Mateu (nome)

Mateu é un nome propio masculino galego. Esta forma escrita tamén é común co aragonésEDACAR Nº 9 - Antroponimia Aragonesa. Nombres de persona en aragonés. Comisión d'Onomastica de l'Academia de l'Aragonés. ISSN: 1988-8139. Marzo de 2014.  e co catalán. De orixe hebraica, quere dicir "agasallo de Deus". Mateu é unha variante moi común en galego, de feito é a única recollida nos dicionarios tradicionais de galego desde o século XIX.En Dicionario de Dicionarios da USC. En galego tamén admite a variante Mateo.

En xaneiro de 2023 existían 13 varóns en Galicia co nome Mateu, cunha media de idade de 14,8 anos,Nome Mateu na Web do Instituto Galego de Estatística e 5.817 co nome Mateo, cunha media de idade de 10,7 anos.Nome Mateo na Web do Instituto Galego de Estatística

 Historia 
O nome ten as súas orixes no Novo Testamento, a partir do hebraico, polo nome ΜαθθαιοςNovum Testamentum Graece (Nestle-Aland), KATA MAΘΘAION 9:9. e unha transliteración koiné ao arameo polo diminutivo מתי (Mattay, Maty). Do latín Matthæus, a ortografía do inglés "Matthew" vén directamente desde o francés Matthieu (antes Matheu, forma coincidente en galego antigo). En última instancia, o nome deriva do nome מתתיהו (Matatyahu, Mattathias) ou מתיתיהו (Matityahu, Mattithiah), Mateu significa "don de Yahveh". O nome hebraico é tamén deletreado נתניהו. Tamén é relacionado incluír os nomes (Netanyahu, Nethaniah), cambiados e coas sílabas יהונתן (Yehonatan, Jonathan).

Mateu foi un nome común en Galiza. Mateu o Evanxelista é o padroeiro de varias parroquias, incluso é haxiónimo dunha parroquia galega: San Mateo de Oliveira. San Mateo é tamén un lugar da parroquia de Labrada no concello lugués de Guitiriz na comarca da Terra Chá.

 Santoral 
San Mateu o Evanxelista. A igrexa católica celebra a súa festa o 21 de setembro; a igrexa ortodoxa faino o 16 de novembro.
 Na cultura popular galega 
 Polo san Mateu sementa ti e sementarei eu; polo San Miguel semente quen poider; e polo San Luca saca o boi da asuca, en Chantada e Argozón, que en Camba e Deza, inda non. 
 Pregúntalle a Mateu que é tan bo como eu! 
 Pregúntalle a Mateu que minte como eu!
 San Mateu, vindima ti, vindimarei euLiteratura popular de Galicia, 1881, Juan Antonio Saco y Arce. Ed. De J. L. Saco, Ourense.

 Persoas 
 Mateu o Evanxelista, apóstolo de Xesús Cristo.
 Evanxeo de Mateu, (s.I) o primeiro dos evanxeos do Novo testamento.

 Galegos 
 Mestre Mateu, (s.XII) arquitecto e escultor galego artífice do Pórtico da Gloria.
 Premios Mestre Mateo, galardóns anuais á excelencia das producións audiovisuais de Galicia.
 Mateo de Prado, Cumbraos, Sobrado, 1614, escultor barroco galego.
 Mateo Segade Bugueiro, Traseirexe, San Roman, Santiso, 1605, foi un bispo católico galego.
 Outras personalidades 
 Mateu I de Foix, vizconde de Castellbó e señor de Montcada, s.XIV
 Mateu I Orsini, Malta. s. XIII
 Mateu I Visconti, Señor de Milán. s. XIV
 Mateu II Visconti, Señor de Milán. s. XIV
 Mateu Cantacuzeno, 1325, emperador de Bizancio entre 1353 e 1357.

 Variantes 
miniatura|Eruanno - Mateu, escrito en Quenya.
 Variantes noutras linguas Alemán  Mathias, Matthias, Matthäus Árabe  متى (Mattā) Aragonés  Mateu Armenio  Մատթէոս (Mathios) Asturiano  Mateo, Mateos Belaruso  Мацей (Maciej) Búlgaro  Матей (Matey), Матюш (Matyush), Мато (Mato), Матуш (Matush) Castelán Mateo Catalán  Mateu Checo  Matěj, Matouš Coreano  매튜, 마태  Croata  Matej, Mate, Matija, Matko Dinamarqués  Mads, Mattæus, Mathias Eslovaco  Matej, Matus Esloveno  Matej, Matevž, Matjaž, Matija Esperanto  Mateo, Matiaso Estoniano  Madis, Mati Finés  Matias, Matti Francés  Mathieu, Matheu, Matthieu; Mathias, Matthias; Mathis, Matthis Gaélico escocés  Maitias Galés  Mathew, Mat Grego  Matthaios, Maththaios Hawaiano  Makaio, Mataio Holandés  Matthijs, Mathijs, Mattijs, Mattheus Hebraico  Mattai, Mattityahu, Mattithyahu Húngaro  Máté, Mátyás Inglés  Matthew, Mathew, Matt, Matty, Mattie Interlingua  Mattheo Irlandés  Maitiú Islandés  Matthías Italiano  Matteo, Mattia, Maffeo Latín  Matthæus Letón  Matīss, Matejs, Metjū, Matiass Lituano  Matas, Motiejus Malaiala  Mathai, Matthai, Mathew, Maatthu, Maathan Malaio  Matius Noruegués  Matteus Polonés  Mateusz, Maciej Portugués  Mateus, Matias (actual ortografía), Matheus, Mathias (ortografía arcaica)  Romanés  Matei Ruso  Матвей (Matvei), Матфей (Matfei), Мотя (Motya) Serbio  Матија (Matiya) Sueco  Matteus, Mattias, Mathias, Mats, Mattis Turco  Matta, Mattayıs Ucraíno  Матвій (Matviy), Матей (Matey) Xaponés  マット (Matto), マシュー (Mashyuu) Quenya  Eruanno, Erunno

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Lista de nomes masculinos en galego
 Lista de nomes masculinos galegos máis comúns
 Ligazóns externas 
 Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega

Categoría:Nomes masculinos de orixe hebrea
Categoría:Nomes masculinos galegos
Categoría:Nomes masculinos aragoneses
Categoría:Nomes masculinos cataláns