Güiana Esequiba

A Güiana Esequiba, tamén coñecida como Territorio do Esequibo, é o nome dunha parte do escudo Güianés comprendida entre o oeste do río Esequibo até o cumio do monte Roraima.

 Unha rexión en litixio 
miniatura|230px|Mapa de Güiana, mostrando o río Esequibo e, en sombreado escuro, a súa conca. Venezuela reclama o territorio até a ribeira occidental do río. A reclamación histórica do Reino Unido incluía toda a conca do río.

A Güiana Esequiba limita ao norte co océano Atlántico, ao sur co Brasil, ao leste co río Esequibo e ao oeste cos estados venezolanos de Delta Amacuro e Bolívar.

Ten unha extensión de 159 542 km², que a República Cooperativa de Güiana administra como propio, pero cuxa soberanía é reclamada por Venezuela baseándose no Acordo de Xenebra do 17 de febreiro de 1966.

A súa poboación, en 2010, era de 283.000 habitantes.Bureau of Statistics - Guyana , Chapter III: Population Redistribution and Internal Migration.
Guyana - Government Information Agency , National Profile.

Soamente a parte oriental da illa fluvial de Anacoco, no río Cuiuní se encontra baixo a soberanía de Venezuela, pero é protestada por Güiana. Para Venezuela a totalidade da illa está fóra da área en litixio,Los derechos venezolanos de soberanía en el Esequibo, p. 111. M.R.E. , Venezuela. Consultada o 26 de abril de  2015. 
miniatura|esquerda|300px|División política de Venezuela.

Güiana non o entende así para a metade oriental e, en consecuencia, sostén que foi por un acto de anexión do exército venezolano cando en 1966 a ocupou militarmente.The Ankoko Incursion

Venezuela reclama o territorio como propio e, nos seus mapas oficiais, a zona adoita aparecer raiada oblicuamente ou coa lenda Zona en Reclamación, Suxeita ao Acordo de Xenebra de 17 de febreiro de 1966.Mapa oficial de Venezuela editado polo Instituto Geográfico de Venezuela Simón Bolívar

O territorio é reclamado como parte integrante da xurisdición dos estados Bolívar, e Delta Amacuro.

 A disputa entre a Gran Bretaña e Venezuela 

En 1835, baixo os auspicios da Royal Geographical Society, o explorador e naturalista de orixe alemá Robert Hermann Schomburgk realizou unha exploración botánica e xeográfica da Güiana Británica. Dela resultou un esquema do territorio no que unha liña delimitaba o que el cría que era o límite occidental reclamado polos holandeses. Como resultado disto, foi comisionado en 1840 polo goberno británico para estudar os límites da Güiana. Este exame deu lugar ao que se coñece como a "liña Schomburgk".

miniatura|250px|* Fronteira reclamada pola Gran Bretaña* Límite actual, e* Fronteira reclamada por Venezuela.

O bosquexo inicial de Schomburgk, que fora publicado en 1840, foi a única versión da "liña Schomburgk" até 1886, cando Grover Cleveland, presidente dos Estados Unidos, afirmou que a liña fora trazada "dunha maneira misteriosa".Robert Arthur Humphreys (1967): "Anglo-American Rivalries and the Venezuela Crisis of 1895", Presidential Address to the Royal Historical Society 10 December 1966, Transactions of the Royal Historical Society, 17: 131-164. A liña foi moito máis alá da zona de ocupación británica e ll deu á Güiana Británica o control da desembocadura do río Orinoco.King, Willard L. (2007): Melville Weston Fuller - Chief Justice of the United States 1888-1910, Macmillan. p. 249

Segundo Schomburgk, o bosquexo non contiña toda a zona que Gran Bretaña podería reclamar lexitimamente. Venezuela protestou de que Schomburgk colocara os marcos da fronteira no río Orinoco e, en 1844, reclamou o territorio da Güiana situado ao oeste do río Esequibo. Tamén en 1844, foi ignorada unha proposta británica a Venezuela para modificar a fronteira para dar o control total de Venezuela da desembocadura do río Orinoco e o territorio adxacente. En 1850 Gran Bretaña e Venezuela alcanzaron un acordo polo que aceptaron non  colonizar o territorio en disputa, aínda que os venezolanos non se estableceron neste territorio.

A disputa non volveu a mencionarse até 1876, cando se estableceron na zona persoas de fala inglesa nas minas de ouro na conca do río Cuiuní, que era territorio venezolano máis alá da liña Schomburgk, pero que estaba dentro da zona que, segundo Schomburgk, a Gran Bretaña podería reclamar. En 1876, Venezuela reiterou a súa reclamación até o río Esequibo, ao que os británicos responderon cunha contrademanda incluíndo toda a conca do Cuiuní, aínda que isto foi unha reclamación no papel, que os británicos nunca perseguiron.

O 21 de febreiro de 1881, Venezuela propuxo unha liña de fronteira que partía dun punto unha milla ao norte do río Moruca, seguindo desde alí cara ao oeste e o sur o meridiano 60 º oeste, o que concedería a Venezuela o distrito Barima.

En outubro de 1886 a Gran Bretaña declarou a liña de Schomburgk como  fronteira provisional da Güiana Británica, e en febreiro de 1887 Venezuela rompeu as relacións diplomáticas co Reino Unido. En 1894 Venezuela pediulle aos Estados Unidos que interviñesen, alegando a doutrina Monroe como xustificación. Pero os Estados Unidos non quixeron involucrarse, e só suxeriron a posibilidade dunha arbitraxe.

 Organización territorial 

 En Güiana 
Güiana, oficialmente Co-operative Republic of Guyana, estableceu a inclusión do Territorio Esequibo dentro dos seus límites na Constitución de 1980, reformada en 1996, que di que:

Estas áreas son as que conformaban a colonia da Güiana Británica, antes da súa independencia, para a cal a Gran Bretaña recoñeceu como límite occidente o río Esequibo, cartografado politicamente ao seu favor en 1938.

miniatura|200px|Mapa de Güiana que mostra as rexións 1 (Barima-Waini), 2 (Cuyuni-Mazaruni), 7 (Pomeroon-Supenaam), 8 (Potaro-Siparuni), 10 (Alto Takutu-Alto Esequibo) e a zona occidental da 5 (Illas Esequibo-Demerara Occidental) en reclamación).

Segundo a división administrativa de Güiana, a Güiana Esequiba abarcaría a totalidade das rexións de Barima-Waini, Cuyuni-Mazaruni, Pomeroon-Supenaam, Potaro-Siparuni, Alto Takutu-Alto Esequibo e a parte occidental da rexión de Illas Esequibo-Demerara Occidental.

+ Rexións de Güiana Reclamadas por Venezuelacomo parte da Güiana EsequibaNúmeroNome da RexiónSuperficie(km²)Poboaciónestimada(2010)Rexión 1 Barima-Waini20 339 33 000Rexión 2 Pomeroon-Supenaam6 195 55 000Rexión 7 Cuyuni-Mazaruni47 213  25 000Rexión 8 Potaro-Siparuni20 051 16 000 Rexión 10 Alto Takutu-Alto Esequibo57 750 24 000 Rexión 5 *  Illas Esequibo-Demerara Occidental3 755 130 000
* Os datos da 5ª rexión inclúen a parte non Esequiba, que non é reclamada por Venezuela.

 En Venezuela 
miniatura|200px|Cantón Upata (1840) da Provincia de Güiana, hoxe parte oriental do Estado Bolívar.
miniatura|200px|Cantón Piacoa (1840), hoxe no Estado Delta Amacuro.

Segundo a lexislación venezolana a Güiana Esequiba é parte integrante da xurisdición dos estados Bolívar e Delta Amacuro cuxo límite común vai pola cúspide da Serranía de Imataca.

O estado Bolívar, na súa constitución, establece o seguinte:

{{Cita|Artigo 15º O territorio e demais espazos xeográficos do Estado Bolívar son os que historicamente correspondían á Provincia de Güiana da Capitanía Xeneral de Venezuela, antes da transformación política iniciada o 19 de abril de 1810, logo delimitada conforme á Lei Político Territorial da República de 28 de abril de 1856, coas modificacións que resultaron das leis da República, dos convenios e demais actos xurídicos validamente celebrados conforme á Constitución de Venezuela de 1999, ás leis nacionais e do Estado.En todos os actos do Estado, en que se describa ou se refira ao seu territorio, entenderase incorporada, aínda cando non o estivera expresamente, a reserva de que o Laudo Arbitral de París de 1899, é írrito e nulo, segundo os principios do dereito e a xustiza que rexen a comunidade internacional e contribúen a afirmar a integridade territorial. O Estado Bolívar colaborará e apoiará á República Bolivariana de Venezuela no logro dunha solución satisfactoria para o arranxo práctico da controversia territorial, con base no Acordo de Xenebra de 17 de febreiro de 1966.}}

Pola súa parte, o territorio orixinal do que hoxe en día é o estado Delta Amacuro abarca desde o delta do Orinoco até o río Esequibo. O sitio web da gobernación deste estado sinala o seguinte sobre a súa territorialidade:

Historicamente en Venezuela foi directamente o poder central (goberno e demais organismos do Estado venezolano) o encargado do tratamento do caso da Güiana Esequiba deixando ás gobernacións e alcaldías locais moi pouca participación e poder de acción. Dáselle un tratamento especial e diferenciado ao das xurisdicións destes dous estados nacionais, os cales non adoitan incluír nos seus mapas a súa porción territorial dentro da Güiana Esequiba, aínda que nos mapas nacionais do país si é obrigatoria a inclusión da zona en reclamación. Quizais sexa esta realidade o que a algúns levou a pensar de forma errónea que a Güiana Esequiba é un novo estado ou territorio federal venezolano.

No ano 1999 ao decretarse a nova carta magna de Venezuela conságrase como territorio venezolano, no artigo 10 da Constitución da República Bolivariana de Venezuela:Constitución de 1999  Gaceta Oficial.

 Galería de mapas 

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 LaFeber, Walter (1961): "The Background of Cleveland's Venezuelan Policy: A Reinterpretation." American Historical Review 66: 947–967.
 Schoult, Lars (1998): A History of U.S. Policy Toward Latin America Cambridge: Harvard University Press.
 Gil Fortoul, José (1954): Historia Constitucional de Venezuela. Caracas: Ministerio de Educación. 3 volumes.
 Siso Martínez, J. M. (1956): Historia de Venezuela. Editorial Yokoima. Venezuela – México
 Aguado, Pedro (1987): Recopilación Historial de Venezuela. Caracas: Biblioteca de la Academia Nacional de Historia. 2 volumes.
 Hernández Caballero, Serafín, ed. (1998): Gran Enciclopedia de Venezuela''. Caracas: Editorial Globe. 10 volumes. ISBN 980-6427-00-9 ISBN 980-6427-10-6.

 Outros artigos 
 Gran Colombia
 Güiana (rexión)
 Güiana
 Provincia de Güiana
 Venezuela

 Ligazóns externas 
 Punto de vista de Venezuela 
 Punto de vista de Güiana 
 U.S. Department of State, Office of the Historian, "Venezuela Boundary Dispute, 1895-1899" 

Categoría:Rexións de América do Sur
Categoría:Xeografía de Güiana
Categoría:Xeografía de Venezuela
Categoría:Irredentismo