Cantigueiro galego da muller

A espicha do catalán/ non dá proveito a ninguén;/ mandei a muller á espicha/ i espicháronma tamén Xaquín Lorenzo Fernández, 212. A espicha consiste en colocar as sardiñas nas espichas para as afumar ou secar; a salga das sardiñas en Galicia estivo durante moito tempo nas mans dos cataláns..
 A galiña pon o ovo/ pra o proveito da muller:/ o home vai pra o monte/ ¡come broa si a quer!.
 A mazán do alcipreste/ non é verde, qu’é madura;/ a muller que coma dela/ non morre de paridura.Crese que a mazá do alcipreste (a piña) provoca a esterlidade na muller que a coma (Antón Fraguas: La Galicia insólita. Tradiciones gallegas, Ed. do Castro 1990, 22). 
 A miña muller é vella,/ de vella caeulle o coiro,/ hei de facer un pandeiro/ para correr o Antroido.
 A miña muller é vella,/ de vella non pode andar;/ heina de pór de cancela/ á entrada do lugar Xaquín Lorenzo Fernández, 37..
 A miña muller é vella,/ de vella non pode andar;/ heina de pór de espantallo/ á saída do lugar .
 A miña muller é vella,/ de vella rompeulle o coiro;/ hemos faguer un pandeiro/ para corre-lo entroido Xaquín Lorenzo Fernández, 37. No orixinal: correlo..
 A miña muller é vella,/ heina de mandar matar/ e poñela de cancela/ na entrada do lugar.
 A miña muller é vella,/ máis vella que Belcebú;/ tiña seis libras de la/ onda a regaña do cu Xaquín Lorenzo Fernández, 37. No orixinal: lá, cú..
 A miña muller, Farruco,/ éche unha cumprimenteira:/ bebeu un xarro de viño,/ comeu unha bola enteira Saudade nº 4, xullo 1943, 28. No orixinal: éch’unha..
 A miña muller, Farruco,/ éche unha cumprimenteira:/ co rabo dunha sardiña/ comeu unha bola enteira Saudade nº 4, xullo 1943, 30. No orixinal: inteira..
 A miña muller morreu/ enterreina tras do forno,/ pasei onte por alí,/ inda me choscou un ollo Saudade nº 4, xullo 1943, 28. No orixinal: choscóu..
 A miña muller morreume,/ por ela non hei chorar;/ chorarei polo diñeiro/ que o crego me ha de levar.
 A muller ía no prado/ a vaca facía o xantar,/ a cadela varre a casa/ e a vasoira vai lavar.
 A muller que é casadeira/ que a vida con tino leve,/ pois muller que moito loce/ ó cabo ninguén a quere Xaquín Lorenzo Fernández, 39. No orixinal: ninguiéna..
 A muller que ha de ser boa/ ha de ter o cu de pau,/ a barriga de cortiza/ i o nariz de bacallau Xaquín Lorenzo Fernández, 39. No orixinal: cú..
 A muller que ha de ser miña/ ha de te-lo cu de pau,/ a barriga de cortizo/ e os peitos de bacallau Saudade nº 4, xullo 1943, 28. No texto: tel-o, cú..
 A muller que ha de ser miña/ ha de ter o cu de pan,/ a barriga de cortizo/ i o nariz de bacallau É posible un erro na recollida da cantiga de pan por pau..
 A muller que ten dous homes/ non é tonta, que é entendida;/ cando se apaga unha vela/ a outra queda encendida.
 A muller traballadora/ e que tamén é calada,/ non sabe o home que a leva/ que boa sorte lle agarda Xaquín Lorenzo Fernández, 39..
 A perdiz anda no monte,/ herba seca non a come./ A muller que non ten fillos/ logo acaba co seu home Fermín Bouza Brey 1929, 196. No orixinal: perdíz, non-a..
 Agora que foi e foi,/ nena, non teñas pesares,/ agora que foi e foi/ Dios cho ha de remediare Xosé Ramón Fernández-Oxea:220..
 Agora que foi e foi,/ niña non teñas pesar;/ agora que foi e foi/ Diolo ha de remediar Saudade nº 4, xullo 1943, 28). No orixinal: Diol-o..
 Agora que a puxeches/ coa barriga redonda,/ ou has de casar con ela/ ou haslle de volve-la honra.
 Ai da muller que se perde/ deixándose ir da levada!/ Nunca arde a leña verde/ mais aparece queimada! Xaquín Lorenzo Fernández, 32..
 Anque os vexas reventados/ dos homes non fagas caso,/ que despois, desque se casan,/ por ti non dan nin un paso Xaquín Lorenzo Fernández, 40..
 Arriba, pandeiro roto,/ abaixo, manta mollada,/ a muller de ruín home/ xempre anda mal amañada Xaquín Lorenzo Fernández, 45..
 Arriba, pandeiro roto,/ abaixo, manta mollada,/ onde estamos as mulleres/ os homes non valen nada .
 As esfolladas de noite/ non dan porveito a ninguén;/ mandei a muller a unha/ i esfolláronma tamén Xaquín Lorenzo Fernández, 47. A esfollada era a xuntanza para arrincar as follas da mazaroca do millo antes de almacenalas no piorno..
 As esfolladas do millo/ non dan porveito a ninguén;/ miña muller foi a ela/ i esfolláronma tamén Xaquín Lorenzo Fernández, 212..
 As mociñas que hai agora/ xa che son unhas laretas;/ por unha cunca de papas/ déixanche apalpa-las tetas.
 As morenas todas teñen/ moi negriño o curazón,/ por eso elas dos homes/ non poden ter compasión Xaquín Lorenzo Fernández, 49..
 As mozas de Vilacova,/ non son unha que son todas,/ poñen tres pares de medias/ para ter as pernas gordas Fermín Bouza Brey 1929, 170. No orixinal: Vilacoba. Recollido en Cambados, pero no Nomenclátor non hai tal Vilacova na Arousa. ¿El será erro por Vilanova?.
 As mulleres cando paren/ acórdanse de san Ramón/ pero non se acordan do santo/ cando están na función.
 As mulleres e o reloxo/ teñen certo parecido;/ en chegando a variar/ todo o traballo é perdido.
 As mulleres i o reló/ ten un certo parecido:/ en chegando a varear/ todo traballo é perdido .
 As mulleres son tan meigas/ que dende que están casadas/ danlle ao home o caldo todo/ i elas comen as talladas Xaquín Lorenzo Fernández, 49. No orixinal: dánlle..
 Calai, que eí ven os mozos,/ que non nos sintan falar,/ que din que nós as mulleres/ so sabemos barallar Xaquín Lorenzo Fernández, 54. No orixinal: ehí, dín, nólas, so..
 Canta cuco, canta cuco,/ na rabela do arado;/ as mulleres antre os homes/ é un gando mal gardado Xaquín Lorenzo Fernández, 216..
 Canta rula, canta rula,/ por riba daquil valado;/ as mulleres antre os homes/ é un gado mal gardado Xaquín Lorenzo Fernández, 58. No orixinal: de aquil, balado..
 Cantas penas, cantas penas/ pasa unha muller casada;/ non come por darllo ó home/ i aínda esí é maltratada Xaquín Lorenzo Fernández, 58..
 Casadiña de onte á noite/ déronme a comer ameixas,/ o meu marido vai fóra/ non teño a quen dar as queixas Fermín Bouza Brey 1929, 198. No orixinal: â noite, fora..
 Casadiña de tres días/ non se cansa de chorar/ pola vida de solteira/ que non ha de recobrar Xaquín Lorenzo Fernández, 60..
 Casaime, meu pai, casaime./ Miña filla, non tes roupa./ Casaime, meu pai, casaime,/ que unha perna tapa a outra Saudade nº 4, xullo 1943, 27. No orixinal: qu’unha..
 Caséicheme por un ano/ por saber que vida era,/ o ano vaise acabar,/ solteira quen che me dera ’' Álvaro das Casas, Nós 95, 15.11.1931, 216..
 Caseime, miña naiciña,/ e caseime en mala hora;/ paso fame e mais traballo/ i aínda o home fai mofa Xaquín Lorenzo Fernández, 60. No orixinal: e máis..
 Chamácheme trobisqueira,/ herba que o gando non come./ Vale máis ser trobisqueira/ que muller de ruín home Fermín Bouza Brey 1929, 199. No orixinañ: trovisqueira, mais..
 Coida meu pai que me ten/ debaixo do pé dereito./ Fanlle a cama no sobrado:/ non sabe cando me deito Marcial Valladares Núñez (1884). No orixinal: Còida meu pai que me tèn/ debaijo d'o pe dereito./ Fanll'a cama n'o sobrado:/non sabe cando me deito..
 Como che pille no prado/ como che pillei máis veces/ heiche de meter no corpo/ herba para nove meses Fermín Bouza Brey 1929, 196. No orixinal: mais, eiche..
 Costureiriña bonita,/ que ó palacio vai coser,/ no medio do corredor/ hanche de dar que facer Fermín Bouza Brey 1929, 196. No orixinal: ô Palacio..
 De solteiriños os mozos/ todos son garatuxeiros/ e dende que están casados/ fan das mulleres pandeiros Xaquín Lorenzo Fernández, 69..
 De solteiros os mozos/ todos son garatuxeiros/ e dende que están casados/ fan das mulleres pandeiros.
 Dime, casadiña nova,/ como che vai de casada?/ Como á criada que serve/ e lle non pagan soldada Xaquín Lorenzo Fernández, 70..
 Dinme que non teño rentas/ para mante-la muller;/ teño un salgueiro na horta,/ roi nel canto quixer.
 Dios che me dea paciencia/ con esta miña muller/ que non fai o que eu lle mando/ e que fai o que ela quer Fermín Bouza Brey 1929, 198..
 Disme ti que non tes cruz/ pra rezares o rosario;/ cásate, pois, queridiña,/ que has de ter cruz e calvario.
 En palabras de canteiros,/ Rapazas, non vos fiedes;/ Collen os picos e marchan,/ E despois ¿qué lles faredes? Diccionario da Real Academia Galega 1913..
 Esta noite fun labrar/ e rompeume o aradoiro,/ fuxeume a muller da cama/ e fun atrás dela en coiro Fermín Bouza Brey 1929, 196. No orixinal: de ela..
 Estate quedo, meliciano,/ non me rómpa-lo refaixo,/ si queres que rompa logo/ bótalle a man por debaixo Saudade nº 4, xullo 1943, 28. No orixinal: Státe, rompal-o, bótall’a..
 Eu ben vin esta-lo cuco/ na rabela do arado;/ as mulleres entre os homes/ son gando mal reparado.
 Eu caseime con un vello/ ¡non sei que estaba pensando!/ todo o día funga, funga,/ todo o día anda fungando Saudade nº 4, xullo 1943, 30. No orixinal: qu’estaba..
 Eu teño sete camisas/ que me deron sete tolas,/ todas son amigas miñas/ eu son amigo de todas Fermín Bouza Brey 1929, 195..
 Fanse moi homildosiños/ os homes pra pretender/ e despois, desque se casan,/ fan a mofa da muller Xaquín Lorenzo Fernández, 84..
 Garatuxas fan os homes/ cando andan a pretender;/ raio parta a toda a casta,/ leve o demo o seu querer Xaquín Lorenzo Fernández, 86..
 Máis quero ser solteiriña/ que muller de home baldío;/ máis quero probe con honra/ que sen honra un home rico Xaquín Lorenzo Fernández, 91. No texto: valdío..
 Mariñeiro quero, madre,/ mariñeiro me han de dar,/ se non me dan mariñeiro/ solteiriña hei de quedar Fermín Bouza Brey 1929, 167..
 Meu señor San Andresiño/ que estás na alta montaña,/ este ano vin, solteira,/ pro o que vén virei casada Vicente Risco: "Cultura espritual", 405..
 Miña comadre é unha ladra,/ non vin muller coma ela;/ os ósos dállos ó home/ a polpa cómea ela.
 Miña sogra morreu onte,/ deixoume o caldo na ola./ ¡Vamos comendo e roendo/ quen se morreu que se morra! .
 Miña sogra querme mal/ porque lle falo co fillo,/ heille de mandar dicir/ que o garde no bolsillo Álvaro das Casas, Nós 95, 15.11.1931, 215. No texto: héille, decir..
 Miña Virxe dos Milagros,/ os milagros vanse vendo,/ ás rapaciñas de agora/ vaille a barriga crecendo Fermín Bouza Brey 1929, 189. No texto: âs rapaciñas. Bouza Brey di que o santuario dos Milagros sitúase no concello de Cuntis, pero ten que referirise á virxe dos Milagros de Amil, Moraña, concello lindeiro con aquel..
 Na casa do probe reñen/ e todos teñen razón;/ as mulleres pola saia/ e os homes polo calzón.
 Namoreime dun casado,/ pensei e volvín en min,/ quen á súa muller deixa/ millor me deixará a min Xaquín Lorenzo Fernández, 107. No orixinal: de un..
 Ninguién se fíe dos homes/ nin de todo o seu afán,/ que teñen o mel na boca/ e no peito o solimán Xaquín Lorenzo Fernández, 107. O solimán, ou sublimado, é a substancia que resulta da combinación de cloro e mercurio, moi velenosa e empregada en medicina como desinfectante..
 Non busques muller na feira/ e menos na romaría;/ busca as rapazas na casa/ vestidas de cada día.
 Non me toques na barriga/ que me doi que me atormenta,/ un pouquiño máis abaixo/ na caixa da ferramenta Fermín Bouza Brey 1929, 194. No orixinal: mais..
 Non poña-lo pé no meu,/ nin a mau na miña saia,/ que anque son moza solteira,/ espero de ser casada Marcial Valladares Núñez. No orixinal: Non poña-l-o pè n'o meu,/ nin a mau n'a miña saya,/ qu'anque son moza solteira,/ espèro de ser casada.
 Non son bonita que espante/ nin fea que poña medo;/ moreniña como son,/ esí me quer o meu Pedro.
 Non te chegues tanto a ela;/ éche unha muller casada,/ ten o marido na terra.
 Nunca vin ponte sin río/ nin muíño sin rodicio,/ nunca vin moza bonita/ que tivese moito xuicio.
 O donaire dunha nena/ inda non cho saben todos;/ o donaire dunha nena/ vaiche no mirar dos ollos.
 O home, cando pretende/ faise doce e garimoso;/ non fagas caso, meniña,/ sonche as mañas do raposo Xaquín Lorenzo Fernández, 117..
 O mar tamén é casado,/ o mar tamén ten muller,/ é casadiño coa area,/ dálle bicos cando quer.
 O paxaro carpinteiro/ mete o rabo na silveira;/ así fai a boa moza/ cando non ten quen a queira.
 Pica, canteiriño, pica,/ pica na pedra miúda,/ pica na muller allea/ que outro picará na túa Fermín Bouza Brey 1929, 196. No texto: miuda. En Portugal corre esta variante: A muller do ferreiriño/ non hai muller como ela/ de día peta no xunque;/ pola noite peta nela..
 ¡Quen che me dera, meniña,/ no canaval do teu pai!/ Non che había de valer/ o chamar polo teu pai Fermíon Bouza Brey 1929, 178. No orixinal: canabal, pol-o..
 Quen me dera ser o clavo/ en que cólga-lo candil/ para te ver desnudar/ e pola mañá vestir Xaquín Lorenzo Fernández, 137. No orixinal: cólgalo..
 San Antonio bendito/ dádeme un home,/ anque me mate,/ anque me esfole.
 San Benito de Lantaño, casamenteiro das vellas,/ porqué non casa-las mozas,/ que mal che fixeron elas Fermín Bouza Brey 1929, 185. No orixinal: casal-as. Recollido en Godos (Caldas), parroquia estremeira de Lantaño (Portas)..
 Se canto, son unha tola,/ se non canto, unha curuxa,/ se me lavo, unha profana,/ se me non lavo, unha sucia Xaquín Lorenzo Fernández, 142..
 Sei tocar e sei bailar,/ sei tocar a pandereta,/ o home que a min me leve/ leva músiva compreta Santa Cristina de Barro é unha parroquia do concello de Noia. Álvaro das Casas, Nós 94, 15.10.1931, 192. No orixinal: mín..
 Solteiriña, non te cases,/ mira que tes boa vida,/ que eu seiche dunha casada/ que está ben arrepentida.
 Sempre suspirei, de moza,/ por un guapo labrador;/ agora tamén o teño/ borrachón e xogador.
 Traballo é ser casada,/ traballo é non o ser,/ traballo é te-los fillos,/ traballo é non os ter Fermín Bouza Brey, Nós nº 97, 15.01.1932, 19. No orixinal: non-o, tel-os, non-os..
 Un mariñeiro me dixo/ se me quería casar./ Eu lle dixen: mariñeiro/ outro ano e nada máis Fermín Bouza Brey 1929, 168..
 Vive ti, dorme, descansa/ e por min non teñas pena/ porque me tes tan segura/ coma a iauga nunha cesta Saudade nº 4, xullo 1943, 27. No orixinal: tés, i-auga..
 ¿Vosté que ten? ¿que lle doi?/ ¿vosté que lle doi? ¿que ten?/ ¡ai, vosté troulou, troulou,/ vosté troulou con alguén! Saudade nº 4, xullo 1943, 30. No orixinal: voste (nos dous primeiros versos), qué lle, troulóu..
 Xanciño, Xanciño, Xan,/ Xanciño, Xan de Manuela,/ ¿pra que quére-la muller/ se non vas durmir con ela? Notas 

 Véxase tamén 
 Bibliografía 
 ANÓNIMO: Saudade. Verba Galega nas Américas, México 1942-1953. Ed. facsímile do Centro do Ramón Piñeiro 2008.
 BOUZA BREY, Fermín: "Cantigas populares da Arousa", en Arquivos do Seminario de Estudos Galegos III, 1929, 153-204 [en facsímile II].
 Fermín Bouza-Brey (colector): "Literatura popular da parroquia de Paradela, concello da Estrada, na terra da Ulla", en "Arquivo Filolóxico e Etnográfico de Galiza", en Nós.
 CASAS, Álvaro das (colector): "Pra un canzoneiro de Noia", en "Arquivo Filolóxico e Etnográfico de Galiza", en Nós 1931.
 LORENZO FERNÁNDEZ, Xaquín: Cantigueiro popular da Limia Baixa, Galaxia, Vigo 1973.
 RAMÓN E FERNÁNDEZ OXEA, Xosé (BEN CHO SHEY): Santa Marta de Moreiras, Cadernos do Seminario de Sargadelos nº 41. Ed. do Castro, Sada 1982.
 REAL ACADEMIA GALEGA: Diccionario gallego-castellano, 1913-1928.
 RISCO, Vicente: "Cultura espritual", en Historia de Galiza tomo I, 1962 (reed. Akal 1979, 255-777).
 VALLADARES NÚÑEZ, Marcial: Diccionario gallego-castellano'', Santiago, Imp. Seminario Conciliar 1884.

muller