Gentiana

As xanzás son plantas pertencentes ao xénero Gentiana, integrado na familia Gentianaceae. É un xénero grande con arredor de 400 especies.

É un xénero cosmopolita que se distribúe polas rexións temperadas de Asia, Europa e América. Atópanse tamén algunhas especies en África, Australia e Nova Zelandia. En Galiza aparecen distintas variedades da especie Gentiana lutea (xanzá amarela), con flores que van dende cores amarelas até arroibadas.

 Descrición 
Son plantas perennes anuais ou bienais. A maioría con rosetón básico. As flores con forma de trompeta son xeralmente azuis, mais pode variar a branco, crema, amarelo ou encarnado. As especies de flores azuis predominan no hemisferio norte, o vermello nos Andes, as brancas en Nova Zelandia. Son flores tubulares con cinco pétalos (corola) e cinco sépalos (nunha especie ten 4-7). O ovario é sésil e ten glándulas nectíferas.

 Etimoloxía 
Segundo Plinio o VelloPlinio o Velloo: Historia natural XXV, 34  (en inglés). e Dioscórides,Dioscórides: De materia medica III, 3  (en grego e latín). o seu nome deriva do de Xentio (Genthius), rei de Iliria no século II a. C., a quen se atribuía o descubrimento do valor curativo da Gentiana lutea (xanzá amarela).

 Especies 
{|
|- valign=top
|
 Gentiana acaulis 
 Gentiana affinis 
 Gentiana alba 
 Gentiana algida 
 Gentiana alpina 
 Gentiana altaica 
 Gentiana amarella
 Gentiana amoena Gentiana andrewsii 
 Gentiana angustifolia Gentiana asclepiadea 
 Gentiana austromontana 
 Gentiana autumnalis 
 Gentiana bavarica 
 Gentiana bellidifolia Gentiana boryi Gentiana brachyphylla Gentiana bulleyana Gentiana burseri Gentiana cachemirica Gentiana calycosa 
 Gentiana catesbaei 
 Gentiana cephalantha Gentiana cerina Gentiana clausa 
 Gentiana clusii 
 Gentiana crassicaulis Gentiana crinita 
 Gentiana cruciata 
 Gentiana dahurica Gentiana decora 
 Gentiana decumbens Gentiana dendrologii Gentiana depressa Gentiana dinarica Gentiana douglasiana Gentiana elwesii Gentiana farreri Gentiana fetisowii Gentiana flavida 
 Gentiana freyniana Gentiana frigida Gentiana froelichii Gentiana fremontii 
 Gentiana gelida Gentiana gilvo-striata Gentiana glauca 
 Gentiana gracilipes Gentiana grombczewskii Gentiana heterosepala 
 Gentiana hexaphylla Gentiana kesselringii Gentiana kurroo Gentiana lawrencii Gentiana lhassica Gentiana linearis 
 Gentiana loderi Gentiana loureiroi Gentiana lutea - xanzá
 Gentiana macrophylla 
 Gentiana makinoi Gentiana microdonta Gentiana newberryi 
 Gentiana nipponica Gentiana nivalis 
|
 Gentiana nubigena Gentiana nutans 
 Gentiana ochroleuca Gentiana olivieri Gentiana ornata Gentiana pannonica 
 Gentiana paradoxa Gentiana parryi 
 Gentiana patula Gentiana pennelliana 
 Gentiana phyllocalyx Gentiana platypetala 
 Gentiana plurisetosa 
 Gentiana pneumonanthe 
 Gentiana prolata Gentiana prostrata 
 Gentiana przewalskii Gentiana pterocalyx Gentiana puberulenta 
 Gentiana pumila Gentiana punctata 
 Gentiana purpurea 
 Gentiana pyrenaica Gentiana quadrifolia Gentiana rigescens Gentiana rostanii Gentiana rubricaulis 
 Gentiana saponaria 
 Gentiana saxosa Gentiana scabra Gentiana scarlatina Gentiana sceptrum 
 Gentiana septemfida 
 Gentiana setigera 
 Gentiana setulifolia Gentiana sikkimensis Gentiana sikokiana Gentiana sino-ornata Gentiana siphonantha Gentiana speciosa Gentiana squarrosa Gentiana stictantha Gentiana stragulata Gentiana straminea Gentiana tenuifolia Gentiana terglouensis 
 Gentiana ternifolia Gentiana tianshanica 
 Gentiana trichotoma Gentiana triflora Gentiana trinervis Gentiana tubiflora Gentiana utriculosa 
 Gentiana veitchiorum Gentiana venusta Gentiana verna 
 Gentiana villosa Gentiana waltonii Gentiana wutaiensis Gentiana yakushimensis Gentiana zollingeri|
|
|}

 Sinónimos 
 Calathiana Delarbre.
 Ciminalis Adans.
 Dasystephana Adans
 Ericoila Borkh.
 Hippion'' Schmidt.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Outros artigos 
 Xanzá
 Ligazóns externas 
 Gentian Research Network
 Medical Benefits of Gentian


Categoría:Taxons descritos por Linné