Parasanga

A parasanga (persa: فرسنگ/فرسخ/پرسنگ) é unha unidade de distancia itinerante histórica irania comparábel á legua europea.

Na antigüidade, o termo usábase en gran parte de Oriente Medio, sendo imposíbel determinar a lingua irania antiga da que se deriva (hai ducias delas). Non hai consenso respecto á súa etimoloxía ou significado literal.. Doutra banda atópase en varias formas en linguas iranias máis tardías (como o persa medio farsang ou o sogdiano fasuj), o termo tamén aparece en grego como παρασάγγης parasánges, en latín como parasanga, en armenio como hrasaj, en xeorxiano como parsaji, en siríaco como prsha, en árabe como farsaj (فرسخ) e en turco como fersah. A palabra en persa actual é farsaj, e non debe ser confundida coa actual farsang (فرسنگ), que é unha unidade métrica que corresponde a 10 km.

A parasanga pode ser orixinalmente algunha fracción da distancia que podía marchar un soldado de infantaría nun período predefinido de tempo. Heródoto (v. 53) fala dun exército que viaxa o equivalente de cinco pasarangas nun día..

A mención máis antiga da parasanga vén das Historias de Heródoto, de mediados do século -V,  que define esta medida como equivalente a 30 estadios.. Esta comparación tamén foi feita por varios escritores posteriores gregos e romanos (na Suda bizantina do século X e en Hesiquio de Alexandría (século V) ou Xenofonte Anab. ii.2.6). Agatías, no século VI, con todo, en referencia a Heródoto e Xenofonte, afirma que no seu tempo os Persas consideraban a parasanga como equivalente a só 21 estadios. Estrabón (xi) tamén fala de que algúns escritores a consideran como de 60 estadios, outros como de 40 e aínda outros de 30. Nas súas Etapas párticas do século I, Isidoro de Cárax, compáraa co schoenos, dicindo que é a mesma medida que a parasanga árabe (mentres que en Persia propria 4 schoenii corresponden a 3 parasangas)".. 

Plinio o Vello, na súa Historia Natural (v. 26) do século I, afirma que os iranios lle asignaban diferentes medidas.. Sobre a autoridade de fontes máis antigas, o historiógrafo do século XIV de Qazvín Hamdallah Mustawfí rexistrou que no século X a parasanga nororiental era de 15.000 pasos, a noroccidental 18.000, a suroccidental 6.000, mentres que a "verdadeira" segundo Mustawfí, medía 9.000 pasos.. Retomando unha lenda local, Mustawfí explica que a unidade foi definida polo mitolóxico Kai Kobad mitolóxico como igual a 12.000 cóbados..

Segundo a definición de 30 estadios de Heródoto e Xenofonte, a versión grega da parasanga sería igual a 5.7 km (medida olímpica) ou 5.3 km (medida ática). Pero en 1920 Kenneth Amson, da Royal Geographical Society aduciu que a parasanga usada no relato das viaxes babilónicas de Xenofonte equivalería a só 3.9 km.. Máis recentemente, «probas empíricas que comparan os estadios cunha milla inglesa (1.609 km), estableceron que tres millas (4.827 km) son unha parasanga, e isto deu excelentes resultados na práctica. Sexa cal for a base do cálculo, os valores teóricos para o estadio e a parasanga deben ser estimados con valores que non excedan en demasía estes valores»..

A parasanga tamén é mencionada no Talmud de Babilonia, con varios usos, entre os que cabe destacar o cálculo da anchura da Escaleira de Xacob como de 8.000 parasangasBabylonian Talmud Chullin 91b..

 Notas 

 Véxase tamén  

 Bibliografía 

 Bivar, A. D. H. (1985), «Achaemenid Coins, Weights and Measures»,  en Gershevich, Ilya, The Cambridge History of Iran: The Median and Achamenian Periods 2, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 610-639, ISBN 0521200911 .
 Henning, Walter Bruno (1942), «Mani's Last Journey», Bulletin of the School of Oriental and African Studies 10 (4): 941-953, doi:10.1017/S0041977X00090133 .
 Herodot (1859),  Murray, John, trans., ed., The History of Herodotus: A New English Version, Oxford University Press .
 Mason, Kenneth (1920), «Notes on the Canle System and Ancient Sites of Babylonia in the Time of Xenophon», The Geographical Journal (The Geographical Journal, Vol. 56, Non. 6) 56 (6): 468-481, doi:10.2307/1780469 .
 Houtum-Schindler, Albert (1888), «On the Length of the Persian Farsakh», Proceedings of the Royal Geographical Society and Monthly Record of Geography, New Monthly Series 10 (9): 584-588 .
Smith, William, ed. (1870), «Parasanga». En Dictionary of Greek and Roman antiquities, Boston, pp. 866-867 .

Categoría:Unidades de lonxitude
Categoría:Unidades de medida históricas