Arquivo do Museo Provincial de Lugo

O Arquivo do Museo Provincial de Lugo alberga diferentes fondos que ao longo do tempo foron doados ou depositados na institución. Sitúase no propio edificio do Museo, compartindo estancia cunha biblioteca especializada e na actualidade está corganizado de acordo ás características dos diferentes fondos.  Depende directamente da Deputación de Lugo e da Rede Museística Provincial de Lugo, que desde 2006 xestiona catro museos da provincia lucense: O Museo Provincial de Lugo, a Fortaleza de San Paio de Narla na Castronela, Xiá (Friol), o Museo Provincial do Mar en San Cibrao (Cervo), e o Pazo de Tor en San Xulián de Tor (Monforte de Lemos).
 Historia 

 Creación 
Coa fin de reunir e protexer os bens do patrimonio cultural lucense, a Deputación de Lugo acordou crear no ano 1932 un Museo Provincial. O 10 de xaneiro de 1934, baixo a dirección de Luís López Martí, abríronse ao público as primeiras instalacións do Museo, ocupando a ala sur do Pazo de San Marcos. Desde 1957 o Museo Provincial de Lugo ocupa o antigo convento de San Francisco, próximo á súa localización anterior, cun proxecto arquitectónico a cargo do arquitecto Manuel Gómez Román.

Desde a súa posta en funcionamento, o Museo tivo un carácter multidisciplinar albergando distintas e variadas coleccións que se agrupan en 3 seccións: Etnografía e Artes Decorativas, Belas Artes, e Arqueoloxía e Historia. A Biblioteca e o Arquivo forman parte do Museo desde xaneiro de 1934, pero xa desde a creación da institución en 1932 recibíronse fondos que suporán o xermolo da colección arquivística. Os primeiros documentos rexistrados foron a Cédula Real expedida el 17 de diciembre de 1754 a favor del Cabildo de la Catedral de Lugo​ e o Privilegio del Consejo de la Ciudad de Lugo, de alcabalas y sellos, dado en Valladolid en 20 de agosto de 1536.

A partir deste momento, ata os nosos días, no Arquivo continua ingresando documentación en forma de depósito ou doazón procedentes tanto de institucións públicas como privadas e gozan dun alto valor para o estudo da historia local e provincial de Lugo.

A pesar de contar sempre cun espazo propio, no Arquivo e Biblioteca as condicións de conservación non puideron ser en todo momento as máis axeitadas. En 1991, procedeuse ao seu traslado, desde o lugar que ocupaban na entrada do Museo, para instalarse nas actuais dependencias, no interior do museo, na zona próxima á sala dos Mosaicos. En 2015, volveu efectuarse un novo cambio de localización das unidades documentais do Arquivo, que pasaron a ocupar os andeis situados ao fondo do depósito da Biblioteca, buscando conseguir así un maior control da temperatura e, sobre todo, da intensidade lumínica. 

No ano 2015, iniciouse tamén a automatización do Arquivo a través dun programa de bolsas da propia Rede Museística Provincial. Neste labor intervén o beneficiario da Bolsa de Arquivos durante ese ano, Ángel Arcay Barral, baixo a supervisión da responsable da Biblioteca, Mercedes Salvador, e a directora do Museo Provincial, Aurelia Balseiro. Con esta finalidade, implementarase o software libre  ICA-AtoM que estivo en funcionamento ata o ano 2020.

En outubro de 2020, instalouse unha nova versión do software AtoM e quedou anulado o programa anterior por mor das súas limitacións pois, unicamente, era utilizado de xeito interno polo persoal do Arquivo. Tamén se intentou que fose posible acceder aos fondos documentais do Arquivo a través de Internet e dunha páxina web propia e, desde entón, desenvolveuse unha nova interface máis accesible.

O 20 de xaneiro de 2022, fíxose pública a nova dirección web cuxa finalidade é que calquera persoa externa puidese ter acceso aos fondos arquivísticos, así como ofrecer un cadro de clasificación completamente modernizado e organizado e melloráronse as condicións de conservación e accesibilidade e se reorganizaron os seus fondos dunha forma continuada. 

Tamén se viu incrementada a base documental grazas a novas doazóns, como a de José Antonio Cobreros Aranguren que incluía 11 cartafoles de documentación, 3 libros manuscritos máis outros 3 impresos: o Catálogo General da Exposición Regional de Lugo, de 1896, Juegos florales. Certamen literario de la Exposición Regional de Lugo, tamén de 1896 e mailo Libro de la Coronación de Nuestra Señora la Virgen de los Ojos Grandes, de 1904.

 Cadro de clasificación dos fondos documentais 
A clasificación realizada en 2015 foi actualizada por unha agrupación organizada da documentación de acordo ás seguintes divisións. 

1. Fondo documental público 

1.1.  Administrativo  

1.2.  Protocolos notariais  

1.3. Porcones ou alegacións  

1.4. Apeos do Conde de Altamira

2. Agrupación de Fondos documentais privados

2.1.Agrupación de fondos documentais familiares (F)
1. Casa de Alba7. Coto de Neira13. Casa de Outeiro2. Conde de Santiago8. Fortaleza de San Paio14. Casa Da Horta3. Familia Pardo Vila9. Sta. Mª Cedofeita15. Marquesado de Hombreiro4. Casa de la Barrera10. Familia Berbetoros16. Casa de Castroagude5. Familia Barrio Alvarado11. Pazo Torre de Cumbraos17. Casa Pacio de Tuiriz6. Casa Goián12. Casa Miranda18. Vilouzan

2. 2. Agrupación de fondos documentais personais (P)
1. José Mª Coira Sanjurjo6. Amor Meilán11. Gonzalo Gayoso Carreira2. Vicente Latorre Ventura7. Purificación Pardo12. Trapero Pardo3. Melencio López Castro de Amo8. Amando Losada13. José Antonio Cobreros Aranguren4. Conde Pallares9. Celia Moreira5. Jesús Noya10. M. Gómez Román
2.3. Agrupación de fondos documentais relixiosos (R)

 Eclesiásticos, Encomenda de Portomarín, pergamiños e cantorais

2.4. Agrupación de fondos documentais militares (M)

 Guerra da Independencia, Facenda, Reais Cédulas e Reais Ordes

2.5. Agrupación de fondos documentais de empresa (E)

 Sargadelos y Escuela Matías López

2.6. Documentos soltos (DS)

3. Coleccións

3.1. Documentos textuais

3.2. Documentos figurativos: mapas, planos, selos, debuxos

3.3. Documentos audiovisuais: fotografías, postais

 Edificio 
O continuo incremento de fondos museísticos xera un problema de espazo, que obriga a trasladar ao Museo dende o Pazo de San Marcos ao antigo convento de San Francisco. Deste edificio, declarado Tesouro Artístico Nacional en 1931, conserváronse tres dependencias (cociña, claustro e refectorio) que, unidas á creación de amplas salas expositivas, permiten realizar o traslado do Museo Provincial en 1957. Tras deixar sen efecto unha convocatoria de 1949 para a reforma do antigo cenobio, a Corporación Provincial acordou aprobar en 1950 un proxecto presentado polo defunto Miguel Durán Loriga, encargándolle a Manuel Gómez Román a tarefa de ultimar devandito proxecto. Gómez Román, aínda sendo enormemente respectuoso co traballo do seu colega, presentará unha reforma radical na concepción das fachadas que será aprobada pola Corporación Provincial en xaneiro de 1951. Ademais dos cambios na organización de salas, dos que o máis significativo foi o realizado entre 1986 e 1991 aproveitando a necesidade de acondicionamento do edificio, dende a súa inauguración o Museo ampliarase até en dúas ocasións, a primeira en 1963 baixo proxecto de Gómez Román e a segunda en 1997, cunha ambiciosa ampliación arquitectónica debida ao considerable aumento de fondos, realizada por Antonio González Trigo. O Arquivo forma parte deste edificio e comparte estancia coa Biblioteca especializada, cuxa responsable é Blanca Pacín.

 Acceso ao Arquivo do Museo Provincial de Lugo 
O Arquivo abre de luns a venres en horario de 09:00 a 14:30. Os seus fondos poden ser consultados sen restricións, agás o que poida supoñer un problema de conservación.  A consulta dos orixinais ha de ser na sala, salvo de exisitiren en formato dixital que poderán visuaizarse a través do sitio do Arquivo dixital hospedado dentro da web da Rede Museística Provincial de Lugo.

As condicións de reprodución das copias dos orixinais en soporte dixital, fotocopia... seguirán o establecido no art. 24 da Lei 7/2014, de 26 de setembro, de arquivos e documentos de Galicia, 7 de outubro de 2014, DOG núm. 191, e no art. 129 da Lei 5/2016, de 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia, 16 de maio de 2016, DOG núm. 9, tanto no seu procedemento como nas súas limitacións.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Biblioteca do Museo Provincial de Lugo
 Arquivo Histórico Provincial de Lugo
 Lugo
 Ligazóns externas 
 Páxina web do Arquivo da Rede Museística Provincial de Lugo (Museo Provincial de Lugo e Pazo de Tor)
 Censo-guía de Archivos de España e Iberoamérica. Archivo del Museo Provincial de Lugo
 Páxina web del Museo Provincial de Lugo
 Páxina web da Rede Museística Provincial de Lugo
 Páxina web da Biblioteca da Rede Museística Provincial de Lugo

Categoría:Museo Provincial de Lugo
Categoría:Arquivos de Galicia