Tileiro

Os tileiros son as árbores do xénero Tilia, pertencentes á familia das malváceas (anteriormente clasificados na súa propia familia, as tiliáceas), nativos das rexións temperadas do hemisferio norte. Abrangue unha trintena de especies; existindo ademais numerosos híbridos espontáneos e artificiais, un factor que dificulta a elaboración dunha taxonomía precisa para a especie. En Galicia aparecen cultivados en parques e xardíns das principais vilas.

 Distribución 
miniatura
Os tileiros están espallados por Asia, Europa e o leste de América do Norte; cultívanse tamén no hemisferio sur coma ornamentais. 
Poden atoparse bravos en fragas do norte da Península Ibérica, especialmente as especies Tilia platyphyllos (tileiro de folla grande) e Tilia cordata (tileiro de folla miúda), porén a súa distribución non chega a Galicia, atopándoos só coma especies ornamentais en parques e xardíns urbanos.

 Descrición 
Son árbores cun bo volume de crecemento e que acadan os 900 anos de idade, cunha altura entre 20 e 40 m, con fustes rectos de até un metro de diámetro, caducifolio coas follas cordiformes, co bordo serrado, de até 20 cm de largo, de cor verde escura na face superior e verde claro prateado na cara posterior, cun cheiro forte especial. As flores, chamadas tilas, teñen tamén un recendo característico, en forma de acios miúdos amarelos cunha bráctea alongada.

 Usos 
 Medicinais 
Son coñecidas polas súas propiedades medicinais para combater catarreiras, arrefriados, ou outras afeccións.Bradley P., ed. 1992. British Herbal Compendium. Vol. 1: 142–144. British Herbal Medicine Association, Dorset (Gran Bretaña) Tamén úsanse coma tranquilizantes ou somníferos preparándose a xeito de cocemento ou infusión chamada tila.Coleta, M., Campos, M. G., Cotrim, M. D., et al. (2001). Comparative evaluation of Melissa officinalis L., Tilia europaea L., Passiflora edulis Sims. and Hypericum perforatum L. in the elevated plus maze anxiety test. Pharmacopsychiatry 34 (suppl 1): S20–1 Algúns estudos recentes descubriron nas súas flores efectos hepatoprotectores.Matsuda. H., Ninomiya, K., Shimoda, H., & Yoshikawa, M. 2002. Hepatoprotective principles from the flowers of Tilia argentea (linden): structure requirements of tiliroside and mechanisms of action. Bioorg Med Chem. 10 (30): 707–712.

 Paisaxismo 
Os tileiros dan boa sombra e a follaxe colle unha fermosa cor dourada no outono polo que frecuentemente se empregan para xardinaxe urbana de rúas, parques e prazas.

 Ecoloxía 
Son moi visitadas polas abellas para obter pole. As follas que caen do tileiro, ao se descompor, fornecen un humus de alto contido mineral e de nutrientes, que resulta moi útil para mellorar solos pobre en minerais e outros nutrientes.

 Madeireiro 
Pola súa levidade e outras características, a madeira de tileiro é utilizada na construción de corpos de guitarras macizas, e na construción de baterías. Innumerábeis artistas utilizan instrumentos feitos en tileiro (basswood en inglés), entre eles Van Halen, Joe Satriani e Steve Vai.

 Clasificación 
A listaxe a seguir acolle os taxons específicos e infraespecíficos máis aceptados entre o case medio milleiro descritosThe Plant List

 Tilia alba (Aiton) Waldst. & Kit. 
 Tilia americana L.  - Tileiro americano
 Tilia amurensis (Rupr.) Kom. - Tileiro do río Amur
 Tilia argentea
 Tilia begonifolia Steven 
 Tilia begoniifolia Chun & Wong  sin. T. dasystyla subsp. caucasica
 Tilia caroliniana
 Tilia chinensis - Tileiro chinés
 Tilia chingiana
 Tilia cordata – Tileiro de folla miúda
 Tilia dasystyla Tilia euchlora Tilia henryana - Tileiro de Henry
 Tilia heterophylla
 Tilia hupehensis
 Tilia insularis
 Tilia intonsa Tilia japonica - Tileiro do Xapón
 †Tilia johnsoni - Eoceno; Washington e Columbia Británica
 Tilia kiusiana
 Tilia mandshurica - Tileiro da Manchuria
 Tilia maximowicziana
 Tilia mexicana (T. americana var. mexicana)
 Tilia miqueliana
 Tilia mongolica - Tileiro de Mongolia
 Tilia nobilis - Tileiro nobre
 Tilia occidentalis - Tileiro occidental
 Tilia oliveri - Tileiro de Oliver
 Tilia paucicostata
 Tilia platyphyllos – Tileiro de folla grande.
 Tilia rubra; sin. T. platyphyllos var. rubra — Tileiro rubio ou tileiro do Cáucaso
 Tilia tomentosa; sin. Tilia alba; sin. Tilia argentea - Tileiro prateado
 Tilia tuan Szyszył.

 Híbridos e cultivares 
 Tilia × euchlora (T. dasystyla × T. cordata)
 Tilia × europaea – Tileiro común (T. cordata × T. platyphyllos; sin. T. × vulgaris)
 Tilia × petiolaris (T. tomentosa × T.?)
 Tilia 'Flavescens' (T. americana × T. cordata)
 Tilia 'Moltkei' (T. americana × T. peteiolaris)
 Tilia 'Orbicularis' (híbrido, orixe descoñecida)
 Tilia 'Spectabilis' (híbrido, orixe descoñecida)

 Véxase tamén 

 Referencias 

 Ligazóns externas 

Categoría:Plantas medicinais

Categoría:Árbores
Categoría:Plantas ornamentais