Vladimir Antonov-Ovseenko

Vladimir Aleksandrovich Antonov-Ovseenko (en  e en ), nado en Chernigov, Ucraína o  e finado en Moscova o 10 de febreiro de 1939, foi un prominente bolxevique, xornalista, “podporúchik” (subtenente) e diplomático ruso. É recordado por ser o dirixente do asalto ao Palacio de Inverno que culminou co triunfo dos bolxeviques durante a Revolución de Outubro. Foi vítima da Gran Purga que levou a cabo Stalin a finais dá década de 1930.

 Inicio na carreira militar 
Naceu en Chernigov o 21 de marzo de 1883, nunha familia de oficiais. O seu pai era militar e terratenente empobrecido. Graduouse no corpo de cadetes de Voronezh en 1901. Contrario para entón ao militarismo, uniuse de inmediato aos círculos revolucionarios. Pola presión do seu pai, ingresou na Escola Militar de Enxeñaría Nikolaiev, aínda que renunciou a xurar a «fidelidade ao Tsar e á Patria», explicando a súa «repugnancia cara ao ambiente castrense». Posteriormente foi detido, podendo saír máis tarde de prisión grazas á influencia do seu pai. En 1902 marchou da súa casa, traballou un tempo como peón e chofer, antes de ingresar pouco despois na Escola Militar de San Petersburgo.

 Actividade revolucionaria 
Logo de ingresar nunha organización socialdemócrata en Varsovia, ingresou formalmente no Partido Obreiro Socialdemócrata de Rusia en 1903. Creou unha organización revolucionaria na Escola de Infantaría Vladimir de San Petersburgo, onde obtivo o grao militar de cadete. En 1904, graduouse na academia militar da capital.

Terminada a súa traxectoria na Escola Militar de Infantaría Vladimir, foi destinado a Varsovia, onde fundou o Comité Militar do Partido Obreiro Socialdemócrata de Rusia. Logo de servir no extremo oriente, presentou a súa dimisión ao grao de podporúchik, e consagrouse por completo á loita revolucionaria clandestina. Durante a Revolución Rusa de 1905, dirixiu o levantamento en Novo-Alexandria en Polonia e Sebastopol (1906). Ao pouco foi detido nesta cidade e sentenciado a matar, conmutada a pena por vinte anos de traballos forzados en Siberia. Escapou de alí en xuño de 1907 e pasou a residir en Finlandia, San Petersburgo e Moscova antes de emigrar a Francia en 1910. Alí uniuse á fracción menxevique do partido na que permaneceu ata abril de 1917, cando se pasou aos bolxeviques.

Decidido opositor de Lenin e os seus seguidores, durante a primeira guerra mundial identificouse coa corrente internacionalista. Editou Golos (A voz) e Nashe Slovo (O noso mundo) colaborando estreitamente con Trotski –co que estableceu unha notable amizade que perdurou na década de 1920– e os membros do Comité Interdistrito. Esta última publicación, malia o humilde da súa extensión e das súas paupérrimas finanzas, atraeu a destacados escritores socialistas –Trotski, Mártov, Lunacharski, Riazánov ou Manuilski– que máis tarde tiveron un destacado papel na revolución rusa.

 Asalto ao Palacio de Inverno 
Antonov-Ovseenko durante a época da Revolución.|miniatura|dereita
Regresou a Rusia en maio de 1917 e uniuse entón aos bolxeviques. Como membro da Organización Militar, xunto ao Comité Central do Partido Obreiro Socialdemócrata de Rusia (bolxevique), trasladouse a Helsinqui para dirixir o traballo de propaganda entre os soldados do norte e os mariños da frota báltica, ao mesmo tempo publicando o xornal Volná (en , Onda). Foi un dos participantes máis activos da Conferencia da Fronte de Todas as Rusias e as organizacións de retagarda do Comité Central do Partido Obreiro Socialdemócrata de Rusia (bolxevique), realizado en xuño de 1917, aceptando Antonov-Ovseenko a participación na organización directa das manifestacións contra a Ofensiva Kerenski, que desembocaron na crise de xullo, polo que foi detido polo Goberno Provisional Ruso, e internado na cárcere de Krestý en San Petersburgo, onde xunto con Fiodor Raskólnikov, e en nome dos detidos bolxeviques, escribiron unha protesta contra o arresto non fundamentado. (Na década de 1920, este episodio da vida de Antonov-Ovseenko, segundo as fontes oficiais soviéticas, foi descrito así: «Pola participación na insurrección de xullo, foi detido polo Goberno Provisional, e xunto con Trotski, recluiráselle en Krestý». Logo do cal, será liberado baixo fianza. O 4 de setembro o Centrobalt designou a Antonov-Ovseenko Comisario achego ao Gobernador Xeral de Finlandia.

Foi delegado na Conferencia Democrática de Todas as Rusias, e no Segundo Congreso de Mariños da Frota Báltica (setembro-outubro de 1917), onde se emite o chamamento «A todos os oprimidos dos países». O 30 de setembro elíxese a estrutura da oficina rexional finlandesa do partido bolxevique. É membro do Comité de Organización e do Comité Executivo do Congreso dos Traballadores do Óblast. Participou nos traballos da Conferencia de Organizacións Militares do Partido Obreiro Socialdemócrata de Rusia (bolxevique) da Fronte Norte, levada a cabo o 15 de outubro, onde se elixirá a Asemblea Constituínte Rusa. No informe da sesión do Soviet da Social Democracia Rusa de 23 de outubro dáse conta que a gornición ao completo apoia o establecemento do poder dos Soviets, habendo os Gardas Vermellos ocupado as fábricas e depósitos de armas e reforzaron o anel externo de defensa de Petrogrado, habendo paralizado as accións do Estado Maior da Rexión Militar de Petrogardo.

Antonov-Ovseenko, na súa calidade de Secretario do Comité Militar Revolucionario de Petrogrado, tomou parte activa na insurrección armada de outubro, en Petrogrado. Encabezou aos Gardas Vermellos, aos soldados revolucionarios e aos mariñeiros durante tómaa do Palacio de Inverno,Rabinowitch (1978), p. 300 que non ofreceu resistencia para cando Antonov-Ovseenko entrou no edificio, arrestando alí ao Goberno Provisional Ruso. Logrou conter a rabia dos soldados ante a fuga de Kerenskii e protexer aos detidos ata o seu traslado á Fortaleza de San Pedro e San Paulo de ser linchados en dúas ocasións.

No Segundo Congreso dos Soviets de Todas as Rusias, o , Antonov-Ovseenko foi elixido membro do Comité para os Asuntos Militares e Navais do Sovnarkom de Lenin, un dos tres que formaba a súa presidencia colexiada.

Representou á fronte norte na efémera Asemblea Constituínte.

 A guerra civil 
Como o especialista no campo da arte da guerra, en decembro de 1917 Antonov-Ovseenko tomou o mando do exército vermello no sur do país, que combatían contra os cosacos de Alekséi Kaledin e as forzas ucraínas que apoian á A Rada Central Ucraína. Foi xefe do Grupo de Exército Soviético Ruso que invadiu Ucraína; entrou en Khárkiv, onde o Congreso dos Soviets proclamou o poder en Ucraína, logo do cal, entregoulle o mando militar ao eserista de esquerda Mikhaíl Muraviev, encabezando este a loita contra os exércitos cosacos en calidade de comandante do Exército Soviético no Sur de Rusia (de marzo a maio de 1918). Trala firma do Tratado de Brest-Litovsk e a orde de Lenin de retirarse da zona, Antonov-Ovseenko pasou a combater na fronte oriental da guerra civil.

Por indicación persoal de Antonov-Ovseenko, o 1 de abril de 1918 foi executado en Taganrog (mar de Azov) o xeneral tsarista retirado Paul von Rennenkampf.

Días logo da derrota dos Imperios Centrais na guerra mundial, relevóuselle do mando dun grupo de exércitos da fronte oriental para encargárselle a formación dun exército que invadise Ucraína menos de dúas semanas máis tarde. O 19 de novembro, o novo Comité Militar Revolucionario de Ucraína, instalouse Kursk cun nome suposto para non espertar sospeitas da súa misión real. A Antonov-Ovseenko acompañábanlle Stalin, Vladimir Zatonski e Georgi Piatakov como membros do comité. A súa fronte, con todo, era secundario para o alto mando bolxevique, máis preocupado polos combates no leste e no sur –contra os cosacos de Piotr Krasnov–. As diferentes prioridades de Ioakim Vatsetis, ao mando das forzas bolxeviques no seu conxunto, e de Antonov-Ovseenko conduciron a continuos rozamentos entre os dous. Tivo que reunir a toda velocidade unidades para a inmediata invasión, utilizando algunhas a medio formar ou mal armadas xunto con forzas de desertores, partisanos e campesiños. Non estaba moi claro ademais que unidades estaban realmente baixo o seu mando. Dirixiu a fronte ucraína entre decembro de 1918 e xuño de 1919.

Logo da retirada do exército alemán, de xaneiro a xuño de 1919, Antónov-Ovséyenko mandou ao exército na fronte ucraína, ao mesmo tempo que dirixiu os asuntos militares da República Popular de Ucraína, participando activamente nas operacións militares contra o exército da República Nacional Ucraína, e a reconstitución do poder soviético en practicamente todo o territorio de Ucraína.

Estaba activamente preocupado polos temas de carácter social e económico, así cando os propietarios das empresas de Khárkiv negáronse a pagar aos obreiros o seu soldo, que protestaban para a introdución da xornada de traballo de 8 horas, Antonov-Ovseenko meteu a 15 capitalistas nun vagón de tren, e esixiulles un millón en efectivo, ameazando, en caso contrario, con envialos ao traballo nas minas.

Antonov-Ovseenko participou activamente no brutal esmagamento da Rebelión de Tambov en 1921. Entre 1919 e 1920 tratou de loitar contra o descontento popular desde o seu posto de Presidente do Comité Executivo do Óblast de Tambov, e en 1921 recibiu plenos poderes do VTsIK para a loita contra o bandoleirismo no Óblast de Tambov, axudado activamente por Mikhaíl Tujachevsky no esmagamento da rebelión antibolxevique de campesiños por parte do Exército Vermello, coñecido na historiografía soviética como «antónovischina».

Entre 1920 e 1921, foi membro da presidencia colexiada da Comisaría de Traballo e do NKVD.

 Época soviética 
No XI Congreso do partido, opúxose á implantación da NEP.

Nos anos de Guerra Civil, Antónov-Ovséyenko formouse como un experimentado funcionario do partido, e o seu traballo levouno entre 1922 e 1924 á xefatura do Departamento Político do Consello Militar Revolucionario (РВС nas súas siglas cirílicas). Opoñíase activamente á ampliación do poder de Stalin, chamándoo déspota, unha ditadura personalizada. Por iso, Antonov-Ovseenko apoiou a Trotski, co que tiña boas relacións, e adheriuse entre 1923 e 1927 á «esquerda» trotskista, aínda que presioado en 1928 viuse obrigado a romper con ela. Durante esta década, traballou na diplomacia soviética en varios países: Checoslovaquia (1925), Lituania (1928) e Polonia (1930). Na década de 1930 permitíuselle traballar en temas xurídicos, chegando a ser o fiscal xefe da a RSFSR, (1934) e comisario de Xustiza do Pobo da RSFSR (1937).

Na guerra civil española foi cónsul xeral da URSS en Barcelona (de 1936 a 1937), prestando grande apoio ao exército republicano como conselleiro militar. Da colección de documentos do mencionado Antonov-Ovseenko, testemuñou que trataba de intervir en defensa da liña de Stalin, contra a oposición dos anarquistas e do POUM, que controlaban o movemento antifascista de Cataluña, e foi nomeado por Juan Negrín como «o catalán máis grande que os mesmos cataláns». Despois do conflito xurdido entre o cónsul xeral e Juan Negrín, presentou a súa dimisión.

A finais de 1937, Antonov-Ovseenko foi destituído en España e posteriormente arrestado polo NKVD durante a Gran Purga de 13 de outubro de 1937. Nomeóuselle brevemente comisario de Xustiza en 1938. O 8 de febreiro de 1938 foi condenado a matar polo Colexio Militar da Corte Suprema da URSS «por pertencer a unha organización terrorista trotskista e por espionaxe» e fusilado o ano seguinte, en 1939. Foi rehabilitado postumamente en 1956.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Revolución de Outubro
 Gran Purga

Categoría:Nados en 1883
Categoría:Finados en 1939
Categoría:Revolución Rusa de 1917