Nacionalismo castelán

O nacionalismo castelán (tamén chamado castelanismo) é unha ideoloxía orientada a preservar e promover os valores propios e distintivos do pobo castelán e do territorio que se considera Castela: tradicións, cultura, recursos naturais e humanos, integridade territorial, e o cuestionamento das políticas centralistas de índole identificadora entre o español e o castelán.

Esisten diversos movementos que poden cualificarse de nacionalistas casteláns: xa sexan de índole rexionalista ou nacionalista, á marxe da súa orientación política (esquerdas, socialdemócrata, dereitista...). Remontan as súas raigumes políticas ao Pacto Federal Castelán de 1869, asinado polos representantes e delegados do partido procedentes de 17 provincias castelás. Propúgnase desde entón a unificación deses territorios, considerados de raíz milenaria ou de evolución secular castelá, que estarían compostos por un total de cinco comunidades autónomas actuais: as dúas autonomías nominalmente castelás (Castela e León e Castela-A Mancha), máis Cantabria, Madrid e A Rioxa, ademais diversas comarcas que non pertencen a devanditas comunidades autónomas, pero que formaron parte historicamente do Reino de Castela, situadas ao sueste e suroeste dese mapa pretendido.

miniatura|Mural nacionalista en Villalar de los Comuneros
miniatura|Adhesivo nacionalista castelán

 Territorialidade 
A territorialidade que reivindican os movementos castelanistas depende do sector ao que pertenzan. Unha parte do rexionalismo castelán fai unha distinción amigable entre o norte e o sur de Castela (considerando a separación natural do Sistema Central). Por outra banda, as teses de Anselmo Carretero fan unha lectura moito máis concisa de Castela, restrinxindo esta á denominada "Castela condal" (os territorios do primixenio condado de Castela). Finalmente, o nacionalismo castelán, considera coma unha mesma entidade a área sociocultural que se correspondería co mapa de linguas, dialectos e falas de España que definen como de cultura propiamente castelá. Aí inclúen territorios como a bisbarra de Requena e Utiel, que, trala organización territorial de 1833, ficaron integradas no que hoxe é a Comunidade Valenciana. A meirande parte do castelanismo, a excepción de Izquierda Castellana e o Movimiento Popular Castellano, non renuncia ao enclave burgalés de Treviño, que se encontra arrodiado polo territorio da provincia vasca de Áraba.

En canto a ordenamento territorial, o castelanismo defende a comarcalización da rexión, suprimindo en última instancia as provincias ideadas en 1833.
miniatura|Territorio reclamado polo nacionalismo castelán

 Historia 
Historicamente, o castelanismo toma como punto de referencia a Guerra das Comunidades de Castela, así como a figura de Juan Martín Díez "O Empecinado", como base do federalismo castelán do século XIX e o posterior Pacto Federal Castelán de 1869. A síntese dos movementos, se adscriben aos ideais expostos na revolución comuneira de 1521. Pódese tomar como referencia os escritos do hispanista francés Joseph Pérez, como medio de estudo daqueles feitos. Entre outros moitos, tamén se consideran pensadores castelanistas (ou precursores, nalgúns casos, do castelanismo) a:

 Julio Senador Gómez (1872-1962), escritor rexeneracionista e notario
 Narciso Alonso Cortés (1875-1972), escritor, catedrático e activista cultural
 Gregorio Fernández Díez (1891-1954), economista e editor. Autor de O Valor de Castela (1926) e a Asociación de Escritores Regionalistas Castellanos (1936)

Normalmente existen tres correntes ideolóxicas dentro do castelanismo: o rexionalismo, o nacionalismo e o independentismo:

 O rexionalismo procura o recoñecemento de Castela como comunidade autónoma no conxunto de España e pide un trato igual ao dado a outras rexións españolas, así como o máximo respecto ás súas tradicións e cultura. Foron ou son consideradas rexionalistas castelás agrupacións normalmente de centro dereita como Unidad Castellana, La Unión ou Comunidad Castellana. Actualmente, o movemento rexionalista máis forte en Castela é o Partido Castellano, unha formación de centro.
 O nacionalismo, ademais do anterior, pide que Castela sexa recoñecida como nacionalidade histórica e que ocupe o seu lugar como nación nunha España federal. Son ou foron deste parecer partidos de centro ou centro esquerda como Tierra Comunera, Unidad Comunera Castellana ou Unión Castellanista.
 Finalmente o independentismo busca a plena soberanía de Castela por medio da súa autodeterminación como estado libre e soberano. A esta corrente adoitan adscribirse agrupacións de esquerda, como por exemplo Izquierda Castellana, Comuner@s, Comunistas de Castilla ou a organización xuvenil Yesca.

 Simboloxía 

O castelanismo en xeral identifícase co pendón tradicional carmesí do Reino de Castela. A bandeira sobre campo de goles, un castelo de ouro ameado de tres ameas, mamposteado de cor sable negro e clarado de azul. Aínda Que os movementos reivindicativos en maior medida o que tradicional aínda que erroneamenteLa Tricolor. Breve historia da bandeira republicana se veu identificando cun pendón comuneiro, de cor morada, actualmente representada de cor anil. A esquerda castelanista utiliza o pendón morado comuneiro cunha estrela vermella detrás do castelo, en ocasións a estrela é de cor negra en representación aos castelanistas libertarios, autónomos ou anarcoindependentistas.

Se ben esisten outros símbolos como a cruz de Fernán González e o broquel castelán, así como os distintivos propios de cada colectivo.

miniatura|Bandeira de Castela e León
miniatura|Bandeira de Castela en cor carmesí.
miniatura|Bandeira comuneira de Castela.
miniatura|Bandeira comuneira de Castela con estrela vermella.

 Celebracións 
A data clave dos movementos reinvidicativos casteláns é o 23 de abril, aniversario da Batalla de Villalar, reivindicada e celebrada como Día nacional de Castela. Tamén existen outras datas significativas:
 2 de febreiro. Homenaxe aos Comuneiros de Castela en Toledo.
 21 de agosto. Conmemoración da queima de Medina do Campo polas tropas realistas, durante a guerra das comunidades. Acto castelanista en recordo daquel nefasto incendio que asolou a vila.
 24 de agosto. Homenaxe a Juan Martín Díez o Empecinado en Roa.
 15 de setembro. Celebración do Día do Nome de Castela, rexistrado o 15 de setembro do ano 800 en Taranco de Mena (Burgos).
 12 de novembro. Día de San Millán, patrón de Castela.
miniatura|Celebración de Villalar

 Autores de referencia 
Diversos escritores formularon teses sobre a identidade castelá, as cales foron adoptadas como formulacións de base do castelanismo actual:
 Claudio Sánchez-Albornoz
 Anselmo Carretero
 Juan Pablo Mañueco
 Pedro de Hoyos

 Colectivos castelanistas 
Poden considerarse movementos castelanistas os seguintes partidos e asociacións:
 Ahora Castilla
 Alternativa por Castilla y León
 Castilla Joven (xuventudes do Partido Castellano)
 Castilla Nación
 Comuner@s
 Comunidad Castellana
 Foro Castellano 23 de Abril
 Sopa Castelllana
 Yesca
 Izquierda Castellana (formada polos seguintes colectivos):
 Izquierda Comunera
 Unidad Popular Castellana
 Unidad Regional Independiente
 Mujeres Castellanas
 Movimiento Popular Castellano
 La Unión
 Tierra Comunera
 Unidad Castellana
 AICC
 Unidad Comunera Castellana
 Unidad Nacional Castellana
 Unión Castellanista
 Partido Castellano (PCAS)
 Partido Regionalista Castellano
 PANCAL
 Partido del Progreso de las Ciudades y las Comarcas de Castilla y León (PPCCAL)
 Partido Comunista del Pueblo Castellano
 Castilla Unida
 Comunistas de Castilla
 Candidatura Independiente (CI)
 Ciudadanos de Burgos por Castilla la Vieja
 Segovia de Izquierdas
 Iniciativa Merindades de Castilla

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Pobo castelán

Categoría:Nacionalismo castelán
Categoría:Ideoloxías políticas de Castela e León