Xiba

{{Taxobox
| name = Xiba / ChocoSepia officinalis 
| image = Sepia común (Sepia officinalis), Parque natural de la Arrábida, Portugal, 2020-07-21, DD 62.jpg
| image_caption = Sepia officinalis| image_width = 250px
| regnum = Animalia
| phylum = Mollusca
| classis = Cephalopoda
| ordo = Sepiida
| familia = Sepiidae
| genus = Sepia
| species = S. officinalis
| binomial = Sepia officinalis
| binomial_authority = Linnaeus, 1758
| synonyms = Sepia rugosa Bowdich, 1822Sepia vicellius Gray, 1849Sepia zebrina Risso, 1854Sepia filliouxi Lafont, 1869Sepia officinalis mediterranea Ninni, 1884 Sepia officinalis en ITIS. 
}}

A xiba, choco, chopoRíos Panisse (1977), pp. 80-82. ou sepia, de nome científico Sepia officinalis, é un molusco cefalópodo mariño da familia dos Sepiidae, dentro da orde dos Sepiida. É a especie máis coñecida do seu xénero.

 Morfoloxía 
miniatura|esquerda|240px
miniatura|S. officinalis
Ten un corpo ancho, oval, aplanado, de ata 30–40 cm de lonxitude. Presenta dúas expansións laterais a modo de aletas que percorren todo o corpo. O bordo anterior do manto presenta na zona dorsal un lóbulo triangular, obtuso, que avanza entre os ollos. O sifón é ventral e pequeno.

A cuncha é interna, de forma ovoide, laminada e con estrías. Cando se encontran varadas nas praias, os nenos (e os mariñeiros) chámana pan de gaivota, debido ao costume destas aves de picar nelas para conseguiren o carbonato cálcico que precisan para fabricaren a casca dos seus ovos.

Teñen oito brazos e dous tentáculos. Os primeiros son curtos, retráctiles e con catro filas de ventosas; os segundos son tres veces máis longos e só presentan algunhas ventosas, ensanchadas, no extremo final ou maza; só se utilizan para a reprodución ou para agarrar as presas.

A cor é moi variable, en función das circunstancias biolóxicas e o substrato no que se pousan. Adoitan ser de cor moura ou gris apardazada, con puntos de distinto tamaño ou bandas de cor. A zona ventral é abrancazada.Ramonell, Rosa (1985), pp. 144-146.

 Hábitat e bioloxía 
Distribúese amplamente no Atlántico e no Mediterráneo.

Vive na franxa sublitoral, ata os 250 metros de profundidade, sobre area ou sedimentos onde se pode enterrar parcialmente.

Aliméntase de crustáceos e peixes. A posta faina sobre algas, corais ou cunchas abandonadasNos acuarios poden facelo sobre ramas de árbores que lles botan na piscina. e hai veces que inxecta tinta nos ovos para escurecelos e facilitar a camuflaxe e o ocultamento fronte aos depredadores.

 Interese pesqueiro e comercial 
miniatura|dereita|240px|Nomes que recibe Sepia officinalis na costa galega.
miniatura|240px|Pan de gaivota, a cuncha interna da xiba.
En Galicia é unha especie de grande interese comercial. Péscase con diversas artes e en todas as épocas do ano aínda que a súa mellor época vai de decembro a febreiro.

Cocíñase de diferentes formas (cocida, á prancha, na súa tinta, á romana).

 Xibas e chocos na cultura popular galega 
Filgueira recolleu tamén a denominación popular de galiña do mar, que Ríos Panisse explica pola preseza do bico córneo, que pode semellar ó dunha galiña.

Á xiba pequena chámana chopo e choquiño (que non hai que confundiur cos verdadeiros choquiños, especies do xénero Sepiola e outros, da familia dos Sepiolidae).

A cuncha de xiba recibe os nomes populares, entre outros, de pan de gaivota e pan senso.

En Redondela celébrase unha afamada Festa do choco. Di Eladio Rodríguez que os chocos "Abundan ... muy especialmente en Redondela, que vulgarmente se llama en todo su contorno a vila dos chocos" Eladio Rodríguez González: Diccionario enciclopédico gallego-castellano, Galaxia, Vigo 1958-1961, s.v. choco..

 Fraseoloxía 
 Mazado coma un choco: moi canso
 Na literatura popular 
 Ofrecécheme unha tunda,/ choqueira de Redondela,/ ofrecécheme unha tunda,/ agora veño por ela (Bouza Brey 1929, 178)
 Para peixe fresco Vigo,/ para chocos, Redondela, / para camaróns Moaña,/ para marisco Cedeira

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Bouza Brey, Fermín (1929): "Cantigas populares da Arousa", en Arquivos do Seminario de Estudos Galegos III, 153-204 [en facsímile II].
 Dirección Xeral de Formación Pesqueira (1999): Guía do consumidor de peixe fresco. Santiago: Xunta de Galicia.
 Ramonell, Rosa (1985): Guía dos mariscos de Galicia. Vigo: Galaxia. ISBN 84-7154-560-3
 Ríos Panisse, Mª del Carmen (1977): Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia I. Invertebrados y peces. Verba, Anejo 7. Santiago: Universidad de Santiago de Compostela. ISBN 84-7191-008-X

 Outros artigos 
 Cefalópodos
 Sepia

 Ligazóns externas 

 Sepia officinalis  en DORIS. 
 Sepia officinalis en Animal Diversity Web. 
 Sepia officinalis en NCBI. 
 Ficha en World Register of Marine Species 
 Fichas de diferenciación e recoñecemento de especies pesqueiras do mercado galego Xunta de Galicia.


Categoría:Cefalópodos
Categoría:Animais descritos en 1758
Categoría:Etnografía galega