Primula

As primulas (Primula spp.), tamén coñecidas coma cáncaros ou primaveras (por ser as primeiras flores en aparecer na primavera) son un xénero dunhas 400–500 especies de plantas principalmente herbáceas que salientan pola súa flor pertencentes á familia Primulaceae. O xénero inclúe o cáncaro, a coñecida especie brava típica dos bosques sombrizos de Galiza (P. vulgaris). Outras especies comúns son P. auricula (aurícula), P. veris (prímula) e P. elatior (beizo de boi). Estas especies e moitas outras empréganse coma ornamentais; e foron hibridadas, especialmente no caso da cáncaro bravo, durante centos de anos. As prímulas son nativas de zonas temperadas do hemisferio norte, chegando até as montañas tropicais de Etiopía, Indonesia, Nova Guinea, e nas zonas temperadas do sur de América do Sur. Case a metade das especies coñecidas proveñen do Himalaia.

En Galiza é común o cáncaro bravo (Primula vulgaris) en todo o territorio; atopando tamén exemplares espontáneos de Primula veris e Primula elatior. Ademais variedades e híbridos de Primula son comúns coma ornamentais polas súas flores de diferentes cores, que adoitan venderse en feiras e centros de xardinaxe de todo o país, especialmente na primavera.

 Descrición 
Teñen unha abondosa follaxe, con follas oblongas, dentadas e de textura engurrada, de cor verde amarelenta e algo máis claras no envés. Algunhas especies poden acadar uns 40 cm de altura. As súas flores, de seis pétalos nacen no centro formado pola follaxe e teñen distintos tamaños e tonalidades: rosa, violáceo, vermello branco ou amarelo, cunha manchiña central de distinto ton nalgunhas das variedades. Delas sae un suave recendo. Obtéñense a partir de semente que cómpre sementar no outono ou na primavera, floreando así no inverno ou no verán respectivamente.

Cómpren de solos ben adubados, preparado para plantas de flor, mais sen excesos. Debe ter unha boa drenaxe, pois o exceso de auga fai que as follas collan unha cor amarelenta. 
O sol en exceso, sobre todo durante o verán prexudica, polo que mellor plantalas nun lugar sombrizo ou semisombrizo isto tamén fai que sexa unha boa planta de interiores luminosos. Atura ben as temperaturas baixas, aínda que non as fortes xeadas.

 Principios activos 
As sementes de prímula conteñen principalmente ácido linoleico e ácido gamma-linolénico, ambos Ácidos graxos esenciais para o noso organismo. Os ácidos graxos esenciais no noso corpo fornecen enerxía, illan os nervios, colaboran no mantemento da temperatura corporal, forman parte de estruturas celulares e son vitais para o metabolismo. Tamén, a partir deles prodúcense no corpo unhas moléculas moi importantes chamadas prostaglandinas.

 Usos medicinais 
Para usos medicinais apáñanse os rizomas e as follas, aínda que as flores tamén se utilizan con aplicacións calmantes. As raíces apáñanse a principios da primavera, lávanse ben e despois se deixan enxugar directamente ao sol. As follas sécanse á sombra, nun lugar arexado. Presérvanse en tarros fechados e sen humidade.

 As infusións, as coceduras e os xaropes do rizoma de Primula veris ten propiedades diuréticas, expectorantes e béquicas, aínda que en menor medida unha acción antiemética, tónica do sistema nervioso, antirreumática e antidiarreica. 
 Tipicamente utilízase o rizoma fresco reducido a unha pasta como emplasto calmante.
Os pos secos do rizoma teñen propiedades estornudatorias 
 A decocción para uso externo das follas apañadas de abril a xuño, ten propiedades antirreumáticas, antiartríticas e curativas da gota.
 A infusión e o xarope de flores apañadas de abril a xuño e un chisco desecadas á sombra, teñen propiedades sudoríficas, calmantes, anticonvulsivas, béquicas e pectorais. 
 A infusión para uso tópico de flores serve como emplasto antineurálxico. 
As follas novas consumidas frescas, crúas ou cocidas, teñen unha acción depurativa.

 Taxonomía 
O xénero foi descrito por Linneo e publicado en Species Plantarum 1: 142–144. 1753. 
Etimoloxía
Primula: nome xenérico que provén do latín primus ou primulus = "primeiro", e refiríndose á súa ceda floración. Na época medieval, a margarida foi chamada primula veris ou "primoxénita da primavera".en Nombres Botánicos

 Especies 
 En Galiza 
 Primula acaulis (L.) L. subsp. acaulis (P. vulgaris Huds.; P. grandiflora Lam.) PLANELLAS 1852; MERINO 1906; PAU 1921; SILVA PANDO 1994; GNZ. AZCARATE & AMIGO 1996; CASTROV. & al. 1997. Cáncaro, común en toda Galiza.
 Primula elatior (L.) Hill subsp. elatior CASTROV. & al. 1997. Atopada en Ourense.
 Primula elatior (L.) Hill subsp. intrincata (Gren. & Godr.) Widmer (P. veris var. elatior L.) GMZ. VIGIDE 1985; ORTIZ & RGZ. OUBIÑA 1988b; GNZ. AZCARATE & al. 1991; GNZ. AZCARATE & AMIGO 1996; CASTROV. & al. 1997. Atopada nas provincias de Lugo e Ourense.
 Primula veris L. subsp. canescens (Opiz) Hayek (P. officinalis (L.) Hill) ALVAREZ 1972; SILVA PANDO & al. 1984; GARCIA MTZ. 1985b; CASTROV. & al. 1997. Atopada nas provincias da Coruña e Lugo.

 Listaxe completa 
 Primula algida
 Primula allionii
 Primula alpicola
 Primula amoena
 Primula angustifolia (Primavera alpina)
 Primula anisodora
 Primula appenina
 Primula atrodentata
 Primula aurantiaca
 Primula aureata
 Primula auricula (Aurícula)
 Primula auriculata
 Primula beesiana
 Primula bellidifolia
 Primula boothii
 Primula bracteosa
 Primula bulleyana (Prímula candelabro) 
 Primula burmanica
 Primula calderiana
 Primula capitata
 Primula capitellata
 Primula carniolica
 Primula cawdoriana
 Primula chionantha
 Primula chungensis
 Primula clarkei
 Primula clusiana
 Primula cockburniana
 Primula concholoba
 Primula cortusoides
 Primula cuneifolia
 Primula cusickiana
 Primula daonensis
 Primula darialica
 Primula denticulata
 Primula deorum
 Primula deuteronana
 Primula edgeworthii
 Primula elatior
 Primula ellisiae
 Primula erythrocarpa
 Primula farinosa
 Primula fedschenkoi
 Primula firmipes
 Primula flaccida
 Primula floribunda
 Primula florindae
 Primula forrestii
 Primula frondosa
 Primula gambeliana
 Primula geraniifolia
 Primula glaucescens
 Primula glomerata
 Primula glutinosa
 Primula gracillipes
 Primula griffithii
 Primula halleri
 Primula heucherifolia
 Primula hirsuta
 Primula hyacinthina
 Primula ianthina
 Primula incana
 Primula integrifolia
 Primula involucrata
 Primula ioessa
 Primula irregularis
 Primula japonica (Prímula Xaponesa)
 Primula jesoana
 Primula juliae
 Primula kisoana Primula kitaibeliana
 Primula latifolia
 Primula luteola
 Primula macrophylla
 Primula magellanica
 Primula malacoides
 Primula marginata
 Primula megaseifolia
 Primula melanops
 Primula mínima
 Primula mistassinica (Prímula do lago Mistassini)
 Primula modesta
 Primula mollis
 Primula muscarioides
 Primula nipponica
 Primula nivalis
 Primula nutans
 Primula obconica
 Primula palinuri
 Primula parryi
 Primula pedemontana
 Primula petiolaris
 Primula poissonii
 Primula polyneura
 Primula prolifera
 Primula pulverulenta
 Primula redolens
 Primula reidii
 Primula reinii
 Primula renifolia
 Primula reptans
 Primula reticulata
 Primula rosea
 Primula roxburghii
 Primula rusbyi
 Primula sapphirina
 Primula saxatilis
 Primula scandinavica (Prímula escandinava)
 Primula scapigera
 Primula scotica (Prímula de Escocia)
 Primula secundiflora
 Primula serratifolia
 Primula sibirica
 Primula sieboldii
 Primula sikkimensis
 Primula sinensis
 Primula sinopurpurea
 Primula soldanelloides
 Primula sonchifolia
 Primula spectabilis
 Primula specuicola
 Primula suffrutescens
 Primula takedana
 Primula tanneri
 Primula tibetica
 Primula tschuktschorum
 Primula tyrolensis
 Primula veris (Prímula común)
 Primula verticillata
 Primula vialii
 Primula villosa
 Primula vulgaris (Cáncaro bravo)
 Primula waltonii
 Primula warshenewskiana
 Primula whitei
 Primula wilsonii
 Primula wollastonii
 Primula wulfeniana
 Primula yuparensis

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Graham, Judy, El Aceite de Primula : Propiedades de tratamiento de Enfermedades, Editorial: Edaf, Editorial S.A. Data de publicación: 1985 ISBN 978-84-7640-038-8, edición 13ª
 MATEO, G.e M. B. CRESPO —1998— Manual para la determinación de la flora valenciana.Monogr. Fl. Montiberica n° 3. Valencia.
 Sunset Western Garden Book, 1995:606–607 
 WIDMER, Eur. Art. Primula (1891);
 Outros artigos 
 Cáncaro
 Ligazóns externas 
 http://www.vivelanaturaleza.com/botanica/primavera.php 


Categoría:Plantas ornamentais
Categoría:Flores