Cromosoma politénico

miniatura|Cromosoma politénico.
miniatura|Cromosomas politénicos de Drosophila melanogaster. Imaxe obtida por contraste de fase. O cromocentro está no ángulo superior dereito. A frecha sinala o extremo do cromosoma X. A imaxe ampliada (B) mostra as bandas e as interbandas con maior detalle. 
Os cromosomas politénicos son cromosomas que sufriron repetidas duplicacións sen separarse e están formados por centos ou miles de febras (cromátides), propios de certos tecidos dos insectos dípteros.

As células das glándulas salivares dos insectos da orde dos dípteros presentan núcleos que están nunha interfase permanente. Durante o crecemento e desenvolvemento das larvas destes insectos, a división celular detense nalgúns tecidos pero as células continúan o seu crecemento por incremento de volume. Este proceso ocorre, por exemplo, nos tubos de Malpighio, nas células nutricias dos ovarios, no epitelio intestinal e nas células das glándulas salivares. Nas células dos tecidos mencionados, os cromosomas sofren roldas repetidas de duplicacións pero sen separarse, proceso coñecido como endomitose. Isto leva á produción de cromosomas constituídos por varios centos ou mesmo miles de febras. Este proceso denomínase politenización ou politenia.

Os cromosomas politénicos poden presentar unhas expansións ou inchamentos chamados puffs cromosómicos (chromosome puffs) , que son rexións desespiralizadas difusas, que se corresponden con sitios de transcrición do ARN. Denomínase anel de Balbiani a un destes puffs de gran tamaño.

 Características 
Durante o proceso de politenización, os cromosomas incrementan a súa lonxitude e o seu diámetro. De feito, a lonxitude dos cromosomas de Drosophila nunha metafase é da orde de 7,5μ entanto que o longo total dos cromosomas nun núcleo de célula das glándulas salivares é de arredor de 2.000μ.

Ademais do cambio no tamaño, os cromosomas politénicos presentan outras dúas características. En primeiro lugar, nalgunhas especies os cromosomas homólogos están asociados entre si en toda a súa extensión. Esta condición, denominada apareamento somático é propia da mitose da maioría dos dípteros.Polytene Chromosomes. Igor F Zhimulev, Dmitry E Koryakov. 15 MAR 2009. DOI: 10.1002/9780470015902.a0001183.pub2  A outra característica peculiar é que os cromosomas mostran un patrón particular de bandeado transversal que consiste en zonas máis escuras, chamadas bandas, que alternan con zonas claras, chamadas interbandas. Cando se observan ao microscopio óptico identifícanse como bandas escuras e claras transversais alternantes. Aínda que a maioría das bandas son continuas a través do cromosoma, outras aparecen como unha serie de puntos. Este bandeado é reproducible de núcleo a núcleo, formando un patrón constante de tal maneira que os cromosomas poden ser identificados e mapeados en toda a súa lonxitude. Hai aproximadamente 5000 bandas e 5000 interbandas en total no xenoma da mosca Drosophila melanogaster. Debido a que o patrón de bandas que presentan os cromosomas politénicos é un reflexo constante das secuencias de ADN, as bandas serven como marcadores para localizar varias características xenéticas (localización dos xenes, ou cambios no xenoma debido a reordenamentos cromosómicos, por exemplo delecións, duplicacións de bandas e translocacións) e utilizáronse en diversos estudos xenéticos e evolutivos.Gunderina, L. I. (2005) Divergence patterns of banding sequences in different polytene chromosome arms reflect relatively independent evolution of different genome components. Russian Journal of Genetics 41(4)

En D. melanogaster o patrón de bandas non se distingue naquelas rexións heterocromáticas presentes na rexión centromérica de todos os seus cromosomas (n=4). As rexións heterocromáticas están asociadas formando un cromocentro. Como dous membros do complemento haploide desta especie son metacéntricos (os cromosomas II e III) e dous son acrocéntricos (cromosoma sexual X ou Y e o cromosma IV), os cromosomas politénicos nesta especie aparecen como cinco brazos desiguais que irradian do cromocentro: un brazo correspondente ao cromosoma X, os dous brazos do cromosoma II e os dous brazos do cromosoma III (3L e 3R). Nalgúns casos pódese visualizar un sexto brazo moi pequeno que representa o cromosoma IV.Panzera, F., Ruben Pérez y Yanina Panzera. Identificación cromosómica, cariotipo . Facultad de Ciencias Veterinarias, Universidad Nacional de La Plata.

 Descubrimento e distribución 
Os cromosomas politénicos foron observados orixinalmente nas células das glándulas salivares de larvas dos mosquitos Chironomus por Balbiani en 1881, pero a natureza hereditaria destas estruturas non foi confirmada ata que foron estudadas en Drosophila melanogaster a principios da década de 1930 por Emil Heitz e Hans Bauer. Sábese que aparecen nos tecidos secretores doutros dípteros, como nos tubos de Malpighio do xénero Sciara e tamén noutros insectos e nalgúns protistas, plantas, e mamíferos . Algúns dos cromosomas politénicos máis longos descritos atopáronse nas glándulas salivares das larvas do quironómido Axarus.

Os cromosomas politénicos utilízanse para identificar especies de quironómidos que son moi difíciles de identificar doutro modo en fase larval. Cada grupo distinto morfoloxicamente de larvas consta de certo número de especies morfoloxicamente idénticas que só se poden distinguir deixándoos crecer ata que formen machos adultos ou por análises citoxenéticas dos cromosomas politénicos larvais. Os seus cariotipos utilízanse para confirmar a presenza de especies determinadas e no estudo da diversidade xenética das especies.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Cromosoma plumoso
 Isocromosoma
 Microcromosoma

 Ligazóns externas 

 Phaseolus Polytene chromosomes (Plants) 

Categoría:Cromosomas