Abelleira común

A abelleira comúnFicha no libro Guía das orquídeas de Galicia de Carlos Cortizo Amaro e Elvira Sahuquillo Balbuena. 2006, Baía Edicións, Ophrys apifera, é unha orquídea monopodial e terrestre da subtribo Orchidinae (familia Orchidaceae). Hai dúas especies das chamadas orquídeas abella: unha, Ophrys apifera, ten quizais a distribución máis ampla das especies de Ophrys e está presente en Galicia. A outra Ophrys schulzei, é unha especie oriental que está presente só en Anatolia e no Oriente Medio.

 Etimoloxía 
O nome Ophrys deriva da palabra grega ophrys, que quere dicir cella, referíndose á alta consideración que se ten cara a este xénero. Do latín apis, abella, e fero, que leva, que leva abella, referírese ó seu labelo, o cal toma a forma dunha abella para lograr a polinización. A Ophrys menciónase por vez primeira no libro Historia Natural de Plinio o Vello. Estas orquídeas denomínanse "orquídeas abella" porque o labelo das flores aseméllase ó abdome das abellas.

miniatura
miniatura
miniatura
miniatura

 Distribución 
Ophrys apifera distribúese ó longo de Europa central e do sur, así como tamén no norte de África e Oriente Medio. Tamén pode atoparse nas catro provincias galegas pero sen ser corrente en ningunha delas.

 Hábitat 
Atópase en terreos húmidos e en herbais onde sobresae pola súa grande alzada de case 50 cm, tamén está presente en prados de transduna nos areais costeiros.

 Descrición 
Ophrys apifera ten un tubérculo subterráneo, globular e pequeno, que serve como unha reserva de alimento. Dese tubérculo sae o talo floral erecto sinxelo e sen ramificacións. Durante o verán esta orquídea está dormente e ó final do verán-outono desenvolve unha roseta de follas. Tamén empeza a desenvolverse un novo tubérculo, o cal madura á primavera seguinte. Na primavera seguinte o talo floral empeza a desenvolverse, e durante a floración as follas xa comezan a murchar.

A planta adoita medir 30 cm de altura, as follas son oblongo lanceoladas, arredondadas, sen indentacións, de cor verde azulado. Forman unha roseta. Desenvólvense no outono e poden sobrevivir ás xeadas do inverno.

As flores posúen un labelo de gran tamaño. O labelo ten unha cor marrón escuro con manchas marrón máis claro, liñas brancas e amarelo pálido. O labelo ten tres lóbulos cos laterais que están voltos cara a adiante cuns pelos finos e sedosos. O lóbulo maior é redondeado bombeado turxescente cunha base de pelos esbrancuxados, a miúdo teñen manchas violeta facendo un X ou un H. Os sépalos son do mesmo tamaño e consistencia, duns 7 mm de lonxitude e unha cor rosada homoxénea.

De dúas a dez flores desenvólvense no talo floral con follas basais. As flores son únicas, non só pola súa infrecuente beleza, gradación de cor e formas excepcionais, senón tamén polo enxeño co que atraen ós insectos. O seu labelo imita neste caso ó abdome dunha abella femia xa que esta planta está especializada en atraer a abellas macho para que polinicen a flor. Adoitan ser polinizadas por abellas do xénero Eucera na rexión do Mediterráneo, pero en rexións máis boreais ás veces son autopolinizadas.

 Variedades de Ophrys apifera 
 Ophrys apifera 
 Ophrys apifera var. apifera
 Ophrys apifera var. bicolor
 Ophrys apifera var. botteronii
 Ophrys apifera var. friburgensis
 Ophrys apifera var. immaculata
 Ophrys apifera var. trollii

 Híbridos naturais con Ophrys apifera 
 Ophrys × albertiana (Ophrys apifera × Ophrys holoserica) (Europa)
 Ophrys × albertiana nothosubsp. morellensis (Ophrys apifera × Ophrys holoserica ssp. candica) (Italia) 
 Ophrys × circaea (Ophrys apifera × Ophrys bombyliflora) (Italia)
 Ophrys × domus-maria (Ophrys apifera × Ophrys exaltata ssp. arachnitiformis) (Francia)
 Ophrys × flahaultii (Ophrys apifera × Ophrys sphegodes) (Francia)
 Ophrys × insidiosa (Ophrys apifera × Ophrys aegirtica) (Francia)
 Ophrys × luizetii (Ophrys apifera × Ophrys araneola) (Francia)
 Ophrys × minuticauda (Ophrys apifera × Ophrys scolopax) (Francia, Sardeña)
 Ophrys × minuticauda nothosubsp. donorensis (Ophrys apifera × Ophrys scolopax ssp. conradiae) (Sardeña)
 Ophrys × minuticauda nothosubsp. minuticauda (Francia) 
 Ophrys × pietzschii (Ophrys apifera × Ophrys insectifera) (Europa)
 Ophrys × soller (Ophrys apifera × Ophrys vernixia ssp. ciliata) (Baleares)
 Ophrys × vespertilio (Ophrys apifera × Ophrys bertolonii) (Italia)

 Sinonimia 
miniatura|Ophrys apifera
 Arachnites apifera (Huds.) Hoffm. 1804
 Arachnites apifera Tod. 1791
 Ophrys albiflora Spruner ex Boiss. 1882
 Ophrys apifera f. flavescens (Rosbach) P.D.Sell in P.D.Sell & Murrell 1996
 Ophrys apifera f. trollii (Hegetschw.) P.D.Sell in P.D.Sell & Murrell 1996
 Ophrys apifera subsp. austriaca (Wiesb. ex Dichtl) K.Richt. 1890
 Ophrys apifera subsp. chlorantha (Hegetschw.) Arcang. 1882
 Ophrys apifera subsp. trollii (Hegetschw.) Ou.Bolòs 1991
 Ophrys apifera var. almaracensis Pérez-Chisc. 1990 publ. 1991
 Ophrys apifera var. aurita (Moggr.) Gremli 1887
 Ophrys apifera var. basiliensis S.Schwegler & Matthies 2004
 Ophrys apifera var. belgarum Turner Ettl. 1998
 Ophrys apifera var. chlorantha (Hegetschw.) K.Richt. 1890
 Ophrys apifera var. flavescens Rosbach 1880
 Ophrys apifera var. fulvofusca M.P.Grasso & Scrugli 1987
 Ophrys apifera var. immaculata Bréb. 1849
 Ophrys apifera var. muteliae Mutel 1835
 Ophrys apifera var. tilaventina Nonis & Liverani 1997
 Ophrys apifera var. trollii (Hegetschw.) Rchb.f. 1851
 Ophrys aquisgranensis Kaltenb. 1850
 Ophrys arachnites Mill. 1768
 Ophrys austriaca Wiesb. ex Dichtl 1883
 Ophrys chlorantha Hegetschw. 1840
 Ophrys epeirophora Peter 1883
 Ophrys immaculata (Bréb.) Ou.Nägeli 1916
 Ophrys insectifera L. in part 1753
 Ophrys insectifera subvar. aurita Moggr. 1869
 Ophrys penedensis Kalkhoff 1914
 Ophrys purpurea Tausch 1831
 Ophrys ripaensis Porta 1905
 Ophrys rostrata Ten. 1830
 Ophrys trollii Hegetschw. 1840
 Orchis apifera'' (Huds.) Salisb. 1796;Sinónimos en Orchidspecies

 Galería de imaxes 

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Orchidaceae

Categoría:Orquídeas
Categoría:Ophrys
Categoría:Orquídeas de Galicia
Categoría:Plantas ornamentais