Antón

Antón é un nome propio masculino galego. Esta forma escrita tamén é común co aragonés, co asturiano e co castelán. Provén do do latín Antonius, interpretado como "aquel que se enfronta aos seus adversarios" ou "inestimábel", mais de probábel orixe etrusca. En galego tamén ten a variante Antonio e os hipocorísticos Antucho, Toneco, Tonecho, Tocho, Totono, Toniño, Ton, Tono, Toño, Tucho e Chuco.

En xaneiro de 2023 existían 3.066 varóns en Galicia co nome Antón, cunha media de idade de 16,3 anos,Nome Antón na Web do Instituto Galego de Estatística e 29.867 co nome Antonio, cunha media de idade de 63,2 anos.Nome Antonio na Web do Instituto Galego de Estatística

 Historia 
Dende o Renacemento atribuíuselle unha orixe grega por mor da súa semellanza co substantivo "άνθος" (anthos) que significa "flor". Isto levou a pensar que a súa etimoloxía era "digno de loanza" ou "aquel que merece flores". De feito, a partir do século XVII, na lingua inglesa comeza a aparecer escrito coa grafía "th" ("Anthony" no canto de "Antony"), facendo referencia a esta suposta orixe grega. Algúns autores consideran as orixes do nome no antigo rei grego Anthonios, rei de Acaia.

 O nome en Galiza 
O nome documentado tradicionalmente en Galiza é Antón; xa Frei Martín Sarmiento no século XVIII falaba do prenome: Anton de Domayo. Uno de los 12 segadores. Antón de “Antonius”. Hay San Antonio de Padua y San Antonio Abad, casi mil años anterior. Este santo abad se entiende cuando uno se llama Antón. Y entre los rústicos se llama también Antón, aunque uno tenga el nombre de San Antonio de Padua.Martín Sarmiento (1746-1770): Colección de voces y frases de la lengua gallega, ed. de J. L. Pensado Tomé (U. de Salamanca, 1970) En galego antigo grafábase como Anton, Antõ ou Antom, e de aí pasou ao galego moderno coma Antón/Antonio.

Varias parroquias levan o nome de Santo Antón e Santo Antonio como haxiotopónimo e, ademais, Santo Antón é o padroeiro de moitas parroquias.

 Santoral 
Principalmente: 
 17 de xaneiro, Antón Abade.
 13 de xuño, Antonio de Padua.

Outras datas:
 9 de xaneiro  17 de xaneiro  1 de febreiro  5 de febreiro  12 de febreiro  29 de abril  7 de xuño  13 de xuño  16 de xuño  5 de xullo  23 de xullo  23 de agosto  28 de setembro  19 de outubro  24 de outubro  23 de decembro (véxase Santo Antón e Santo Antonio)

 Refráns 

 O Santo Antón verdadeiro é o dazasete de xaneiro. 
 Por Santo Antón, xa a galiña pon.Juan Antonio Saco y Arce: Literatura popular de Galicia, 1881. Ed. De J. L. Saco, Ourense..
 Santo Antón vello e tristeiro, convida ás rapazas ao rezadeiro.Eladio Rodríguez González..

 Persoas 
 Santos 
 Antón Abade, ou Antón do Deserto, eremita exipcio da Idade Antiga, fundador do monasticismo cristán, patrón dos animais. Santo da Igrexa Católica que se celebra o 17 de xaneiro.
 Antonio de Padua, ou Antonio de Lisboa, relixioso portugués do século XIII, santo da Igrexa Católica que se celebra o 13 de xuño.

 Variantes noutras linguas 

 Lingua alemá: Anton
 Lingua árabe: Tanios
 Lingua aragonesa: Antón, Antoni, AntonioEDACAR Nº 9 - Antroponimia Aragonesa. Nombres de persona en aragonés. Comisión d'Onomastica de l'Academia de l'Aragonés. ISSN: 1988-8139. Marzo de 2014. 
 Lingua asturiana: Antón
 Lingua búlgara: Anton
 Lingua castelá: Antonio (diminutivo: Toño, Toni)
 Lingua catalá: Antoni
 Lingua checa: Totono
 Lingua croata: Antun, Anton, (diminutivos: Toni, Tonči, Tonček, Tuna)
 Lingua dinamarquesa: Anton
 Lingua eslovena: Anton
 Lingua estoniana: Anton
 Lingua éuscara: Andoni, Antxon
 Lingua finesa: Tonik
 Lingua francesa: Antoine
 Lingua galega: Antón
 Lingua grega: Antonaki (diminutivos: Nanaqui, Naki)
 Lingua húngara: Antal
 Lingua inglesa: Anthony, Antony (diminutivo: Tony)
 Lingua italiana: Antonio
 Lingua latina: Antonius
 Lingua lituana: Antanas
 Lingua macedonia: Anton
 Lingua mirandesa: Anton
 Lingua neerlandesa: Antonie, Anthonie, Antoon, Anton, Anthonis, Antheunis, Toon, Ton, Teunis, Tony, Tonnie
 Lingua norueguesa : Tonik, Anton
 Lingua portuguesa: Antão, António (Portugal), Antônio (Brasil)
 Lingua romanesa: Anton
 Lingua rusa: Антон (Anton)
 Lingua siciliana: Antonino, Antonina (feminino)
 Lingua sueca: Anton
 Lingua turca: Antümi
 Lingua ucraína: Антон (Anton)

 Notas 

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 
 Guía de nomes galegos. Nomes masculinos Real Academia Galega

 Bibliografía 

 Outros artigos 
 Lista de nomes masculinos en galego
 Lista de nomes masculinos galegos máis comúns

 Santo Antoniño
 Antonino

Categoría:Nomes masculinos de orixe latina
Categoría:Nomes masculinos galegos
Categoría:Nomes masculinos aragoneses
Categoría:Nomes masculinos asturianos
Categoría:Nomes masculinos casteláns