Lavandula angustifolia

A Lavandula angustifolia Mill. 1768, tamén chamada Lavandula vera DC. 1815 ou Lavandula officinalis Chaix 1786 é unha especie do xénero Lavandula. Varios nomes latinos que demostran o interese que lle manifestou a farmacia hai moito tempo (officinalis) e que detallan os seus aspectos morfolóxicos (angustifolia : “con follas angostas”). En galego pódese denominar lavanda VV. AA. (2012) Dicionario de alimentación e restauración  Santiago de Compostela, Termigal. Xunta de Galicia. Real Academia Galega, nome que tamén recibe todo o xénero.

A Lavandula angustifolia forma pequenas matas con sumidades floridas curtas sen ramificacións. Dado que a súa espiga floral pode ter varios aspectos tanto na súa forma como na súa cor, poderase utilizar o termo “lavanda angustifolia de poboación”.
 Descrición 
Presenta follas opostas, simples, enteiras e pinnatífidas. Posúe inflorescencias de tipo verticilastro dispostas en pisos separados ao longo do eixo florífero, axilados por brácteas "florais", e unha coroa de brácteas que aparecen no alto da inflorescencia, cuxa función é atraer os insectos polinizadores.

As flores son de cor azul-violácea, pequenas, cun cáliz tubular, case actinomorfo, acostelado con 5 dentes curtos e un apéndice romboidal na parte superior. A corola é bilabiada, co labio superior recto, ergueito, formado por dous lóbulos. O labio inferior é trilobado. Posúen catro estames, didínamos e o ovario dividido en catro partes. O froito preséntase en tetranúcula.

A planta florea no verán e a colla das flores para uso medicinal lévase a cabo nos meses de xullo e agosto.

 Cultivo 
Esta planta é endémica da rexión mediterránea occidental e reprodúcese por sementes, é dicir, naturalmente. Non se pode atopar brava noutra parte do mundo.
A Lavandula angustifolia atura ben o frío e os terreos que máis lle corresponden áchanse entre 800 metros de altitude e 1400 metros ou máis alto.

 Uso 

A Lavandula angustifolia na súa forma de aceite esencial serve para o tratamento de:

- Os insomnios (2 a 3 gotas sobre o traveseiro), a irritabilidade (difusión no ar), as dores de cabeza (masaxar as tempas), o estrés (5 a 6 gotas no baño). A Lavandula angustifolia é calmante.

- As feridas e queimaduras (1 a 2 gotas), o eccema seco (2 a 3 gotas nun cacho de algodón e pasar sobre as placas sen fretar), as escamas, as queimaduras do sol, as picadas de insectos. A Lavandula angustifolia é desinfectante e cicatrizante.

- Os arrefriados e a sinusite (1 a 2 gotas por inhalar en auga quente). A Lavandula angustifolia é antiinfeccioso.

- As dores de gorxa (1 a 2 gotas sobre unha pedra de azucre o unha culler de mel).

- As contraccións e reumatismos (fretar cunhas gotas na zona). A lavanda é relaxante e calma a dor.

- Os piollos (1 gota detrás das orellas en prevención), os parasitos intestinais (1 gota nunha pedra de azucre en cura de 3 días). A Lavandula angustifolia é antiparasitario.

 Uso da flor 
Apáñanse os extremos dos talos ao principio da floración coas flores azuis ou violetas. Cando se enxuguen poden facerse moitas cousas con elas, como:

 Metelas en saquiños para pólos en armarios ou zapateiros xa que é excelente contra a traza.
 Caixas de perfumes.
 Dúas presadas de flor de Lavandula angustifolia nun recipiente cheo ata a metade con auga destilada e con alcol de 90º o resto, é un desinfectante ecolóxico.
 Se no preparado anterior engadimos unha presada de pétalos de rosa e un vaso de vinagre de sidra obterase unha loción suavizante para as mans.
 Unha presada de flor de esprego macerado durante 15 días en 1/4 L de aceite de oliva, é bo contra as picadas de insectos.
 Unha cataplasma xunto con tomiño e romeu alivia os retorzóns e as escordaduras.
 Para facer infusións: 8 g por litro para o insomnio e 20 g para febre.

 Variedades e sinonimia 
miniatura|right|Lavandula angustifolia
subsp. angustifolia. De Francia a Italia.
 Lavandula spica L., Sp. Pl.: 572 (1753), nom. rej.
 Lavandula minor Garsault, Fig. Pl. Méd.: t. 331 (1764), opus utique oppr.
 Lavandula vulgaris Lam., Fl. Franç. 2: 403 (1779).
 Lavandula officinalis Chaix, Pl. Vapinc.: 51 (1785).
 Lavandula fragrans Salisb., Prodr. Stirp. Chap. Allerton: 78 (1796).
 Lavandula vera DC. in J.B.A.M.de Lamarck & A.P.de Candolle, Fl. Franç., Suppl.: 398 (1805).
 Lavandula delphinensis Jord. ex Billot, Cent. 27, 28: 4 (1859).
 Lavandula Momparler Valencia, descuberta por Juan Ismael Momparler Albors, (2012).
subsp. pyrenaica (DC.) Guinea, Bot. J. Linn. Soc. 65: 263 (1972). Dos Pireneos e norte de España.
 Lavandula pyrenaica DC. in J.B.A.M.de Lamarck & A.P.de Candolle, Fl. Franç. 5: 398 (1815).
 Lavandula vera var. pyrenaica (DC.) Benth., Labiat. Gen. Spec.: 149 (1833).
 Lavandula spica var. pyrenaica (DC.) Nyman, Consp. Fl. Eur.: 572 (1881).
 Lavandula officinalis var. pyrenaica (DC.) Chaytor, J. Linn. Soc., Bot. 51: 174 (1937).
 Lavandula spica var. faucheana Briq., Lab. Alp. Mar.: 468 (1895).
 Lavandula officinalis var. faucheana (Briq.) Rouy in G.Rouy & J.Foucaud, Fl. France 11: 255 (1909).
 Lavandula spica var. turolensis Pau, Bol. Soc. Iber. Ci. Nat. 27: 170 (1928).

 Notas 

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 
 Todo sobre a lavanda. Museo da Lavanda na Provenza (Francia)
 CIES Centro de Interpretación del Espliego Espazo museístico sobre as lavandas, situado en Aragón (España)

Categoría:Lavandula
Categoría:Plantas medicinais
Categoría:Plantas ornamentais
Categoría:Flora da conca mediterránea