A semana na cultura popular galega

Como acontece noutras culturas, en Galicia tamén estivo presente a vella preocupación supersticiosa polos días faustos e infaustos, felices e infelices. A seguir recóllense crenzas, refráns e cantigas que recollen a pegada da semana na cultura popular galega.

 A semana 
 Refraneiro
 Cando a semana está de piollos, no val mudar a camisa Eladio Rodríguez González, s. v. semana..
 Día tras día, semana ó cabo Eladio Rodríguez González, s. v. día..
 Na semana da Ascensión, tres días carne e tres días non .
 Na semana de Ramos lava os teus panos; que na de Pasión, ou poderás ou non .
 Toda a semana bambeouse, e o sábado arremangouse .

 Cantigueiro
 Cunha codia de pan quente,/ unha sardiña salgada/ e o abrazo dunha nena/ pasa un home unha somana Xaquín Lorenzo Fernández, 221..

 O luns 
O día indicado para cortarse as uñas é o luns, porque así non se sofre de dores de cabeza nin de dores de moas .

 Refraneiro
 Lus e martes son dous días, cuarta e quinta xa o saberás, viernes non comerás carne e sábado ir á montería e domingo á misa, esa é a vida de Xan Elixio Rivas Quintas (1978)..
 Lus marcha, martes chega, cuarta aguza, quinta talla, sesta carga e sábado chega meu primo Xan cun carro de leña .
 Mozo de luns e bois de sábado non valen un ochavo.
 Neno domingueiro renega do luns Eladio Rodríguez González, s. v. neno..
 O luns e o martes lava a curiosa; o mércores e o xoves, a envexosa; e o sábado, a preguizosa.
 O luns érgome, o martes cálzome, e o miércoles vístome Eladio Rodríguez González, s. v. luns..
 O luns levántome, e o martes arremángome .
 O lus mollo, o martes lavo, o miércoles seco, o viernes peneiro, o sábado amaso; e o domingo, que eu fiaría, todos me din que estou noutra semana e que xa non é día .
 O mariñeiro, o domingo, bo zapato e boa media, e o luns pola mañanciña vai descalzo pola area.

 Cancioneiro
 Cásate, Xan, en domingo,/ estarás o luns de voda,/ o martes traballarás,/ e acabouse a festa toda Antón Fraguas, 49.
 Cásate Xan en domingo,/ estarás o luns de voda/ e o martes traballarás / para que folgue túa dona.
 Hoxe é luns, mañán é martes, / cuarta feira logo vén,/ de mañán en oito días/ éche a semana que vén.
 Hoxe é sábado alegre,/ mañán domingo trunfante,/ pasado é lunes triste/ para el pobre trabajante José Pérez Ballesteros I,105. Ballesteros anota no último verso: “La j de esta palabra la ha oído pronunciar el colector como g y también como en castellano”..
 Lus e martes son dous días,/ coarta e quinta xa o sabías;/ pensei, miña queridiña,/ que tantiño me querías Xaquín Lorenzo Fernández, 91. No orixinal: xó sabías..
 O anelo que me deches/ con tres pedriñas azus/ solo me durou tres días:/ sábado, domingo e lus Xaquín Lorenzo Fernández, 114. No orixinal: azús, dias, lús..
 O mariñeiro o domingo / bo zapato e boa media, / o luns pola mañanciña / vai descalzo pola area.

 O martes 
O martes tense por día especialmente nefasto, como tamén o é o día 13 de cada mes , e así queda recollido no refraneiro o consello de non acometer nese día ningunha empresa importante, como casar, embarcarse, matar o porco, etc.

Menos común é a crenza de que tamén son días infaustos o mércores e o venres, o que explica a denominación destes tres días como días de erre . Aconséllase non facer negocios nestes días.

En Lalín din que o que nace en martes morrerá de mala morte.

Non se poden poñer as patacas en martes ou con lúa de forza, porque se non agrelan. Para escorrentar as meigas pode utilizarse esta expresión: ¡San Silvestre, que hoxe é martes! para que se perdan ó cambiar o día da semana.

 Refraneiro
 Algún día será domingo e martes de entroido .
 Cada martes ten a súa semana Eladio Rodríguez González, s. v. martes..
 Cada martes ten o seu domingo .
 En martes con merda te fartes .
 En martes, nin a cama mudes, nin a roupa laves .
 En martes, nin panos cortes nin filla cases .
 En martes, nin porco mates nin churra botes que pitos saque O libro do porco, 36..
 En martes, nin porco mates, nin galiña deites que pitos saque.
 En martes nin te cases nin te embarques Lino Lema Bouzas, 4..
 En martes, nin te cases nin te embarques, nin a túa porca mates, nin a túa pita botes, nin a túa tea urdas Tamén en Portugal: As terças e sextas-feiras não casses a filha nem urdas a teia. Terça e sexta-feira son martes e venres..
 En martes nin te cases nin te embarques nin o teu porquiño mates .
 En martes, nin tea tezas nin roupa laves .
 En martes non cortes nin prantes .
 En martes non te cases .
 En martes non te cases nin te embarques, nin o teu cocho mates, nin o teu pan cozas, nin a túa tea urdas, nin a túa filla cases, nin dos da túa casa te apartes . 
 En martes non te cases nin te embarques, nin o teu porquiño mates .
 En martes non te embarques .
 En todas partes, cada semana ten o seu martes .
 Martes de entroido, ¡cando has de vir! Casquiñas de ovos, ¡case habés de ruxir! Eladio Rodríguez González, s. v. Entroido.. 
 Martes de Antroido, ¡cando has de vir!, casquiñas de ovos, ¡cómo habés de ruxir! .
 Martes, durme hastra que te afartes.
 Mata en martes e a lúa non cates O libro do porco, 37.Contrarrefrán doutras coñecidas variantes (En martes, nin te cases..., En martes non te cases..., ou En martes nin porco mates..., e tamén da preocupación común por non matar en mingoante.
 Non tódolos días é martes de entroido Indica que non tódolos días son de festa e paparota. Eladio Rodríguez González, s. v. Entroido..
 O entroido, coas súas malas artes, botou a san Matías fóra do martes San Matías era o 24 de febreiro. Eladio Rodríguez González, s. v. Entroido..
 O luns e o martes lava a curiosa; o mércores e o xoves, a envexosa; e o sábado, a preguizosa.
 O luns érgome, o martes cálzome, e o miércoles vístome .
 O luns levántome, e o martes arremángome .
 O lus mollo, o martes lavo, o miércoles seco, o viernes peneiro, o sábado amaso; e o domingo, que eu fiaría, todos me din que estou noutra semana e que xa non é día .
 O martes e o venres nin te cases nin te embarques.

 Cantigueiro
 Adiós, martes de Antroido,/ adiós, meu amiguiño,/ hastra domingo de Páscoa/ xa non como máis touciño O libro do porco, 42.
 Adiós martes de Antroido,/ adiós meu pequeniño;/ miña mai non matou porco,/ non podo comer touciño No orixinal: matóu..
 Cásate Xan en domingo,/ estarás o luns de voda/ e o martes traballarás / para que folgue túa dona.
 Cásate, Xan, en domingo,/ estarás o luns de boda,/ o martes traballarás,/ e acabouse a festa toda Antón Fraguas, 49..
 Lus e martes son dous días,/ coarta e quinta xa o sabías;/ pensei, miña queridiña,/ que tantiño me querías .

 O mércores 
Nalgunhas bisbarras -que a fonte non identifica- evítase matar o porco en mércores porque se cre que mingua a carne .

Xa vimos que os días de erre son considerados de mal agoiro. O caso do mércores pode estar relacionado co feito de que nese día os xudeus acordaron dar morte a Xesús e se decidiu a traizón de Xudas.

 Refraneiro
 O luns e o martes lava a curiosa; o mércores e o xoves, a envexosa; e o sábado, a preguizosa.
 O luns érgome, o martes cálzome, e o miércoles vístome .
 O lus mollo, o martes lavo, o miércoles seco, o viernes peneiro, o sábado amaso; e o domingo, que eu fiaría, todos me din que estou noutra semana e que xa non é día .

 Cantigueiro
 Hoxe é luns, mañán é martes, / cuarta feira logo vén, / de mañán en oito días / éche a semana que vén.
 Lus e martes son dous días,/ coarta e quinta xa o sabías;/ pensei, miña queridiña,/ que tantiño me querías .

 O xoves 
Algúns conservan o resto do cirio que iluminou o sagrario durante os oficios do Xoves Santo pois cren que se se acende ten a virtude de disipar as treboadas.

Para diagnosticar o enganido (nome popular do raquitismo) dun meniño, ponse un vaso de auga na súa cabeza e bótanse nove pingas de cera do cirio do Xoves Santo. Se as nove pingas se xuntan significa que o meniño ten o mal e, para curalo, xuntan a auga de nove fontes e botan nela follas de xaro, bañando despois ó meniño nela.

 Locucións
 ¡Sempre no medio, coma o xoves! Ser máis atravesado que un xoves.

 Refraneiro
 O luns e o martes lava a curiosa; o mércores e o xoves, a envexosa; e o sábado, a preguizosa.

 Cantigueiro
 Lus e martes son dous días,/ coarta e quinta xa o sabías;/ pensei, miña queridiña,/ que tantiño me querías .

 O venres 
O venres é un día maléfico porque en tal día mataron a Xesús, por iso é o día preferido polo mal Mariño Ferro.. En xeral, os tres días que levan ‘r’ (martes, mércores e venres) son considerados de mal agoiro e aconséllase non facer negocios neses días. Tampouco se debe cortar as uñas, especialmente o venres, porque de seguro sairán uñeiros..

No Barco de Valdeorras (Ourense), para curar a caída do calleiro, ponse no amencer do venres, e durante tres venres seguidos, un colar feito de pólas de bidueiro no pescozo do enfermo.

 Locucións
 Caldo de venres: o que se fai nos días de vixilia, sen botarlle carne nin graxa, e que só leva aceite rustrido. Os ollos que forma o aceite na superficie explican a frase ter máis ollos que o caldo de venres.
 Cara de venres: a de aspecto tristeiro.
 Non é cousa do outro venres: algo que non sorprende a ninguén, ou que resulta cousa normal e corrente despois de anuncialo como se fose unha marabilla ou algo insólito.
 Sexta feira maior: Venres Santo.

 Refraneiro 
 Navidá en venres, sementa onde puideres, navidade en domingo, vende os bois e bótao en trigo.
 O lus mollo, o martes lavo, o miércoles seco, o viernes peneiro, o sábado amaso; e o domingo, que eu fiaría, todos me din que estou noutra semana e que xa non é día .
 O martes e o venres nin te cases nin te embarques.

 O sábado 
As mulleres prefiren dar a luz o sábado, por ser este o día da Virxe, intercesora de tódalas parturientes. Así protexidas, saben que, se morren no transo, a Virxe levaraas ó ceo Antón Fraguas, 25. Tamén se cre que, pola mesma razón, ninguén que morra en sábado irá ó inferno, e que tódolos sábados do ano baixa a Virxe ó Purgatorio a sacar almas (Vicente Risco 1962, 334</ref>.

Porén, o sábado era o día sinalado para reunirse as meigas nos seus aquelarres .

O sétimo fillo varón nacido tras unha serie de seis fillos tamén homes terá poderes sobrenaturais: é quen de dar saúde coas mans. Na Fonsagrada cren que se ademais nace en sábado, eses poderes serán aínda maiores Jesús Rodríguez López, 58..

No Barco de Valdeorras (Ourense) expulsan o mal de aire facendo pasar a persoa que o sofre sobre os bafos que desprenda unha infusión de flores secas de romeu en auga bendita que fora recollida o Sábado de Gloria Mariño Ferro 1985, 131..

 Léxico
 Sábado longo: chámase así o Sábado Santo, polos longos oficios que se celebran en tal día e o xexún que se debía respectar Elixio Rivas Quintas (2001), s. v. sábado..
 Sábado Santo: último día da semana santa.
 Carne de sábado: graxa, despoxos etc. que antigamente se permitía comer na vixilia dese día.
 Chourizos do sábado: chámase así en Valdeorras a un chourizo delgado, feito con sangue, cebola etc. e ó que ademais se lle bota cabaza. Equivale á choula ou chourela doutros sitios En Castela (León, Palencia, Valladolid) e Asturias existen os chourizos sabadeños, sabadeñas ou sabadiegos, feitos coa carne de menor calidade e mailas asaduras (liviáns)..

 Locucións
 Falar máis que un barbeiro ós sábados: falar de máis, non dar calado. O sábado era o día propio para prepararse e acicalarse con vistas á festa do domingo.

 Refraneiro
 Cando o sábado chove e o domingo antes da misa, pola semana adiante verás que risa Eladio Rodríguez González, s. v. sábado..
 Fai o raposo o sábado, con que o domingo non vaia a misa Terra de Melide, 172..
 Mozo de luns e bois de sábado non valen un ochavo.
 Nin sábado sin sol, nin moza sen amor, nin vella sen door O sábado era o día de lavar a roupa branca e poñela ó sol. As mozas aproveitaban a ocasión para descansar e escaparse da casa, houbese sol ou non. Moreiras Santiso recolle de Correas a seguinte explicación: o sábado as mozas aliñan colos, toucas e gorgueiras, e ponnas a secar; das mozas se ocupan disto dise que están de sábado, e cando o amo ou o pai pregunta por elas respóndeselle que está na solana poñendo ó sol, faga sol ou non, e como todo isto é cotián dise que non hai sábado sin sol, é dicir, non hai sábado sen ter que facer tal traballo (Moreiras Santiso: Mil refráns do home, 166)..
 Non hai sábado sen sol nin María sen amor.
 Non hai sábado sen sol, nin moza sen amor, nin vello sen door.
 Non hai sábado sen sol, nin romeiro sen frol nin dama sen amor Terra de Melide, 17..
 Non hai sábado sen sol, nin romeiro sen frol nin Marica sen amor.
 Non hai sábado sin sol nin romeiro sen frol, nin rapaza sen amor .
 O luns e o martes lava a curiosa; o mércores e o xoves, a envexosa; e o sábado, a preguizosa.
 O sábado, día da Virxen e o domingo... de gardar.
 O lus mollo, o martes lavo, o miércoles seco, o viernes peneiro, o sábado amaso; e o domingo, que eu fiaría, todos me din que estou noutra semana e que xa non é día .
 O sermón, o sabado e o salmón, na coresma teñen razón, despois non La Voz de Galicia, 5.07.1986. Eladio Rodríguez, s. v. Coresma, recolle outra forma que semella máis razonable: O sermón, o sábalo e o salmón, na coresma teñen sazón, dispois non. De ser esta a forma correcta fo refrán, a que dá La Voz non sería unha variante senón un erro de transcrición..
 Quen o sábado vai ó muíño, pouca folga ten o domingo .
 Sábado a noite, María colle a roca, que en toda a semana non lle toca.
 Sábado á noite, María pilla a roca.
 Sábado á noite, Marica cose a roupa.
 Sábado á noite, Marica, dáme a roca .
 Se sábado chove e domingo ante Misa, pola semana adiante verás que risa! Marcial Valladares Núñez. No orixinal: chòve, po-l-a..
 Toda a semana bambeouse, e o sábado arremangouse .

 Cantigueiro
 Hoxe é sábado alegre,/ mañán domingo trunfante,/ pasado é lunes triste/ para el pobre trabajante José Pérez Ballesteros I,105. Ballesteros anota no último verso: “La j de esta palabra la ha oído pronunciar el colector como g y también como en castellano”..
 O anelo que me deches/ con tres pedriñas azus/ solo me durou tres días:/ sábado, domingo e lus (Xaquín Lorenzo Fernández, 114. No orixinal: azús, dias, lús..

 O domingo 
O mellor día para casar é o domingo.

En Mourente (Pontevedra), para curar a decipla (erisipela) rezan un ensalmo tres veces ó día durante nove días seguidos, pero se a bendición se bota o domingo antes da primeira misa vale polos nove días.

A posesión diabólica pode curarse queimando unhas pólas de oliveira que foran bendicidas o último Domingo de Ramos.Mariño Ferro 1985, 183.

Para protexer a casa do raio cómpre botar no lume ramos de loureiro bendicido o Domingo de Ramos Vicente Risco 1962, 283..

No ciclo do entroido e a Pascua merecen ser mencionadas os seguintes domingos:
 O domingo varredoiro, borrallento, fareleiro ou farelento é o domingo de septuaxésima, momento no que comezan as festas do carnaval ou entroidadas. Chámase así porque os mozos botan farelos, feluxe ou borralla ás mozas na roupa e na cabeza.
 Séguelle o domingo corredoiro, de corredores, tamén chamado, no Concello de Cotobade, domingo de chicotes. Recibe o nome de corredoiro por ser o día da corrida do galo. É o domingo da sesaxésima, domingo anterior ó de entroido.
 Na Pobra de Trives, os pais que tiñan fillos na escola acostumaban regalarlle en tal ocasión (no domingo corredoiro) un galo ó mestre. Para escoller o rapaz que llo ía dar, enterraban o galo na terra, coa cabeza fóra, e tapándolle os ollos ós rapaces. Aquel que atopara o galo era quen llo daba ó mestre. Vicente Risco di que o mesmo costume tiñan en Allariz.
 Noutros lugares era este o día no que se corrían as olas, e de aí o nome de domingo oleiro. En Castro Caldelas corríanse as maulas, carreira entre veciños atados polas costas.
 Vén despois o domingo de entroido ou de entroido, co que remata o tempo festivo e entra a coresma. É o domingo de quincuaxésima, precedente ó martes de entroido e mércores de cinza. Chámase tamén domingo lardeiro, polo moito que se comía nese día.
 Finalmente, comezada xa a coresma, vén o domingo de piñata (ou, simplemente, a piñata). É o primeiro domingo de coresma e recibe o nome do baile que se celebraba, xa nun local pechado ó estarmos en coresma, cunha piñata pendurada do teito, chea de lambonadas diversas, e que tiñan que romper os asistentes ó baile, cos ollos vendados.

Xa na Semana Santa, cómpre mencionar outros tres domingos con nome propio.
 Primeiro, o domingo de Lázaro ou domingo de paixón, quinto domingo de coresma, anterior ó domingo de ramos.
 A seguir, o domingo de ramos, último domingo de coresma e co que comeza a Semana Santa, no que se conmemora a entrada triunfal de Xesús en Xerusalén. No domingo de ramos levábanse á parroquia os ramos de loureiro ou de oliveira para ser benditos durante a misa; noutros puntos de España son máis comúns as palmas.
 En Betanzos e na comarca de Bergantiños teñen o costume de abendizoar as leiras para pedir a Deus fertilidade na terra e froito abondoso. Para iso, cando os veciños saen da igrexa o domingo de ramos, mollan unha póla de oliveira en auga bendita e regan as beiras da leira. Outra práctica era deixar espetado no chan un gran ramo de loureiro, tamén bendito.
 Para protexer a casa nos días de tronada bótanse pólas de loureiro ó lume, loureiro que tamén tiña que ser bendito o domingo de ramos.
 Para protexer o gando do mal de ollo poñen no pescozo do animal unha corda coa que se atara o ramo de loureiro bendito o domingo de ramos e na corda poñen un escrito ou un cacho de chumbo. E para librase da Santa Compaña había que facer no chan un círculo cunha vara de oliveira, preferiblemente bendita o domingo de ramos, e recitar este ensalmo: Fixen un circo co meu pau de oliva, que xa bendito por si acaso iba. E posto dentro del dicir: Eu te requero.
 Remata a semana santa o domingo de Pascua ou domingo de resurrección, no que conmemora a resurrección de Xesús. É o domingo inmediato ó primeiro plenilunio despois do 20 de marzo.

Fóra das datas anteriores, outro domingo afamado sería o domingo de Pentecoste, que celebra a chegada do Espírito Santo. É o quincuaxésimo día que segue ó da Pascua de Resurrección, e que vén caer entre o 10 de maio e o 13 de xuño.

 Léxico
 Día crebado: día santo .
 Día de festa: domingo ou día festivo.
 Día do Señor: domingo do Corpus.
 Día feirado: día festivo, no que non se traballa .
 Día santo: domingo ou calquera outro día festivo. Pola contra, os días laborables denomínanse día solto, día decotío, día de labor ou día de traballo.
 Domingo lirón: nome ourensán do ouriolo ou vichelocrego. O nome procede das vistosas cores deste paxaro, que parece como vestido para un día de festa. Noutros lugares recibe os nomes de mingoleirón ou ringaleirón, probablemente procedentes daquel.

 Refraneiro
 Algún día será domingo e martes de entroido .
 Cada martes ten o seu domingo .
 Cando chove o domingo antes da misa, toda a seman vai de risa Eladio Rodríguez González, s. v. chover..
 Cando o ano entra en domingo, vende os boiciños e merca milliño.
 Cando o ano entrare en domingo, vende o boi e merca millo Real Academia Galega, s. v. ano..
 Cando o ano entrare en domingo, vende os bois e merca millo Eladio Rodríguez González, s. v. ano..
 Cando o domingo chove dispois da misa, a semaniña enteira vaise de risa Eladio Rodríguez González, s. v. domingo..
 Cando o domingo chove despois da misa, a semaniña enteira vaise en risa.
 Cando o sábado chove e o domingo antes da misa, pola semana adiante verás que risa .
 Día de entroido e domingo de páscoa, cada larpeiro na sua casa Eladio Rodríguez González, s. v. Entroido..
 Día de Páscoa e domingo lardeiro, cada cadelo no seu palleiro O libro do porco, 36. Chámase Domingo lardeiro de “lardo”, polo moito que se come nese día..
 Domingo de Entroido larafuzán, comícheme a carne, deixácheme o pan Juan Sobreira Salgado: Papeletas..
 Domingo de Lázaro collín un paxaro, e o día de Pascuas aseino nas ascuas.
 Domingo de Ramos lava os teus panos, que na de Pasión, ou poderás ou non.
 Domingo de Ramos lava os teus panos, que na semana maior choverá ou quentará o sol.
 Fai o raposo o sábado, con que o domingo non vaia a misa .
 Home preguizoso, o domingo é afanoso Eladio Rodríguez González, s. v. home..
 Muller gobernadeira, domingo de Antroido lava a salgadeira .
 Navidá en venres, sementa onde poideres; Navidá en domingo, vende os bois e bótao en trigo.
 Neno domingueiro renega do luns Eladio Rodríguez González, s. v. neno..
 O lus mollo, o martes lavo, o miércoles seco, o viernes peneiro, o sábado amaso; e o domingo, que eu fiaría, todos me din que estou noutra semana e que xa non é día .
 O mariñeiro, o domingo, bo zapato e boa media, e o luns pola mañanciña vai descalzo pola area.
 O que o domingo eu faría, todos me dín que xa non é día.
 O sábado, día da Virxen e o domingo... de gardar.
 Quen o sábado vai ó muíño, pouca folga ten o domingo .
 Se chove o domingo antes da misa, leva toda a semana de risa.
 Se folgas nos días soltos, ¿qué deixas pros días santos? .
 Se o domingo chove arredor da misa, pola semana adiante verás que risa . 
 Se sábado chove e domingo ante Misa, pola semana adiante verás que risa! .
 Tantas oe a raposa pola semana, que o domingo non pode ir a misa.

 Cantigueiro
 A vida do carreteiro, / non hai vida como ela, / a semana no camiño, / o domingo na taberna.
 A vida do carreteiro / non hai vida como ela: / a semana no carreto / e o domingo na taberna Xaquín Lorenzo Fernández, 52..
 Adiós, martes de Antroido,/ adiós, meu amiguiño,/ hastra domingo de Páscoa/ xa non como máis touciño 
 Antoniño, meu Antonio,/ meu caravel encarnado,/ onde foche oí-la misa/ iste domingo pasado/ que te non vin na igrexa/ nin darredor do sagrado? Xaquín Lorenzo Fernández, 42. No orixinal: oíla, vín..
 Cando ha de ser domingo, / domingo, cando ha de ser, / cando ha de ser domingo, / miniña, para te ver.
 Cásate Xan en domingo, / estarás o luns de voda / e o martes traballarás / para que folgue túa dona.
 Cásate, Xan, en domingo:/ estarás o luns de voda,/ o martes traballarás,/ e acabouse a festa toda .
 Chamácheme moreniña, / éche do polvo da eira, / xa me verás o domingo / como a guinda na guindeira.
 Chamácheme moreniña, / éche do polvo da eira, / xa me verás pra domingo / coma a guinda na guindeira.
 Chamáchesme moreniña,/ chamáchesme moreneira,/ xa me verás pra domingo/ como a guinda na guindeira Xaquín Lorenzo Fernández, 62..
 Costureiriña bonita,/ onde tes os teus melendros?/ Téñoos por baixo da almohada,/ gardadiños prós domingos Xaquín Lorenzo Fernández, 65. No orixinal: téños..
 Dime onde fuches á misa/ iste domingo pasado/ que mirei e non te vin/ meu cravo roxo pintado Xaquín Lorenzo Fernández, 70..
 Domingos é o meu amor, / a Domingos hei d'amar; / domingos son dias santos; / tódolos penso gardar.
 Hoxe é sábado alegre,/ mañán domingo trunfante,/ pasado é lunes triste/ para el pobre trabajante José Pérez Ballesteros , I, 105. Ballesteros anota no último verso: “La j de esta palabra la ha oído pronunciar el colector como g y también como en castellano”..
 Miña Virxe do Xurés,/ que tan alta se foi pór/ pra lle dar os boenos días/ o domingo do Señor Xaquín Lorenzo Fernández, 103..
 O anelo que me deches/ con tres pedriñas azus/ solo me durou tres días:/ sábado, domingo e lus .
 O domingo fun á misa, / mirache para min e riche, / así a El Señor lle parezas / como a min me pareciche.
 O mariñeiro ao domingo/ bo zapato e boa media;/ o luns pola mañán/ vai descalzo pola areia Álvaro das Casas, Nós 94, 15.10.1931, 192. No orixinal: bó, pol-a..
 O mariñeiro ao domingo/ bo zapato e boa media;/ o luns pola mañanciña/ vai descalzo pola area Lino Lema Bouzas, 15..
 Para o domingo que vén / lense as miñas moniciós / agora vanse acabando / as miñas murmulaciós.
 Para o domingo que vén / sonche as miñas monicións, / con eso iranse acabando / tódalas marmuracións.
 Perdín as miñas polainas / vindo o domingo da misa, / quen mas topou que mas volva / non sexan contos de risa.
 Pra domingo fai un ano,/ amor meu, que te non vin,/ anque o tempo xa foi moito/ eu a lei non cha perdín Xaquín Lorenzo Fernández, 136..
 Santa María de Entrimo/ tan alta se foi a pór/ para toca-las campanas/ o domingo do Señor Xaquín Lorenzo Fernández, 141. No orixinal: tocalas. Xaquín Lorenzo fai notar que a igrexa de Santa María de Entrimo está no val, polo que supón que se trata dunha cantiga importada doutro sitio..
 Xaniño, Xaniño, Xan,/ perniñas de gavilán,/ andas engañando ás nenas/ domingo pola mañán.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Bibliografía 
 ÁLVAREZ BLÁZQUEZ, Xosé María: O libro do porco. Colección O Moucho 26. Edicións Castrelos, Vigo 1972.
 CASAS, Álvaro das (colector): "Pra un canzoneiro de Noia", en "Arquivo Filolóxico e Etnográfico de Galiza", en Nós 1931.
 FRAGUAS FRAGUAS, Antón: La Galicia insólita. Tradiciones gallegas. Cuadernos do Seminario de Sargadelos, 51. Ed. do Castro, Sada 1990.
 LEMA BOUZAS, Lino (compilador): Ditos e cantigas mariñeiras. I Encontro de embarcacións tradicionais, Galicia 1993.
 LORENZO FERNÁNDEZ, Xaquín: Cantigueiro popular da Limia Baixa, Galaxia, Vigo 1973.
 MARIÑO FERRO, Xosé Ramón: La medicina popular interpretada I. Xerais, Vigo 1985.
 MOREIRAS SANTISO, Xosé: Os mil e un refrás galegos do home. Ed. do autor, Lugo 1977. 
 PÉREZ BALLESTEROS, José: Cancionero popular gallego y en particular de la provincia de la Coruña 1885-1886; reed. facs. Akal, Madrid 1979. 
 RISCO, Vicente: "Cultura espritual", en Historia de Galiza tomo I, 1962 (reed. Akal 1979, 255-777).
 RIVAS QUINTAS, Elixio: Frampas, contribución al diccionario gallego, CEME, Salamanca 1978.
 Elixio Rivas Quintas: Frampas III, contribución al diccionario gallego, 2001, no Dicionario de Dicionarios.
 RODRÍGUEZ GONZÁLEZ, Eladio: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo 1958-1961.
 RODRÍGUEZ LÓPEZ, Jesús: Supersticiones de Galicia y preocupaciones vulgares. Ed. Celta, Lugo 1974 (1ª ed. 1895).
 SOBREIRA, Juan: Papeletas de un diccionario gallego (1792-1797), ed. de J. L. Pensado Tomé, Instituto de Estudios Orensanos, Ourense 1979.
 VALLADARES NÚÑEZ, Marcial: Diccionario gallego-castellano, Santiago, Imp. Seminario Conciliar 1884.
 VARIOS: Terra de Melide. Seminario de Estudos Galegos. Compostela, 1933.

 Outros artigos 

 Semana
 Nomes dos días

semana