Jan Arnošt Smoler

Jan Arnošt Smoler, nado o 3 de marzo de 1816 en Łućo e finado o 13 de xuño de 1884 en Bautzen  foi un filólogo e escritor sorbio, un dos máximos expoñentes do rexurdimento sorbio do século XIX.

 Traxectoria 
miniatura|Área de lingua sorbia na época de Jan Arnošt Smoler, ca. 1843
miniatura|Tumba de Smolers en Protschenberg
O pai de Smolers era un cantor luterano e profesor, establecido desde 1823 en Łaz, onde Jan Arnošt rematou a escola primaria, continuando a partir de 1827 os estudos de secundaria en Bautzen. Non puido realizar a carreira de estudos eslavos como desexaba por non existir na época nas universidades prusianas eses cursosFicha en Zeijler-Smoler Haus, e así en 1836 comezou os estudos de teoloxía na Universidade de Breslau, e alí foi un dos membros fundadores da Akademischen Verein für lausitzische Geschichte und Sprache en 1838.Heinz-Gerhard Haupt, Dieter Langewiesche (2001): Nation und Religion in der deutschen Geschichte. Frankfurt a.M.: Campus, p.  429 Completou os seus estudos o ano seguinte e volveu a Łaz. Xunto con Leopold Hauptal e Handrij Zejler recolleu a colección de cántigas Die Volkslieder der Wenden in der Ober- und Nieder-Lausitz. En Wendisch-deutsche Gespräche e no seu dicionario de 1843, Deutsch-Wendisches Wörterbuch, Smoler realizou unha serie de reformas na ortografía modeladas segundo outras linguas eslavas occidentais e que tendían a diluír as diferenzas entre o alto e o baixo sorbio.Peter Kunze, Smoler (Schmaler), Jan Arnošt (Johann Ernst), in: Sächsische Biografie, hrsg. vom Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde e.V., bearb. von Martina Schattkowsky

En 1847 foi un dos fundadores da asociación de promoción da cultura sorbia Maćica Serbska, que adoptou a súa ortografíaKarel Kucera, "History and Development of the Latin Writing System in the Slavic Languages / Geschichte und Entwicklung der lateinischen Schrift in den slavischen Sprachen" en Sebastian Kempgen (2014) Die slavischen Sprachen / The Slavic Languages. Halbband 2 Walter de Gruyter:Berlín e que se implicou na defensa dos dereitos dos sorbios no contexto da revolución de 1848 e que logrou concesións do goberno saxón, como que a partir de 1850 a lingua sorbia fose o medio de instrución nalgunhas escolas. Smoler estivo entre os primeiros profesores que en 1850 deron clases en sorbio no instituto de Bautzen, e tamén deu clases no colexio local escribindo algúns libros de texto. En 1851, Smoler, estableceu en Bautzen, a súa propia casa de edición que se fixo cargo da publicación do semanario Tydźenska nowina, que baixo a dirección de Smoler cambiou o seu nome a Serbske Nowiny en 1854. Entre 1852 e 1856 Smoler tamén publicou o anuario Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft  , e de 1865 a 1868 o semanario Slawische Zentralblatt – Wochenschrift für Literatur, Kunst, Wissenschaft und nationale Interessen des Gesamtslawentums.

Smoler foi un defensor do paneslavismo cultural e da teoría da reciprocidade eslava, esperando que os contactos coas principais nacións eslavas fomentasen e promovesen a cultura sorbia en Lusacia, e así entre 1859 e 1883 realizou varias viaxes a Rusia, entre outras razóns para recoller doazóns para o financiamento de proxectos culturais.

 Obra 
 Wendisch-deutsche Gespräche. Bautzen 1841
 Volkslieder der Wenden in der Ober- und Nieder-Lausitz, 2. Bde. 1841 u. 1843 (hrsg. gemeinsam mit Leopold Haupt)
 Krotke wułpoženje powšitkomneho Serskeho prawjepisanja  Bautzen 1843.
 Deutsch-Wendisches Wörterbuch. Mit einer Darstellung der allgemeinen wendischen Rechtschreibung. Bautzen 1843
 Überreste der alten Mythologie in der wendischen Lausitz. [1848]
 Sorbisch-wendische Sprachlehre. Bautzen 1850
 Kleine Grammatik der serbisch-wendischen Sprache in der Oberlausitz. Bautzen 1852
 Die slavischen Ortsnamen in der Oberlausitz und ihre Bedeutung. Festschrift zum 300 jährigen Jubiläum des Gymnasiums zu Budissin. Bautzen 1867.

 Notas 

Categoría:Nados en 1816
Categoría:Finados en 1884
Categoría:Editores
Categoría:Filólogos de Alemaña
Categoría:Escritores en lingua sorbia
Categoría:Nados en Saxonia