Didelfimorfos

A dos didelfimorfos (Didelphimorphia) é unha orde de mamíferos, que agrupa á maior parte dos marsupiais que habitan na actualidade o continente americano.

Inclúe 92 especies vivas, todas na familia dos didélfidos,Wilson, D. E. e Reeder, D. M., ed. (2005): Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference, 3ª ed. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press. ISBN 1-800-537-5487. e moitas máis extintas.

 Historia evolutiva 
A xulgar polos rexistros fósiles, son dos marsupiais máis antigos que chegaron até os nosos días, e fixérono sen sufrir grandes variacións anatómicas, polo que poden considerarse como fósiles viventes.

Aínda que non hai datos da existencia destes animais en Australia e na Antártida, suponse que deberon habitalas, pois ambos os continentes estaban unidos aínda a Suramérica, no antigo continente e Gondwana, cando os marsupiais apareceron na Terra.

Colonizaban practicamente todos os ecosistemas e entre eles había especies con todo tipo de hábitos alimenticios.

 Taxonomía 
 Descrición 
A orde foi descrita en 1872 polo paleontólogo estadounidense Theodore Nicholas Gill.
 Etimoloxía 
O nome científico Didelphimorphia está formado pola unión á raíz do nome do xénero tipo da sñua máis importante familia (e única con especies vivas na actualidade) Didelphis, co elemento do latín científico -morphia, plural de -morphus, tirado do grego antigo μορφή ‎morphḗ, 'forma', 'aparencia', 'aspecto'.

Pola súa parte Didelphis está formado polo elemento di-, calco do grego δι-, 'dous', e o termo do grego antigo δελφύς ‎delphýs, 'útero'.

 Clasificación 
A orde dos Didelphimorphia inclúe dúas familias, pero só unha, a dos Didelphidae contén especies actuais (ademais da maioría das especies fósiles). A clasificación dos xéneros e especies restantes non está terminada de aclarar, existindo algúns de clasificación incerta.

 Orde Didelphimorphia (Gill, 1872)
 Familia Didelphidae Gray, 1821
 Familia Sparassocynidae (†) (Reig, 1958)

Porén, dúas das máis prestixiosas bases de datos, o MSW e o ITIS, dan as seguintes clasificacións para a familia dos didélfidos:

miniatura|246px|Caluromys philander.
miniatura|246px|Caluromys derbianus.
miniatura|246px|Chironectes minimus.
miniatura|246px|Didelphis marsupialis.

 Clasificación do MSW 
 Familia Didelphidae Gray, 1821 Didelphidae no MSW. 
 Subfamilia Caluromyinae Kirsch, 1977 
 Xénero Caluromys J. A. Allen, 1900
 Xénero Caluromysiops Sanborn, 1951
 Xénero Glironia Thomas, 1912
 Subfamilia Didelphinae Gray, 1821
 Xénero Chironectes Illiger, 1811
 Xénero Didelphis Linnaeus, 1758
 Xénero Gracilinanus Gardner & Creighton, 1989 	
 Xénero Hyladelphys Voss, Lunde & Simmons, 2001 
 Xénero Lestodelphys Tate, 1934
 Xénero Lutreolina Thomas, 1910
 Xénero Marmosa Gray, 1821 
 Xénero Marmosops Matschie, 1916
 Xénero Metachirus Burmeister, 1854 
 Xénero Micoureus Lesson, 1842	
 Xénero Monodelphis Burnett, 1830 	
 Xénero Philander Brisson, 1762
 Xénero Thylamys Gray, 1843 	 	 
 Xénero Tlacuatzin Voss & Jansa, 2003

 Clasificación do SIIT 
 Familia Didelphidae Gray, 1821 ´Didelphidae Gray, 1821 no ITIS.
 Subfamilia Caluromyinae Kirsch, 1977 
 Xénero Caluromys J. A. Allen, 1900 
 Subfamilia Didelphinae Gray, 1821
 Xénero Chironectes Illiger, 1811 	 
 Xénero Didelphis Linnaeus, 1758 
 Xénero Gracilinanus Gardner & Creighton, 1989 	 
 Xénero Hyladelphys Voss, Lunde & Simmons, 2001 	 
 Xénero Lestodelphys Tate, 1934
 Xénero Lutreolina Thomas, 1910 	 
 Xénero Marmosa Gray, 1821 
 Xénero Marmosops Matschie, 1916	 
 Xénero Metachirus Burmeister, 1854 	 	 
 Xénero Micoureus Lesson, 1842	 
 Xénero Monodelphis Burnett, 1830	 	 
 Xénero Philander Brisson, 1762 
 Xénero Thylamys Gray, 1843 	 	 
 Xénero Tlacuatzin Voss & Jansa, 2003 

Como vemos, só hai unhas pequenas diferenzas na subfamilia dos Caluromyinae

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Gould, Edwin; McKay, George & Kirshner, David (1988): Encyclopedia of mammals. San Diego, CA, USA: Academic Press. ISBN 978-0-1229-3670-1.
 Grzimek, B.; Schlager, N. e Olendorf, D. (2003): Grzimek's Animal Life Encyclopedia. Detroit: Thomson Gale.
 Kemp, T. S. (2005): The Origin & Evolution of Mammals. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-850761-5.
 Kowalski, Kazimierz (1981): Mamíferos. Manual de teriología. Madrid: H. Blume Ediciones. ISBN 84-7214-229-9.
 McKenna, M. C. e Bell, S. K. (1997): Classification of Mammals Above the Species Level. Nova York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-11013-8.
 Rodríguez de la Fuente, F. (1970): " Diminutos gigantes de la expansión ocológica", en Enciclopedia Salvat de la fauna. Tomo 8. Suramérica (Región Neotropical). Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones, pp. 67–77.
 Wilson, D. E. & Reeder, D. M., eds. (2005): Mammal Species of the World - A Taxonomic and Geographic Reference. Terceira edición. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press, 2 vols. ISBN 978-0-8018-8221-4.

 Outros artigos 
 Marsupiais
 Ameridelfos
 Australidelfos

 Ligazóns externas 
 Order Didelphimorphia Gill 1872  en Fossilworks.
 Didelphimorphia Gill, 1872 no ITIS.
 Didelphimorphia na ADW. Con abundante información, imaxes e bibliografía .
 Didelphimorphia na EOL. Con información e imaxes .
 Didelphimorphia no NCBI.

Categoría:Marsupiais