins e a súa esposa Judy Collins tomaran parte nos tríatlons organizados en 1974 e 1975 polo San Diego Track Club en Mission Bay, California, así como o Optimist Sports Fiesta Triathlon de 1975 en Coronado, tamén en California. Algúns dos outros deportistas militares asistentes tamén estaban familiarizados coas carreiras de San Diego, polo que entenderon o concepto cando Collins suxeriu que o debate debía resolverse a través dunha carreira que combinase as tres competicións de longa distancia existentes na illa: a Waikiki Roughwater Swim (3.86 km de natación en augas abertas), a Around-Oahu Bike Race (carreira ciclista de 185.07 km, orixinalmente celebrada en dous días) e a Maratón de Honolulu (42.195 km).

Ata ese momento, ningún dos presentes fixera a carreira en bicicleta. Collins calculou que recortando 4,8 quilómetros do percorrido en bicicleta e facéndoo en sentido contrario ás agullas do reloxo, arredor da illa, o sector de bicicleta podería comezar no remate da Waikiki Rough Water e acabar na torre Aloha, lugar de inicio tradicional da Maratón de Honolulu. Antes da carreira, cada atleta recibiu tres follas de papel que indicaban algunhas regras e unha descrición do percorrido. Escrito a man na última páxina estaba esta exhortación: "Nada 2,4 millas! Percorre en bicicleta 112 millas! Corre 26,2 millas! Presume o resto da túa vida". A frase converteuse nunha marca comercial.

Cun aceno a un corredor local que era coñecido polos seus exixentes adestramentos, Collins dixo: "Quenquera que acabe primeiro, chamarémoslle o Home de Ferro." Cada un do participantes tiña o seu equipo de apoio propio para fornecerse de auga, comida e ánimo durante a proba. Dos quince homes que tomaron a saída a mañá do 18 de febreiro de 1978, doce completaron a carreira. Gordon Haller, un especialista de comunicacións da USS Navy, foi o primeiro en gañar o título Ironman por completar a carreira cun tempo de 11 horas, 46 minutos e 58 segundos. O marine John Dunbar, lideraba a proba despois da segunda transición e tiña posibilidades de gañar mais quedou sen auga na maratón e o seu equipo de apoio resolveu darlle cervexa.

Sen máis esforzos de mercadotecnia, a carreira reuniu a 50 atletas en 1979. Tras ser aprazada un día debido ás condicións meteorolóxicas, só quince competidores tomaron a saída na mañá do domingo. Tom Warren, de San Diego gañou en 11 horas, 15 minutos e 56 segundos. Lyn Lemaire, unha ciclista de Boston, que chegou sexta converteuse na primeira Ironwoman (Muller de Ferro). Collins pensou en transformar a carreira nunha proba de relevos para incluír a máis participantes, pero o xornalista de Sports Illustrated, Barry McDermott, presente na zona para cubrir un torneo de golf, descubriu a carreira e escribiu unha reportaxe de dez páxinas sobre ela. Durante o ano seguinte, centos de participantes curiosos contactaron con Collins.
dereita|miniatura|Inicio e chegada do Campionato Mundial de Ironman en Alii Drive, Kailua-Kona.

 Valerie Silk e WTC 
Ao redor de 1979 Collins xa non quería dirixir a proba e contactou cos propietarios do centro do Nautilus Fitness Center, Hank Grundman e Valerie Silk, para cederlles o control da carreira. Grundman ofrecera anteriormente as instalacións do seu club a moitos dos competidores do Ironman. Despois do divorcio da parella, en 1981 Silk recibiu a propiedade do Ironman.  Ese ano trasladou a competición á menos urbanizada illa de Hawai e en 1982 mudouse a data de carreiras de febreiro a outubro. Como resultado deste cambio, houbo dous eventos Ironman en 1982.

En febreiro de 1982 ocorreu un fito na historia da carreira que disparou a súa popularidade. Julie Moss, unha universitaria que competía como parte dunha investigación para a súa tese de fisioloxía do exercicio, púxose en primeiro lugar. A medida que se aproximaba ao final, entroulle unha grave fatiga e deshidratación e caeu a poucos metros da liña de meta. Aínda que Kathleen McCartney a adiantou levando o título feminino, Moss arrastrouse ata a meta. A súa actuación foi transmitida por todo o mundo e creou a famosa frase do Ironman de que "só rematar é xa unha vitoria". A finais dese ano a carreira xa superou os 1.000 participantes, tendo que facer un sorteo para adxudicar 1.000 prazas e deixando fóra a outros 1.000 participantes.

En 1990, coa axuda de Lew Friedland, James P. Gills mercoulle a Silk a Hawaii Triathlon Corporation, propietaria da marca Ironman, por 3 millóns de dólares. Coa marca Ironman, Gills estableceu a World Triathlon Corporation coa intención de potenciar o deporte do tríatlon e aumentar os premios para os triatletas. 

Dende mediados dos noventa realízanse varios tríatlons de distancia completa que non son organizados pola WTC. O limitado número de eventos organizados pola WTC e o escaso número de entradas dispoñibles por carreira, combináronse cun crecemento do deporte que creou demanda destes eventos sen marca. Moitos deles comparten co Ironman o formato de 3,86 km a nado, 180 de bicicleta e 42,2 a pé. Orixinalmente, moitos usaron o nome Ironman. Debido á agresiva protección de marcas, a maioría destas carreiras xa non usan a palabra "Ironman".

 Hoxe 
O formato do Ironman non sufriu cambios, e o Ironman hawaiano segue sendo unha proba de tríatlon con prestixio en todo o mundo.

As persoas que completan este evento dentro do límite de tempo da proba son recoñecidos como "Ironman". Na comunidade de tríatlon, un Ironman é alguén que completou unha carreira coa distancia adecuada, estea ou non baixo o paraugas da WTC.

 Iniciativa Smart Swim 
En 2013, introduciuse a "Swim Smart Initiative" en América do Norte e trouxo consigo algúns cambios notables relacionados coa seguridade no formato Ironman. Estes cambios incluíron novas regras sobre os formatos do segmento de natación, normativas sobre temperatura da auga, quentamentos previos á natación, ondas e embarcacións de rescate (paddleboard, kayaks etc.). A Swim Smart Initiative tamén introduciu "balsas de descanso" para que os atletas poidan saír da auga a descansar sen ser descalificados.

 Campionato do Mundo de Ironman 
Co paso do tempo a popularidade do deporte do tríatlon creceu e a carreira anual na illa de Hawai converteuse no Campionato do Mundo de Ironman. En 1983, a admisión á carreira comezou seguindo un sistema baseado en cualificacións, polo que os atletas tiñan que acceder á carreira de Hawai competindo noutra carreira de Ironman e gañando un pase, asignado de xeito proporcional. A carreira de Hawaii consiste nun segmento de natación na baía de Kailua-Kona, un treito en bicicleta polo deserto de lava ata Hāwī e volver, e unha maratón percorrendo a costa (dende Keauhou ata Keahole Point e de volta a Kailua-Kona), rematando en Alii Drive. O Campionato Mundial de Ironman máis recente tivo lugar o 13 de outubro de 2018 e foi gañado polo alemán Patrick Lange en 7:52:39 e a suíza Daniela Ryf en 8:26:18. 

O actual récord do Ironman de Hawaii foi establecido en 2019 por Jan Frodeno (Alemaña), cuxo tempo gañador foi de 7 horas 51 minutos e 13 segundos. Daniela Ryf (Suíza) estableceu o récord feminino na carreira de 2018 cun tempo de 8 horas 26 minutos e 18 segundos. 

 Series de Ironman 
Hai máis de tres decenas de carreiras de Ironman en todo o mundo que permiten a clasificación para o Campionatos do Mundo de Ironman. Os atletas profesionais clasifícanse para o campionato mediante un sistema de clasificación por puntos, onde se gañan puntos en función da súa colocación final nos eventos de Ironman e Medio Ironman. Os 50 primeiros profesionais masculinos e as 35 mellores femininas en puntos clasifícanse para o campionato. Os atletas afeccionados clasifícanse para o campionato recibindo pases asignados aos primeiros en cruzar a meta de cada grupo dunha proba clasificatoria. As probas de clasificación do Ironman inclúen:

 Europa 

 Ironman de Austria en Klagenfurt, Austria
 Ironman de Barcelona en Calella, España
 Ironman de Copenhague en Copenhague, Dinamarca
 Ironman de Emilia-Romagna en Cervia, Italia
 Ironman de Francia en Niza, Francia
 Campionato de Europa de Ironman en Frankfurt, Alemaña .
 Ironman de Hamburg en Hamburgo, Alemaña
 Ironman de Haugesund en Haugesund, Noruega
 Ironman de Lanzarote en Puerto del Carmen, Canarias, España
 Ironman de Maastricht-Limburg en Maastricht, Países Baixos
 Ironman de Suecia en Kalmar, Suecia
 Ironman de Suíza, en Zürich, Suíza
 Ironman de Tallinn en Tallinn, Estonia
 Ironman do Reino Unido en Bolton, Reino Unido
 Ironman de Vichy en Vichy, Francia
 Ironman de Gales en Tenby, Gales
 Ironman de Irlanda, en Youghal, Irlanda

 América do norte 

 Ironman de Arizona en Tempe, Arizona
 Ironman de Boulder en Boulder, Colorado
 Ironman do Canadá en Penticton, Columbia Británica
 Ironman de Chattanooga en Chattanooga, Tennessee
 Ironman de Cozumel en Cozumel, México
 Ironman de Florida en Panama City Beach, Florida ( Haines City, Florida en 2018)
 Ironman de Lake Placid en Lake Placid, Nova York
 Ironman de Los Cabos en Los Cabos, México
 Ironman de Louisville en Louisville, Kentucky
 Ironman de Maryland en Cambridge, Maryland
 Ironman de Mont-Tremblant en Mont-Tremblant, Quebec, Canadá
 Campionato Norteamericano de Ironman en The Woodlands, Texas
 Ironman de Santa Rosa en Santa Rosa, California
 Ironman de Tulsa en Tulsa, Oklahoma
 Ironman de Wisconsin en Madison, Wisconsin
 Campionato do Mundo de Ironman en Kona, Hawai

 Suramérica 

 Ironman Mar del Plata en Mar del Plata, Arxentina
 Campionato Suramericano de Ironman en Florianópolis, Brasil

 África 

 Campionato Africano de Ironman na baía de Nelson Mandela, Suráfrica

 Asia 

 Ironman de Gurye en Gurye, Corea do Sur
 Ironman de Taiwán en Penghu, Taiwán
 Ironman de Malaisia en Langkawi, Malaisia
 Ironman de Filipinas en Zambales, Filipinas

 Oceanía 

 Ironman de Australia en Port Macquarie, Nova Gales do Sur, Australia
 Campionato Asia-Pacífico de Ironman en Cairns, Queensland, Australia
 Ironman de Australia Occidental en Busselton, Australia
 Ironman de Nova Celandia en Taupo, Nova Zelandia

 Especificacións das carreiras de Ironman 
CidadePaísRexiónTipo de augawetsuit Regra# Nadando buclesSaída australianaBicicleta total ascent# Indo en bicicleta buclesCorrendo elevation# Correndo buclesPuerto del CarmenEspaña (Canarias)EuropaSalObrigatorio2Si25511 -2CorkIrlandaEuropaSalObrigatorio2Si100022304TallinnEstoniaEuropaSalObrigatorio1Non100013204CopenhagenDinamarcaEuropaSalObrigatorio1Non113822624HaugesundNoruegaEuropaFresco -1Si200012404HamburgoAlemañaEuropaFresco -1Si - -1204KlagenfurtAustriaEuropaFresco -1Non168021182FrankfurtAlemañaEuropaFresco -1Si100021004KalmarSueciaEuropabrackish -1NonPlano2 -3Emilia RomagnaItaliaEuropaSal -1Non70021004NizaFranciaEuropaSal -1Non20001 -4BoltonInglaterraEuropaFresco -2Si174523204TenbyGalesEuropaSal -2Si209524184BarcelonaEspañaEuropaSal -1Non -2 -3VichyFranciaEuropaFrescoXeralmente prohibido1Si11942 -4MaastrichtPaíses BaixosEuropaFresco -1Si106022804ZürichSuízaEuropaFresco -1Non13001404Kailua-KonaEstados Unidos (Hawai)Norte AméricaSalNon1Non11Os BosquesEstados Unidos (Texas)Norte AméricaFresco1Non122424393Santa RosaEstados Unidos (California)Norte AméricaBoulderEstados Unidos (Colorado)Norte AméricaLago PlacidEstados Unidos (NY)Norte AméricaWhistlerCanadá (BC)Norte AméricaMont TremblantCanadá (Quebec)Norte AméricaFrescoOpcional1 -22MadisonEstados Unidos (Wisconsin)Norte AméricaFresco14120 ft2946 ft2CambridgeEstados Unidos (Maryland)Norte Américabrackish222.5ChattanoogaEstados Unidos (Tennessee)Norte AméricaLouisvilleEstados Unidos (Kentucky)Norte América3Praia de Cidade do PanamáEstados Unidos (Florida)Norte América2Si12TempeEstados Unidos (Arizona)Norte AméricaCozumelMéxicoNorte AméricaFlorianopolisBrasilAmérica do surSalMar del PlataArxentinaAmérica do surSal -2572m33Baía de Mandela do NelsonSuráfricaÁfricaSal -1Non1370m2300m4Subic BaíaFilipinasAsiaGuryeCoreaAsiaPenghuTaiwánAsiaLangkawiMalaisiaAsiaPorto MacquarieAustraliaOceaníaSalOpcional1Non24CairnsAustraliaOceaníaSalOpcional1Non900m203BusseltonAustraliaOceaníaSalOpcional1NonTaupoNova ZelandiaOceaníaFrescoOpcional1Non23

 Triatletas de Ironman destacados 

 Homes 

 Patrick Lange
 Ex-posuidor do récord da proba de Hawaii (7:52:39 en 2018)
 Tempo dividido: Natación: 50:37 | Bicicleta: 4:16:04 | Carreira: 2:41:31
 Mark Allen
 6 veces gañador do Ironman de Hawaii (récord masculino)
 5 vitorias consecutivas en Hawai (récord global)
 Jan Frodeno
 Posuídor do récord actual do tempo máis rápido de todas as carreiras de distancia Ironman (7:35:39 no Challenge Roth en 2016) (non é un evento WTC).
 Tim Don
 Récord oficial do Ironman WTC máis rápido, logrado no Brasil no 2017 cun tempo de 7:40:23
 Dave Scott
 6 veces gañador do Campionato do Mundo de Ironman (récord masculino)
 Scott Tinley, gañador en dúas ocasións, tres veces campión das Series Mundiais de Ironman e atleta con máis carreiras entre os dez primeiros.
 Luc Van Lierde
 Primeiro vencedor europeo masculino do Ironman de Hawaii
 Posuidor do récord de todos os tempos ata 2011 (7:50:27 no Ironman de Europa de 1996)
 Estableceu o récord da proba de Hawaii (8:04:08) en 1996, que se mantivo ata 2011

 Mulleres 

 Natascha Badmann
 Primeira gañadora europea feminina do Campionato do Mundo de Ironman
 6 veces gañadora do Campionatos do Mundo de Ironman
 Mirinda Carfrae
 Gañadora por tres veces do Campionato do Mundo de Ironman (2010, 2013, 2014)
 Chegou ao podio en 6 de 7 participacións no Ironman de Hawaii (prata: 2009, 2011,2016; bronce: 2012)
 Posúe o récord feminino na proba de Kona (8:52:14, establecido en 2013) e o da carreira a pé (2:50:38 en 2013)

 Paula Newby-Fraser
 8 veces gañadora do Ironman de Hawaii (récord absoluto)
 4 vitorias consecutivas en Hawai
 24 vitorias de Ironman (récord absoluto)
 Alcumada "A raíña de Kona"
 Daniela Ryf
 Gañadora do Campionato do Mundo de Ironman en 2015, 2016, 2017 e 2018
 Oitava muller en gañar máis dun título en Kona
 Estableceu o récord da proba: 8:26:18 (2018)
 Ten o tempo do segmento de bicicleta de tríatlon de distancia Ironman feminino máis rápido: 4:26:07 (Kona, 2018)
 Récord mundial oficial Ironman WTC : 8:26:18 (Hawaii, 2018)
 Chrissie Wellington
 Gañadora do Campionato do Mundo de Ironman de Ironman no seu primeiro intento, menos dun ano despois de converterse en profesional
 3 veces seguidas e 4 veces gañadora do Ironman de Hawaii (2007, 2008, 2009 e 2011)
 Ex-posuídora feminina do récor da proba de Hawaii: 8:54:02 (2009)
 Posuídora do tempo feminino máis rápido de todas as carreiras en distancia Ironman (8:18:13 no Challenge Roth en 2011)
 Posúe os dous tempos máis rápidos femininos no tríatlon de distancia Ironman: 8:18:13 (Roth, 2011), 8:19:13 (Roth, 2010).
 Tempo máis rápido no segmento da maratón en calquera proba de Ironman: 2:44:35 (Roth, 2011)
 Maior número de probas por debaixo das 9 horas (nove veces, cinco máis que o récord anterior de Paula Newby-Fraser)
 Invicta no tríatlon de distancia Ironman

 Récords mundiais de Ironman 

 Homes 
EventoRécordAtletaCompeticiónLugarRefIronman completo7:35:39 
(45:22-1:36-4:08:07-1:18-2:39:18) Jan FrodenoRoth Challenge, 2016Roth, AlemañaSegmento de natación
(3.862 km)41:26 Christof WandratschIronman de Austria, 2006Klagenfurt, AustriaSegmento de natación
(3.862 km; coas axudas actuais)39:08 Luke BellIronman de Nova York, 2012Nova York, Estados UnidosBicicleta (180.246 km)4:01:14 Andrew StarykowiczIronman de Texas, 2017The Woodlands, Texas, Estados UnidosCarreira (42.195km)2:34:39 Matt HansonIronman de Texas, 2018The Woodlands, Texas, Estados Unidos
AcontecementoRexistroAtletaCompeticiónSitioRefIronman completo8:18:13
(49:49-1:56-4:40:39-1:17-2:44:35) Chrissie WellingtonRoth Challenge, 2011Roth, AlemañaSegmento de natación
(3.862 km)45:04 Amanda StevensIronman de Alemaña 2012Frankfurt, AlemañaSegmento de natación
(3.862 km; coas axudas actuais)40:29 Dede GriesbauerIronman de Nova York 2012Nova York, Estados UnidosBicicleta (180.246 km)4:26:07 Daniela RyfCampionato do Mundo de Ironman, 2018Hawai, Estados UnidosCarreira (42.195km)2:44:35 Chrissie WellingtonRoth Challenge, 2011Roth, Alemaña

 Medio Ironman 
En 2005, a WTC instituíu a serie de carreiras Medio Ironman ou Ironman 70.3. Este percorrido máis curto, consta de 1,9 km a nado, 90 km en bicicleta e 21 km a pé. Do mesmo xeito que co Ironman, consta dunha serie de carreiras en varias localidades do mundo, culminando nunha carreira chamada Campionato do Mundo de Medio Ironman, na que participan os atletas clasificados nos eventos clasificatorios.

miniatura| Medio Ironman de Budapest de 2014 

 Marca comercial Ironman 
O Wanda Group, a compañía matriz que é propietaria da WTC e polo tanto da marca Ironman, paga dereitos a Marvel polo uso da marca Ironman. Como parte do acordo de licenza, tanto Marvel como Wanda aceptaron non usar as marcas comerciais "Iron Man" e "Ironman" de forma que poidan suxerir unha asociación unha coa outra ou causar confusión entre as marcas. O conselleiro delegado da World Triathlon Corporation, Andrew Messick, declarou que o acordo existiu durante décadas e que os dereitos pagados non "son importantes para o negocio". A personaxe de Iron Man apareceu por primeira vez en 1963, mentres que o primeiro tríatlon Ironman foi en 1978.

O logotipo de Ironman é unha marca comercial da World Triathlon Corporation. A WTC tamén rexistrou as marcas comerciais "Ironman", "Ironman Triathlon", "M-Dot" e "70.3". A WTC licenciou o nome de Ironman para usos, como o da súa liña de reloxos de pulseira Timex Ironman.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 

 Tríatlon

 Bibliografía 



 Ligazóns externas 

 Ironman.com
 Mundial Triathlon Empresa
 k226.com - Directorio de todo outro non-WTC 'Ferro-distancia' carreiras
 IronDistance.com - Lista de todas as carreiras. Inclúe índices de carreira.
 legendsoftriathlon.com - O podcast mensual que documenta a historia do deporte.
 imtalk.me - O podcast semanal que inclúe cobertura de carreira.

Categoría:Ironman