Topónimos célticos en Galicia

A toponimia céltica de Galicia é a totalidade de topónimos de lugares antigos e actuais, ríos (hidrónimos) ou montañas que se crearon coa lingua céltica e polo tanto teñen etimoloxía céltica, e que están ou estaban situados dentro dos límites da Galicia actual.

 Antigos topónimos célticos 
miniatura|O faro romano coñecido como Torre de Hércules e no pasado como “Faro Bregancio”, na Coruña.
miniatura|Portas do castro de San Cibrao de Las, anteriormente Laniobriga ou Lansbriga.
miniatura|O río Miño visto dende o ‘’oppidum’’ de Santa Trega, A Guarda.
miniatura|O río Tambre, anteriormente Tamaris.
miniatura|dereita|O curucho dos “Tres Bispos”, na provincia de Lugo, no extremo máis occidental as antigas montañas Vindius.
En Galicia, aproximadamente a metade dos topónimos non latinos transmitidos dende a antigüidade nas obras dos autores e xeógrafos clásicos (Pomponio Mela, Plinio o Vello, Tolomeo etc.), ou en inscricións epigráficas romanas, resultaron ser de orixe céltica,Curchin (2008) pp. 109, 130-131.Vallejo (2009) pp. 272-273. sendo a outra metade maioritariamente indoeuropeas, en todo caso sendo incontestablemente non célticas ou carecendo dunha sólida etimoloxía céltica.

Deseguido preséntase unha lista non exhaustiva de topónimos cuxa orixe é, o máis seguro, céltica.En xeral, cf. Falileyev (2007), Curchin (2008), Luján (2006). As formas proto-célticas están dadas en xeral de acordo ás formas propostas por Matasovic (2009). Como no resto do artigo, o asterisco indica unha forma hipotética. A característica máis elemental é -bri(s),Koch (2006) p. 790. do proto-céltico *brigs,Prósper (2002) p. 358. coa súa derivación *brigā, ambas as dúas co significado de “outeiro” e por tanto “castro” e “poboado”. Os asentamentos coñecidos en Galicia durante a Idade de ferro eran os castros e poboados fortificados situados en outeiros e penínsulas. Moitos deles foron abandonados logo da conquista romana.

 Aediobri:Prósper (2002) p. 258. Dunha inscrición votiva ó deus BANDVE AEDIOBRICO. De *aydu- “lume” ou *(p)ētu- “prado, terra, territorio”,cf. Matasovic (2009) s.v. *fētu-. e *brixs “castro”. Cf. Irlandés brí “outeiro”, e a poboación dos Aedui na Galia.
 Asseconia ou Assegonion:Curchin (2008) p.117; Luján (2006) p. 726. Un poboado. Quizais de *Ad-sego- “A moi forte”.
 Aviliobris:Curchin (2008) p. 117. Castellum (castro) no noroeste de Galicia. De *Awelyobrixs “outeiro ventoso”. Cf. Bretón awel “vento”.
 Adrobricam urbem:Curchin (2008) p. 115; Luján (2006) p. 728; Delamarre (2012) p. 41. Cidade dos ártabros. De *brig- “castro”.
 Albiones:Luján (2006) p. 723. Un pobo localizado entre os ríos Navia e Eo. De *albiyo- “mundo (superior)” ou “país”.Delamarre (2003) p. 37; Koch (2006) s.v. albio, albiones. Pode ter relación co antigo nome da Illa de Gran Bretaña, que era Albion.
 Arrotrebae: Pobo costeiro do noroeste de Galicia. De *trebā “asentamento”, e *aryo-, tanto “home libre”Delamarre (2003) p. 37. como unha derivación de *(p)are- “en fronte de”.Prósper (2008) p. 37.
 Aunios:Curchin (2008) p. 111.Delamarre (2012) p. 67 Unha illa no océano Atlántico, actual Ons. Do céltico *auni-, de significado e etimoloxía descoñecidas.Delamarre (2003) p. 61. Hidacio menciona un pobo local denominado Aunonenses, enfrontado ós recentemente chegados suevos no século V.
 Berisamo:Curchin (2008) p. 118. O castro dos Cileni. Probablemente do superlativo *Bergisamo- “O máis alto”.Prósper (2002) p. 360.
 Beriso: O castro dos Cabarci, probablemente do comparativo *Bergiso- Meirande”.
 Bonisana:Falileyev (2007) s.v. Un poboado. De *bonu- “alicerce, base”. Cf. Lingua irlandesa antiga bun “alicerce, base, esteiro”.
 Brevis: Un poboado. De *brīwā “ponte”.
 Brigantia: Cidade antiga, moi probablemente a actual A Coruña (Faro Bregancio en 971). De *brigant- “relevante, poderoso”.cf. Matasovic (2009) s.v. *brig-, *brigo-.
 Callaecia “A terra dos Callaeci”, de *kallā- “madeira”cf. Matasovic (2009) s.v. *kallī-. co sufixo complexo local -āik-. Máis tarde tornouse Gallicia, actual Galicia ou Galiza.
 Calubriga:Curchin (2008) p. 119; Luján (2006) p. 728. Un castro. De *brigā “castro” e un primeiro elemento de significado incerto.
 Cambetum:Curchin (2008) p. 119. Un poboado. De *kambo- “torcer, retorcer”.
 Canibri: Un poboado. De *kani- “bo, lindo” e *brigs “castro”. Cf. Lingua irlandesa antiga cain “bo, lindo”.
 Celtici: Tanto un nome descritivo empregado por xeógrafos clásicos a un fato de pobos que habitaban o occidente de Galicia, como un endónimo céltico baseado no *kelt- nunha serie de nomes hispanocélticos: CELTIATUS, CELTIATIS, ARCELTI, CONCELTI, CELTIUS.Cf. Epigraphik-Datenbank Clauss / Slaby .
 Cistonia:Curchin (2008) p. 120. Un poboado. De *kistā- “canastra entretecida”,cf. Matasovic (2009). s.v. e eventualmente “carro”.Delamarre (2003) p. 117.
 Coelerni:Curchin (2008) p.120; Delamarre (2003) s.v. coilos. Pobo que habitaba no sur de Galicia. De *koyl- “delgado“. Cf. Lingua irlandesa antiga cóil “exiguo, fraco”.
 Coeliobriga: Un oppidum preto de Celanova, moi probablemente a capital dos Coelerni. De *koyl- e *brigā.
 Copori: Pobo habitante da Galicia central, dende a confluencia do río Sar e Ulla no oeste, até Lugo no leste. O seu nome é probablemente non céltico, mais nótese o picto *copor- “confluencia”,Koch (2006) p. 1593. quizais de *kom-bero- “confluencia” (ou “xuntar”).cf. Matasovic (2009) p. 214.
 Ebora:Curchin (2008) p. 121. Porto na desembocadura do río Tambre. De *eburo- “teixo”.
 Ebronanto (Valerio do Bierzo, Ordo Cerimonialis, c. 650). Un estado preto da actual Rubiá. De *Eburo-nantu “Val do teixo”.
 Equaesi:Plinio, Historia Natural III.28. Un pobo habitante do sur de Galicia. De *ekʷo- “cabalo”.cf. Matasovic (2009) s.v. Cf. Lingua irlandesa antiga ech “cabalo”.
 Ercoriobri:Luján (2006) p. 728. Un castro dos albións. É unha composición do primeiro elemento *(p)are-koro- “golpe” (cf. Lingua bretoa ercor “golpe”),cf. Matasovic (2009) s.v. *fare-koro-. ou *Ēri-corio- “exército/tribo do oeste”, e *brixs “castro”.
 Gigurri: Pobo que habitaba a actual Valdeorras. De *Gigur-yo, quizais “os gansos”. Cf. Lingua irlandesa antiga gigrann “ganso”. Suxire E. BascuasE. Bascuas (2002) pp. 129-130) aínda que sen moita convicción e entre outras posibilidades, que é unha forma de *gigur “ganso”, relacionada cunha forma proto-celta *giguranosP. Schrijver (1995). "Studies in British Celtic historical phonology". Amsterdam-Atlanta (p. 358). “ganso salvaxe” (antigo irlandés Gigren, Giugrann “ganso” e galés Gwyrain “parrulo salvaxe”) co que este pobo sería simplemente “os gansos”.
 Glandomirum:Curchin (2008) p. 122. De *glendos- “val, beira”.
 Iria: actual Padrón. De *(p)īweryā- “terra fértil”.cf. Curchin (2008) p. 122.
 Laniobriga:Curchin (2008) p. 123. Probable nome anterior do castro de San Cibrao de Las, San Amaro, a pesar de que a lectura da inscrición que contén o topónimo é debatida.cf. Prósper (2002) p. 258. De *(p)lānyobrigā “castro da chaeira”.Falileyev (2007) s.v. lān(i)o-.
 Laniobre: Bispado durante o século VII. De *(p)lānyobrixs.
 Lemavi:Lujan (2006) p. 725. Pobo habitante do val de Lemos. De *Lēmawoi “o pobo dos olmos”, de *lēmo- “olmo”. Outros autores póñeno en relación á raíz indoeuropea Lim-, Lem-, Lym-, que tería que ver con zonas pantanosas ou lagoas.Delgado Borrajo, Montserrat; Grande Rodríguez, Manuel (2008). Os lemavi a través das fontes literarias e epigráficas , Laboratorio de Arqueoloxía da Universidade de Vigo, pp. 133-162.
 Limia:Curchin (2008) p. 113.Delamarre (2012) p. 178. Actual río Limia, preto das súas fontes tórnase nunha gran lagoa ou zona pantanosa, hoxe desecada. De *līmā- “inundación”.cf. Ward (1996) s.v. Cf. Galés llif idem.
 Lubri: Castro dos celtici. O primeiro elemento, *lū-, pode ser unha evolución de *luw- “ceibar, fuxir”, ou de *low- “fluír”, entre outras posibilidades. Quizais Lubri “o castro ceibe”.
 Medullium: Montaña na que un gran número de loitadores galaicos poderían ter sido asediados polos romanos,Orosio, Historiarum adversum paganos, VI.21. suicidándose os primeiros cando a situación se tornara desesperada. De *med-o- “xuíz”, *med-yo- “metade” ou *medu- “hidromel”.Cf. Falileyev (2007) s.v. Medulli. Cf. topónimos Medulli, Medullis, Medulla, na Galia.
 Minius:Curchin (2008) p. 113. O río galego máis longo, actual río Miño. De *mīno- “maino, lene”, cf. Lingua irlandesa antiga mín idem.
 Miobri:Curchin (2008) p. 124. Castro dos celtici. Probablemente de *Meyobrixs “pequena fortaleza”.cf. Delamarre (2003) s.v. meion. Unha adicatoria a COSO MEOBRIGO (*Meyobri-ko) pode referirse tamén a este castellum, ou a calquera co mesmo nome.
 Morodon:Curchin (2008) p. 124; Luján (2006) p. 727. Un poboado a carón do océano. De *mor- “mar” e *dūno- “fortaleza”. Cf. o topónimo británico Moridunum.
 Navia:Delamarre (2012) p. 204. Río que na actualidade conserva o mesmo nome . De *nāwiā- “bote (xerro, cunca)”.Delamarre (2003) s.v. nauson.
 Nemetobriga: Probablemente a capital dos Tiburi, no sueste de Galicia. De *nemeto- “santuario” e *brigā “castro”.
 Nerii:Curchin (2008) p. 112; Luján (2006) p.724. Tribo céltica que habitaba nos arredores da actual Fisterra. De *nero- “heroe”.
 Novium:Curchin (2008) p.124; Luján (2006) p.727; Delamarre (2012) p. 178. Un poboado considerado a actual Noia. De *nowyo- “novo”.
 Ocelum:Curchin (2008) p. 125. Un poboado preto de Lugo. De *ok-elo- '”promontorio”.cf. Matasovic (2009) s.v. *akro-.
 Olca:Curchin (2008) p. 125; Lujan (2006) p. 727. Unha fortaleza en Rodeiro, nas terras altas da dorsal galega. De *(p)olkā “terras arables”.cf. Matasovic (2009) s.v. *folkā-.
 Olina:Curchin (2008) p. 125; Luján (2006) p.727. Un poboado. De *olīnā- “cóbado, ángulo”.
 Ontonia:Delamarre (2012) p. 211. Un poboado. De *φonth2-on-yā “(o do) vieiro”.
 Querquerni: unha tribo do sur galego. Do indoeuropeo *perkʷos “carballo”, con asimilación céltica.Curchin (2008) p.116; Luján (2006) p. 724.
 Seurri: unha tribo que habitaba a ambos os lados do curso medio do río Miño. De *seg-ur-yo-, “os poderosos”.Prósper (2008) pp. 38-40.
 Talabriga:Luján (2006) p. 729. Castro dos Limici. De *talu- “fronte, saínte, escudo”Ward (1996) s.v.; Delamarre (2003) p. 288. e *brigā “castro”.
 Tamaris:Delamarre (2012) p. 246. Actual río Tambre. De *tamo- “escuro”.
 Trileukon: Un promontorio, actual Punta dos Aguillóns ou Cabo Ortegal. De *trīs- “tres” ou “moito”, e *louko- “brillante, refulxente”.
 Verubri:Curchin (2008) p. 129; Prósper (2002) p. 259. Nome dun castro, como se deduce dunha adicatoria ó deus BANDUE VERUBRIGO (*Weru-bri-ko ou *U(p)ero-bri-ko). De *weru- “largo” ou *u(p)er- “superior”, e *brixs “castro”.
 Vindius: A Cordilleira Cantábrica. De *windo- “branco”, polo tanto “As Montañas Brancas”.

 Britonia 

No século V ou VI unha colonia de britanos asentouse no norte de Galicia,Koch (2006) s.v. Britonia. e os seus bispos acudiron a numerosos concilios, primeiro do Reino suevo, e despois dos visigodos en Toledo, até o século VIII. Atribúenselle unha serie de topónimos:
 A Bertonía: Un lugar da parroquia de San Martiño de Anllo en Sober.
 Bertoña: Un lugar da parroquia da Capela, no concello do mesmo nome. Foi o centro da rexión denominada Britonia até ben entrado o século XI, abranguendo os concellos da Capela e Moeche.
 Bretoña: Un lugar da parroquia de Curro en Barro.
 Bretoña: Unha parroquia da vila da Pastoriza. Probable sé da diocese de Britonia de onde era orixinario o bispo Mailoc, asinante nos Concilios galaicos de Lugo (569) e Braga (572).
Existiu tamén unha vila Bretonos preto da cidade de Lugo, na Idade Media.“Inter Bretonos et Sancto Petro de Mera“, 1078, en Flórez, España Sagrada 40: 420.

 Topónimos medievais e modernos 
Aínda que os topónimos célticos poden atoparse por todo o territorio galego, a meirande parte dos topónimos célticos e prelatinos atópanse nas áreas costeiras, máis notablemente nas Rías Altas, nos arredores da Coruña e no val do río Ulla.

 Comarcas, montañas e illas 
Algunhas comarcas cando se espallan por varios concellos manteñen os nomes directamente herdados das tribos e sub-tribos prerromanas ou con orixe prerromana:

 Arousa (Arauza, 899): Illa e concello na ría de Arousa, Pontevedra. Probablemente céltico,cf. Falileyev s.v. araus(i)o-. de *(p)are-auso- “fazula”.
 Bergantiños (Bregantinos, 924): Comarca, de *brigantīno-Matasovic (2009) s.v. “rei”, ou de *brigantigno-,Koch (2003) s.v. Brigantes. ambos os dous étimos poderían ter producido o mesmo resultado. Cf. Lingua galesa media brenhin “rei”.
 Carnota (Carnota, 915): Concello costeiro presidido polo Monte do Pindo, monte granítico sagrado. Tamén é o nome dun monte preto de Doroña, Vilarmaior.'discurrente ad aulam Sancte Marie, inter IIos montes Leboreiro et Carnota, secus flumen Doronia', c. 1110. De *karn- “rima, morea”,Moralejo (2010), 106. con sufixo hipocorístico.
 CéltigosMariño Paz, p. 32. (Celticos en 569): Rexión da tribo local dos Celtici (plural acusativo Celticos), que habitaron o extremo occidental galaico. Coa mesma orixe, implicando posteriores migracións:
Céltigos, unha aldea de Sarria.
Céltigos, unha parroquia de Frades.
Céltigos, unha parroquia de Ortigueira.
Vilar de Céltigos, na parroquia de Grixoa, no concello de Santa Comba.
 Cervantes: Concello da comarca dos Ancares. De *kerbo- “afiado, agudo”.Moralejo (2010), 107.
 Larouco (Latín Larauco): Montaña en Baltar e tamén un concello e parroquia onda o río Sil; tamén hai un lugar baixo o nome Larouce, no Carballiño. Probablemente de *(p)lārHw-ko-, unha derivación de “terreo/chaira”.Bascuas (2006) p. 813. Cf. Lingua irlandesa antiga lár “terreo, superficie”.
 Lemos (Lemabus, 841): Comarca no sur de Lugo. É unha evolución do nome da tribo dos Lemavos, que habitaron esas terras. Do céltico *lēmo- “olmo”.
 Nendos (Nemitos, 842): Antigo territorio, do céltico *nemeto- “lugar sacro, santuario”, e “persoa privilexiada”.Koch (2006) s.v. Bretha Nemed. Lugar onde habitaron os nemetatos.
 TamboMariño Paz, p. 32 (Tanao, 911): Pequena illa na ría de Pontevedra, do céltico *tanawos “fino”. Cf. Bretón tanaw, idem.

 Ríos 
 AmbíaBascuas (2008) p. 531. (Ambia, 949): Río tributario do Arnoia. Do proto-céltico *ambe- “río”.Delamarre (2003) s.v.
 Chonia:Monteagudo (1999) p. 266 Tributario do río Tambre. Do protocéltico *klowni- “pradaría”.
 Deva (Deva, 961):Mariño Paz (1999) p. 34. Cando menos dous ríos galegos se chaman Deva, os dous tributarios do Miño: o primeiro río Deva corre polos concellos de Arbo e A Cañiza, o segundo río Deva por Pontedeva. Do céltico *dēwā “deusa”.Matasovic (2009) s.v. *dēwo-. Cf. Os ríos Deva en Cantabria e mailo río Dee, na Bretaña, antigo Dēva.Koch (2006) p. 318.
 Dubra (Dubria, 1110), afluente do río Tambre. Do protocéltico *dubrā- “escuro”, que en numerosas linguas célticas desenvolveuse semanticamente no substantivo “auga”. O concello de Val do Dubra recibe o seu nome deste río.
 Landro:.Monteagudo (1999) p. 278. Río que flúe polo concello de Viveiro. De *(p)lān- “río da chaira”,Cf. Delamarre (2003) s.v. lano-. ou *land- “campo aberto (val)”.
 Limia: Do céltico *līmā- “inundación”, polo que probablemente sexa o “río da terra asolagada”.
 Mandeo (Mandeum, 803):Moralejo (2007) pp. 144-148. Probablemente de *mandus “poni”.
 Mendo (Minuete, 964):Moralejo (2007) pp. 148-150; Monteagudo (1999) p. 288. Río que flúe por Betanzos até o mar, canda o máis longo Mandeo. De *menwo- “pequeno, minúsculo”. Cf. Irlandés menb 'idem'.
 Miño: O meirande río de Galicia, de *mīno- “maino, lene”. Cf. Irlandés antigo mín idem.
 Nanton:Mariño Paz (1998) p. 32; Prósper (2002) p. 312. río tributario do Tambre, do protocéltico *nanto- “regueiro, val”. Outro distinto, o río das Gándaras tamén levou o mesmo nome no pasado (Nantoni, 955).Monteagudo (1999) p. 291.
 Navia: Río que serve de fronteira entre Galicia e Asturias. De *nāwiā- “bote (xerra, cunca)”. Cf. Castelán nava “val entre montañas”. Outro río, tributario do Sil nado nas montañas de Serra de Queixa, na provincia de Ourense, tamén se chama Navea.
 Samo:Monteagudo (1999) p. 299. Tributario do Tambre. Do céltico *sāmo- “calmo, quedo”. Cf. Lingua irlandesa media sám “idem”.
 Tambre:Falileyev (2007) s.v. Tamaris. Antigo Tamaris. De *tamo- “escuro”. Cf. Os ríos británicos Tamar (antigo Tamarus), río Támese (Thames) e Tamius. Outros dous ríos galegos levan nome intimamente ligados (os dous de *Tam-ikā): Támega (Tamice, 982),Monteagudo (1999) p. 305. tributario do Douro; e o Támoga (Tamega, 934), tributario do Miño.

 Parroquias e vilas 

A maioría das 3.794 parroquias de Galicia son a continuación das "vilas" romanas e medievais, con frecuencia fundadas preto, ou ás veces, sobre vellos castros da Idade de Ferro. Moitas destas parroquias conservan antigos nomes prelatinos.

 Topónimos que conteñen o elemento céltico *-brig- 'outeiro' Véxase tamén: Topónimos galegos en -obreO elemento máis frecuente entre os topónimos célticos de Galicia é *brigs,cf. Matasovic (2009) s.v. *brig- que significa "outeiro, sitio alto", e por extensión "castro, fortificación no alto". Normalmente este é o segundo elemento en topónimos compostos que rematan en -bre, -be ou -ve,Os topónimos rematados en -ve, -be xeralmente proceden de topónimos rematados en -bre / -vre, a través de metátese ou disimilación. Cf. Moralejo (2007) p. 39. están relacionados co gaélico irlandés brí "outeiro", coa mesma orixe: proto-céltico *-brigs > -brixs > -bris. Uns poucos topónimos rematados en -bra proceden dun derivado -brigā "castro, fortificación nun outeiro", que deu lugar no bretón e no galés a bre "outeiro". Algúns destes topónimos son:En xeral, e para a maioría destes topónimos: Prósper (2002) pp. 357-382.
 Primeiro elemento 
 Bérgoa: Localidade de Ponteareas, e Bregua, poboación de Culleredo. Procede de Bergula, do proto-céltico *berg- "outeiro".Moralejo 2010, 104-105.
 Bergaña: Localidade en Valdoviño. Do proto-céltico *brig- "outeiro".
 Bergaza, Bergazo: Varias localidades de Quiroga, Coles, O Corgo, e un monte en Xove. Do proto-céltico *brig- "outeiro".
 Berganzos: Lugar de Xove. Do proto-céltico *brig- "outeiro".
 Brión: Diversas localidades de Boiro, Rianxo, Malpica de Bergantiños e Outes, unha parroquia de Ferrol, e outros moitos lugares e outeiros de todo o país, incluíndo un concello. Do proto-céltico *brig- "outeiro".
 Briallo:Moralejo (2007) p. 352. Lugares en Oza-Cesuras e Ponteceso. O plural Briallos é unha parroquia en Portas e un lugar en Pantón. De *brig- "outeiro", co sufixo prelatino -alyo-, ou o latino -aculo-.
 Alcabre: Unha parroquia de Vigo. De *Alko-bris "outeiro do cervo".

 Último elemento 
 Alcobre (Arcobre en 991): Un lugar en Vila de Cruces. De *Arcobris.Cf. Falileyev (2007) s.v. Arcobriga. O primeiro elemento pode estar ligado ó indoeuropeo *areq- "protexer, abranguer" (latín arx "forte, bastión").
 Alxibre: Un lugar en Riotorto, probablemente de *AlisibrisPrósper (2002) p. 380. "outeiro dos amieiros".
 Anzobre (Anazobre, 971 CE; Anezovre, 966 CE): Un lugar en Arteixo. De *Antyobris, cun primeiro elemento de significado pouco certo,Cf. Falileyev s.v. anat- posiblemente de *anto- "límite, fronteira", ou de *anatia- "alma".
 Añobre (Arnobre en 1122): Unha parroquia en Vila de Cruces. O primeiro elemento pode ser o primitivo hidrónimo *Arno (cf. río Arno, en Italia).
 Añobres: Un lugar en Muxía. Probablemente de *ānniyobris "outeiro anel" (Cf. irlandés antigo ainne "anel"), ou de *(p)anyobrixs "castro onde o mar".Prósper (2002) p. 376. O mesmo significado pode atribuírse a Ombre (Anovre en 1114), unha parroquia en Pontedeume; Ombre (Anobre en 971), un lugar no Pino; e Ombre, outros tres lugares en Culleredo, Miño e Brión.
 Baiobre: Dous lugares, un en Arzúa e outro en Touro. Probablemente de *Badyobris "outeiro amarelo".Cf. Falileyev s.v. ba/odio-.
 Bañobre: Dous lugares, un en Guitiriz e outro en Miño. O primeiro elemento podería ser *wāgno- "val, faldra, prado, pantano".
 Barallobre: Dous lugares en Betanzos e Friol, e unha parroquia en Fene (Baraliobre en 1110). O primeiro elemento vén do substantivo baralla "confrontación, debate, discurso", de orixe descoñecida.
 Bedrobe (Bredovre, 1385 CE): Unha aldea de Tordoia. O primeiro elemento probablemente vén de *brito- "xuizo".Cf. Delamarre (2003) s.v. britu-Cf. Matasovic (2009) s.v. *briti-
 Biobra: Unha parroquia de Rubiá. De *Bedobrigā, "gabia/canle".Prósper (2002) p. 374.
 Boebre (Volebre, 922 CE): Unha parroquia en Pontedeume. O primeiro elemento refírese probablemente a *welH- 'gobernar'.Cf. Falileyev s.v. Vologatae, e Matasovic (2009) s.v. *walo-.
 Callobre: Dúas parroquias, unha en Miño (chamada Caliovre en 1114) e outra en A Estrada, ademais de dúas vilas, en Oza-Cesuras (Caliobre en 887) e en Ortigueira. O primeiro elemento podería vir de *kallī- "bosque"Cf. Matasovic (2009) s.v. *kallī-. ou *kalyo- "duro".Prósper (2002) p. 377.
 Canzobre (Caranzobre, 1399 CE): Unha vila de Arteixo, de *Carantyobris. Probablemente de *karant- "amigo".Cf. Matasovic (2009) s.v. *karant-.
 Castrove (alpe Castovre in 1025): Un outeiro próximo a Pontevedra. O primeiro elemento é difícil de identificar, pero parece provir do substantivo galo casticus "castelo" (cf. castrum en latín).
 Cecebre (Zerzebre, 942 CE): Unha parroquia de Cambre. Podería derivar de *kirk- "anel",cf. IEW s.v. *(s)ker-3. ou da forma *korko- "pantano".Prósper (2002) p. 364.
 Cezobre: Unha aldea de Agolada. Pode ser que veña de *Kaytyobris "bosque no outeiro".Cf. Matasovic (2009) s.v. *kayto- Do mesmo xeito Setúbal, en Portugal, vén da antiga Caetobriga.
 Cillobre: Dous lugares en Culleredo e Touro. O primeiro elemento pode ser *kēlyo- 'compañeiro', e así 'Compañeiro-Outeiro(forte)'.Cf. Matasovic (2009) s.v. kēlyo-.
 Ciobre: Un lugar en Narón. O primeiro elemento pode ser *kiwo- 'néboa'.Matasovic (2009) s.v. *kiwo-.
 Coebre (Colobre, 935 CE): Un lugar en Oza-Cesuras. O primeiro elemento pode ser *kʷolu- 'roda'Matasovic (2009) s.v. kʷol-u-.
 Cortobe: Un lugar en Arzúa, posiblemente dun primeiro elemento *corto- 'redondo'Falileyev s.v. corto-.
 Fiobre: Un lugar en Bergondo. O primeiro elemento pode ser unha evolución de *widu- 'madeira'.Matasovic (2009) s.v. *widu-. Nótese a inscrición portuguesa NIMIDI FIDUENEARUM HIC.CIL II, 5607a.
 Illobre: Un lugar en Betanzos e unha parroquia en Vedra. O primeiro elmento pode ser *īlyo- 'inflado'.Prósper (2002) p. 377; Delamarre (2003) s.v. *illio-. Cf. nome galo Iliomarus.
 Iñobre: Un lugar en Rianxo, nun pequeno outeiro na baía de Arousa. Probablemente de *(p)en-yo-bris 'Outeiro no/na pantano/auga'.Prósper (2002) p. 377Matasovic (2009) s.v. *feno-.
 Ixobre: Un lugar en Ares. Probablemente de *Isyo-bris.Prósper (2002) p. 378. O seu primeiro elemento debe ser *iso- 'rápido, potente'Falileyev s.v. *iso- (cf. Isère, un río en Francia).
 Landrove: Unha parroquia en Viveiro, preto do río Landro. Polo que simplemente pode significar 'outeiro no río Landro'; desde o elemento céltico *landā- 'terra aberta'.Matasovic (2009) s.v. *landā-.
 Laxobre: Un lugar en Arteixo. O primeiro elemento é o mesmo que no substantivo galego laxe 'losa de pedra, pedra plana', forma medieval lagena, a céltica *(p)lāgenā que orixinou no irlandés antigo láigean 'punta de lanza ancha', e en galés llain 'folla de coitelo, espada'.Ward s.v. *lāgenā.
 Lentobre antigamente, actualmente Vilouchada, parroquia e lugar en Trazo, ('uilla que ab antiquis uocitabatur Lentobre et nunc uocitatur Ostulata, subtus castro Brione', 818 CE).Prósper (2002) p. 375. De *Lentrobrixs 'Castro na pendente', de *lentrā 'pendente, costa', cf. galés llethr idem.
 Lestrobe: Dous lugares en Dodro, e Trazo. De *Lestrobris, onde o primeiro elemento é o proto-céltico *lestro- 'recipiente, contedor; panal'.Matasovic (2009) s.v. *lestro- Polo que pode ser que *Lestrobris = 'Castro no val / depresión'.
 Maiobre: Un lugar en Ares, de *Magyobris 'Gran castro'.Prósper (2002) p. 378; cf. Matasovic (2009) s.v. *magyo-.
 Montrove, vila en Oleiros. Probablemente un híbrido latino (mons, montis) e celta que significaría, literalmente, 'outeiro-outeiro'.
 O Grove (Ogrobre, 912 CE): Concello con dúas parroquias e unha cidade, nunha península no océano Atlántico. Derivado por metátese de *Okobre < *Okro-brixs 'Castro no bordo/ángulo'cf. Matasovic (2009) s.v. akro-. Hai outros tres lugares co nome Ogrobe, en Pontedeume, Mondoñedo, e Taboada.
 Obre: Unha parroquia en Noia (era Olobre en 1113) e outra máis en Paderne. O primeiro elemento pode ser *olo- 'detrás, máis aló'.Cf. Matasovic (2009) s.v.
 Pezobre: Unha parroquia en Santiso. O primeiro elemento parece ser o mesmo que orixinou a palabra galega 'peza', do proto-céltico *kwezdi- a través do galo *pettia-.
 Rañobre: Un lugar en Arteixo. O primeiro elemento pode ter múltiples orixes, pero pode ser *(p)rasn-yo- 'compartir, parte'.
 Sansobre: Un lugar en Vimianzo. Probablemente de *Sent-yo-bris,Prósper (2002) p. 379. onde o primeiro elemento pode vir do celta *sentu- 'camiño', ou *sentiyo- 'veciño',cf. Matasovic (2009) s.v. *sentu-. ou tamén de *santo- 'separado'.Falileyev s.v.
 Sillobre (Siliobre, 830 CE): Unha parroquia en Fene. O primeiro elemento é probablemente *sīl 'descendente, semente'.
 Tallobre: Un lugar en Negueira de Muñiz. De *Talyo-bris, con orixe e significado similar ó anterior.
 Tiobre (Toyobre, 1037 CE): Unha parroquia en Betanzos. O primeiro elemento refírese probablemente ó céltico *togyā 'tellado, cuberta', *tegos 'casa'.
 Tragove, un pobo nunha península en Cambados, na baía de Arousa. Probablemente derivado de *Tragobris 'Castro na praia', do céltico *trāg- 'praia, baixamar'.
 Trobe (Talobre, 914 CE): Unha parroquia en Vedra. De *Talo-bris, cf. *talu- 'fronte, protuberancia', *talamon- 'chan'.
 Vendabre, antigo lugar (Uendabre, 887 CE): De *windo- 'branco' e *brixs. Cf. Vindobona, nome antigo de Viena.
 Xiabre: Un outeiro en Catoira. De *Senābris 'Vello castro', onde o primeiro elemento é o céltico *senā- 'vello (ela)'. Cf. Sanabria, Senabria en 929.

 Topónimos baseados nun superlativo 
Outro tipo de topónimo céltico frecuente en Galicia son os que están formados por un superlativo,Prósper (2005) pp. 267-284. tanto os formados co sufixo -mmo- como coa composición -is-mmo-:

 Beresmo:Prósper (2005) p. 266. Un lugar de Avión, do céltico *berg-is-amo- "o máis alto".
 Ledesma:Prósper (2005) p. 269; Moralejo (2007) p. 44. Unha parroquia de Boqueixón, onda o río Ulla. Do céltico *(p)let-is-amā "o máis largo".
 Bama (Vama, 912):Prósper (2005) p. 278. Unha parroquia de Touro, de *u(p)amā "o máis baixo".Cf. Matasovic (2009) s.v.*ufo.
 Bamio: Unha parroquia en Vilagarcía de Arousa, de *u(p)am-yo "(ligado con) o máis baixo".
 Méixamo: Un lugar de Navia de Suarna, de *māysamo- "o máis grande",Matasovic (2009) s.v. māro-. ou de magisamo- "o máis longo".Moralejo 2010, 106-107.
 Sésamo:Prósper (2005) p. 282. Unha parroquia de Culleredo. De *seg-is-amo- "o máis forte".Cf. Matasovic (2009) s.v.*sego-. Mesma orixe que Sísamo, parroquia de Carballo.
 Osmo (Osamo, 928): Parroquia de Cenlle, de *owxs-amo "o máis alto".Cf. Matasovic (2009) s.v. *owxsV- "alto".

 Outros topónimos prelatinos 
Outros lugares e parroquias teñen nomes con orixe pre-Latinos, probablemente céltico, especialmente nas áreas costeiras das provincias da Coruña e Pontevedra, e todo ó longo do val do Ulla. Por exemplo:

 Proto-céltico *abank- 'vimbio':Moralejo 2010, 100. Abanqueiro, medieval Avankario, parroquia e lugar cunha lagoa, en Boiro.
 Proto-céltico *arganto- 'prata, brillante':Matasovic (2009), s.v., Delamarre (2003) s.v. arganton Arganzo, un lugar en Mañón, a *Argantyo-.Moralejo (2007) p. 350. Cf. bretón antigo argant, córnico argans 'prata'.
 Proto-céltico *bend- 'pico saínte':Moralejo 2010, 103-104. Bendaña, medieval Bendania, unha parroquia en Touro. Bendoiro, medieval Bendurio, unha parroquia en Lalín.
 Proto-céltico *brīwā 'ponte':Matasovic (2009) s.v., Delamarre (2003) s.v. Bribes, unha parroquia en Cambre (Brivis, 1154 CE), e un lugar en Vimianzo. Formalmente un locativo plural en latín que significa '(onde) o -'. Tamén, Dumbría, un concello, antigamente Donovria. Hai varios Brives en Francia.
 De *dūno- 'forte': Dumbría, cidade, parroquia e concello. Foi Donobria no 830, dende *Dūnobrīwā.
 De *duro- 'porta': Salvaterra de Miño, cuxo antigo nome era Lacedurium (991 CE).Monteagudo (1999) p. 256.
 De *īsarno- 'ferri': Isorna, unha parroquia en Rianxo.
 De *kambo- 'dobrado, trenzado': Camboño (Cambonio, 1157), parroquia en Lousame.
 De *kanto- 'un cento': Cantoña, unha parroquia en Paderne de Allariz e dous lugares, en Teo e O Porriño.
 De *karanto- 'amigo, amado':Ademais doutras posibilidades. Cf. Moralejo 2010, 106. Carantoña, dúas parroquias en Miño (Carantonia, 1096) e Vimianzo. Un lugar en Lousame (Carantonio, 1157). Carantos, lugar en Coristanco.
 De *kerbo- 'incisivo, afiado': Cervaña, parroquia en Silleda.
 De *lem- 'olmo': Lemaio (a *Lēmawyo-), parroquia en Laracha.
 A *mrg- 'territorio':Cf. Matasovic (2009) s.v. *mrogi, Moralejo (2007) pp. 179-184. Cambre (Calamber in 959) concello, parroquia e cidade. Tamén, unha parroquia en Malpica de Bergantiños, e un lugar en Carballo; Oímbra (Olimbria en 953), concello, parroquia e cidade; Pambre, unha parroquia en Palas de Rei (Palambre c. 1009) e un lugar en Ramirás.
 De *nantu- 'regato, val': Nantes,Prósper (2002) p. 312. parroquia en Sanxenxo; Nantón, unha parroquia en Cabana de Bergantiños e un lugar na Baña.
 De *(p)lār- 'chan': Laraño, unha parroquia en Santiago de Compostela (Laranio, 1201), e un lugar en Vedra. Laranga (a *Laranicā 'Do chan') lugar en Porto do Son.
 De *(p)let- 'ancho, amplo': Ledoño,Prósper (2005) p. 269. parroquia en Culleredo.
 De *salō- 'océano':cf. Matasovic (2009) s.v. *Salano- Seaia (Salagia en 830), lugar en Malpica de Bergantiños, e o nome dunha antiga rexión costeira comprendendo os actuais concellos de Malpica de Bergantiños e Ponteceso. Á forma derivada *Salawyā.
 De *trebā 'asentamento': Trevonzos (Trevoncio en 1176 ), lugar en Boiro.
 De *werno- 'ameneiro': Berrimes (Vernimes, 955), un lugar en Lousame.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Outros artigos 
 Instituto Galego de Estudos Célticos
 Lingua galaica
 Topónimos galegos en -obre
 Topónimos xermánicos en Galicia

 Bibliografía 

 Bascuas Paz, Edelmiro (2002). Estudios de hidronimia paleoeuropea gallega. Edicións da Universidade de Santiago de Compostela.
 Bascuas Paz, Edelmiro (2006). La Diosa Reve y los trasancos. Estudios Mindonienses (22): 801-842.
 Bascuas Paz, Edelmiro (2008). "La hidronimia de Galicia. Tres estratos: paleoeuropeo, celta y latino". Estudios Mindonienses (24): 521-550.

 Curchin, Leonard A. (2008) Estudios GallegosThe toponyms of the Roman Galicia: New Study. Cuadernos de Estudios Gallegos LV (121): 109-136.
 Delamarre, Xavier (2003) Dictionnaire de la langue gauloise. Editions Errance. ISBN 978-2-87772-369-5.

 Falileyev, Alexander (2007) Dictionary of Continental Celtic Place-Names. Unpublished. Mapa.
 Koch, John T., ed. (2006) Celtic culture: A historical encyclopedia. ABC-CLIO 2006. ISBN 978-1-85109-440-0.
 Luján Martínez, Eugenio R. (2006) The Language(s) of the Callaeci. e-Keltoi 6: 715-748.
 Mariño Paz, Ramon (1998). Historia da lingua galega. Sotelo Blanco. ISBN 978-84-7824-333-4.
 Matasovic, R. (2009). Etymological Dictionary of Proto-Celtic. Brill. ISBN 978-90-04-17336-1.
 Monteagudo, Luis (1999) Hidronimia gallega. Anuario Brigantino (22): 255-314.
 Moralejo, Juan J. (2007) Callaica Nomina. A Coruña: Fundación Barrié. 2007. ISBN 978-84-95892-68-3.
 Moralejo, Juan J. (2010) Topónimos Célticos en Galicia. Palaeohispanica (10): 99-111.
 Prósper, Blanca María (2002). Lenguas y religiones prerromanas del occidente de la península ibérica. Ediciones Universidad de Salamanca. ISBN 978-84-7800-818-6.
 Prósper, Blanca María and Francisco Villar (2005). Vascos, Celtas e Indoeuropeos: Genes y lenguas. Ediciones Universidad de Salamanca. ISBN 978-84-7800-530-7.
 Prósper, Blanca María (2008). En los márgenes de la lingüística celta: los etnónimos del noroeste de la Península Ibérica y una ley fonética del hispano-celta occidental Palaeohispanica (8): 35-54.
 Vallejo Ruiz, José María (2009) Viejas y nuevas cuestiones de lengua en el occidente peninsular: el lusitano y la onomástica. Palaeohispanica (9): 271-289.
 Ward, A. (1996). A Checklist of Proto-Celtic lexical Items''. En liña en Scribd.
 Young, Simon (2002). Britonia: camiños novos. Noia: Toxosoutos. ISBN 978-84-95622-58-7.

 Ligazóns externas 
 Aquén. Toponimia Galega.
 Inventario toponímico da Galicia medieval. Topónimos medievais de Galicia.
 Toponimia de Galicia. Sitio oficial da toponimia galega.

Categoría:Toponimia
Categoría:Lingua galega
Categoría:Xeografía de Galicia
Categoría:Artigos destacados sobre Galicia