Phaseolus

miniatura|Phaseolus coccineus en Otto Wilhelm Thomé, Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz, 1885.
miniatura|Phaseolus vulgaris en Louis Benoît van Houtte, Flore des serres et des jardins de l'Europe, 1867-1868.

Phaseolus é un xénero na familia Fabaceae (Leguminosae) cunhas 90 especies  aceptadas, das máis de 600 descritas, todas nativas das Américas.Phaseolus en The Plant List
A especie máis popular é Phaseolus vulgaris, os seus froitos e sementes son coñecidos vulgarmente como feixóns, ou fabas. Tamén pertencen a este xénero a faba de tres anos (Phaseolus coccineus) e mais a faba de Lima ou feixón de Lima (Phaseolus lunatus)Recomendación do Servizo de Normalización Lingüística da USC.

 Descrición 
Son herbas rubideiras volúbeis, erectas ou rastreiras, perennes ou anuais, a miúdo cubertas de pelos con ganchos. As follas son trifolioladas, con folíolos enteiros ou  lobados e con estípulas persistentes. As flores están dispostas en acios axilares inseridos nos nós inchados, con brácteas persistentes ou caedizas. Teñen cáliz campanulado ou brevemente tubuloso, bilabiado co labio superior de 2 sépalos soldados e o inferior de 3. A corola, de cor violácea, azul, avermellada, amarela, ou de varios tons, con estandarte suborbicular, reflexo e ocasionalmente con apéndices na base; as ás, de forma obovada ou oblonga, adhiren á quilla que é lineal, con bico longo, espiralmente torta. Os estames, en número de 10, son diadelfos (9 soldados + 1 ceibo), e o xineceo ten o estilo torto de polo menos 360º, con estigma alongado e oblicuo. O froito é un legume lineal ou oblongo, comprimido ou cilíndrico, polispermo, de 2 até moitas sementes oblongas ou reniformes, con estrofíolo e fío cortamente lineal, de xerminación epí ou hipóxea.Phaseolus en Flora of China
 Filoxenia
Análises filoxenéticas do xénero, baseado en datos morfolóxicos e moleculares, conclúen que todas as especies pertencen a 8 clados diferenciados morfóloxica, ecolóxica ou bioxeograficamente, excepto unhas 5 especies enigmáticas (Phaseolus glabellus, P. macrolepis, P. microcarpus, P. oaxacanus e P. talamancensis) que non entran claramente en ningunha destas divisións, e están só debilmente relacionados co clado de P. Tuerckheimii.Delgado-Salinas A., Bibler R., Lavin M., Phylogeny of the genus Phaseolus (Leguminosae): a recent diversification in an ancient landscap.

 Distribución 
O xénero está conformado por preto de 90 especies endémicas  do continente americano que medran a altitudes comprendidas entre 700 e 2000 msnm), en terras baixas secas ou húmidas, piñeirais e carballeiras así como selvas húmidas desde o sueste do Canadá até o norte da Arxentina.
As especies bravas están distribuídas desde o norte de México até o centro da Arxentina atopándose marcadas diferenzas morfolóxicas e moleculares entre os dous extremos da súa distribución xeográfica.
Cinco especies foron domesticadas de maneira independente a partir de distintas especies bravas americanas. P.vulgaris, P. lunatus, P. polyanthus, P.acutifolius e P. coccineus: as dúas primeiras foron obxecto de múltiples domesticacións nos Ándes meridionais e México-Centroamérica; a terceira, e a menos influenciada pola domesticación, áchase en México, Mesoamérica, o Caribe e América do Sur (até o norte do Perú); e as dúas últimas corresponden a México, o sur-oeste dos Estados Unidos e Centroamérica.

 Usos 
Os feixóns son un dos cultivos máis antigos do mundo. Xunto co millo e maila iuca, foron un alimento básico dominante das Américas durante milenios.

Da planta consómense as follas e vaíñas, e especialmente as sementes maduras e/ou secas, que son unha importante fonte proteica -por exemplo, uns 20% do peso seco de Phaseolus vulgaris-  en zonas tropicais, subtropicais e tépedas, primeiro en América e, despois da súa introdución en Europa en épocas colombianas, no resto do mundo.

 Subdivisións 
O xénero está subdividido nunhas 15 seccións:Lewis G, Schrire B., Mackinder B. & Lock M., Legumes of the World, Kew Royal Botanic Gardens, 577 pp, 2005
 Especies non incluídas
 Phaseolus augusti  Harms
 Phaseolus carteri Freytag & Debouck
 Phaseolus diversifolius Pittier
 Phaseolus glabellus Piper
 Phaseolus lignosus Britton
 Phaseolus microcarpus Mart.
 Phaseolus mollis Hook. f.
 Phaseolus pachyrrhizoides  Harms
 sect. Acutifolii: con 2 especies e 2 variedades aceptadas dos 6 táxones descritos.
 ₴ Especies aceptadas:
 Phaseolus acutifolius  A. Gray
 Phaseolus parvifolius Freytag
 sect. Bracteati
 Phaseolus macrolepis Piper
 Phaseolus talamancensis Debouck & Torres González
 sect. Brevilegumeni
 Phaseolus campanulatus Freytag & Debouck
 Phaseolus oligospermus  Piper
 Phaseolus tuerckheimii  Donn. Sm.
 sect. Chiapasana
 Phaseolus chiapasanus Piper
 sect. Coccinei
 Phaseolus coccineus L.
 sect. Coriacei
 Phaseolus maculatus Scheele
 Phaseolus reticulatus  Freytag & Debouck
 Phaseolus venosus  Piper
 sect. Digitati
 Phaseolus albiflorus Freytag & Debouck
 Phaseolus albiviolaceus  Freytag & Debouck
 Phaseolus altimontanus Freytag & Debouck
 Phaseolus neglectus F. J. Herm.
 Phaseolus trifidus  Freytag
 sect. Falcati
 Phaseolus leptostachyus Benth.
 Phaseolus macvaughii A. Delgado
 Phaseolus micranthus Hook. & Arn.
 Phaseolus opacus  Piper
 Phaseolus persistentus  Freytag & Debouck
 sect. Minkelersia
 Phaseolus amabilis Standl.
 Phaseolus amblyosepalus (Piper) C. V. Morton
 Phaseolus anisophyllus (Piper) Freytag & Debouck
 Phaseolus nelsonii  Maréchal et al.
 Phaseolus parvulus  Greene
 Phaseolus pauciflorus Sessé & Moc. ex G. Don
 Phaseolus perplexus  A. Delgado
 Phaseolus plagiocylix  Harms
 Phaseolus pluriflorus  Maréchal et al.
 Phaseolus tenellus  Piper
 sect. Paniculati
 Phaseolus acinaciformis  Freytag & Debouck
 Phaseolus albinervus Freytag & Debouck
 Phaseolus dasycarpus Freytag & Debouck
 Phaseolus jaliscanus Piper
 Phaseolus juquilensis A. Delgado
 Phaseolus longiplacentifer Freytag
 Phaseolus lunatus L., lle haricot de Lima
 Phaseolus maculatifolius Freytag & Debouck
 Phaseolus marechalii A. Delgado
 Phaseolus nodosus  Freytag & Debouck
 Phaseolus polystachios  (L.) Britton et al.
 Phaseolus rotundatus  Freytag & Debouck
 Phaseolus salicifolius  Piper
 Phaseolus scrobiculatifolius  Freytag
 Phaseolus sonorensis  Standl.
 Phaseolus xolocotzii  A. Delgado
 sect. Pedicellati
 Phaseolus esperanzae  Seaton
 Phaseolus grayanus Wooton & Standl.
 Phaseolus laxiflorus Piper
 Phaseolus oaxacanus  Rose
 Phaseolus pedicellatus  Benth.
 Phaseolus polymorphus  S. Watson
 Phaseolus purpusii  Brandegee
 Phaseolus pyramidalis  Freytag
 Phaseolus scabrellus  Benth. ex S. Watson
 Phaseolus teulensis  Freytag
 sect. Phaseolus: con 72 taxons descritos, dos cales 6 especies e 25 taxons infra-específicos están aceptados e o resto son meros sinónimos.
 ₵ Especies aceptadas:
 Phaseolus albescens McVaugh ex Ramirez-Delgadillo & A. Delgado
 Phaseolus coccineus L.
 Phaseolus costaricensis Freytag & Debouck
 Phaseolus dumosus Macfad.
 Phaseolus persistentus Freytag & Debouck
 Phaseolus vulgaris L.
 sect. Revoluti
 Phaseolus leptophyllus G. Don
 sect. Rugosi
 Phaseolus angustissimus A. Gray
 Phaseolus filiformis Benth.
 sect. Xanthotricha
 Phaseolus esquincensis  Freytag
 Phaseolus gladiolatus Freytag & Debouck
 Phaseolus hintonii A. Delgado
 Phaseolus magnilobatus Freytag & Debouck
 Phaseolus xanthotrichus  Piper
 Phaseolus zimapanensis  A. Delgado

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Fabaceae
 Legume

Categoría:Wikipedia:Todos os artigos que requiren referencias
Categoría:Wikipedia:Artigos que requiren referencias desde unha data descoñecida

Categoría:Taxons descritos por Linné