Albert White Hat

Albert White Hat (nome lakota Natan Tokahe, que significa "O primeiro en cargar"), nado o 18 de novembro de 1938 e finado o 13 de xuño de 2013 foi un mestre de lingua lakota e un activista da cultura tradicional Sicanju Lakota. É coñecido por traducir a lingua lakota para os filmes de Hollywood, como o filme de 1990 Dances with Wolves, e por crear unha ortografía e un compendio moderno do lakota. Tivo sete fillos.

 Traxectoria 
Albert White Hat naceu preto de St. Francis, Dacota do Sur na Reserva India de Rosebud no seo dunha familia tradicional. Era o neto do famoso xefe Hollow Horn Bear."

Durante a súa nenez só falou lakota. Asistiu ó colexio en Spring Creek, Dacota do Sur. Ó contrario que os seus compañeiros do Colexio da Misión Xesuíta de St. Francis, que foron enviados ó internado con cinco anos, el non foi ata os dezaseis. 
"Eu medrei cunha morea de persoas maiores, escoitando as historias. E estas historias estaban dentro de min. E logo fun a un internado, e matáronme aquelas historias nese sistema. Saín de alí totalmente avergoñado de quen son, de que son. A finais dos anos sesenta, volvín á cultura, pola miña conta. Deixei medrar o pelo, e comecei a falar a miña lingua. Unha desas veces, fixen o xaxún. Estiven na procura da visión, por cinco anos.
Despois de graduarse no Colexio de St. Francis, tivo diversos traballos.

 Mestre de lingua e cultura lakota 
White Hat loitou polo ensino da lingua lakota no distrito escolar do Condado de Todd, Dacota do Sur cando os seus fillos entraron no colexio nos anos 1960. Daquela, o lakota non formaba parte do currículo educativo de Dacota do Sur. Co tempo aprendeu a crear os seus propios plans de estudos, e converteuse en mestre de lingua Lakota el mesmo. Converteuse en xefe do "Comité para a Preservación da Lingua Lakota" en 1982.

White Hat adicou vinte e cinco anos da súa vida ó ensino da lingua lakota na Universidade Sinte Gleska da Reserva India Rosebud, e converteuse en director do Departamento de Estudos Lakota Sinte Gleska." Desenvolveu un método de ensino que emprega amplos exemplos da cultura Brule Lakota, e chegou a ser coñecido como un estudoso da lingua. El ensinaría a cultura lakota "tanto a membros da tribo como a americanos non nativos." El referíase ó seu método de ensino do seguinte xeito, "cando ensinamos unha lingua a un estudante, deberíamos desenvolver nel outro corazón e outra mente." En 1999 reuniu as notas dos seus estudos nun libro, Reading and Writing the Lakota Language. Foi o primeiro falante nativo de Lakota que publicou un libro de texto e un glosario en dita lingua."

Era un home activo na vida espiritual tradicional dos lakota. O seu amigo Cyril Scott, o Presidente Tribal dos Sioux de Rosebud Sioux, referiuse a el coma "un gran mestre" e un "líder espiritual". White Hat falaba a miúdo en conferencias e reunións, incluíndo a conferencia de 2008 "Planning for Seven Generations" celebrada en Boulder, Colorado, e era moi coñecido dentro dos circuítos dos powwow. A "Lakota Documentaries" video by Don Moccasin (1948–2009) features Albert White Hat speaking about the survival of the Lakota language, in Lakota with English language subtitles.

 Cita 

 Obras 
 White Hat, Sr., A. (1999). Reading and Writing the Lakota Language. Salt Lake City: The University of Utah Press. ISBN 978-0-87480-572-7
 White Hat, A., Sr. (1983). "Lakota ceremonial songs". Mission, South Dakota: Sinte Gleska University.

 Premios 
 Outstanding Indian Educator Award (1995)
 National Indian Education Association Indian Elder of the Year (2001)
 Living Indian Treasure Award (2007)

 Notas 

 Véxase tamén 
 Ligazóns externas 



Categoría:Nados en Dacota do Sur
Categoría:Nados en 1938
Categoría:Finados en 2013
Categoría:Linguas síux
Categoría:Pobo lakota
Categoría:Activistas nativos americanos
Categoría:Revitalización de linguas nativas americanas