Factor XI

O factor XI ou antecedente de tromboplastina plasmática é o cimóxeno do factor XIa, un dos  encimas da fervenza da coagulación do sangue. Como moitos outros factores de coagulación, é unha serina protease. Nos humanos, o factor XI está codificado no xene F11 do cromosoma 4.

 Función 

O factor XI (FXI) prodúcese no fígado e circula como homodímero na súa forma inactiva. A vida media no plasma do FXI é de aproximadamente 52 horas. O factor cimóxeno é activado dando o factor XIa por acción do factor XIIa (FXIIa), a trombina e o propio FXIa; debido a esta activación polo FXIIa, o FXI é un membro da "vía de contacto" (que inclúe o cininóxeno de alto peso molecular (HWMK), a precalicreína, o factor XII, o factor XI e o factor IX).

O factor XIa activa o factor IX por clivaxe selectiva dos enlaces peptídicos  Arg-Ala e Arg-Val. o factor IXa, á súa vez, forma un complexo co factor VIIIa (FIXa-FVIIIa) e activa o factor X.

Entre os inhibidores do factor XIa están o inhibidor da protease dependente da proteína Z (ZPI, un membro da clase de proteínas do inhibidor da serina protease/serpina), que é independente da proteína Z (porén, a súa acción sobre o factor X é dependente da proteína Z, de aí o seu nome).

 Estrutura 

Aínda que se sintetiza como unha soa cadea polipeptídica, o FXI circula como homodímero. Cada unha das cadeas ten un peso molecular relativo de aproximadamente 80 000. A concentración no plasma sanguíneo de FXI é de 5 μg/mL, correspondente a unha concentración de plasma (de dímeros FXI) de aproximadamente 30 nM.
O xene FXI ten unha lonxitude de 23 kb, ten 15 exóns, e encóntrase no cromosoma 4 na posición 4q32-35.

O factor XI consta de catro dominios mazá, que crean unha plataforma discoidal arredor da base dun quinto dominio catalítico de serina protease.
Un deles contén un sitio de unión para a trombina, outro teno para o cininóxeno de alto peso molecular, o terceiro para o factor IX, a heparina e a glicoproteína Ib e o cuarto está implicado en formar o factor XI homodímero, incluíndo un residuo de cisteína que crea un enlace disulfuro.

No homodímero, os dominios mazá crean dúas plataformas discoidais conectadas en ángulo, cos dominios catalíticos sobresaíndo a cada lado do dímero.

A activación pola trombinqa ou o factor XIIa conséguese por clivaxe dos enlaces peptídicos Arg369-Ile370 de ambas as subunidades do dímero. Isto ten como resultado un despegamento parcial do dominio catalítico dos dominios mazá discoidais, aínda ligados ao cuarto dominio por un enlace disulfuro, pero agora máis lonxe do terceiro dominio. Isto crese que expón o sitio de unión do factor IX do terceiro dominio mazá, o que permite a actividade de protease do factor XI sobre el.

 Papel en enfermidades 

A deficiencia de factor XI causa a pouco frecuente hemofilia C; esta doenza dáse sobre todo entre xudeus asquenacís e crese que afecta aproximadamente ao 8% desa poboación. Menos comunmente, a hemofilia C pode encontrarse en xudeus con devanceiros iraquís e nos árabes de Israel. A condición foi descrita noutras poboacións arredor do 1% dos casos. É un  trastorno autosómico recesivo. Presenta poucas hemorraxias espontáneas, pero os procedementos cirúrxicos poden causar unha excesiva perda de sangue, e requírese profilaxia.

Tamén se poden observar baixos niveis de factor XI en moitas outras doenzas, como a síndrome de Noonan.

Altos niveis do factor XI foron implicados na trombose, aínda que non se sabe seguro o que determina estes niveis e o grave que é o estado procoagulante.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Outros artigos 
Vía de activación por contacto (tamén chamada vía intrínsica)
Vía do factor dos tecidos (tamén chamada vía extrínsica)

 Bibliografía 























 Ligazóns externas 
 A base de daton en liña MEROPS para as peptidases e os seus inhibidores: S01.213 

Categoría:Hidrolases
Categoría:Coagulación do sangue