Domo de lava

miniatura|dereita|Un dos Cráteres de Mono, un exemplo de domo de riolita.
En vulcanoloxía, un domo de lava ou domo volcánico é unha protrusión con forma de montículo ou cúpula aproximadamente circular orixinado pola lenta extrusión de lava viscosa nun volcán. A xeoquímica dos domos de lava pode variar de basáltica a riolítica aínda que a maioría dos domos conservados adoitan ter un alto contido de sílice. A forma característica de domo atribúese á alta viscosidade que impide que a lava flúa a moita distancia. Esta alta viscosidade pode deberse a dúas posibles razóns: que o magma teña altos niveis de sílice, ou á desgasificación dun magma fluído. Como os domos viscosos basálticos e andesíticos meteorízanse rápido e doadamente, rompen coa irrupción de máis lava fluída, e a maioría dos domos conservados teñen un alto contido de sílice e constan de riolita ou dacita.

Suxeriuse a existencia de domos de lava en Marte nalgunhas estruturas da súa superficie que teñen esa forma na parte oeste de Arcadia Planitia e en Terra Sirenum.

 Dinámica dos domos 
miniatura|Domos de lava no cráter do Monte St. Helens

Os domos de lava evolucionan de maneira impredicible debido á dinámica non linear causada pola cristalización e desgasificación da lava moi viscosa no conduto magmático do domo. Os domos sofren varios procesos, como o crecemento, colapso, solidificación e erosión.

Os domos de lava crecen por crecemento do domo endóxeno ou exóxeno. O primeiro implica a expansión do interior do domo para acomodar nova lava e o último refírese á acumulación superficial da lava. É a gran viscosidade da lava que impide que flúa lonxe do punto de saída polo que foi extruída, creando unha forma similar a unha cúpula de lava pegañosa que despois arrefría lentamente in situ. Os domos poden chegar a ter alturas de varios centos de metros, e poden crecer lentamente e de forma estable durante meses (por exemplo, o volcán Unzen), anos (por exemplo o volcán Soufrière Hills) ou mesmo séculos (por exemplo, o volcán Monte Merapi). As partes laterais desta estrutura están formadas por entullos rochosos inestables. Debido á acumulación intermitente de presión dos gases, os domos en erupción poden ás veces experimentar co tempo episodios de erupción explosiva. Se parte do domo de lava colapsa cando aínda está fundido, pode producir fluxos piroclásticos, que son unha das formas máis letais de fenómenos volcánicos. Outros perigos asociados cos domos de lava son a destrución de bens, incendios forestais e lahares desencadeados por un fluxo piroclástico en zonas con barro, neve ou xeo. Os domos de lava soa unha das características estruturais principais de moitos estratovolcáns en todo o mundo. Os domos de lava son proclives a explosións perigosas pouco comúns, xa que contñen lava riolítica rica en sílice.

Entre as características das erupcións dos domos de lava están unha sismicidade pouco profunda de longo período e híbrida, que se atribúe ao exceso de presións de fluídos na cámara magmática que contribúe á súa formación. Outras características dos domos de lava son a súa forma semiesférica, ciclos de crecemento dos domos ao longo de grandes períodos de tempo e o comezo repentino de actividade explosiva violenta. A velocidade media de crecemento dun domo pode utilizarse como un indicador aproximado da subministración de magma, pero non mostra unha relación sistemática coa temporización e características das explosións dos domos de lava.)

 Relevos relacionados 
miniatura|Foto que mostra o criptodomo voluminoso que fixo protrusión no Monte St. Helens no 27 de abril de 1980.

 Criptodomos 
Un criptodomo (do grego κρυπτός, kryptos, 'oculto') é unha estrutura con forma de domo creada por acumulación de magma viscoso a unha profundidade baixa sen asomar ao exterior. Un exemplo de criptodomo formouse na erupción do Monte St. Helens en maio de 1980, na cal a erupción explosiva empezou despois de producirse un desprendemento de terras que fixo que caese a ladeira do volcán, orixinando unha descompresión explosiva do criptodomo subterráneo, que quedou exposto.

 Coulées de lava 
miniatura|esquerda|Domos de fluxos de coulée de dacita no Cerro Chao (centro esquerda), no norte de Chile, vistos desde o satélite Landsat 8. 
As coulées son domos de lava que fluíron certa distancia desde a súa posición orixinal, polo que lembran tanto a domos de lava coma a fluxos de lava.

O maior fluxo de dacita do mundo que se coñece é o do complexo do domo de dacita do Chao, un enorme domo-fluxo de coulée entre dous volcáns no norte de Chile. Este fluxo ten uns  14 km de longo, ten características de fluxo obvias, como cristas de presión, e unha fronte de fluxo de 400 m de alto (a liña escura ondulada na parte inferior esquerda).Chao dacite dome complex at NASA Earth Observatory Hai outro importante fluxo de coulée na ladeira do volcán Llullaillaco, na Arxentina,Coulées! de Erik Klemetti, profesor asistente de Xeociencias na Universidade Denison. e outros exemplos nos Andes.

 Exemplos de domos de lava 
+ Domos de lava Nome dos domos de lava  País  Área volcánica  Composición  Última erupciónou episodio de crecemento  Domo de lava do Chaitén  Chile  Zona volcánica sur  Riolita  2009  Domos de lava de Ciomadul  Romanía  Cárpatos  Dacita  Plistoceno  Domos de lava de Cordón Caulle  Chile  Zona volcánica sur  Riodacita a riolita  Holoceno  Domo de lava do volcán Galeras  Colombia  Zona volcánica norte  Desoñecido  2010 Domo de lava do Katla  Islandia  Punto quente de Islandia  Riolita  de 1999 en adianteEyjafjallajökull and Katla: restless neighbours  Pico Lassen  Estados Unidos  Arco volcánico das Cascadas  Dacita  1917  Domos de lava do Monte Meager  Canadá  Arco volcánico das Cascadas  Dacita  2350 a.C.  Domo de lava do Monte Merapi  Indonesia  Arco da Sonda  Descoñecido  2010  Nea Kameni  Grecia  Arco volcánico do sur do Exeo  Dacita  1950  Domo de lava de Novarupta  Alasca (Estados Unidos)  Arco das Aleutianas  Riolita  1912  Domos de lava de Nevados de Chillán  Chile  Zona volcánica sur  Dacita  1986  Puy de Dôme  Francia  Cadea dos Puys  Traquita  ca. 5760 a.C.  Domo de lava do Santa María  Guatemala  Arco volcánico de América Central  Dacita  2009  Domo de lava de Sollipulli  Chile  Zona volcánica sur  Andesita a dacita  1240 ± 50 anos Domo de lava de Soufrière Hills  Montserrat  Antillas menores  Andesita  2009  Domos de lava do Monte Saint Helens  Estados Unidos  Arco volcánico das Cascadas  Dacita  2008  Domo de lava do Torfajökull  Islandia  Punto quente de Islandia  Riolita  1477  Domos de lava de Tata Sabaya  Bolivia  Andes  Descoñecido  ~ Holoceno  Tate-iwa  Xapón  Arco do Xapón  Dacita  Mioceno Domos de lava de Valles  Estados Unidos  Montañas Jemez  Riolita  50 000-60 000 a.C. Domo de lava da illa Wizard  Estados Unidos  Arco volcánico das Cascadas  RiodacitaMap of Post-Caldera Volcanism and Crater Lake  USGS Cascades Volcano Observatory. Retrieved 2014-01-31.  2850 a.C.

 Notas 

 Véxaste tamén 

 Ligazóns externas 
 Global Volcanism Program: Domos de Lava 
 Fotoglosario da USGS de termos volcánicos: domo de lava

Categoría:Vulcanoloxía