Afonso de Castela

Afonso de Castela, coñecido tamén no seu tempo como Afonso o Inocente, nado en Tordesillas o  e finado en Cardeñosa o , foi un nobre castelán. Tiña o título de Infante de Castela, ao ser fillo do rei Xoán II de Castela e da raíña Isabel de Portugal. Era irmán da futura raíña Isabel I de Castela, máis coñecida como Isabel a Católica.

Afonso foi un dos protagonistas do conflito pola sucesión do seu medio irmán Henrique IV. O rei Henrique, premido por un sector da nobreza, viuse obrigado a proclamar a Afonso Príncipe de Asturias en 1464 en detrimento da súa filla Xoana. Máis tarde, eses mesmos nobres proclamarían a Afonso rei en 1465, iniciándose unha guerra entre os partidarios deste e os de Henrique IV. Desta forma, Afonso, co título de Afonso XII de Castela, disputou a Coroa ao seu medio irmán ata a súa prematura morte en 1468.

 Orixes familiares 
Era fillo do rei Xoán II de Castela e da raíña Isabel de Portugal. Por parte paterna, os seus avós eran o rei Henrique III de Castela e a raíña Catarina de Lancaster e, por parte materna, os seus avós eran o infante Xoán de Portugal e Isabel de Barcelos.

Foi medio irmán do rei Henrique IV de Castela e irmán da futura raíña Isabel a Católica.

 Traxectoria 

miniatura|Moeda acuñada polos partidarios de Afonso en Sevilla.
O infante Afonso de Castela naceu no municipio valisoletano de Tordesillas o día 17 de novembro de 1453. Unha parte importante da nobreza castelá estaba descontenta con Henrique IV e en setembro de 1464, dita nobreza obrigou ao rei a desposuír a Xoana, a súa única filla, do título de Princesa de Asturias e proclamar a Afonso príncipe herdeiro no seu lugar. Porén, o descontento nobiliario non diminuíu e en xuño de 1465 a Liga nobiliaria reuniuse en Ávila, derrocaron a Enrique e proclamaron rei de Castela a Afonso, co nome de Afonso XII. O novo rei tiña soamente 12 anos de idade. Este episodio foi chamado polos seus detractores "a farsa de Ávila", nome co que pasou á historia.

Estalou entón a guerra aberta entre os partidarios de Henrique IV e os de Afonso XII, que instalou o seu brillante Corte en Arévalo e chegou a reinar de feito durante os tres anos que durou a súa vida, envolvido nun luxo e esplendor cultural de que se fixo lingua un dos seus cortesáns, Jorge Manrique, nas súas melancólicas Coplas a la muerte de su padre:

Na corte de Afonso XII o Inocente figuraban cabaleiros tan importantes como Diego Gómez Manrique e o seu sobriño Jorge, o xurista Nicolás de Guevara e o poeta cancioneril Juan Álvarez Gato ou o historiador Diego de Valera, maestresala do rei en 1467, separadamente do propio Marqués de Villena; tamén Rodrigo Alonso Pimentel, cuarto Conde de Benavente, e Pedro de Villandrando Conde de Ribadeo, e Diego de Ribeira, ayo do príncipe Afonso e cabaleiresco maior do seu corte, ou Sancho de Vermellas, señor de Cavia e Monzón e alcalde maior dos fidalgos de Castela; Martín de Távara; o prior de Osma, xurista e capelán real de don Afonso XII Francisco Gómez de Miranda e outros. Por certo que na súa capela figuraban cantores tan destacados como Diego Rangel ou Cristóbal de Morais. Don Diego Gómez Manrique organizou festexos e compuxo momos teatrais para celebrar o aniversario real nos que as damas da Corte facían o papel de fadas. Outro produto do mecenado real foi un espello de príncipes redactado para o uso de Afonso XII: a Exhortación ou información de boa e sa doutrina (1467) escrita polo humanista Pedro de Chinchilla a instancias do xa citado cuarto Conde de Benavente.

En agosto de 1467 produciuse unha importante batalla en Olmedo, na que ningún dos bandos conseguiu impoñerse. Ata hoxe día algúns historiadores consideran que Enrique foi derrotado e feito prisioneiro mentres que outros afirman que venceu, pero que por debilidade preferiu negociar cos vencidos.

O infante Afonso de Castela faleceu, posiblemente, por envelenamento en Cardeñosa o día 5 de xullo de 1468. Henrique IV quedou como rei indiscutido a partir de 1469 mentres que o título de herdeiro ao trono pasou a ser disputado entre Xoana de Castela e a infanta Isabel, a medio irmán de Henrique IV de Castela. O conflito terminou dando lugar á Guerra de Sucesión Castelá, na que Isabel logrou finalmente apoderarse do trono castelán-leonés.

 Sepultura de Afonso de Castela 
O infante Afonso de Castela foi sepultado xunto aos seus pais na Cartuxa de Miraflores. O sepulcro de Afonso de Castela, obra do escultor Gil de Siloe, está colocado no lado do Evanxeo da igrexa do Monasterio.

No ano 2006, con motivo da restauración da Cartuxa de Miraflores, a Dirección Xeral de Patrimonio e Bens Culturais da Xunta de Castela e León decidiu realizar o estudo antropolóxico dos restos mortais de Xoán II e a súa segunda esposa, quen estaban enterrados na cripta baixo o sepulcro real, así como o estudo dos restos depositados no interior do sepulcro do infante Afonso de Castela, cuxo sepulcro está colocado nun lateral da mesma igrexa.O estudo, coordinado por Arturo Balado Pachón e Consolo Escribano Velasco, publicado pola Fundación Iberdrola. O estudo antropolóxico foi realizado por Luís Caro Dobón e María Edén Fernández Suárez, investigadores da área de Antropoloxía Física da Universidade de León. Os restos mortais do infante Afonso de Castela, mal conservados, estaban depositados nun ataúde de madeira de nogueira, e comprobouse que a súa estatura alcanzaba os 165 centímetros. Ademais, confirmouse que os restos mortais depositados no sepulcro eran os do infante Afonso de Castela, pois se comprobou que existía unha relación de parentesco entre devanditos restos e os depositados no sepulcro de Xoán II de Castela.

 Devanceiros 

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 





 Outros artigos 
 Farsa de Ávila
 Conflito pola sucesión de Henrique IV de Castela
 Henrique IV de Castela

Categoría:Nados en 1453
Categoría:Nados na provincia de Valladolid
Categoría:Finados en 1468