Santiaguiño

O santiaguiño (Scyllarus arctus, Linnaeus 1758) é un crustáceo decápodo mariño, da familia Scyllaridae, do grupo das lagostas.

 Descrición 
Mide entre 5 e 14 cm. Presenta cefalotórax e abdome, aquel de forma rectangular e cuberto de numerosos tubérculos e escamas formando debuxos irregulares, entre os que destaca, no centro, unha agrupación que lembra a imaxe da cruz de Santiago, á que debe o nome; este deseño apréciase máis claramente trala cocción. A cor é parda escura pero coa punta dos tubérculos abrancazada. Ten os ollos encaixados no bordo anterior do cacho e unhas anténulas con flaxelos moi curtos.

Son características da especie a presenza dun par de antenas anchas e planas, con forma de pa. O animal usa estas antenas para escavar e remove-las piedras ou a area para alimentarse, xa que é basicamente preeiro. Aínda así, tamén come moluscos e pequenos invertebrados.

O abdome, longo e groso, presenta unha serie de segmentos formados por placas duras tamén cubertas de tubérculos irregulares. Poden apreciarse bandas de cor azul pálido ou alaranxado. O telson mostra unha primeira metade calcificada, sendo o resto membranosoChámase telson a peza na que remata o abdome de moitos artrópodos. No caso dos crustáceos macruros, é a peza central, impar, dese abano caudal que utilizan para nadar. As outras pezas, en número de 4, que forman ese abano chámanse uropodios..

As patas torácicas son curtas e rematan nunha uña. Nas femias, o último par de patas remata nunhas pequenas pinzas.

 Hábitat 
Vive en fondos de rocha ou pedras, entre os 3 e os 50 m de profundidade. A súa área de distribución abarca boa parte do litoral atlántico europeo, desde as Illas Británicas ata os Azores, e mailo mar Mediterráneo.

 Pesca 
Péscase con nasas e con redes de arrastre.

Trátase dunha especie en franca regresión, practicamente desaparecida do mar e case ausente nos mercados desde hai anos. Captúrase esporadicamente nas nasas que se calan para outros crustáceos. En Galicia existe un Plan de explotación ditado no 2001 que limita as épocas de captura a xullo e agosto, coa pretensión de recupera-la especie.

O santiaguiño ten sona de marisco saboroso e moi apreciado, o que non impediu o seguinte comentario despectivo de Álvaro Cunqueiro:

 Outras denominacións 
Ademais da variante fonética santiaghiño, María do Carmo Ríos Panisse recolleu para este crustáceo os seguintes sinónimos:
 Arañoto, en Corme.
 Santiagho, en Abelleira, Espasante e Noia.
 Santiagués, en Burela, Marín; santiaghés en Cariño e ViveiroNas Figueiras, xa en Asturias, chámano santiago..
 Caballero de Santiago, en Burela, Foz e Ribadeo.
 Chícharo, en Bares
 Escachanoses, en Noia.
 Ghrilo, en Ares, Mugardos e Pontedeume.
 Lagosta da pedra, recollido por M. Abuín Soto nas Rías Baixas.
 Laghostino, en Panxón.
 Langostino, en Lira e Rianxo; langhostino en Viveiro.
 Langostino francés, en Burela; langhostino bravo, na Guarda.
 Luçero, en Mogor.
 Miniña, en Bueu.
 Moucho, en Portonovo.
 Parapeto, en Mera e Muxía; saltaparapetos, en SadaNome derivado da especial dureza do cacho, que require un esforzo para abrilo e comelo..
 Paspás, en Sada.
 Roquete, no Grove.
 Tacatá, en Camariñas.
 Tanguista, en Cangas do Morrazo.
 Zampeña, en San Cibrao.
 Zapatete e zapateto, en Caión.

Tamén recolleu as formas jaima e jamba, en Muxía, e Jaimito en Sardiñeiro.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 CUNQUEIRO, Álvaro: A cociña galega. Editorial Galaxia, Vigo 1980.
 RAMONELL, Rosa: Guía dos mariscos de Galicia. Editorial Galaxia, Vigo 1985.
 RÍOS PANISSE, M. Carmen: Nomenclatura de la flora y fauna marítimas de Galicia (Invertebrados y peces). Anejo 7 de Verba, 1977.
 SUEIRO, Jorge Víctor: Manual del marisco. Penthalon, Madrid 1981.

 Ligazóns externas 
 Ficha do santiaguiño (Pedramol.com) 
 Ficha do santiaguiño (Pescaderías coruñesas.es) 
 Los despreciados santiaguiños (Enciclopedia de Gastronomía.es) 
 Ficha en pescaderiascorunesas.es 

Categoría:Crustáceos
Categoría:Animais descritos en 1758
Categoría:Marisco