Laranxeira amarga

A laranxeira amargaNome vulgar en galego en Termos esenciais de botánica, Universidade de Santiago de Compostela, 2004 ou laranxeira aceda (Citrus × aurantium), é unha árbore cítrica da familia das Rutáceas. É un híbrido entre Citrus maxima e Citrus reticulata."Plant Profile for Citrus ×aurantium L. (pro sp.), http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CIAU8  Moitas variedades de laranxa amarga úsanse polo seu aceite esencial, para perfume e saborizante, ou como medicinais. Utilízase tamén coma portaenxertos doutras especies cítricas.

 Descrición 
É unha árbore perennifolio que acada unha altura de 7–8 m, espiños axilares e agudos. Follas de 50-115 x 30–55 mm, elípticas, cor verde escura brillante e recendentes, con pecíolo alado, ás obovadas. Flores bisexuais, en cimas axilares, brancas e moi recendentes (flor de laranxeira).Naranjo agrio Infojardín  Pétalos carnosos e glandulares. Estames 20-24. Froito globoso, de 7 x 7,5 cm, aplanados na base e o ápice; Pela cando madura, glandular e áspera. Eixo oco. Polpa amargo-aceda.

 Variedades 
 Citrus aurantium subsp. amara é unha árbore perenne espiñenta do sueste do Vietnam, amplamente cultivado. É moi usado como padrón doutras especies de Citrus.o seu froito úsase para a elaboración de marmeladas, licores Triple sec e Curaçao. Destas laranxas, tamén se obtén por extracción óleo esencial, para aceite neroli. Das súas flores e por destilación obtense auga de flor de laranxeira un hidrosol.
 Laranxeira de Sevilla (ou bigarade), da rexión mediterránea. Moi apreciada para marmelada, polo seu alto contido en pectina, dando mellor calidade e cantidade. Tamén en compotas, para saborizar con este licor o canard à l'orange (pato en mollo de laranxa).
 Bergamota, C. aurantium subsp. bergamia cultivada en Italia para producir o aceite de bergamota, compoñente de moitas marcas de perfume e de té.
 C. aurantium var. myrtifolia, chamada laranxeira moura en España e chinotto, en Italia. É nativo da China.
 Daidai, C. aurantium var. daidai, usado en medicina tradicional chinesa e na celebración do Aninvo xaponés.

 Uso como portaenxerto 
Citrus × aurantium é un dos padróns utilizados para especies cítricas de valor comercial. É resistente a calcaria, a condicións de asfixia radical e ás xeadas. Tamén ten unha resistencia media a condicións de salinidade no solo e á seca, isto último polo seu sistema radical profundo e medianamente ramificado. En canto ás doenzas, a laranxeira amarga é tolerante a Phytophtora sp. e a Armillaria mellea, mais susceptíbel ao nematodo Tylenchulus semipenetrans. É ademais tolerante a exocorte, ao virus da psoríase dos cítricos e ao viroide da cachexia-xiloporose dos cítricos, porén susceptíbel ao virus da tristeza dos cítricos.

O tamaño da froita dos cultivares enxertados sobre laranxeira amarga é algo menor que sobre limoeiro rugoso (Citrus × jambhiri), mais maior que sobre mandarineiro Cleopatra (Citrus × reshni). Tanto os sólidos solúbeis como a acidez titulábel do zume dos froitos obtidos sobre pé de laranxeira amarga son elevados. Esta característica, xunto coa súa tolerancia moderada a Phytophtora, fixo da laranxeira amarga o portaenxerto preferido en países tropicais onde o virus da tristeza dos cítricos non é un factor limitante.

 Suplementos dietarios 
O extracto de laranxa amarga (e o seu zume) úsase en suplemento dietario, como axuda para control da obesidade e como un supresor do apetito, aínda que sen control profesional pode ser extremadamente perigoso. A laranxa amarga contén sinefrina máis coñecida como fenilefrina, un fármaco semellante á efedrina, mais que actúa só como estimulante adrenérxico (alfa) cun posíbel risco de choque isquémico e hipertensión.
Tamén se adoita utilizar con fins terapéuticos a fenilefrina en anticatarrais como vasoconstritor para o control das secrecións nasais.

O aceite esencial das flores é tranquilizante, hipnótico suave, espasmolílico.
O aceite esencial do pericarpo ten efecto antiespasmódico, lixeiramente sedante e hipnótico; os flavonoides confírenlle propiedades como vitamínico P (aumenta o ton das paredes venosas, reduce a permeabilidade e aumenta a resistencia capilar. Os principios amargos actúan como tónico, aperitivo, eupéptico e colagogo. A pectina é a parte branca entre a pela e a froita. Confírelle propiedades demulcentes e hipocolesterolemiantes. A pela de laranxa amarga, polo seu característico cheiro e sabor (amargo-aromático), constitúe un dos mellores correctores organolépticos, para enmascarar os cheiros e sabores desagradábeis doutras drogas.

Pericarpo: inapetencia, dispepsias hiposecretoras, espasmos gastrointestinais, disquinesias hepatobiliares, colecistite, diarreas, síndrome do intestino irritábel. Varices, flebite, hemorroides, debilidade capilar, edemas, diarreas, hiperlipemias.

Flores, follas: ansiedade, insomnio, distonías neurovexetativas, tose nerviosa.

 Taxonomía 
Citrus aurantium foi descrita por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 2: 782–783. 1753.
Sinonimia
 Aurantium × acre Mill.
 Aurantium × bigarella Poit. & Turpin
 Aurantium × corniculatum Poit. & Turpin
 Aurantium × coronatum Poit. & Turpin
 Aurantium × humile Mill.
 Aurantium × myrtifolium Descourt.
 Aurantium × orientale Mill.
 Aurantium × silvestre Pritz.
 Aurantium × sinense (L.) Mill.
 Aurantium × variegatum Barb.Rodr.
 Citrus × amara Link
 Citrus × aurata Risso
 Citrus × benikoji Yu.Tanaka
 Citrus × bigaradia Loisel.
 Citrus × bigaradia var. cyathifera Risso & Poit.
 Citrus × calot Lag.
 Citrus × canaliculata Yu.Tanaka
 Citrus × changshan-huyou Y.B.Chang
 Citrus × communis Poit. & Turpin
 Citrus decumana var. paradisi (Macfad.) H.H.A.Nicholls
 Citrus × dulcimedulla Pritz.
 Citrus × dulcis Pers.
 Citrus × florida Salisb.
 Citrus × funadoko Yu.Tanaka
 Citrus × fusca Lour.
 Citrus × glaberrima Yu.Tanaka
 Citrus gracilis var. dulcis Yu.Tanaka
 Citrus grandis f. Benikawa Yu.Tanaka
 Citrus grandis var. glaberrima (Tanaka) Karaya
 Citrus grandis var. kotokan (Hayata) Karaya
 Citrus grandis var. natsudaidai (Tanaka) Karaya
 Citrus grandis var. sulcata (Takah.) Karaya
 Citrus grandis var. tengu (Tanaka) Karaya
 Citrus humilis (Mill.) Poir.
 Citrus hystrix H. Perrier
 Citrus × intermedia Yu.Tanaka
 Citrus × iwaikan Yu.Tanaka
 Citrus × iyo Yu.Tanaka
 Citrus × karna Raf.
 Citrus × keraji Yu.Tanaka
 Citrus × kotokan Hayata
 Citrus × leiocarpa var. tumida Yu.Tanaka
 Citrus maxima var. uvacarpa Merr.
 Citrus medica f. tamurana (Tanaka) M.Hiroe
 Citrus × medioglobosa Yu.Tanaka
 Citrus × mitsuharu Yu.Tanaka
 Citrus × myrtifolia (Ker Gawl.) Raf.
 Citrus × natsudaidai Hayata
 Citrus × nobilis Lour.
 Citrus × nobilis var. genshokan Hayata
 Citrus × nobilis var. rubrifrons Yu.Tanaka
 Citrus × nobilis var. subcompressa Yu.Tanaka
 Citrus × nobilis f. tumida (Tanaka) M.Hiroe
 Citrus × omikanto Yu.Tanaka
 Citrus × papillaris Blanco
 Citrus × paradisi Macfad.
 Citrus × pseudogulgul Shirai
 Citrus × reshni (Engl.) Yu.Tanaka
 Citrus × rokugatsu Yu.Tanaka
 Citrus × rumphii Risso
 Citrus sabon f. banyu Hayata
 Citrus sabon f. hakunikuyu Hayata
 Citrus sabon f. jiyu Hayata
 Citrus sabon f. mitsuyu Hayata
 Citrus sabon f. sekitoyu Hayata
 Citrus sabon f. soyu Hayata
 Citrus × sinensis subsp. crassa (Risso) D.Rivera & al.
 Citrus × sinensis subsp. fetifera (Risso) D.Rivera & al.
 Citrus × sinensis subsp. hierochuntica (Risso) D.Rivera & al.
 Citrus × sinensis subsp. lusitanica (Risso) D.Rivera & al.
 Citrus × sinograndis Yu.Tanaka
 Citrus × subcompressa (Tanaka) Yu.Tanaka
 Citrus × sulcata Yu.Tanaka
 Citrus × taiwanica Yu.Tanaka & Shimada
 Citrus × tangelo J.W.Ingram & H.E.Moore
 Citrus tankan f. koshotankan Hayata
 Citrus × tengu Yu.Tanaka
 Citrus × tosa-asahi Yu.Tanaka
 Citrus × truncata Yu.Tanaka
 Citrus × vulgaris Risso
 Citrus × yatsushiro Yu.Tanaka
 Citrus × yuge-hyokan Yu.Tanaka en PlantList

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.
 Nasir, E. & S. I. Ali (eds). 1980-2005. Fl. Pakistan Univ. of Karachi, Karachi.
 Pérez, A., M. Sousa Sánchez, A. M. Hanan-Alipi, F. Chiang Cabrera & P. Tenorio L. 2005. Vegetación terrestre. 65–110. In Biodivers. Tabasco. CONABIO-UNAM, México.
 Perrier de la Bathie, H. 1950. Rutacees. Fl. Madagasc. 104: 1–85.
 Schatz, G. E., S. Andriambololonera, Andrianarivelo, M. W. Callmander, Faranirina, P. P. Lowry, P. B. Phillipson, Rabarimanarivo, J. I. Raharilala, Rajaonary, Rakotonirina, R. H. Ramananjanahary, B. Ramandimbisoa, A. Randrianasolo, N Ravololomanana, Z. S. Rogers, C. M. Taylor & G. A. Wahlert. 2011. Catalogue of the Vascular Plants of Madagascar. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 0(0): 0–0.
 Schulenberg, T. S. & K. Awbrey. 1997. A rapid assessment of the humid forests of South Central Chusquisaca, Bolivia. RAP Working Papers 8: 1–84.
 Serrano, M. & J. Terán. 1998 [2000]. Identific. Esp. Veg. Chuquisaca 1–129. PLAFOR, Intercooperación, Fundación Ceibo, Sucre.
 Small, J. K. 1933. Man. S.E. Fl. i–xxii, 1–1554. Published by the Author, Nova York.
 Sousa Sánchez, M. & E. F. Cabrera Cano. 1983. Flora de Quintana Roo. Listados Floríst. México 2: 1–100.
 Outros artigos 
 Características das rutáceas
 Flor de laranxeira

 Ligazóns externas 
 Medicacións, suplementos e drogas ilícitas que aumentan a presión sanguínea

Categoría:Citrus
Categoría:Híbridos vexetais
Categoría:Plantas medicinais
Categoría:Flora da conca mediterránea
Categoría:Froiteiras
Categoría:Oleaxinosas
Categoría:Plantas ornamentais