Pacto de Biak-na-Bató

O Pacto de Biak-na-Bató foi un acordo entre as faccións rebeldes filipinas e as tropas españolas durante a revolución levada a cabo pola sociedade secreta Katipunan, fundada por Andrés Bonifacio contra o goberno colonial que puxo fin á primeira parte da súa insurrección.

 Antecedentes 
esquerda|miniatura|180x180px|Fusilamento de José Rizal.
Tras séculos de dominación española, en agosto de 1896, o Katipunan inicia a revolución contra o goberno español, co fin de obter a independencia. A finais de mes, levántanse varias poboacións da Provincia de Cavite, declarando a independencia de Filipinas. Unha das ordes de alistamento asinadas por Emilio Aguinaldo, caeu en mans do Gobernador Político-Militar da provincia, Fernando Parga, ordenando este ao Capitán Xeneral, Ramón Blanco y Erenas, que sufocase a insurrección.Blanco intentó sofocar la insurrección mediante políticas de acercamiento, hecho que no gustó en Madrid, por lo que lo sustituyeron por el General Camilo Polavieja
O 30 de decembro dese ano, José Rizal acusado como responsable da revolución, por ser o presidente honorario do Katipunan, é fusilado, feito que lonxe de tranquilizar aos insurxentes, reafírmaos nos seus propósitos.

En abril de 1897, Camilo Polavieja é relevado por Fernando Primo de Rivera, xeneral que intensifica as accións contra os rebeldes, obrigándoos a refuxiarse nas montañas. En xuño, Emilio Aguinaldo, instala o seu cuartel xeral na serra de Biak-na-Bató e a finais de ano, o incremento no recrutamento en España e as divisións entre os partidarios de Andrés Bonifacio e os partidarios de Aguinaldo, permiten ás tropas gobernamentais recuperar varias prazas en Cavite.

 Condicións do pacto 
Durante meses, o avogado Pedro Alejandro Paterno, que actúa como intermediario entre as distintas partes, viaxa entre Manila e Biak-na-Bató, co fin de elaborar un acordo que queda finalmente por el mesmo e por Fernando Primo de Rivera, o 14 de decembro de 1897 nos seguintes termos:
 Aguinaldo e os líderes que decidisen seguilo, establecerían a súa residencia en Hong Kong e recibirían 800.000 pesos, como indemnización. Un primeiro prazo de 400.000 pesos, debía ser abonado ao entregarse as armas de Biak-na-Bató. Os 200.000 seguintes, cando as armas entregadas chegasen a 800 e o resto, cando a cifra alcanzase as 1.000, tras cantarse o Te Deum, na catedral de Manila, en acción de grazas.
 Todo o diñeiro debería ser entregado a Aguinaldo, que, xunto aos seus compañeiros quedaría en completa liberdade.
 Primo de Rivera debería enviar dous homes a Biak-na-Bató como prisioneiros, que serían liberados ao chegar Aguinaldo a Hong Kong e abonarse o primeiro pago.
 Debía establecerse a autonomía no réxime político e administrativo, suprimíndose as Corporacións relixiosas. Primo de Rivera, comprometeuse a cumprir este punto pero non se puxo por escrito, por considerarse humillante para o goberno español.
Do pactado, Primo de Rivera só cumpriu co primeiro pago, enviando unha carta a Aguinaldo, por medio do seu sobriño, Miguel Primo de Rivera, na que lle informaba de que non podería volver a Filipinas.Meses más tarde, Isabelo Artacho, Secretario del Interior del Gobierno Filipino de Biak-na-bato entre septiembre y diciembre de 1897, amenazó a Aguinaldo con llevarlo a los tribunales si no le pagaba los 200.000 pesos que consideraba que era su parte de la indemnización

 Trala firma 
 Isabelo Artacho parte coa convención de paz aprobada polo Gobernador Xeral o 14 de decembro.
 O día 16 de decembro, Emilio Aguinaldo transmite as ordes de pacificación.
 Pedro Alejandro Paterno sae de San Miguel de Mayumo xunto aos xenerais Celestino Fernández Tejeiro e Ricardo Monet, membros do equipo do Gobernador Xeral, e o seu sobriño, o Tenente Coronel Miguel Primo de Rivera, o 23 de decembro.
 O 24 de decembro, a comitiva chega a Biak-na-Bató e é recibida e escoltada por Isabelo Artacho e Jose Salvador Natividad ao cuartel xeral segredo de Aguinaldo na Cova do Morcego.
 Aguinaldo, o 25 de decembro, parte de Biak-na-Bató cos seus homes e os reféns cara a Lingayén, onde o goberno español ha posto á súa disposición un vapor de transporte para levalos a Hong Kong. Á saída, o goberno español debe entregar a Baldomero Aguinaldo, a través de Pedro Paterno, un cheque á orde, do Banco Hispano-Filipino, para cobrar 400.000 pesos nun banco de Hong Kong.Los hombres de Aguinaldo podían llevar consigo sus revólvers y dos rifles

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Guerra Hispano-Estadounidense
 Guerra Filipino-Estadounidense

Categoría:Historia de Filipinas