Mar do Arquipélago

O Mar do Arquipélago (Finés: Saaristomeri, Sueco: Skärgårdshavet) é unha parte do Mar Báltico entre o Golfo de Botnia, o Golfo de Finlandia e o Mar de Åland, dentro das augas territoriais de Finlandia. Segundo algunhas definicións, contén o maior arquipélago (grupo de illas) do mundo polo número de illas, aínda que moitas das illas son moi pequenas e están moi agrupadas.

As illas maiores están habitadas e conectadas por transbordadores e pontes. As illas Åland, incluíndo as illas máis grandes da rexión, forman unha rexión autónoma dentro de Finlandia. O resto das illas forman parte da rexión de Finlandia Propia (Varsinais-Suomi)). O Mar do Arquipélago é un importante destino turístico.

 Xeografía e xeoloxía 

O Mar do Arquipélago cobre unha área aproximadamente triangular coas cidades de Mariehamn (), Uusikaupunki () e Hanko (), nas esquinas. O arquipélago pode ser dividido en arquipélagos internos e externos, co arquipélago exterior composto principalmente de illas máis pequenas e deshabitadas. A superficie total é 8.300 km², dos cales 2.000 km² son terra.

O arquipélago ten unha gran cantidade de illas. O número exacto depende da definición do termo "illa", xa que o tamaño das zonas de terra seca varía de pequenas rochas que sobresaen das augas ata grandes illas con varias aldeas ou incluso pequenas cidades. O número de illas maiores de máis de 1 km² no Mar do Arquipélago (nas provincias das illas Åland e de Finlandia Propia) é de 257, mentres que o número de illas máis pequenas de máis de 05 ha é de aproximadamente 17.700.Saarten ja vetten maa  Se se contabiliza o número de rochas pouco habitables e arrecifes máis pequenas, 50.000 illas é probablemente unha boa estimación. En comparación, o número de illas en Arquipélago Ártico canadense é de 36.563.  Indonesia ten 17.508 illas, segundo a Oficina Naval Hidro-Oceanográfica de Indonesia (Indonesian Naval Hydro-Oceanographic Office).

As illas comezaron a xurdir do mar pouco despois da última Idade de Xeo. Debido ao rebote posglacial, o proceso aínda está a suceder, con novos arrecifes e illas lentamente creadas e as antigas ampliadas ou fusionadas. A taxa de recuperación actual é de entre 4 e 10 milímetros ao ano. Porque as illas están compostas principalmente de granito e gneis, dous tipos moi duros de rocha, a erosión é significativamente máis lenta que o rebote. Non obstante, debido á súa localización sur, o efecto do rebote posglacial é menor que, por exemplo, en Kvarken (finlandés: Merenkurkku) máis ao norte.

A área do mar é superficial, cunha profundidade media de 23 m. A maioría das canles non son navegables para buques grandes.

Existen tres formacións semellantes a un cráter no arquipélago. Un deles, Lumparn en Åland, é un verdadeiro cráter de impacto. () As outras dúas formacións son intrusións. a máis destacada é a Intrusión Åva no municipio de Brändö, que destaca facilmente nas fotos de satélites e en mapas de alta resolución. () A outra formación similar atópase en Fjälskär entre as illas principais de Houtskär e Iniö. ()

 Historia 
miniatura|A igrexa de Jomala data do século XIII e é a igrexa parroquial máis antiga de Finlandia.

 Prehistoria 

As illas comezaron a levantarse da auga fai 10.000 anos. Nesa etapa o estreito danés pechouse e o actual mar Báltico era o lago Ancylus de auga doce. A auga ao redor das illas converteuse de doce a salobre ao redor de 7.600 anos atrás, cando a auga salgada do mar do Norte penetrou no Báltico polos estreitos recentemente abertos. O resto arqueolóxico máis antigo atopado en Dragsfjärd remóntase a ca. 4000 aC e representan a cultura de Pit-Comb Ware. Durante ese período o arquipélago exterior estaba formado polos puntos máis altos das illas principais de Houtskari, Korppoo e Nauvo. Debido ao axuste posglacial, todo o arquipélago ergueuse aproximadamente 25 m, desde entón, ampliando as illas existentes e creando moitas máis.

 Dominio sueco 

Durante os séculos XII e XIII Suecia controlou o mar do Arquipélago. Ao mesmo tempo, o cristianismo comezou a estenderse a Finlandia, partindo do arquipélago e da zona costeira adxacente. As illas ocupan unha posición estratéxica, protexendo os accesos a Estocolmo, Turku e todo o Golfo de Botnia. Por iso, foron fortificadas polo imperio sueco durante a Idade Media. Unha ruta postal real atravesaba as illas setentrionais nos séculos XVI e XVII.

En 1808 estalou a guerra de Finlandia entre Suecia e Rusia. En abril tropas rusas ocuparon o arquipélago, incluíndo Åland. Pouco despois os veciños locais, enfurecidos pola confiscación de buques, se rebelaron. Axudados polas tropas de Suecia, o arquipélago foi liberado das tropas rusas en maio. As tropas suecas entón usaron as illas como zona de estadía para a reconquista da Finlandia continental. O arquipélago permaneceu baixo control sueco ata o final da guerra, pero no posterior Tratado de Fredrikshamn en 1809 Suecia foi forzada a ceder a zona xunto co resto de Finlandia. O Mar do Arquipélago formou parte do Gran Ducado de Finlandia baixo o Imperio Ruso.

 Gran Ducado de Finlandia 

Durante a guerra de Crimea, unha forza Anglo-Francesa atacou e destruíu o castelo de Bomarsund. Na convención de Åland de 1856 o lado Åland do arquipélago foi desmilitarizado. Os rusos trasladaron as tropas ao área en 1916, e durante os seguintes 5 anos houbo presenza militar rusa ou finlandesa en Åland.

 Finlandia independente 

Finlandia obtivo a súa independencia de Rusia en 1917. Pouco despois, os habitantes de fala sueca das Illas Åland, na parte occidental do Arquipélago, apelaron a Suecia para que se anexara as illas. A solicitude recibiu apoio mixto en Suecia, o que provocou á crise de Åland. Reclamouse a intervención da Liga das Nacións para resolver a situación e, en 1921, a Liga concedeu a soberanía de todo o arquipélago a Finlandia, a pesar das obxecións da maioría de Ålanders. Non obstante, Åland recibiu unha ampla autonomía e reafirmouse o seu status de desmilitarizada.

En 1939 a Unión Soviética atacou Finlandia na Guerra de inverno. Ao final da guerra en 1940 Finlandia viuse obrigada a alugar Hanko no extremo oriental do Mar do Arquipélago á Unión Soviética como base militar. En 1941 estalou a Guerra de Continuación. Finlandia enviou tropas a Åland para protexerse dunha posible invasión soviética, que non se materializou. O exército finlandés tamén sitiou Hanko, que foi evacuado pola Unión Soviética ese ano. As tropas finlandesas permaneceron en Åland ata o final da guerra en 1944.

En 1995 Finlandia converteuse en membro da Unión Europea. O referendo sobre a membrecía realizouse por separado en Åland, provocando á posibilidade de diferentes resultados. Un rexeitamento á adhesión á Unión Europea polos Ålanders crearía unha situación similar á de Groenlandia, que é unha rexión autónoma de Dinamarca pero que non forma parte da UE. Con todo, a adhesión aceptouse en ambos referendos.

 Galería de imaxes 

Notas

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 
 Southwestern Archipelago National Park
 Turku Archipelago
 Steamship s/s Ukkopekka cruise Naantali-Turku
 Interactive map of the ferries in Finland
 All guest harbors in the Archipelago of Turku and Aland
 Archipelago Research Institute (In English)
 The official webpage of Åland (in English)
 Bicycling in the Archipelago (French, English, Spanish)

Categoría:Mares do Océano Atlántico