Edil curul

O edil curul (en latín, aedilis) era unha maxistratura da antiga Roma. Era un chanzo do cursus honorum ou carreira política, ocupando un lugar intermendio entre o pretor e o cuestor e eran designados polos Comicios Tribunados. Orixinalmente, esta maxistratura duraba un ano, para posteriormente pasar a ser cuadrienal e, na época de Xulio César, chegou a durar 6 anos.

 Traxectoria 

 Orixe 
Aparece no 367 a. C., durante a República Romana, ao mesmo tempo que a pretura, coa tarefa inicial de organizar algunhas celebracións. Era unha maxistratura de 2 persoas reservada inicialmente só para patricios, aínda que 3 anos despois foron admitidos tamén os plebeos. Dende ese momento, exerceron a maxistratura alternativamente patricios e plebeos; posteriormente a designación foi independente da clase mais no 541 ab urbe condita (212 a. C.) volveuse á súa designación alternativa (patricios nos anos impares e plebeos nos anos pares). Máis tarde asumiron funcións policiais, sanitarias, morais, abastecementos, mercados, prezos, calidade, e organización de xogos. 
No entanto, as diferenzas entre curules e non curules fóronse acurtando e, si xa de por si é difícil distinguir entre as funcións dos edís das doutros maxistrados, aínda máis complicado é distinguir entre as función ou tarefas dos edís plebeos e dos curules. De tódolos xeitos, hai constancia de que había xogos e festividades asociadas especificamente a un tipo de edil. Por exemplo os Xogos Plebeos -Ludi Plebeii- eran administrados exclusivamente polos edís plebeos mentres que os Ludi Magni, Ludi Scenici e os Ludi Megalenses polos curules. 

O adxectivo de curul débese á cadeira de marfil na que tiñan dereito a se sentar para exerce-las súas funciónsMiddleton (1790), p. 93. Plutarco explica a elección dos edís e sinala que os edís curules toman o seu nome da cadeira curul ou sella curulis: 

 Competencias 
As súas competencias principais eran tres: 
 Cura urbis. Labor de policía e de mantemento da orde pública.
 Cura ludorum. Organización dos xogos e das festas públicas.
 Cura annonae. Controlar o abastecemento de cereais e os prezos, e dos pesos e medidas. Tamén inspeccionaban o mercado de escravos e gandos. 
 Outras competencias: a imposición de multas en virtude da coercitio, pero estaban sometidos a la provocatio ad populum perante os comicios por tribos; tamén tiñan xurisdición civil e criminal e a capacidade de resolver os preitos menores relacionados co comercio, sobre todo dos contratos de compravenda de animais e escravos nos negocios das prazas dos mercados,Betancort (2007), p. 68 sempre baixo a supervisión do Pretor urbano; e levar a cabo unha regulación en materias de vicios ocultos.
Entre as diferentes características e beneficios outorgados aos edís atópanse numerosos poderes e atribucións. Os edís curules tiñan distintos privilexios como o de poder sentar na sella curulis, ou vestir a toga praetexta. Posuían, ademais, o Ius Imaginum ou dereito de gardar en casa as estatuas dos antepasados ilustres. Tiñan en exclusiva o Ius Edicendi, é dicir, o dereito a promulgar edictos -edicta-.

 Evolución 
Os edís quedaron moi postergados durante o Imperio do mesmo xeito que sucedeu con moitos outros cargos orixinados na República. Así, Augusto desposuíunos de varias atribucións, asignándolles varios dos seus labores a maxistrados de menor rango pero especializados nas devanditas tarefas. No entanto, este emperador conferiría aos curules novas misións, como a de apagar lumes, para o que lles dotou dun exército de 600 escravos. Non moito máis tarde esa misión pasaría a encomendarse ao Praefectus Vigilum. O cargo de edil extinguiuse definitivamente no século III, baixo o mandato de Alexandre Severo.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 




Categoría:Dereito romano
Categoría:Maxistrados da Roma antiga
Categoría:Edís romanos