Alcide d'Orbigny

Alcide Charles Victor Marie Dessalines d'Orbigny, nado en Couëron, Loira, Francia o 6 de setembro de 1802 e finado en Pierrefitte-sur-Seine, Sena-San Denis, Francia, o 30 de xuño de 1857, foi un naturalista, zoólogo, malacólogo, xeólogo paleontólogo, arqueólogo, antropólogo e explorador francés.

 Traxectoria 
Membro dunha familia de médicos especializados nas ciencias naturais, antes de cumprir os 20 anos era xa un naturalista experimentado e de prestixio, que até o famosísimo Cuvier o citaba habitualmente.

Visitou Suramérica, enviado polo Museo Nacional de Historia Natural de Francia, nunha viaxe de exploración científica, tras a cal escribiu unha obra monumental, que constitúe un relato histórico referido ao Uruguai, o Brasil, Paraguai, a Arxentina, Chile, o Perú e Bolivia.

Chegou a Montevideo a finais de 1826, aos 24 anos de idade, para explorar a Banda Oriental. Desembarcou en Buenos Aires en xaneiro de 1827. Remontou o río Paraná até Corrientes, aloxándose en Rincón de Luna, Itatí, Goya e no Iberá. Visitou o Chaco, onde observou a nación toba, e regresou a Buenos Aires.

O seu interese pola xeografía, a zooloxía, a botánica e pola situación política e económica, permítenos ter actualmente unha exacta descrición daqueles tempos.

De regreso a Buenos Aires, a mediados de 1828, despois de visitar o litoral, D'Orbigny presenciou a revolución de Juan Lavalle contra Dorrego.

miniatura|200px|esquerda|Río Magdalena en Voyage pittoresque dans les deux Amériques, (1840).
Posteriormente d'Orbigny explorou a Patagonia e, aínda que no puido percorrer persoalmente a provincia de La Pampa, pediulle a un home da súa confianza, Narciso Parchappe, que redactaran informe sobre ela que incluíu no libro. Viaxou por mar a Carmen de Patagones, onde permaneceu oito meses. Explorou a boca do río Negro, a baía San Blas e Punta Rasa. Tomo contacto cos indios aucas, puelches e patagones, cuxos costumes describiu en detalle, e narrou unha excursión ás salinas e a caza de ñandús e de focas.

Chegou seis anos antes que Darwin á Arxentina e descubriu varios centos de especies de vexetais e de animais, como os enigmáticos caracois cegos. Detallou como eran os solos da provincia de Entre Ríos e, ao regresar ao seu país sufriu o desaire dos seus pares que non o recoñecían como paleontólogo e rexeitaron o seu ingreso na Academia de Ciencias francesa.

Francia nese momento estaba destinando naturalistas cara a todo o mundo. O Museo Nacional de Historia Natural de Francia dáballes por escrito instrucións sobre como clasificar e enviar os fósiles ou outras pezas de interese. Por iso d'Orbigny foi adestrado por varios expertos, incluíndo o alemán Alexander von Humboldt. Buenos Aires xa fora visitada asnteriormente polo francés Amado Bonpland e o español Félix de Azara.

miniatura|200px|right|Lámina con foraminíferos da conca de París.Orbigny, Alcide d' (1840) Mémoire sur les foraminifères de la craie blanche du bassin de Paris . Mémoires de la Société Géologique de France, serie 1, 4(1): 1-51 (lám. III)

O mellor antecedente de D'Orbigny para ser elixido para a súa misión foi o estudo que fixera sobre os foraminíferos, seres unicelulares mariños que non miden máis dun milímetro. Por isto, considérase como o fundador da micropaleontoloxía.

A existencia de restos fósiles dos tuco-tuco, roedores cavícolas propios de Suramérica do xénero Ctenomys, foi descrita por el. Tamén se concentrou no estudo de moitas especies mariñas.

En 1834 D'Orbigny volveu Francia e escribiu a súa monumental obra en nove volumes Voyage dans l'Amerique Méridionale ("Viaxe á América Meridional"), unha obra que só é comparábel cos escritos de Humboldt acerca da América equinoccial.

D´Orbigny iniciouse cunha descrición do home americano (guaranís, mapuches, calchaquís e quechuas), a súa historia e os seus costumes.

Logo, seguiron estudos sobre máis de 160 mamíferos, 860 aves, 115 réptiles, 170 peixes, 5 000 insectos e crustáceos, 3 000 plantas e numerosísimos datos xeológicos, paleontolóxicos e etnográficos.

 Algunhas publicacións 
 1826. Tableau méthodique de la classe des Céphalopodes. Annales de Sciences naturelles.
 1834. Notice sur un nouveau Cétacé des rivières du centre de l'Amérique méridionale. Nouvelles Annales du Muséum d'Histoire naturelle, 3: 28-36.
 1835. Synopsis terrestrium et fluviatilium molluscorum, in suo per Americam meridionalem itinere. Magasin de zoologie, classe V, 61-62: 1-44.
 1835-1847. Voyage en Amérique méridionale. Pitois-Levrault, París (9 tomos, 11 volumes).
 1837. Mémoire sur des espèces et sur des genres nouveaux de l'ordre des Nudibranches observés sur les côtes de France. Magasin de zoologie, classe V, 1-16, pl. 102-109.
 1839. L' homme américain (de l'Amérique méridionale) considéré sous ses rapports physiologiques et moraux. Volume 1. París: Pitois-Levrault. Vr en liña
 1839. L' homme américain (de l'Amérique méridionale) considéré sous ses rapports physiologiques et moraux.Volime 2. París: Pitois-Levrault. Ver en liña
 1842-1860. Paléontologie française. París, ~4000 p., 1440 pl. lith. (9 tomos).
 1840-1842. Céphalopodes crétacés.
 1842-1843. Gastéropodes crétacés.
 1842-1851. Céphalopodes jurassiques.
 1843-1848. Lamellibranches crétacés.
 1847. Supplément aux Céphalopodes crétacés.
 1848-1851. Brachiopodes crétacés.
 1851-1854. Bryozoaires crétacés.
 1851-1860. Gastéropodes jurassiques.
 1854-1860. Echinodermes crétacés.
 1849-1852. Cours élémentaire de paléontologie et de géologie stratigraphiques, 1146 p., 628 figs. (3 vol.).
 1850-1852. Prodrome de paléontologie stratigraphique universelle des animaux mollusques et rayonnés fossiles. París: Masson. 1017 p. (3 vol.)
 volume 1 : Ver en liña
 volume 2 : Ver en liña 
 volume 3 : Ver en liña
 1826. Tableau méthodique de la classe des Céphalopodes. Annales de Sciences naturelles
 1834. Notice sur un nouveau Cétacé des rivières du centre de l'Amérique méridionale. Nouvelles Annales du Muséum d'Histoire naturelle, 3: 28-36
 1835. Synopsis terrestrium et fluviatilium molluscorum, in suo per Americam meridionalem itinere. Magasin de zoologie, classe V, n°61-62: 1-44
 1835-1847. Voyage en Amérique méridionale. Pitois-Levrault, París (9 tomos, 11 vols.)
 1837. Mémoire sur des espèces et sur des genres nouveaux de l'ordre des Nudibranches observés sur les côtes de France. Magasin de zoologie, classe V, 1-16, pl. 102-109
 1842-1860. Paléontologie française. París, ~4000 pp., 1440 pl. lit. (9 tomos)
 1840-1842. Céphalopodes crétacés
 1842-1843. Gastéropodes crétacés
 1842-1851. Céphalopodes jurassiques
 1843-1848. Lamellibranches crétacés
 1847. Supplément aux Céphalopodes crétacés
 1848-1851. Brachiopodes crétacés
 1851-1854. Bryozoaires crétacés
 1851-1860. Gastéropodes jurassiques
 1854-1860. Echinodermes crétacés
 1849-1852. Cours élémentaire de paléontologie et de géologie stratigraphiques, 1146 pp. 628 figs. (3 vols.)
 1850-1852. Prodrome de paléontologie stratigraphique universelle des animaux mollusques et rayonnés fossiles. Masson, París. 1017 pp. (3 vols.)

 Reedicións recentes 

 2006. Voyage dans l'Amérique méridionale: L'Argentine, La Découvrance Édition. ISBN 978-2-84265-432-0
 2007. Voyage dans l'Amerique méridionale: Pampas - Patagonie, La Découvrance Édition. ISBN 978-2-84265-442-9
 2010. Fragment D'Un Voyage Au Centre de L'Amerique Meridionale: Contenant Des Considrations Sur La Navigation de L'Amazone Et de La Plata, Et Sur Les Ancienne, Nabu Press. ISBN 978-1-142-20651-2
 2010. Voyage Dans Les Deux Ameriques: Augment de Renseignements Exacts Jusqu'en 1853 Sur Les Differents Tats Du Nouveau Monde, Nabu Press. ISBN 978-1-143-91605-2

 Taxons dedicados 
Os seguintes taxons levan o seu nome no seu honor:
 Paralichthys orbignyanus (Valenciennes, 1839). 
 Nerocila orbignyi (Guérin, 1832)
 Alcidia, 1889
 Ampullaria dorbignyana Philippi, 1851
 Pinna dorbignyi Hanley, 1858
 Haminoea orbignyana A. de Férussac, 1822
 Sepia orbignyana Férussac, 1826 
 Timogenes dorbignyi (Guérin-Méneville, 1843)

 Abreviaturas 
 A abreviatura A.D.Orb. emprégase para indicar a Alcide d'Orbigny como autoridade na descrición e taxonomía en botánica.
 As abreviaturas d'Orbigny e Orbigny emprégase para indicar a Alcide d'Orbigny como autoridade na descrición e taxonomía en zooloxía.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Miguel Telles Antunes e Philippe Taquet (2002): "Le roi Dom Pedro V et le paléontologue Alcide d’Orbigny: un épisode des relations scientifiques entre le Portugal et la France", Comptes Rendus Palevol., 1 (7): 639-647.
 Marie-Thérèse Vénec-Peyré (2002): "Alcide d’Orbigny (1802–1857): sa vie et son œuvre", Comptes Rendus Palevol, 1''' (6): 313-323.
 La Gazette des Français du Paraguay, Alcide d'Orbigny - Voyageur Naturaliste pour le Muséum d'Histoire Naturelle dans le Cone Sud / Alcide d'Orbigny - Viajero Naturalista para el Museo Nacional de Historia Natural de Francia en el Cono Sur - Bilingue Français Espagnol - numéro 7, année 1, Asunción, Paraguai.
 Philippe Taquet (2002): Un voyageur naturaliste. Alcide d’Orbigny. Du Nouveau Monde... au passé du monde'', Nathan (París) et Muséum national d’histoire naturelle de Paris: 128 p. ISBN 2-09-261029-5.

 Ligazóns externas 

 Alcide Dessalines d'Orbigny (MNHN) 
 Alcide Dessalines d'Orbigny
 Alcide Dessalines d'Orbigny
 Expedición a Chile, por Alcide d'Orbigny. Dvd multimedia
 Alcide Dessalines d’Orbigny (1802-1857) - Du Nouveau Monde au passé du monde von Philippe Taquet (PDF 14 kB)

Categoría:Antropólogos de Francia
Categoría:Arqueólogos de Francia
Categoría:Botánicos de Francia
Categoría:Paleontólogos de Francia
Categoría:Xeólogos de Francia
Categoría:Zoólogos de Francia
Categoría:Nados no departamento do Loira
Categoría:Nados en 1802
Categoría:Finados en 1857