Nicéforo I Comneno Ducas

Nicéforo I Comneno Ducas (en grego: Νικηφόρος Α΄ Κομνηνός Δούκας, Nikēphóros I Komnēnós Dúkas), nado c. 1240 e finado c. 1297, foi o gobernante de Epiro desde 1267/8 até c. 1297.

 Traxectoria 
Nicéforo foi o fillo máis vello de Miguel II Comneno Ducas e Teodora Petralifaina. En 1249 Nicéforo casou con María, a neta do emperador Xoán III Ducas Vatatzés de Nicea, que lle conferiu a dignidade de déspota. O matrimonio tivo lugar en Tesalónica en 1256, pero María morreu en 1258.

Nos seguintes anos Nicéforo participou na loita do seu pai contra o emperador Miguel VIII Paleólogo e xunto co seu pai retirouse antes da batalla de Pelagonia. Despois os nicenos invadiron a maior parte de Epiro en 1259, Nicéforo foi á Península Itálica, onde recibiu reforzos do seu cuñado o rei Manfredo de Sicilia. Con este apoio Nicéforo axudou ao seu pai a reconquistar Epiro, pero en 1264 sufriron unha nova derrota, e víronse obrigados a chegar a un acordo con Miguel VIII. Como parte do acordo de paz, Nicéforo casou con Ana Cantacucena, unha sobriña de Miguel VIII.

En 1267/8 Nicéforo I sucedeu ao seu pai como gobernante de Epiro e tivo que facer fronte a Carlos I de Sicilia, que eliminara a Manfredo e seguido os seus pasos mediante a captura de Dirraquio en 1272. Cando os bizantinos interferiron nos intereses de Nicéforo na súa campaña de represalia contra Carlos en 1274, Nicéforo abriu negociacións con Carlos e asinou unha alianza con el en 1276. A coalición de Carlos de Anjou, Nicéforo, e o medio irmán de Nicéforo Xoán I Ducas de Tesalia obtiveron varias cidades, incluíndo Butrinto en 1278. Ironicamente, mentres se aliaban cun monarca católico, Nicéforo e Xoán actuaron como defensores da facción anti-unionista de Bizancio, os cales se refuxiaban das persecucións de Miguel VIII. En 1279 Nicéforo mesmo recoñeceuse vasalo de Carlos e entregou Butrinto ao seu señor. Coa derrota de Carlos, pouco despois, Nicéforo perdeu as súas posesións en Albania ante os bizantinos. A coalición recibiu un duro golpe co gromo das Vésperas Sicilianas en 1282, que foron fomentados en parte pola diplomacia de Miguel VIII e distraeron a Carlos I no oeste, onde perdeu Sicilia e só conservou o Reino de Nápoles.

Despois da restauración da ortodoxia baixo Andrónico II Paleólogo en 1282, Nicéforo renovou a alianza co Imperio bizantino a través da súa esposa Ana, quen viaxou a Constantinopla para arranxar o tratado. En efecto Nicéforo converteuse nunha ferramenta disposta nas mans da súa esposa Ana, que serviu aos intereses da corte bizantina. En 1284 atraeu a Miguel, o fillo de Xoán Ducas de Tesalia, a Epiro coa promesa dunha alianza dinástica, e fíxoo arrestar e enviar a Constantinopla. Isto fixo entrar a Nicéforo nunha guerra contra o seu medio irmán, que arrasou os arredores de Arta, en represalia en 1285. Ana embarcouse nun ambicioso proxecto de unir as casas de Epiro e Constantinopla casando á súa filla Tamar con Miguel IX Paleólogo, fillo de Andrónico II e coemperador. Aínda que este proxecto fracasou, en 1290 ao seu pequeno fillo Tomé foille conferida a dignidade de déspota polo emperador.

A aristocracia anti-bizantina agora persuadía a Nicéforo a establecer negociacións co rei Carlos II de Nápoles en 1291, o que provocou unha invasión bizantina. Isto selou a alianza con Nápoles, e a intervención de Carlos II por medio dos seus vasalos o conde Ricardo Orsini de Cefalonia e o príncipe de Acaia, Florent axudou a conter o avance bizantino. Nicéforo agora casou á súa filla María co herdeiro de Cefalonia e o seu outra filla Tamar co fillo de Carlos II, Filipe I de Tarento. A Tamar déuselle o dereito a herdar Epiro en lugar do seu irmán, e Carlos II prometeu que se lles permitiría permanecer na fe ortodoxa. A voda tivo lugar en 1294 e contou coa transferencia de varias fortalezas costeiras a Filipe como dote de Tamar. Felipe recibiu simultaneamente os dereitos do seu pai e reclamacións en Grecia.

A inevitábel tensión entre os terratenentes locais gregos e o seu señor Anjou crearon unha oportunidade para o seu sobriño Nicéforo, o gobernante de Tesalia, para intervir e apoderarse da maioría das fortalezas que foran entregadas a Filipe. Eventualmente, a maioría destes foron recuperados polos anxevinos e a paz foi restaurada en 1296. Nicéforo morreu pouco despois da conclusión da paz, entre setembro de 1296 e xullo de 1298. A súa viúva Ana aseguraba a sucesión do seu fillo menor de idade Tomé.

 Matrimonio e descendencia 
Coa súa primeira esposa María, a filla do emperador Teodoro II Láscaris, Nicéforo I tivo unha filla:

 Catalina, que casou co infante Fadrique de Castela.

Coa súa segunda esposa Ana Cantacucena, a sobriña do emperador Miguel VIII Paleólogo, Nicéforo I tivo dous fillos:

Tamar, que casou con Filipe I de Tarento, o fillo do rei Carlos II de Nápoles.
 Miguel, que foi refén en Nápoles en 1279, pero volveu aos seus pais en 1281. Aparentemente morreu antes que o seu pai.
Tomé, que o sucedeu como gobernante de Epiro.
María, que casou co conde Xoán I Orsini de Cefalonia (1304-1317); os seus fillos Nicolao Orsini e Xoán II Orsini convertéronse en déspotas de Epiro.

 Véxase tamén  

 Bibliografía 

The Oxford Dictionary of Byzantium, Oxford University Press, 1991.
 John V.A. Fine Jr., The Late Medieval Balkans, Ann Arbor, 1987.

Categoría:Déspotas de Epiro
Categoría:Nados no século XIII
Categoría:Finados no século XIII