Lingua fula

A lingua fula (tamén chamada peul, fulani, pulaar, fulbe, fulfulde) é unha lingua de África Occidental, especialmente da África subsahariana máis próxima ao Sahel, falada pola etnia fula, que abrangue dende Senegal até o Camerún e o Sudán. É falada por unhas 10-16 millóns de persoas e ten un status de lingua oficial en Mauritania, Senegal, Malí, Guinea, Burkina Faso, Níxer, Nixeria e mais no Camerún. O fula está clasificado como "en estado seguro" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

 Fonoloxía 
O inventario de consoantes do fula é o seguinte:
 LabialAlveolarPalatalVelarGlotal oclusiva    implosiva     fricativa  nasal   aproximante  
Nalgúns dialectos do fula non existe a serie de implosivas. Polo demais o inventario anterior é moi semellante á da lingua wólof, coa excepción de que nesa outra lingua atlántica non existe nin serie de implosivas nin a oclusiva glotal.

 Xeitos de escritura 
 alfabeto latino 
Cando se escribe úsase o alfabeto latino, con algúns caracteres adicionais para representais fonemas ou sons específicos  (ex. implosiva B, implosiva D, velar N [sons coma o grafo "nh" galego en "unha" por exemplo], palatal N, exectiva Y). O apóstrofo () úsase coma unha pausa glotal. En Nixeria  substitúe , e no Senegal ñ úsase no canto de .

 Alfabeto fula 
a, aa, b, mb, ɓ, c, d, nd, ɗ, e, ee, f, g, ng, h, i, ii, j, nj, k, l, m, n, ŋ, ny (ou ñ ou ɲ), o, oo, p, r, s, t, u, uu, w, y, ƴ

As letras q, x, z só se empregan nalgúns casos en estranxeirismos. No pular de Guinea atopamos unha letra adicional: ɠ.

 Escritura árabe 
O fula tamén se escribiu no pasado con caracteres árabes ou Ajami pero foi antes da colonización. Nalgunhas zonas de Guinea aínda os usan.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Wikipedia en fula
 Bibliografía 
 M. Orozco e F. Roca (2006): El Fula i el Wòlof:Estudi comparatiu entre les gramàtiques del Fula i el Wòlof, Barcelona, ISBN 84-393-7034-2.


Categoría:Linguas níxer-congo
Categoría:Linguas de Benín
Categoría:Linguas de Burkina Faso
Categoría:Linguas do Camerún
Categoría:Linguas de Gambia
Categoría:Linguas de Guinea
Categoría:Linguas de Guinea-Bissau
Categoría:Linguas de Malí
Categoría:Linguas de Mauritania
Categoría:Linguas de Níxer
Categoría:Linguas de Nixeria
Categoría:Linguas do Senegal