Ilex

Ilex é un xénero cunhas 400 especies aceptadas, das máis de 1000 descritas, formado por árbores e arbustos comunmente coñecidos coma acivros. É un dos tres xéneros da familia, os outros dous son Nemopanthus (con 3 especies) e Prinos (monoespecífico), malia a APGAquifoliales en APGWeb (cómpre busca) admite un só xénero: Ilex. A maior diversidade de especies dáse nas rexións achegadas aos trópicos, onde tamén se atopan as maiores densidades de acevedos. En Galiza atopamos unha soa especie deste xénero: o acivro común ou xardón.

Ten grande importancia no xénero a especie Ilex paraguariensis, coñecida coma herba mate, de cuxas follas faise unha coñecida infusión en América do Sur.

 Descrición 
miniatura|Follas e froitos do acivro europeo (Ilex aquifolium).
Son arbustos e árbores que acadan de 2 a 25 metros de altura.
As follas son simples e poden ser persistentes ou caedizas, son enteiras, finamente ou pronunciadamente dentadas e espiñentas. Con flores masculinas e femininas en distintas plantas, aínda que hai excepcións. O froito é unha baga, xeralmente vermella cunha a dez sementes. O máis rechamangueiro son, de feito, os seus froitos, mais as súas flores son as que os identifican máis facilmente.

Normalmente son plantas dioicas, é dicir, que debe atoparse polo menos un individuo masculino por cada tres femininos a fin que poidan producir froitos. Porén, algunhas especies producen froitos partenoxeneticamente, tal como o cultivar 'Nellie Stevens R.'.
miniatura|right|220px|Ilex anomala
miniatura|right|220px|Ilex cassine
miniatura|right|220px|Ilex crenata

 Propiedades 
As bagas, que xeralmente son suavemente tóxicas, poden causar vómitos ou diarreas ao seren inxeridas polos humanos. Con todo, as propiedades velenosas para os humanos téñense esaxerado e as mortes por envelenamiento son case descoñecidas. As sementes de Ilex aquifolia poden ser mortais para os cativos se as toman en gran cantidade, cousa pouco probábel por mor do seu desagradábel sabor. De 20 a 30 bagas vermellas son consideradas letais para un humano adulto.

Porén é un alimento moi importante para os paxaros e outros animais salvaxes, pois polo inverno é unha importante fonte de alimento e acubillo.

 Taxonomía 
miniatura|right|Ilex aquifolium variegado, común en xardinaxe.
O xénero inclúe arredor dunhas 400 especies, divididas en tres subxéneros:

 Subxénero Byronia, coa especie tipo Ilex polypyrena; 
 Subxénero Prinos, cunha especie aceptada, considerado por autores coma xénero;
 Subxénero Ilex, co resto das 400 especies.

O xénero foi descrito por Carl von Linné e publicado en Species Plantarum 1: 125. 1753. A especie tipo é: Ilex aquifolium L. 
Etimoloxía
Antigamente, o nome de acivro dábase unicamente á especie europea (Ilex aquifolium), porén moitos representantes do xénero son denominados tamén de acivros por mor da súa evidente semellanza.
O nome botánico "ilex", era o nome designado en latín para unha especie de Quercus (Quercus ilex) comunmente chamada en galego de aciñeira, que ten unha follaxe semellante á do acivro europeo, e ocasionalmente se confunde con el.

 Sinonimia 
 Aquifolium  Mill.
 Macoucoua Aubl.
 Nemopanthus Raf. Pileostegia Turcz.
 Prinos L.
 Especies 
 Ilex affinis Gardner 
 Ilex ×altaclerensis (Loudon) Dallim. 
 Ilex amelanchier M. A. Curtis ex Chapm. 
 Ilex aquifolium L., acivro europeo, xardón
 Ilex ×aquipernyi Gable ex Whittem. 
 Ilex argentina Lillo 
 Ilex arimensis (Loes.) Britton ex R. O. Williams 
 Ilex asprella (Hook. & Arn.) Champ. ex Benth. 
 Ilex azorica Loes
 Ilex ×attenuata Ashe 
 Ilex ×beanii Rehder 
 Ilex bioritensis Hayata 
 Ilex brasiliensis (Spreng.) Loes. 
 Ilex brevicuspis Reissek 
 Ilex buergeri Miq. 
 Ilex canariensis Poir. 
 Ilex cassine L. 
 Ilex centrochinensis S. Y. Hu 
 Ilex ciliospinosa Loes. 
 Ilex cinerea Champ. ex Benth. 
 Ilex colchica Pojark. 
 Ilex collina Alexander 
 Ilex cookii Britton & P. Wilson 
 Ilex corallina Franch. 
 Ilex coriacea (Pursh) Chapm. 
 Ilex cornuta Lindl. & Paxton 
 Ilex crenata Thunb.
 Ilex cyrtura Merr. 
 Ilex decidua Walter 
 Ilex delavayi Franch. 
 Ilex dimorphophylla Koidz. 
 Ilex dipyrena Wall. 
 Ilex dumosa Reissek 
 Ilex excelsa (Wall.) Hook. f. 
 Ilex fargesii Franch. 
 Ilex ficoidea Hemsl. 
 Ilex forrestii H. F. Comber 
 Ilex fragilis Hook. f. 
 Ilex geniculata Maxim. 
 Ilex georgei H. F. Comber 
 Ilex glabra (L.) A. Gray
 Ilex goshiensis Hayata 
 Ilex graciliflora Champ. ex Benth. 
 Ilex guayusa Loes. 
 Ilex guianensis (Aubl.) Kuntze 
 Ilex hanceana Maxim. 
 Ilex hayataiana Loes. 
 Ilex hookeri King 
 Ilex insignis Hook. f. 
 Ilex integerrima (Vell.) Reissek 
 Ilex integra Thunb.  Ilex intricata Hook. f. 
 Ilex ×kiusiana Hatus. 
 Ilex ×koehneana Loes. 
 Ilex krugiana Loes. 
 Ilex laevigata (Pursh) A. Gray 
 Ilex latifolia Thunb. 
 Ilex leucoclada (Maxim.) Makino 
 Ilex liukiuensis Loes. 
 Ilex longipes Chapm. ex Trel. 
 Ilex macfadyenii (Walp.) Rehder 
 Ilex macrocarpa Oliv. 
 Ilex macropoda Miq. 
 Ilex ×makinoi H. Hara 
 Ilex memecylifolia Champ. ex Benth. 
 Ilex ×meserveae S. Y. Hu 
 Ilex micrococca Maxim. 
 Ilex mitis (L.) Radlk.
 Ilex montana Torr. & A. Gray 
 Ilex mucronata (L.) M. Powell et al. 
 Ilex myrtifolia Walter 
 Ilex nipponica Makino 
 Ilex nothofagacifolia Kingdon-Ward 
 Ilex opaca Aiton
 Ilex paraguariensis A. St.-Hil., herba mate
 Ilex pedunculosa Miq. 
 Ilex perado Aiton
 Ilex pernyi Franch. 
 Ilex pubescens Hook. & Arn. 
 Ilex purpurea Hassk. 
 Ilex rockii S. Y. Hu 
 Ilex rotunda Thunb. 
 Ilex rubra S. Watson 
 Ilex rugosa F. Schmidt 
 Ilex scopulorum Humb. & Bonpl. ex Schult. & Schult. f. 
 Ilex serrata Thunb. 
 Ilex sideroxyloides (Sw.) Griseb. 
 Ilex sikkimensis Kurz 
 Ilex sintenisii (Urb.) Britton 
 Ilex sugerokii Maxim. 
 Ilex szechuanensis Loes. 
 Ilex theezans Reissek 
 Ilex tutcheri Merr. 
 Ilex venulosa Hook. f. 
 Ilex verticillata (L.) A. Gray
 Ilex viridis Champ. ex Benth. 
 Ilex vomitoria Sol. ex Aiton
 lex ×wandoensis C. F. Mill. & M. Kim 
 Ilex warburgii Loes. 
 Ilex wightiana Wall. ex Wight 
 Ilex wilsonii Loes. 
 Ilex yunnanensis Franch.
 Listaxe completa

 Notas 

 Véxase tamén 
 Ligazóns externas 
  PPP-Index 
  USDA Plants Database
  Germplasm Resources Information Network (GRIN)
  Flora da China
  Flora de Ecuador
  Flora Europea
  Flora do Nepal


Categoría:Plantas medicinais
Categoría:Plantas de Nadal