Pierre de Ronsard

Pierre de Ronsard, nado no Castelo de la Possonière, Couture-sur-Loir o 11 de setembro de 1524 e finado probablemente en Saint-Cosme-en-l'Isle, preto de Tours o 27 de decembro de 1585, foi un escritor e poeta francés do século XVI. Coñecéuselle como «o príncipe dos poetas e poeta dos príncipes» («Prince des poètes et poète des princes») de Francia e liderou, xunto ao tamén poeta Joachim du Bellay, o grupo poético do Renacemento francés coñecido como A Pléiade.

 Traxectoria 
miniatura|O château de la Possonière, casa natal de Ronsard.
 Formación 
Naceu no château familiar de la Possonnière, a uns 25 quilómetros de Vendôme, preto de Blois e Orleáns no que é hoxe o departamento de Loir-et-Cher.

A súa familia pertencía á nobreza modesta, aínda que se lles supoñía descendentes dun marqués húngaro da Tracia. Balduíno de Ronsard ou Rossart debeu ser o fundador da rama francesa na primeira metade do século XIV ao establecerse ao servizo do rei de Francia. Con todo esta teoría centroeuropea demostrouse falsa.

O seu pai, Louis de Ronsard, era un nobre militar, de ampla cultura, coñecedor do latín e con vocación poética. Casou cunha viúva, Jeanne Chaudrier. Serviu sucesivamente a tres reis de Francia: Carlos VIII, Lois XII e Francisco I, e a un futuro rei, o duque Henrique de Orleans. Participou nas campañas de Italia e foi feito prisioneiro trala batalla de Pavia (1525). Formou parte do grupo de reféns que acompañaron aos fillos do rei Francisco I a España ata a paz de Cambrai.

Dos seis fillos do matrimonio Ronsard, Pierre foi o menor. Estaba destinado ás armas por tradición familiar, pero a súa xordeira, sobrevida en 1540, impulsoulle a renunciar ás carreiras militar e diplomática e estudar Humanidades. Pierre de Ronsard formouse ao longo dos seus primeiros anos na súa propia casa e tivo como preceptor ao seu tío paterno, o clérigo Jean de Ronsard. Cando tiña nove anos a súa familia enviouno un semestre ao Colexio de Navarra en París. Ao morrer o seu tío o clérigo, o mozo Pierre herda a súa biblioteca.

 Ao servizo dos fillos do rei 
Non parece que Ronsard apreciase moito a vida ruda da escola. Malia a súa falta de experiencia foi nomeado paxe e posto ao servizo do Delfín do rei Francisco, que finou ao cabo de poucos días, e logo sucesivamente ao do seu irmán, o duque de Orleáns e logo ao da irmá de ambos, Magdalena de Francia. Cando esta casou con Xacobe V de Escocia, Ronsard foi adscrito ao servizo da raíña. Aínda que Magdalena finou pronto, Ronsard quedou ao servizo da nova esposa de Xacobe V, a princesa tamén francesa María de Lorena. Ronsard pasou tres anos en Gran Bretaña. En 1540, volve a Francia e reincorpórase ao servizo do duque de Orleáns.Michel Simonin, Pierre de Ronsard, Fayard, 1990.

Esta función proporcionoulle a posibilidade de viaxar: enviárono a Flandres e outra vez a Escocia. Pronto se lle presenta unha mellor oportunidade e convértese en secretario de Lazare de Baïf, diplomático humanista que estaba destinado á Dieta de Haguenau, na que o emperador Carlos V estaba buscando un acordo entre católicos e protestantes. Nesa época contrae as febres que causarán a súa xordeira. Ao ter que renunciar ao exército e á diplomacia, e non ter vocación eclesiástica, aínda que foi tonsurado, acabará decantándose cara á literatura. Tamén estivo ao servizo do cardeal Du Bellay-Langey, e a súa mítica disputa con François Rabelais data desa época.

 Preceptor de Baïf 
Ao morrer o seu pai, en xuño de 1544, Lázaro de Baïf invitou a Pierre de Ronsard a que se establecese na súa casa, como preceptor do seu fillo, o seu futuro colega en A Pléiade, Jean-Antoine de Baïf, que era sete anos menor que el. Ambos recibirán clases do ilustre helenista Jean Dorat, grazas ao cal Ronsard coñece a Píndaro, cuxa influencia resultará fundamental na súa paixón pola cultura grega.

En 1545 Ronsard coñece na Corte de Blois a Casandra Salviati, unha moza de 14 anos, filla dun banqueiro florentino, coa que terá unha relación platónica. Esta muller inspiraralle os Sonetos para Casandra, pero casarase ao ano seguinte cun nobre francés.

 Colexio de Coqueret 
En 1547 os dous pasaron a estudar no Colexio de Coqueret, onde xa estaba Joachim Du Bellay. O director desta institución educativa era precisamente Jean Dorat, que logo tamén pasará a formar parte de La Pléyade. Du Bellay, o segundo dos sete, únese pronto a eles. Este grupo recibiu en principio o nome de «la Brigade» e logo «la Pléyade». Era un grupo de poetas apaixonados polo helenismo.

A nómina completouse con estudantes do veciño Colexio de Boncourt Rémy Belleau, Jean da Péruse e Étienne Jodelle, e co propio Dorat. Estes escritores foron chamados así porque constituían unha constelación de sete estrelas a semellanza das Pléiades da mitoloxía grega, fillas do titán Atlas. Muretus (Marc Antoine Muret), apaixonado polo latín, que desempeñará un papel importante na creación da traxedia francesa, tamén estudou durante a mesma época.

O período de estudos de Ronsard durou sete anos, e Du Bellay escribirá o primeiro manifesto dese novo movemento literario que propugnaba a aplicación dos principios dos clásicos: a Defensa e ilustración da lingua francesa, publicado en 1549.

 Primeiras publicacións 

Pouco máis tarde, Ronsard publica as súas primeiras obras en 1550. As súas catro primeiras recompilacións adoptan o nome de Odas. En 1552 publica os Amores, unha colección de sonetos en honor a Casandra Salviati, e un quinto libro de Odas. Estas obras lanzaron definitivamente a súa carreira como poeta. Eran pezas inspiradas en Píndaro e Petrarca e o seu ton era xa moi orixinal. O seu neopaganismo percíbese tamén nos seus Folastreries, queimadas por orde do Parlamento polo seu contido licencioso (1553).

Os Amores desencadean unha gran polémica no mundo literario. Unha anécdota ilustra a rivalidade e as críticas que existían: dise que Mellin de Saint-Gelais, principal representante da Escola de seguidores de Clément Marot, lía poemas de Ronsard de modo paródico ante o rei para minusvaloralo. Con todo, Margarida de Valois, irmá do rei (e logo Duquesa de Savoia), nun momento dado arrebatou o libro das mans de Melin e púxose a lelo, destacando a beleza dos poemas: cando a lectura terminou, a sala estaba encantada e aplaudiu efusivamente. Ronsard fora aceptado como poeta.

En 1555 coñece en Bourgueil, no Val do Loira a unha campesiña de quince anos, Marie Dupin, para quen escribirá a Continuación dos Amores, nun ton moito máis sensual e na que se descobre a influencia de Anacreonte. Ronsard aborda estes amores dotándoos dun maior realismo debido a que era unha plebea e non unha dama.

 Himnos 
Entre 1555 e 1556, publica os seus Himnos, baseados en grandes temas políticos e filosóficos e nos que mostra o seu saber enciclopédico. Están dedicados a Margarida de Savoia. Retómase a idea de que a poesía permite acceder á verdade, o coñecemento absoluto das cousas. Acaba os seus Amores en 1556. En 1558 produciuse a súa consagración oficial. Coa morte de Mellin de Saint-Gelais, Ronsard pasa a ser o poeta da Corte. O alexandrino en que Ronsard terminou por constituírse mestre non fixo a súa aparición máis que timidamente nas súas primeiras obras para finalmente impoñerse nos Himnos. Nesta época inicia tamén a súa grande obra épica, La Franciade e por primeira vez, Ronsard utiliza o termo Pléiade para nomear ao grupo de sete poetas.Pierre Villey, Pierre de Ronsard : textes choisis et commentés, Paris, Plon,‎ 1914

Compón os Sonetos de amor dedicados a Sinope (1558), moza descoñecida coa que é posible que pensase en casar. Á morte do rei Henrique II en 1559 obterá o cargo honorífico de capelán ordinario do novo rei, Francisco II. O cargo non lle representa un gran traballo e pode dedicarse de cheo á literatura. Prepara unha edición das súas Obras completas, segundo di a lenda a petición da esposa do rei, María Estuardo. Tamén inicia a escritura de obras de carácter patriótico. As disputas relixiosas están en Francia no seu momento máis cru, e Ronsard atribúe toda a responsabilidade aos protestantes. Ao ano seguinte, Francisco II morre e sucédelle o seu irmán Carlos IX, con só dez anos, aínda que Catarina de Medici exercerá a rexencia. Ronsard, sempre namorado, ten aventuras con diversas damas, entre elas Isabeau de la Tour.

 Guerras de relixión 
En 1562 iníciase a guerra civil, e Ronsard alíñase cos católicos contra os hugonotes, ata coas armas na man. O bando calvinista atacou publicando desde Xenebra libelos contra Ronsard, quen á súa vez contraatacou en escritos contra Xoán Calvino e Beza. Grazas a este celo é recompensado cos priorados de Saint-Cosme, preto de Tours e Croix-Val, en Vendôme, en 1565.

En 1565, publica Elixías, mascaradas e pastorelas que aparecen á vez que o seu interesante Breviario de arte poética francés (1565), que definiu a súa idea da poesía. Seguiu un período mundano en que soamente compuxo os Discursos, discursos destinados ao príncipe.

 Francíada 
Ronsard embárcase entón en consolidar un gran proxecto. O rei Carlos IX encárgalle que escriba un gran poema épico sobre os Valois que, a imitación da Eneida de Virxilio, vinculase a orixe de Francia coa guerra de Troia. Desta forma, igual que Eneas foxe de Troia para fundar Roma, o heroe Astianacte, fillo de Heitor, chega a Galia, funda París en honor ao irmán do seu pai, Paris, e forma os cimentos da Francia moderna. É a Francíada (1572), na que utilizará o verso decasílabo. Os paralelismos coa Eneida son tales que ata o protagonista -que no poema se chama Francus- ten unha historia de amor cunha princesa cretense, igual que Eneas coa raíña cartaxinesa Dido.

A obra, que fora planificada en 24 libros, foi un fracaso e quedou inacabada, con só os catro primeiros libros. Ronsard nunca alcanzou o ton adecuado, e ao ter que respectar a lamentable opción do rei de usar versos de dez sílabas en lugar de alexandrinos, fai que non estea á altura do resto da súa obra. Por outra banda, publicouse poucos días logo da Matanza de San Bartolomeu (24 de agosto de 1572). Todo iso carrexou certo desprestixio a Ronsard. En 1574 morre Carlos IX e sucédelle o seu irmán Henrique III, co que concluirá a dinastía de Valois. A moda poética cambia, e o mozo Philippe Desportes pasa a ser o novo poeta da Corte. Ronsard retírase aos seus priorados e leva a cabo unha nova edición en sete volumes da súa obra poética (1578).

 Sonetos para Helena 
miniatura|Pierre de Ronsard.
Ao reencontrarse con Helena de Surgère, xorde o chispazo poético outra vez que lle inspira os Sonetos para Helena (1574), un cancioneiro petrarquista imbuído dun epicureísmo moi propio de Ronsard. Así mesmo escribe os Sonetos e madrigais para Astrea, dedicados a Françoise Babou da Bourdaisière, nai da que logo sería favorita do rei Henrique IV, Gabrielle d'Estrées. Trala súa morte, Ronsard impuxo unha nova forma de poesía renacentista que marcou a lírica francesa dos séculos seguintes.Malcolm Smith, Sonnets pour Hélène, in Volume 167 de Textes littéraires français, 1998,

Desde o seu retiro realizaba escasas visitas a París, onde era hóspede de Jean Galland, intelectual do Colexio de Boncourt. Quizais tamén tivese unha casa en propiedade no Faubourg Saint-Marcel.

Os seus últimos anos foron bastante tristes, Ronsard perdeu numerosos amigos e a súa saúde empeorou. Soberanos estranxeiros, entre os que se atopaba a raíña Isabel I de Inglaterra enviábanlle agasallos. Malia a súa enfermidade, as súas creacións literarias seguían sendo de enorme calidade e algúns dos seus mellores escritos están entre estes últimos. François Rasse de Noeux escribiu poemas contra Ronsard.

O 27 de decembro de 1585, Ronsard morre e os seus restos son inhumados na igrexa de Saint-Cosme, en Tours.

 Epitafio 
O epitafio que Ronsard propuxo ao poeta savoiano Marc-Claude de Buttet para que gravara na súa tumbaLes Œuvres de Pierre de Ronsard, tome premier(Paris, chez Buon 1560).
CELUY QUI GIST SOUS CETTE TOMBE ICY
AIMA PREMIERE UNE BELLE CASSANDRE
AIMA SECONDE UNE MARIE AUSSY,
TANT EN AMOUR IL FUT FACILE A PRENDRE.
DE LA PREMIERE IL EUT LE CŒUR TRANSY,
DE LA SECONDE IL EUT LE CŒUR EN CENDRE,
ET SI DES DEUX IL N'EUT ONCQUES MERCY"
(Segundo libro dos Amores).

 Obras 
 Odas (Odes, 1551–1552).
 Os amores de Casandra (Les Amours de Cassandre, 1552).
 O soto real (Le bocage royal, 1554).
 Os himnos (Les Hymnes, 1556).
 Poemas (Poèmes, 1560–1573).
 A francíada (La Franciade, 1572).
 Discurso sobre a actuais miserias (Discours sur les misères du temps, 1560).

 Notas 

 Véxase tamén 
 Bibliografía 
 D. B. Wyndham Lewis, Ronsard, su vida y su época. Buenos Aires, Editorial Sudamericana, 1945.
 Gilbert Gadoffre, Ronsard par lui-même. París, Seuil, 1960.
 Martín de Riquer e José María Valverde, Historia de la Literatura Universal, vol. 4. Barcelona, Planeta, 1984.


Categoría:Escritores en lingua francesa
Categoría:Poetas de Francia
Categoría:Nados en 1524
Categoría:Finados en 1585
Categoría:Nados no departamento de Loir e Cher
Categoría:Poetas en lingua francesa