Nils-Aslak Valkeapää

Nils-Aslak Valkeapää, coñecido tamén como Áillohaš,  nado o 23 de marzo de 1943 en Enontekiö e finado o 26 de novembro de 2001 en Espoo, foi un escritor, actor, artista e músico saami finlandés. Recibiu o Premio de Literatura do Consello Nórdico de 1991 pola súa obra Beaivi, áhčážan.Ficha do autor en norden.org

 Traxectoria 
Procedía dunha familia dedicada á cría de renos e estudou maxisterio, aínda que nunca exerceu. Pasou boa parte da súa vida en Käsivarsi, preto da fronteira sueca, e tamén na localidae de Skibotn en Noruega. Seguiu a tradición do canto tradicional, o joik, que xoga un papel central no mundo literario e artístico saami pero na década de 1960 unha nova xeración de joikem, xente nova que buscaba as súas raíces, comezou a modernizalo, e Valkeapää converteuse nun dos máis prominentes. O seu primeiro álbum Jojkuja de 1968, contiña joiks modernizados e deu a coñecer esa música por todo o mundo, realizando unha xira polos Estados Unidos en 1983 con Seppo Paakkunainen.

Valkeapeää compuxo en 1987 a música e interpretou o personaxe de Siida-Isit na primeira longametraxe en saami, Ofelaš, coñecida internacionalmente como Pathfinder, dirixida por Nils Gaup. Nas Olimpiadas de Inverno de 1994 en Lillehammer actuou na cerimonia de apertura. Un joik do filme apareceu no álbum de Mike Oldfield editado en novembro de 1994 The Songs of Distant Earth co título de "Prayer for the Earth". En 1996 sufriu un serio accidente de automóbil, retirándose da vida pública.

Como escritor utilizou principalmente o saami, moitas das súas obras traducíronse ao finés e a outras linguas escandinavas. A súa primeira publicación foi Terveisiä lapista, un conxunto de  ensaios curtos. Publicou oito coleccións de poemas.

 Discografía 
 Joikuja (1968)
 Juoigamat (1973)
 Vuoi Biret-Maaret, vuoi! (1974)
 De cábba niegut runiidit (1976)
 Duvva, Áilen Niga elle ja Aillohas (1976)
 Sámi eatnan duoddariid (1978)
 Sápmi, vuoi Sápmi! (1982)
 Davas ja geassai (1982)
 Beaivi, áhčážan (1988)
 Eanan, eallima eadni (1990)
 Sámi luondu, gollerisku (1992)
 Goase dusse (1994)
 Dálveleaikkat (1994)

 Poesía 
 Giđa ijat čuovgadat (1974)
 Lávllo vizár biellocizáš (1976)
 Ádjaga silbasuonat (1981)
 Ruoktu váimmus (1985)
 Beaivi, Áhčážan (1988)
 Jus gazzebiehtár bohkosivccii (1994)
 Girddán, seivvodanš (1999)
 Eanni, eannázan (2001)

 Notas 

Categoría:Nados en 1943
Categoría:Finados en 2001
Categoría:Músicos de Finlandia
Categoría:Actores de Finlandia
Categoría:Escritores de Finlandia
Categoría:Escritores en lingua saami