Paul Newman

Paul Leonard Newman, nado en Shaker Heights (Ohio) o 26 de xaneiro de 1925 e finado en Westport (Connecticut) o 26 de setembro de 2008, foi un actor, director e produtor de cine estadounidense.

 Traxectoria 
 Orixes 
Fillo de Terézia Fecková, nada en Ptičie, Imperio Austrohúngaro (hoxe Eslovaquia), e Arthur Samuel Newman, estadounidense xudeu, fillo de emigrantes húngaros e polacos, cursa estudos elementais na Malvien Grammar School e na Shaker Heights School. En 1942 ingresa no Kenyon College universitario e ao ano seguinte alístase na Armada.

Cumpriu o servizo militar entre 1943 e 1945, nas bases de Okinawa e Guam. Tras servir na Armada durante a segunda guerra mundial, volveu a Kenyon, onde se graduou en Ciencias Económicas e formou parte do equipo de fútbol americano. Estudou posteriormente artes escénicas en Yale cunha bolsa do exército e o método Stanislavski no Actor´s Studio.

 Carreira 
Despois de traballar de figurante e de facer pequenos papeis en diversas series de televisión, proba sorte no cine. O seu primeiro filme foi The Silver Chalice, cinta bíblica de luxosa produción dirixida por Victor Saville con regulares resultados tanto de público coma de crítica. Compartía cartel con Pier Angeli e Virginia Mayo.

O seu primeiro éxito chegoulle dous anos despois cunha película de enorme repercusión a nivel internacional, interpretando ao boxeador Rocky Graziano en Somebody Up There Likes Me de Robert Wise. Ese mesmo ano logra destacar nun filme de ambiente xudicial baseado nunha obra teatral, The Rack, de Arnold Laven. Un ano despois repite con Robert Wise nun melodrama criminal onde comparte cartel con Joan Fontaine e Jean Simmons, Until They Sail. Ese mesmo ano estrea a biografía musical da cantante Helen Morgan, The Helen Morgan Story, dirixida por Michael Curtiz.

En 1958 Newman estreará catro filmes, entre os que destaca sen lugar a dúbidas Cat on a Hot Tin Roof, de Richard Brooks, adaptación teatral da obra homónima de Tennessee Williams. Este filme marcará unha época e lanzará ao actor ao cumio da industria cinematográfica pola súa extraordinaria interpretación do atormentado Brick Pollitt así coma pola indubidable química en pantalla da parella protagonista, que formará xunto a Elizabeth Taylor. Burl Ives, Jack Carson e Madeleine Sherwood completan un grande elenco.

150px|esquerda|miniatura|Con Elizabeth Taylor en Cat on a Hot Tin Roof.

The Left Handed Gun, de Arthur Penn, revisión desmitificadora de Billy o Neno; The Long, Hot Summer primeira película do actor coa que sería a súa dona, Joanne Woodward e cun dos directores cos que máis traballaría ao longo da súa carreira, Martin Ritt; e a comedia Rally 'Round the Flag, Boys!, tamén serían estreados este ano.

En 1959 estrea unha historia sobre as presións da alta sociedade conservadora, The Young Philadelphians, na que interpreta a un xove e talentoso avogado que loita por se abrir camiño. A película, dirixida por Vicent Sherman, está baseada na novela de Richard P. Powell, The Philadelphian. Ao ano seguinte volve a traballar coa súa dona, Joanne Woodward, no melodrama From the Terrace e no drama histórico Exodus, producido e dirixido polo cineasta Otto Preminger, para o que Dalton Trumbo adaptaba o best-séller homónimo de Leon Uris sobre o nacemento do estado de Israel.

1961 parece dar un revés á xove estrela, ao estreares dúas cintas que pasan sen pena nin gloria: por un lado, a hoxe célebre pero no seu momento algo incomprendida O buscavidas, de Robert Rossen; polo outro Paris Blues, a súa segunda película con Martin Ritt, onde encarna a un xove músico de jazz que viaxa a París. Pero, dende 1962 en adiante, Newman vai encadeando un éxito tras outro, en títulos destacados coma Sweet Bird of Youth, nova adaptación dunha obra de Tennessee Williams, que supón o reencontro do actor co director e guionista Richard Brooks; Hemingway's Adventures of a Young Man e Hud de novo baixo a dirección de Ritt; a comedia Samantha onde volve a coincidir coa súa muller; a intriga The Prize con Mark Robson na dirección; e The Outrage, versión do filme de Akira Kurosawa Rashomon, con Martin Ritt na dirección, e onde completa un elenco encabezado por Edward G. Robinson, Laurence Harvey e Calire Bloom.

 Filmografía como actor 
Na filmografía non se inclúen os cameos, os documentais para os que prestou a súa voz, nin as dobraxes.
 Ano  Filme  Director  Personaxe 2005  Empire Falls (TV)  Fred Schepisi  Max Roby  2002  Road to Perdition  Sam Mendes  John Rooney  2000  Where the Money Is  Marek Kanievska  Henry 1999  Mensaxe nunha botella  Luis Mandoki  Dodge Blake  1998  Twilight  Robert Benton  Harry Ross  1994  Nobody's Fool  Robert Benton  Sully Sullivan 1994  The Hudsucker Proxy  Joel Coen  Sidney J. Mussburger 1990  Mr. & Mrs. Bridge  James Ivory  Walter Bridge 1989  Blaze  Ron Shelton  Gobernador Earl K. Long 1989  Fat Man and Little Boy  Roland Joffé  Xeneral Leslie R. Groves 1986  The Color of Money  Martin Scorsese  Eddie Felson  1984  Harry & Son  Paul Newman  Harry Keach  1982  The Verdict  Sidney Lumet  Frank Galvin 1981  Absence of Malice  Sydney Pollack  Gallagher  1981  Fort Apache, the Bronx  Daniel Petrie  Murphy 1980  When Time Ran Out...  James Goldstone  Hank Anderson 1979  Quintet  Robert Altman  Essex  1977  Slap Shot  George Roy Hill  Reggie Dunlop 1976  Buffalo Bill and the Indians, or Sitting Bull's History Lesson  Robert Altman  Buffalo Bill 1975  The Drowning Pool  Stuart Rosenberg  Harper 1974  The Towering Inferno  John Guillermin, Irwin Allen  Doug Roberts 1973  O golpe  George Roy Hill  Henry Gondorff 1973  The MacKintosh Man  John Huston  Rearden  1972  The Life and Times of Judge Roy Bean  John Huston  Juez Roy Bean 1972  Pocket Money  Stuart Rosenberg  Jim Kane  1970  Ás veces unha grande noción  Paul Newman  Hank Stamper  1970  WUSA  Stuart Rosenberg  Rheinhardt  1969  Butch Cassidy and the Sundance Kid  George Roy Hill  Butch Cassidy 1969  Winning  James Goldstone  Frank Capua  1968  The Secret War of Harry Frigg  Jack Smight  Xeneral Harry Frigg  1967  A lenda do indomable  Stuart Rosenberg  Luke 1967  Hombre  Martin Ritt  John Russell 1966  Cortina esgazada  Alfred Hitchcock  Profesor Michael Armstrong 1966  Harper  Jack Smight  Lew Harper 1965  Lady L  Peter Ustinov  Armand Denis  1964  The Outrage  Martin Ritt  Juan Carrasco  1964  What a Way to Go!  J. Lee Thompson  Larry Flint 1963  The Prize  Mark Robson  Andrew Craig  1963  A New Kind of Love  Melville Shavelson  Steve Sherman  1963  Hud  Martin Ritt  Hud Bannon 1962  Hemingway's Adventures of a Young Man  Martin Ritt  O batallador 1962  Sweet Bird of Youth  Richard Brooks  Chance Wayne 1961  Paris Blues  Martin Ritt  Ram Bowen  1961  O buscavidas  Robert Rossen  Eddie Felson 1960  Exodus  Otto Preminger  Ari Ben Canaan  1960  From the Terrace  Mark Robson  David Alfred Eaton  1959  The Young Philadelphians  Vincent Sherman  Anthony Judson Lawrence 1958  Rally 'Round the Flag, Boys!  Leo McCarey  Harry Bannerman  1958  Cat on a Hot Tin Roof  Richard Brooks  Brick Pollitt 1958  The Left Handed Gun  Arthur Penn  Billy o Neno 1958  The Long, Hot Summer  Martin Ritt  Ben Quick 1957  Until They Sail  Robert Wise  Capitán Jack Harding  1957  The Helen Morgan Story  Michael Curtiz  Larry Maddux 1956  The Rack  Arnold Laven  Capitán Edward W. Hall Jr. 1956  Somebody Up There Likes Me  Robert Wise  Rocky Graziano 1954  The Silver Chalice  Victor Saville  Basil

 Filmografía como director 
 Ano  Filme 1987  The Glass Menagerie 1984  Harry & Son 1980  The Shadow Box (TV) 1972  The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds 1971  Ás veces unha grande noción 1968  Raquel, Raquel

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 
 Especial: Paul Newman 1925 - 2008
 Europapress.es 

Categoría:Actores de Ohio
Categoría:Actores de cinema dos Estados Unidos de América
Categoría:Actores de televisión dos Estados Unidos de América
Categoría:Directores de cinema dos Estados Unidos de América
Categoría:Paseo da Fama de Hollywood
Categoría:Produtores de cinema dos Estados Unidos de América
Categoría:Nados no condado de Cuyahoga, Ohio
Categoría:Nados en 1925
Categoría:Finados en 2008
Categoría:Estadounidenses de ascendencia xudía
Categoría:Estadounidenses de ascendencia eslovaca
Categoría:Estadounidenses de ascendencia xudeopolaca
Categoría:Estadounidenses de ascendencia xudeohúngara
Categoría:Alumnos da Universidade Yale
Categoría:Finados por cancro de pulmón
Categoría:Óscar ó mellor actor
Categoría:Óscar honorífico