Linguas galorrománicas

As linguas galorrománicas son unha agrupación xeográfica das linguas románicas. A clasificación interna, así como que linguas deben ser consideradas dentro do grupo galorromance son unha materia amplamente discutida.

As linguas universalmente consideradas dentro deste grupo son as linguas de oïl (incluíndo o francés) e o francoprovenzal (arpitán) (que non debe confundirse coa variedade provenzal do occitano).

 Clasificación 

A clasificación de ethnologue, acepta a proposta de Pelligrini, considera dentro do grupo galorromance ademais das linguas de oïl e o francoprovenzal varias linguas do norte de Italia e Suíza como o lombardo, o piemontés e as linguas retorrománicas. Outros tamén inclúen ao occitano e o catalán no seu conxunto de linguas galorrománicasGian Batista Pellegrini, Il cisalpino ed il retoromanzo, 1993; y The Dialects of Italy, ed. Maiden y Parry, 1997. Non todos os autores aceptan que estas últimas mostran un parentesco máis estreito co francés e o francoprovenzal que con outras linguas románicas, razón pola cal a clasificación de etnologue é controvertida.Gallo-Romace (ethnologue)Charles Camproux, Les langues romanes, PUF 1974. p. 77–78. As linguas galorrománicas por tanto serían:

 Galorromance nuclear 

 francoprovenzal

 Lingua de oïl
 borgoñón
 galó
 valón
 francés
 normando
 picardo
 lorenés
 champañés
 poitevin-santongés
 berrichón
 franco-comtés
 angevin-mayenés

 Grupos de transición 

Nunha clasificación máis ampla, orixinalmente descrita polo lingüista Pierre Bec, as linguas galorrománicas inclúen o seu grupo de linguas principais xunto cos seus grupos de transición.

 Linguas de òc (occitano-románicas)
 occitano
 catalán

 Linguas galo-reticas (retorrománicas)
 friulano
 romanche
 ladino

 Linguas galo-itálicas
 lígur
 piemontés
 lombardo
 emiliano-romañol

 Características principais das linguas galorrománicas 

 A principal característica é a perda das vogais latinas finais especialmente perdéronse (/e/, /o/) latinas. Tamén moitos foron substituídos por outras vogais como en francés por (e) que en moitos casos non se pronuncia.

 Evolución da vogal latina (/u/) a (/y/) como ü en alemán. Isto ocorreu nas linguas de oïl, as linguas galo-itálicas, francoprovenzal romanche e occitano. Ademais, moitas destas linguas teñen vogais que noutras linguas románicas non existen (/ø/, /œ/ /æ/ e /ə/)

 Perda do infinitivo latino (re) especialmente nas linguas galo-itálicas e as retorrománicas. En francés, francoprovenzal, occitano e catalán o infinitivo remata con (r) pero non se pronuncia.

 Evolución de (ca /ka/) inicial a (/ʃa/, /t͡ʃa/, /ca/) pronuciado como (x e ch en galego). Este fenómeno ocorre no francoprovenzal, as linguas de oïl, as linguas retorrománicas e os dialectos norteños do occitano. Por exemplo (chanter en francés é pronunciado /ʃɑ̃te/), (cantar nos dialectos norteños do occitano é pronunciado /t͡ʃantɔ/) (cjantâ en friulano é pronunciado /canta/) que en galego significa cantar é pronunciado /kantaɾ/.

 Conservación dos grupos latinos (cl, fl, pl) agás para as linguas galo-itálicas onde evolucionaron a (t͡ʃ).

 Evolución dos grupos latinos (ci, ti, ce, te) ao (/z/, /s/ /t͡ʃ/).

 Uso dos plurais (s) (e, i).

 Notas