José Miguélez Pampín

José Miguélez Pampín, nado en Barazón (Santiso) o 15 de xaneiro de 1891 e finado en Madrid o 10 de xullo de 1944, foi un compositor, organista, musicólogo, teólogo e lingüista galego. Exerceu notable influencia no modelo español de órgano ligado ao cecilianismo durante o primeiro terzo do século XX e contribuíu igualmente ao desenvolvemento desta estética na Pontevedra do período circundante á Guerra Civil.

 Traxectoria 
Foi fillo do mestre de escola Miguel Miguélez Cagide, quen exercía tamén ocasionalmente como director dunha pequena agrupación bandística. Do seu pai aprende solfexo a unha idade temperá, así como os primeiros rudimentos dos instrumentos de vento metal como intérprete de fliscorno tenor. Aos 15 anos ingresou como postulante na Orde da Mercé no convento de Sarria, onde realiza a profesión de votos temporais no ano 1908. Ao ano seguinte trasladouse ao Convento de San Xoán de Poio, en cuxo seminario maior cursou os estudos de Filosofía e Teoloxía, e ampliou os seus estudos musicais da man do pianista e profesor Agustín Salvador, da veciña localidade de Pontevedra. En 1912 realizou a profesión de votos solemnes e ordenouse presbítero en 1914.

A súa capacidade de aprendizaxe e entusiasmo lévano a exercer destacablemente como mestre de coro na congregación de Poio a partir do ano 1909. Neste contexto descubriu os autores ligados ao movemento ceciliano en auxe naquel momento e chegou a realizar algunhas das primeiras interpretacións públicas en España de obras de Lorenzo Perosi, Oreste Ravanello ou Luigi Bottazzo.

En 1919, grazas ás súas aptitudes musicais –especialmente como organista–, trasladouse á Residencia de la Buena Dicha de Madrid onde o padre Pío Uribe, superior da congregación, o animou a ampliar os seus estudos musicais cun profesor de renome. O padre Miguélez contacta con Manuel de Falla, pero este debido aos seus compromisos négase a aceptalo como alumno e derivouno a Joaquín Turina. Con Turina estuda harmonía, contrapunto, fuga e orquestración e pronto comezou a publicar diversas pezas corais de temática relixiosa a través da revista La Merced e as casas editoriais Fuentes y Asenjo e Unión Musical Española.

Os anos en Madrid foron os máis frutíferos da súa carreira debido ao gran número de contactos profesionais que a gran cidade lle permitiu establecer. Cara a 1921 coñeceu o organeiro alemán Albert Merklin (sobriño do construtor Joseph Merklin), que emigrara desde Alemaña fuxindo da guerra e que, tras traballar durante cinco anos nos talleres vascos da fábrica de órganos de Eleizgaray y Compañía, se trasladara a Madrid coa expectativa de establecerse pola súa conta. Miguélez, ávido de saber, pronto fai amizade con Merklin e comeza a interesarse polos aspectos técnicos e construtivos do órgano. Este interese derivou anos máis tarde na publicación de diversos artigos divulgativos de organería, destinados eminentemente a intérpretes, nas revistas España Sacro Musical e Tesoro Sacro Musical.

En novembro de 1931, tras verse implicado tanxencialmente nunha manobra en contra do réxime republicano, fiu deportado por un ano á localidade de Villarroya de los Pinares (provincia de Teruel) e ao seu regreso, co fin de afastalo do clima político da capital, é trasladado de novo ao Convento de San Xoán de Poio. Xa nos seus anos de madurez, estableceu contacto con algúns dos personaxes máis relevantes da Pontevedra do período circundante á guerra civil española, como Antonio Blanco Porto, Antón Iglesias Vilarelle ou Luis María Fernández Espinosa.

Ademais de exercer como profesor de Sagradas Escrituras e Linguas clásicas no seminario maior de Poio e como director da Schola Cantorum deste convento mercedario, atopa o seu espazo no ambiente cultural pontevedrés non só como eminente director de canto gregoriano, polifonía clásica e dos autores cecilianistas, senón tamén como autor de música profana destinada á Sociedad Coral Polifónica de Pontevedra.

No seu afán por renovar o ambiente musical no convento, en 1941 inicia a través do seu amigo Rafael Puignau as xestións para a adquisición dun novo órgano para Poio que substituíse o pequeno instrumento da casa Walcker Orgelbau de 1921. Nunha viaxe a Madrid para discutir os detalles do novo instrumento na sede comercial da recentemente fundada Organería Española, S.A. falece inesperadamente por causas descoñecidas.

 Obras 
 Vocais 
 Sacras 
 Fabordóns 
 Aestimatus sum
 Amicus meus
 Angellus Domini
 Animam meam
 Astiterunt reges
 Caligaverunt
 Cum transisset
 Dirupiste Domine
 Dum jaceret Petrus
 Ecce quomodo
 Ecce vidimus eum
 Eram quasi
 In monte Oliveti
 Jerusalem
 Jesum tradidit
 Judas Mercator
 O vos omnes
 Omnes amici mei
 Plange quasi virgo
 Recessit pastor
 Seniores populi
 Sepulto Domino
 Sicut ovis
 Tanquam ad latronen
 Tenebrae factae
 Tradiderunt me
 Tristis est
 Una hora
 Unus ex discipulis
 Velum templi scisum
 Vinea mea electa

 Misas 
 Misa en honor a la Virgen de la Merced, para dúas voces e órgano
 Misa Cantemus Domino, para tres voces e órgano
 Misa Jubilemus Deo, para dúas voces brancas
 Misa de Requiem, para catro voces e órgano (incompleta)

 Himnos 
 Himno del obrero católico
 Apóstoles de Cristo
 Himno al Buen Pastor
 Himno a San Enrique Emperador

 Profanas 
 Barcarola mercedaria
 Vexo Vigo, vexo Cangas
 Fuliada
 O meu pandeiriño
 Do queixo non che me queixo

 Instrumentais 
 Música de cámara 
 Letanía, para cuarteto de corda

 Orquestral 
 Aires d'a terra, para orquestra de corda (incompleta)
 Sinfonía gallega (perdida)
 Instrumentación de la misa Hoc es enim corpus meum de Lorenzo Perosi (incompleta)

 Notas e referencias 
Notas

Referencias

 Véxase tamén 

 Bibliografía 









Categoría:Nados en Santiso
Categoría:Nados en 1891
Categoría:Finados en 1944
Categoría:Compositores de Galicia
Categoría:Musicólogos de Galicia
Categoría:Teólogos de Galicia
Categoría:Organistas
Categoría:Mercedarios de España
Categoría:Personalidades de Galicia sen imaxes