Lingua warlpiri

O warlpiri é unha lingua aborixe de Australia falada no Territorio do Norte por arredor de 2 500 persoas. Pertence á familia lingüística de linguas pama-nyunganas e é unha das linguas indíxenas australianas máis importante por número de falantes. Segundo os datos de 2006 tiña 2 507 falantes. O warlpiri está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

 Localización 
Os seus falantes atópanse principalmente en varios asentamentos e cidades do Territorio do Norte como Ali Curung Willowra, Alice Springs, Darwin, Katherine, Lajamanu e Yuendumu, aínda que tamén se poden encontrar en zonas de Australia Occidental en contacto coa lingua kukatja.

 Fonoloxía 
Nas seguintes táboas do sistema fonolóxico da lingua warlpiri, os símbolos en letra grosa amosan o alfabeto práctico usado pola comunidade warlpiri. Os valores do Alfabeto Fonético Internacional están entre corchetes ([ - ]).

 Vogais 
 Anterior Central Posterior Pechada i , ii   u , uu  Aberta  a , aa  

A lingua warlpiri ten un sistema estándar de tres vogais similar ao do árabe clásico. Distingue entre vogais longas e curtas o que fai un total de seis sons vocálicos.

 Consoantes 
 Periferal Laminar Apical Bilabial Velar Palatal Alveolar Retroflexa Oclusiva p  k  j  t  rt  Nasal m  ng  ny  n  rn  Vibrante múltiple   rr   Vibrante simple    rd  Lateral  ly  l  rl  Aproximante w  y  r 

 Dialectos 
Existen varios dialectos de lingua warlpiri mais non hai consenso sobre o seu número. Laughren e Hale (1996) identifican sete dialectos principais:

 Warrmarla (tamén coñecido como warlpiri occidental)
 Ngardilypa (warlpiri noroccidental)
 Wawulya (warlpiri suroccidental)
 Warnayaka (warlpiri central-setentrional)
 Ngaliya (warlpiri meridional)
 Yarlpiri (warlpiri do río Lander ou simplemente warlpiri)
 Wakirti Warlpiri (warlpiri do río Hansen)

 Lingua de sinais warlpiri 
A lingua de sinais warlpiri é unha lingua de sinais que complementa ou substitúe a lingua warlpiri en determinadas situacións de comunicación. Ten a súa orixe nos tabús da linguaxe propios do pobo warlpiri. Trátase dun sistema de comunicación tan completo como a propia lingua oral e é unha das máis complexas e elaboradas de entre as linguas de sinais aborixes de Australia, así como a máis documentada e estudada.

 Recoñecemento institucional 
En decembro de 2015, a deputada liberal Bess Nungarrayi Price, tentou empregar a lingua warlpiri no Parlamento do Territorio do Norte, mais foi chamada á orde. En febreiro de 2016 demandou o recoñecemento oficial das linguas aborixes nesta institución.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Outros artigos 
 Lista de linguas aborixes de Australia
 Ligazóns externas 
A lingua warlpiri en Ethnologue.com 

Categoría:Linguas pama-nyunganas
Categoría:Linguas de Australia