Neuropéptido Y

O neuropéptido Y (NPY) é un péptido de 36 aminoácidos, que funciona como neurotransmisor no cerebro e no sistema nervioso autónomo. Regula o uso de enerxía, e está implicado nos procesos de aprendizaxe, memoria e epilepsia. O principal efecto do seu aumento de nivel/actividade é elevar a inxestión de alimentos e diminuír a actividade física. O neuropéptido Y é segregado polas neuronas do hipotálamo, e, ademais de incrementar o consumo de comida, incrementa a proporción de enerxía almacenada como graxa e bloquea os sinais nociceptivos (da dor) do cerebro. O neuropéptido Y tamén aumenta os efectos vasoconstritores das neuronas noradrenérxicas. Está codificado nun xene do cromosoma 7 humano.

 Descubrimento 

O neuropéptido Y foi descuberto no hipotálamo do porco en 1982, e investigáronse as súas implicacións nas funcións mediadas polo hipotálamo. Entre estes estudos, un realizado en 1983 por Allen et al. descubriu a localización dos terminais axónicos NPYérxicos (lugar de liberación), que estaban situados no núcleo paraventricular do hipotálamo. Ademais, Allen et al. descubriron que os niveis maiores de inmunorreactividade ao NPY se encontraban no núcleo paraventricular do hipotálamo.

Seis anos máis tarde, en 1989, Morris et al. procuraron os núcleos de produción de neuropéptido Y no cerebro, e por hibridación in situ atoparon os maiores niveis de ARNm de neuropéptido Y no núcleo arqueado do hipotálamo (lugar de produción).

Porén, só dous anos antes, en 1987, Haas & George realizaron un estudo inxectando neuropéptido Y localmente no núcleo paraventricular da rata e descubriron que se producía unha liberación aguda de hormona liberadora da corticotropina (CRH), o que probaba que a actividade NPYérxica estimulaba directamente a liberación e a síntese de CRH, unha hormona implicada no estrés e trastornos de alimentación como a obesidade.
Estes traballos marcaron o inicio do estudo do papel do neuropéptido Y na orexixénese ou inxesta de alimentos.

 Papel do neuropéptido Y na inxestión de comida 

Ensaios de comportamento en estudos orexixénicos en ratas, feitos por medio de inmunoensaios e hibridación in situ confirmaron que a elevación da actividade NPYérxica incrementaba o consumo de comida. Nestes estudos, inxectábanse o neuropéptido Y exóxeno, a dexametasona (un agonista do neuropéptido Y)  ou o N-acetil[Leu 28, Leu31]NPY (24-36) no terceiro ventrículo encefálico  ou no hipotálamo cunha cánula.

Ademais, estes estudos demostraron que a estimulación da actividade NPYérxica por medio da administración de certos agonistas do neuropéptido Y incrementa o consumo de comida nas ratas. Os efectos da actividade NPYérxica no consumo de comida tamén se demostran polo bloqueo de certos receptores do NPY (receptores Y1 e Y5), os cales, como se agardaba, inhibían a actividade NPYérxica, e facían decrecer o consumo de comida. Porén, un estudo de 1999 de King et al. demostrou os efectos da activación do autorreceptor Y2 do NPY, que inhiben a liberación de neuropéptido Y e dese xeito regulan o consumo de alimentos. Neste estudo administrouse localmente no núcleo arqueado un antagonista do Y2 moi selectivo, o BIIE0246. Os datos dos radioinmunoensaios, despois da inxección do BIIE0246, mostran un incremento significativo na liberación do neuropéptido Y comparado co grupo de control. Aínda que a vida media farmacolóxica do neuropéptido Y exóxeno, e doutros agonistas e antagonistas aínda non está claro, os efectos non son moi duradeiros e o corpo da rata ten unha excelente capacidade de regular e normalizar os niveis anormais de neuropéptido Y e do consumo de comida.

 Papel do neuropéptido Y na obesidade 

Dryden et al. realizaron un estudo en 1995 utilizando ratas xeneticamente obesas para demostrar o papel do neuropéptido Y nos trastornos de alimentación como a obesidade. O estudo revelou catro factores subxacentes que contribuían á obesidade nas ratas: (1) un incremento nas concentracións de glicocorticosteroides no plasma; (2) insensibilidade ou resistencia á insulina; (3) mutación do receptor da leptina; e (4) un incremento no ARNm do neuropéptido Y e a liberación de neuropéptido Y. Ademais, estes factores correlaciónanse uns con outros. O niveis elevados continuados de glicocorticosteroides estimulan a gliconeoxénese, que á súa vez causa un incremento da glicosa sanguínea que activa a liberación de insulina para regular os niveis de glicosa causando a súa recaptación e almacenamento como glicóxeno en varios tecidos do corpo. No caso da obesidade, a resistencia á insulina evita que se regulen os niveis altos de glicosa no sangue, que dan lugar a niveis mórbidos de glicosa e a diabetes mellitus. Ademais, os niveis altos de glicocorticosteroides causan un incremento de neuropéptido Y pola activación directa dos receptores de glicocorticosteroides tipo II (que son activados só por niveis relativamente altos de glicocorticosteroides) e, indirectamente, pola eliminación da retroalimentación negativa do factor liberador de corticotropina (CRF) na síntese e liberación do neuropéptido Y. Mentres, a resistencia á insulina inducida pola obesidade e a mutación do receptor da leptina (ObRb) orixina a eliminación da inhibición da actividade NPYérxica e finalmente o consumo de alimento por medio doutros mecanismos de retroalimentación negativa para regulalos. Ademais, a obesidade nas ratas reducíase significativamente practicándolles unha adrenalectomía  ou unha hipofisectomía.

 Papel do neuropéptido Y na anorexia nerviosa 

Kaye et al. realizaron un estudo en 1990 para demostrar o papel do neuropéptido Y na anorexia nerviosa. Tratábase dun estudo post mortem no que se atoparon altos niveis de neuropéptido Y no líquido cefalorraquídeo de pacientes de anorexia nerviosa. Posteriormente, tamén se encontraron altas concentracións de hormona adrenocorticotropa (ACTH) e cortisol no plasma en pacientes de anorexia nerviosa. Outros estudos realizados sete anos despois revelaron que os niveis baixos de leptina, a hormona que inhibe a liberación de neuropéptido Y a niveis relativamente altos, correlacionábanse con niveis extremadamente baixos de adipocitos neses pacientes; o que indicaba a natureza anorexixénica da leptina. Ademais, mentres que os niveis altos de neuropéptido Y incrementaban o consumo de alimentos ou da fame en pacientes de anorexia nerviosa, a incomodidade emocional asociada coa comida pode explicar a resistencia aos efectos orexixénicos do neuropéptido Y, o que suxire unha forte influencia do sistema límbico sobre a inxesta de comida en trastornos de alimentación como a anorexia e a bulimia.

 Correlación co estrés e a dieta 

Estudos feitos en ratos e monos mostran que o estrés continuado e dietas ricas en graxas e azucres estimulan a liberación do neuropéptido Y, causando que se acumulen graxas no abdome. Os investigadores cren que manipulando os niveis desta substancia, poderían facer que as graxas se disolvesen nas zonas onde non se desexan e que se acumulasen nos sitios onde se necesitan.

Os altos niveis de neuropéptido Y poden estar asociados con resiliencia (capacidade de soportar o estrés) e a recuperación do estrés postraumático  e co amortecemento da resposta ao medo, o que permite ás persoas desenvoverse mellor baixo un estrés extremo.

 Receptores 

A proteína receptora na que se une o neuropéptido Y é un receptor acoplado á proteína G da familia GRCR similar á rodopsina. Estes receptores son metabotrópicos, causando cambios metabólicos na célula diana en vez de abrir directamente canais iónicos. A proteína contén sete dominios que se estenden na membrana e foron identificados cinco subtipos nos mamíferos, catro dos cales son funcionais nos humanos. Os subtipos Y1 e Y5 teñen papeis na estimulación da alimentación, entanto que o Y2 e Y4 parecen ter papeis na inhibición do apetito (saciedade). Algúns destes receptores están entre os receptores de neuropéptidos máis conservados.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Ligazóns externas 
 EMBL receptor database entry
 MeshName - Neuropeptide+Y|3=Neuropeptide Y 

Categoría:Neurotransmisores