Dentalium

Dentalium é un xénero de moluscos escafópodos da orde, o tipo da orde dos dentalíidos (Dentaliida) e da familia do mesmo nome (Dentaliidae),Dentalium Linnaeus, 1758 no WoRMS. que comprende numerosas especies (máis de 50 actualmente viventes máis outras tantas extintas) coñecidas vulgarmente como dentalios.dentalio s.m. Molusco escafópodo (Dentalium vulgare), de cuncha tubular e afusada, en forma de dente de elefante [vive en fondos lamacentos, sobre todo no interior das rías]. En: Gran Dicionario Xerais da lingua, Vigo, Xerais, 2009.

 Características 
As especies de Dentalium son moluscos escavadores, están provistas dunha cuncha cónica e curvada de 4 a 5 cm de lonxitude, oca e aberta en ambos os extremos; a abertura no extremo máis ancho ou anterior da cuncha denomínase abertura principal. A abertura posterior, máis estreita, coñécese como abertura apical.

No orificio maior ou anterior encóntranse o pé e a boca. O manto encóntrase permanentemente dentro da cuncha. O pé utilízao o animal para escavar tobos no brando substrato no que habitan. O orificio posterior, o da abertura apical, permite a circulación da auga para a evacuación das feces e para o intercambio respiratorio, xa que carecen de branquias.

Viven en sedimentos do fondo mariño, enterrados na lama ou na area do fondo, alimentándose de organismos microscópicos, detritos e foraminíferos.

A cuncha presenta estrías lonxitudinais, o que a diferencia das cunchas das especies do xénero Antalis (moitas delas clasificadas anteriormente dentro de Dentalium), que teñen a mesma forma cónica e curvada pero lisa, sen estrías.

 Taxonomía 
 Descrición 
O xénero Dentalium foi descrito en 1758 polo naturalista sueco Linneo na 10ª edición do seu Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis]. Editio decima, reformata. Laurentius Salvius: Holmiae. ii, 824 pp. [Ver en liña.

 Etimoloxía 
O nome científico do xénero, Dentālǐum, derivouno Linneo do latín dens, dentis, 'dente', debido á forma das cunchas destes moluscos.dentalium  en Memidex.Dentalium en MyEtymology.

 Especies actualmente viventes 
A especies actualmente vivas do xénero Dentalium son:Catalogue of lifeITIS.Animal Diversity Web.

 Dentalium aciculum Gould, 1859
 Dentalium adenense Ludbrook, 1954
 Dentalium agassizi Pilsbry e Sharp, 1897
 Dentalium americanum Chenu, 1843
 Dentalium antillarum D'Orbigny, 1842
 Dentalium aprinum L., 1766 
 Dentalium bartletti Henderson, 1920
 Dentalium calamus Dall, 1889
 Dentalium callipeplum Dall, 1889
 Dentalium callithrix Dall, 1889
 Dentalium carduum Dall, 1889
 Dentalium ceratum (Dall, 1881)
 Dentalium circumcinctum Watson, 1879
 Dentalium dalli Pilsbry e Sharp, 1897
 Dentalium dentale L., 1766 
 Dentalium diarrhox Watson, 1879
 Dentalium didymum Watson, 1879
 Dentalium eboreum Conrad, 1846 
 Dentalium ecostatum T W Kirk, 1880
 Dentalium elephantinum L., 1758
 Dentalium ensiculus Jeffereys, 1877
 Dentalium entale entale (Linnaeus, 1758)
 Dentalium entale stimpsoni (Henderson, 1920)
 Dentalium entale Linnaeus, 1758
 Dentalium floridense J. B. Henderson, 1920
 Dentalium formosum Adams & Reeve, 1850
 Dentalium glaucarena Dell, 1953
 Dentalium gouldii Dall, 1889
 Dentalium inversum Deshayes, 1825
 Dentalium laqueatum A. E. Verrill, 1885 
 Dentalium liodon Pilsbry e Sharp, 1897
 Dentalium longitrorsum Reeve, 1842 
 Dentalium meridionale Pilsbry e Sharp, 1897
 Dentalium nanum Hutton, 1873
 Dentalium neohexagonum Sharp e Pilsbry, 1897
 Dentalium occidentale Stimpson, 1851
 Dentalium octangulatum  Donovan, 1804 
 Dentalium ophiodon Dall, 1881
 Dentalium perlongum Dall, 1881
 Dentalium pilsbryi Rehder, 1942
 Dentalium pretiosum Sowerby, 1860 
 Dentalium rebeccaense Henderson, 1920
 Dentalium rectius Carpenter, 1864
 Dentalium semistriolatum Guilding, 1834
 Dentalium senegalense Dautzenberg, 1891 
 Dentalium sowerbyi Guilding, 1834
 Dentalium stenochizum Pilsbry e Sharp, 1897
 Dentalium suteri Emerson, 1954
 Dentalium taphrium Dall, 1889
 Dentalium texasianum Philippi, 1848
 Dentalium tiwhana Dell, 1953
 Dentalium tubulatum Henderson, 1920
 Dentalium vallicolens Raymond, 1904
 Dentalium vernedei Sowerby, 1860l 
 Dentalium vitreum Sars, 1851
 Dentalium vulgare da Costa, 1778 
 Dentalium zelandicum Sowerby, 1860 

 Galería 

 Especies fósiles 
Encontráronse as seguintes especies fósiles:

 †Dentalium akasakensis  Hayasaka 1925
 †Dentalium alazanum  Cooke 1928
 †Dentalium angsananum  Martin 1922
 †Dentalium aratum  Tate 1887
 †Dentalium arcotinum  Forbes 1846
 †Dentalium atratum  Tate 1887
 †Dentalium attenuatum  Say 1824
 †Dentalium badense  Partsch, 1856
 †Dentalium bifrons  Tate 1887
 †Dentalium bocasense  Olsson 1922
 †Dentalium caduloide  Dall 1892
 †Dentalium cannaliculatum  Klipstein 1843
 †Dentalium cossmannianum  Pilsbry & Sharp 1897
 †Dentalium danai  Meyer 1885
 †Dentalium decoratum  Münster 1841
 †Dentalium denotatum  Ludbrook 1956
 †Dentalium giganteum  Sowerby 1846
 †Dentalium gonatodes  Martin 1885
 †Dentalium hamatum  Forbes 1846
 †Dentalium hanguense  Cox 1930
 †Dentalium hecetaensis  Rohr et al. 2006
 †Dentalium inaequale  Bronn 1831
 †Dentalium indianum  Girty 1911
 †Dentalium junghuhni  Martin 1879
 †Dentalium klipsteini  Kittl 1891
 †Dentalium latisulcatum  Tate 1899
 †Dentalium lombardicum  Kittl 1899
 †Dentalium mancorens  Olsson 1930
 †Dentalium microstria  Heilprin 1880
 †Dentalium montense  Briart & Cornet 1889
 †Dentalium moreanum  d'Orbigny 1845
 †Dentalium neohexagonum  Sharp & Pilsbry 1897
 †Dentalium neornatum  Hayasaka 1925
 †Dentalium ovale  Cooke 1928
 †Dentalium pseudonyma  Pilsbry & Sharp 1898
 †Dentalium rimosum  Bose 1906
 †Dentalium rugiferum von Koenen 1885
 †Dentalium sandbergeri  Cossmann & Lambert 1884
 †Dentalium schencki  Moore 1963
 †Dentalium sexangulum  (Gmelin, 1790) 
 †Dentalium simile  Münster 1841
 †Dentalium solidum  Hutton 1873
 †Dentalium sorbii  King 1850
 †Dentalium speyeri  Geinitz 1852
 †Dentalium sundkrogensis  Schnetler 2001
 †Dentalium tenuistriatum  Martin 1879
 †Dentalium tornatissimum  Tate 1899
 †Dentalium triquetrum  Tate 1887
 †Dentalium yasilum  Olsson 1930

A distribución dos fósiles do xénero Dentalium é xeograficamente moi extensa. Este xénero é moi antigo, remontándose ao período silúrico (hai 422,9 millóns de anos). Están especialmente representados no cretáceo, eoceno e mioceno.

 Galería de fósiles 

 Relacións cos humanos 
 Prehistoria e antigüidade 
Na prehistoria xa se utilizaban as cunchas dos dentalios como obxectos de adorno e intercambio, e incluso eran impregnadas con ocre para darlles unha cor máis atractiva. Encontráronse en moitas partes de España moitos exemplares con este uso que datan do paleolítico superior, e estes achados en numerosas covas así o demostran: Cova de Valdavara (Becerreá), onde se atopou o fósil humano máis antigo de Galicia,Atopan na cova de Valdavara o fósil humano máis antigo descuberto ata o momento en Galicia . Xornal da USC.Encuentran los objetos de adorno más antiguos del noroeste peninsular en una cueva de Becerreá. Diario de Pontevedra, 7 de abril de 2016. sitio arqueolóxico de Férvedes II (Xermade), Cova do Mirador de Atapuerca (Burgos), Cova del Pastoral, Cova d’en Pau (Xirona), Cova del Parpalló (Valencia), Cova de les Cendres (Alacant) etc. Destes achados dedúcese que existía un fluxo comercial entre as poboacións costeiras e do interior.

Así mesmo, as cunchas de Dentalium eran moi apreciadas polos pobos nativos americanos. E, por exemplo, sábese que cunchas de Dentalium neohexagonum foron utlizadas polo pobo Chumash como unha forma de moeda polo menos en datas tan temperás como circa o ano 1 000 a.C., na zona da baía de Morro (California).

 Uso na Europa do século XVIII 
Na medicina moderna as cunchas de Dentalium eran consideradas como un excelente álcali e os boticarios pulverizábanas para o seu uso en varias preparacións. As cunchas para estes usos foron descritas por Joseph Pitton de Tournefort en Londres no século XVIII como "de forma tubular ou cónica, de cerca de 3 polgadas de longo; dunha brillante cor branca; ocas; con luz e divididas lonxitudinalmente por liñas paralelas, cunha tapa no fondo. Son do grosor dunha pluma e teñen certa semellanza cun dente canino." Porén, eran consideradas naquel momento como moi raras, e en lugar delas, foron substituídas por outra cuncha. Esta foi descrita como unha cuncha multicolor encontrada na area na baixamar; esta cuncha non era canalizada, ou acanalada. A cuncha verde grande á que o escritor francés se refire en primeiro lugar ben poderían ser Dentalium elephantinum ou Dentalium aprinum, que son grandes e verdosas e viven na zona do Indo-Pacífico. A outra cuncha seguramente era doutra especie, posibelmente Dentalium entale, que é nativa da Gran Bretaña.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Brusca, R. C. & Brusca, G. J. (2005): Invertebrados, 2ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana de España. ISBN 0-87893-097-3.
 D'Ancona, Humberto (1972): "Escafópdos" en Tratado de zoología. Tomo II. Zoología especial. Barcelona: Editorial Labor, S. A., pp. 747–748.
 Grassé, P.-P., E. A. Poisson e O. Tuzet (1976): "Escafópodos o solenoconos", pp. 421.424, en Invertebrados. (En Grassé, P.-P., Zoología, vol. 1). Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4.
 Hickman, C. P., W. C. Ober e C. W. Garrison (2006): Principios integrales de zoología, 13ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana. ISBN 84-481-4528-3.
 Meglitsch, P. A. (1986): Zoología de invertebrados, 2ª ed. Madrid: Ed. Pirámide. ISBN 84-368-0316-7.
 Rolán, Emilio e Otero-Schmitt, Jorge (1996): Guía dos moluscos de Galicia. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 978-84-8288-072-3.
 Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): "Scaphopoda", en Zoología sistemática. Clasificación del reino animal. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0608-2, p. 160.
 Steiner, G. & Kabat, A. R. (2001): "Catalogue of supraspecific taxa of Scaphopoda (Mollusca)" Zoosystema 23 (3): 433-460.Ver en liña.
 VV. AA. (1968): "Escafópodos" en: Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 4. Animales invertebrados. Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones, pp. 272–274.

 Outros artigos 
 Dentalíidos
 Escafópodos

 Ligazóns externas 
 [http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxlist&rComp==&tRank=220&vOnly=yes&marine=no&pid=137886 Lista de especies de Dentalium]'' no WoRMS.
 Dentalium Linnaeus, 1758  en Fossilworks.
 Dentalium Linnaeus, 1758 no ITIS.
 Dentalium na ADW.
 Especies de Dentalium na EOL.
 Especies de Dentalium  en Catalogue of Life: 25th March 2016.

Categoría:Escafópodos