Rutaceae

{{Taxobox
| name = Rutáceas
| image = Ruta chalepensis11.jpg 
| image_width = 250 px
| image_caption = A ruda de xardín (Ruta chalepensis)
| regnum = Plantae
| divisio = Magnoliophyta
| classis = Magnoliopsida
| ordo = Sapindales
| familia = Rutaceae
| familia_authority = Juss. 1789
| subdivision_ranks = Xéneros
| subdivision = 
Os xéneros máis importantes:
 Aegle
 Acronychia J.R.Forst. & G.Forst - Lemon Aspen, et al 
 Adenandra Willd. 
 Aegle Corrêa 
 Amyris
 Choisya
 Citrus
 Dictamnus
 Fortunella
 Melicope
 Murraya
 Phellodendron
 Poncirus
 Ptelea
 Ruta
 Skimmia
 Tetradium
 Zanthoxylum
| synonyms = 
 Amyridaceae, Aurantiaceae, Beroniaceae, Citraceae, Cneoraceae, Correaceae, Dictaninaceae, Diosmaceae, Diplolaenaceae, Flindersiaceae, Fraxinellaceae, Jamboliferaceae, Pilocarpaceae, Ptaeroxylaceae, Pteleaceae, Spatheliaceae, Zanthoxylaceae.
}}
Rutaceae, as rutáceas, é unha familia de plantas anxiospermas pertencente á orde Sapindales. Agrupa arredor de 160 xéneros e 1.600 especies.

 Descrición 
Plantas lígneas ou raramente herbáceas, provistas de glándulas secretoras oleíferas. Follas alternas ou opostas, simples ou compostas, sen estípulas, ás veces con espiños axilares. Flores xeralmente hermafroditas, actinomorfas ou zigomorfas, pentámeras ou tetrámeras, con pezas ceibas ou soldadas na base; androceo cun número variábel de estames, a miúdo o mesmo ou o duplo ca o de pétalos, con disco nectarífero carnoso intraestaminal; xineceo súpero ou semiínfero, pluricarpelar, xeralmente sincárpico e plurilocular. Inflorescencias diversas. Froitos en cápsula, polifolículo, hesperidio, drupa ou sámara.

Ten as subfamilias a seguir: Citroideae, Dictyolomatoideae, Flindersioideae, Rutoideae, Spathelioideae, e Toddalioideae. En total son unhas 1.600 especies, das cales a meirande parte medran en países tropicais e subtropicais.

 Algunhas especies 
 Balfourodendron Balfourodendron riedelianum, guatambú branco, excelente árbore madeirábel.
 Casimiroa Casimiroa edulis, Zapote mexicano.
 Galipea Galipea cusparia , corola soldada, pela do seu froito usada como aromatizante: angostura.
 Citrus (os cítricos)
 Citrus aurantium L. variedade amara, laranxeira agre ou amarga; esta especie como a maioría das do xénero Citrus é usada en confeituras, marmeladas e doces, e como ornamental;Citrus reticulata Blanco., mandarineiro;Citrus limon (L.) Burm., limoeiro;Citrus medica L., cidreira;Citrus × paradisi Macfad., pomelo;Citrus sinensis L. laranxeira doce;Citrus aurantifolia (Christm.) Swingle, limeira;Citrus nobilis Blanco., mandarineiro king; Citrus grandis (L.) Burm.; Citrus limetta Risso, limoeiro doce.
 Dictamnus Dictamnus albus L., díctamo ou fraxinela vermú;
 Dictamus hispanicus 
 Fagara Fagara monophylla 
 Galipea Galipea cusparia, Angostura.
 Haplophyllum Haplophyllum linifolium (L.) G.Don 
 Murraya Murraya koenigii Árbore do curry;
 Murraya paniculata Murraia.
 Ruta Ruta angustifolia Pers., pétalos laciniados; Ruta chalepensis L., pétalos laciniados; 
 Ruta graveolens; ruda de xardínR. montana (L.) L., ruda de montaña, pétalos de bordo enteiro.
 Zanthoxylum Zanthoxylum americanum Fresixo espiñento;
 Zantoxylum piperitum Pementa xaponesa;
 Zantoxylum gilletii'' Pementa chinesa.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Especias y plantas aromáticas Dr. Josep Luis Berdones. Océano Grupo editorial. 2001.
 Botánica, guía ilustrada de plantas, Geoff Burnie. Köneman editores.2003. 
 Revista de Biología Tropical. Actividad antifúngica de extractos orgánicos del árbol Fagara monophylla (Rutaceae) en Venezuela. Yrma Gómez, Katiuska Gil, Elba González, Luz Marina Farías. Edición: Volume 55 (3-4) Setembro-decembro de 2007. 
 Catálogo, ecología y usos populares de las RUTACEAS presentes en la provincia de Albasete. Fajardo Rodríguez José, Verde López Alonso. 2001
 http://herbario.udistrital.edu.co/herbario
 www.humboldt.org.co