Quenlla fociñuda

A quenlla fociñuda ou tiburón demo (Mitsukurina owstoni) é unha especie rara e pobremente documentada de tiburón demersal, único representante vivente da familia Mitsukurinidae e considerado un fósil vivente.

 Taxonomía 
miniatura|esquerda|As diferentes posicións da mandíbula nos exemplares de quenlla fociñuda conservados levou a pensar erroneamente que se trataba de especies diferentes.
O ictiólogo norteamericano David Starr Jordan describiu a quenlla fociñuda en 1898 na revista Proceedings of the California Academy of Sciences, recoñecéndoo non só como unha nova especie senón tamén como un novo xénero e familia. Baseou a súa análise nun macho inmaturo de 107 cm de lonxitude recollido na baía de Sagami, nas inmediacións de Yokohama (Xapón). O espécime adquirírao Alan Owston, un coleccionista de especies mariñas, quen llo deu ao profesor Kakichi Mitsukuri da Universidade de Tokyo, e este a Jordan. Así, Jordan deulle o nome de Mitsukurina owstoni en honra dos dous.

Logo da publicación da descrición de Jordan, algúns científicos advertiron a similitude entre Mitsukurina o o extinto tiburón mesozoico Scapanorhynchus. Durante un tempo considerouse que Mitsukurina era sinónimo de Scapanorhynchus, e entre 1904 e 1937 describíronse especies separadas baseándose en diferentes exemplares de quenllas fociñudas. Posteriormente a aparición de fósiles máis completos revelaron que había moitas diferenzas anatómicas entre Scapanorhynchus e Mitsukurina, o que levou a que os autores modernos volveran ao criterio de consideralos xéneros diferentes, volvendo tamén á consideración da existencia dunha única especie dentro de Mitsukurina, xa que a confusión se dera por fixarse as mandíbulas dos espécimes con diferente grao de protrusión, dando a sensación de diferenzas proporcionais na cabeza.

 Filoxénese 
Os estudos filoxenéticos baseados na morfoloxía estableceron que a quenlla fociñuda é o membro máis basal da orde dos LamniformesShirai, S. (1996). "Phylogenetic interrelationships of neoselachians (Chondrichthyes: Euselachii)". In Stiassny, M.L.J.; Parenti, L.R.; Johnson, G.D., eds. Interrelationships of Fishes Academic Press. pp. 9–34. ISBN 0-08-053492-9Shimada, K. (2005). "Phylogeny of lamniform sharks (Chondrichthyes: Elasmobranchii) and the contribution of dental characters to lamniform systematics". Paleontological Research9 (1): 55–72, mais tamén os estudos baseados en análises moleculares de ADN colocaron a esta especie nunha posición basalNaylor, G.J.P.; Martin, A.P.; Mattison, E.; Brown, W.M. (1997). "The inter-relationships of lamniform sharks: testing phylogenetic hypotheses with sequence data". In Kocher, T.D.; Stepien, C.A., eds. Molecular Systematics of Fishes Academic Press. pp. 199–218. ISBN 0-08-053691-3.Naylor, G.J.; Caira, J.N.; Jensen, K.; Rosana, K.A.; Straube, N.; Lakner, C. (2012). "Elasmobranch phylogeny: A mitochondrial estimate based on 595 species". In Carrier, J.C.; Musick, J.A.; Heithaus, M.R., eds. The Biology of Sharks and Their Relatives (2ª ed). CRC Press. pp. 31–57. A familia Mitsukurinidae, representada porMitsukurina, Scapanorhynchus e Anomotodon, data da época aptiana do Cretáceo (c. 125–113 millóns de anos]). Mitsukurina aparece primeiro no rexistro fósil durante o Eoceno medio (c. 49–37 millóns de anos);Sepkoski, J.; Antinarella, J.; McMahon, J. (2002). "A compendium of fossil marine animal genera (Chondrichthyes entry)". Bulletins of American Paleontology 364: 56Nelson, J.S. (2006). Fishes of the World (4ª ed.). John Wiley & Sons. p. 54. ISBN 0-471-75644-X.. Entre as especies extintas están M. lineata e M. maslinensis Vialle, N.; Adnet, S.; Cappetta, H. (2011). "A new shark and ray fauna from the Middle Miocene of Mazan, Vaucluse (southern France) and its importance in interpreting the paleoenvironment of marine deposits in the southern Rhodanian Basin". Swiss Journal of Palaeontology 130 (2): 241–258. Striatolamia macrota, que vivía en augas profundas e quentes durante o Paleóxeno (c. 66–23 millóns de anos), podería ser tamén unha especie Mitsukurina. Como o derradeiro membro dunha antiga liñaxe, retendo varios trazos "primitivos", describiuse á quenlla fociñuda como un fósil vivente.

 Descrición 
miniatura|dereita|Unha das primeiras ilustracións dunha quenlla fociñuda, aparece coas mandíbulas estendidas, o que é común na súa representación tanto en debuxos como en fotografías, cando os exemplares vivos só as estarrican para comeren.
A quenlla fociñuda presenta un característico fociño longo e plano que lembra a folla dunha espada. Proporcionalmente a lonxitude do fociño diminúe coa idade. Os ollos, pequenos, carecen de membranas nictitantes, os espiráculos localízanse por tras dos ollos e a boca, grande, é de forma parabólica. As mandíbulas pódense proxectar ata o remate do fociño, aínda que polo normal están aliñadas contra o perfil da cabeza. Ten 35–53 dentes superiores e 31–62 inferiores. Os dentes frontais son longos e lisos mentres os dentes traseiros son pequenos, adaptados para esmagaren os alimentos. Os cinco pares de aberturas branquiais son pequenas, cos filamentos branquiais interiores parcialmente expostos; o quinto par enriba do inicio da aleta pectoral..

O corpo é abondo magro e fláccido. As dúas aletas dorsais son semellantes en tamaño e forma, ámbalas dúas son pequenas e arrondeadas. As aletas pectorais son tamén moi pequenas e arredondadas. As pelvianas e anais teñen bases longas e son máis grandes cás dorsais. O pedúnculo caudal é aplanado carecendo de quillas dorsais. A asimétrica aleta caudal presenta un longo lobo superior mentres o inferior non está ben definido. A pel, semitranslúcida, é de cor rosa nos exemplares vivos debido á visibilidade dos vasos sanguíneos pero despois da morte a coloración adquire un ton apardazado ou agrisado.. Os exemplares adultos normalmente miden entre 3 e 4 metros de longo. Así e todo, no ano 2000 capturouse unha femia de 6,2 metros. O peso máximo do que se ten noticia é de 210 kg nun espécime de 3,8 m de longo.

 Distribución e hábitat 
Capturáronse quenllas fociñudas nos tres maiores océanos, o que indica unha ampla distribución global. No océano Atlántico hai rexistros da súa presenza desde o golfo de México, Suriname, Güiana Francesa e o sur do Brasil no oeste ata Francia, Portugal e o Senegal no leste. Tamén apareceron exemplares en montes submarinos ao longo da dorsal mesoatlántica. No Indo-Pacífico e Oceanía atopouse en Suráfrica, Mozambique, Xapón, Taiwán, Australia e Nova Zelandia. Tan só se recolleu un exemplar no Pacífico oriental, máis especificamente no sur de California.. Esta especie atópase polo xeral na cimbra continental superior a profundidades de entre 270 e 960 metros, chegando a se capturar ata a 1300 metros de profundidade, atopándose un dente trabado nun cable mariño a 1370 metros. Os adultos viven en profundidades meirandes cós exemplares novos. Exemplares inmaturos pódense ver a profundidades de 100 ou 350 metros, e mesmo nalgunha ocasión chegan ata augas costeiras a 40 metros de profundidade. Na plataforma continental galega recolléronse dous exemplares, os dous polo mesmo arrastreiro"Un arrastreiro captura en augas galegas un raro exemplar de quenlla duende rosada", Europa Press, 3 de marzo de 2011, o Gonzacove con base en Marín, o primeiro no ano 2003 e o segundo en marzo de 2011, un exemplar de 161 cm de lonxitude capturado a 400 metros de profundidade.

miniatura|Vista do fociño da quenlla fociñuda desde embaixo

 Bioloxía e ecoloxía 
Malia que as observacións de quenllas fociñadas en liberdade son escasas, a súa anatomía suxire que o seu estilo de vida é de pouco movemento, o seu esqueleto é reducido e pobremente calcificado, os miomero están feblemente desenvolvidos e as súas aletas son brandas e pequenas. A súa longa aleta caudal, mantendo un ángulo baixo, é tamén típica dun tiburón de movementos lentos. O longo fociño semella ter unha función sensorial ao levar numerosas ampolas de Lorenzini que poden detectar os débiles campos eléctricos que producen outros animais. Conta cun relativamente pequeno teito óptico no seu cerebro e pode cambiar o tamaño das súas pupilas. As quenllas fociñudas poden ser presas da quenlla (Prionace glauca). Os parasitos documentados desta especie inclúen o copépodo Echthrogaleus mitsukurinae, e os cestodos Litobothrium amsichensis e Marsupiobothrium gobelinus.

 Alimentación 
miniatura|Os macruros e outros teleósteos de augas profundas son a principal comida da quenlla fociñuda.
A quenlla fociñuda aliméntase principalmente de peixes teleósteos como os macruros e os estómidos, tamén consome cefalópedos e crustáceos, incluíndo decápodos e isópodos. As súas presas coñecidas inclúen especies como a cabra de altura (Helicolenus dactylopterus), a Teuthowenia pellucida e a Macrocypridina castanea rotunda.

 Reprodución 
Pouco é o que se coñece sobre a súa reprodución, deica agora non se puido estudar a femia preñe ningunha. Semella que comparte as características reprodutivas doutros tiburóns, que son vivíparos con roladas de pequeno tamaño e embrións que medran durante a xestación comendo ovos sen desenvolver.. O tamaño ao nacemento é probablemente próximo aos 82 cm, a lonxitude do exemplar coñecido máis pequeno. Os machos maduran sexualmente cando teñen 2,6 metros de lonxitude, mentres que se descoñece a das femias.

 Véxase tamén 
 Ligazóns externas 

 Ficha da quenlla fociñuda en FishBase 
 Perfil no Florida Museum of Natural History  
 Quenlla fociñuda en Como tudo funciona 
 Vídeo de youtube dun exemplar que sobreviviu varios días nun acuario xaponés
 Vídeo de youtube dun exemplar estendendo as súas mandíbulas

 Notas 

Categoría:Lamniformes