Complexidade irredutíbel

A complexidade irredutíbel (IC segundo as súas siglas en inglés, de Irreducible complexity) é un argumento desenvolvido polo bioquímico estadounidense Michael Behe para apoiar o deseño intelixente.

Defende que a organización de certos sistemas bioquímicos non sería explicábel por unha evolución gradual que sería incompatíbel co seu funcionamento; de aí deduciríase que non se poderían formar polos mecanismos propostos desde o darwinismo de evolucionar de predecesores máis simples, ou "menos completos", nun proceso de selección natural a través dunha serie de mutacións aleatorias vantaxosas que ocorrerían de forma natural.

O argumento da complexidade irredutíbel dá unha certa interpretación destes cambios, para explicar que a orixe da complexidade e a orde na natureza serían a obra deliberada dun axente intelixente.

Este argumento é un dos dous principais que apoian o deseño intelixente; o outro é a complexidade específica.Forrest, Barbara: Understanding the Intelligent Design Creationist Movement: Its True Nature and Goals . (Entendendo o Movemento Creacionista do Deseño Intelixente: A Súa Natureza Verdadeira e Obxectivos) A Position Paper from the Center for Inquiry, maio, 2007.

O argumento é abrumadoramente descartado pola comunidade científica "We therefore find that Professor Behe’s claim for irreducible complexity has been refuted in peer-reviewed research papers and has been rejected by the scientific community at large." Ruling, Judge John E. Jones III, Kitzmiller v. Dover Area School District, igual que o propio deseño intelixente, que é considerado como pseudociencia."True in this latest creationist variant, advocates of so-called intelligent design… use more slick, pseudoscientific language. They talk about things like 'irreducible complexity'" — "for most members of the mainstream scientific community, ID is not a scientific theory, but a creationist pseudoscience."Mark D. Decker. College of Biological Sciences, General Biology Program, University of Minnesota Frequently Asked Questions About the Texas Science Textbook Adoption Controversy  "The Discovery Institute and ID proponents have a number of goals that they hope to achieve using disingenuous and mendacious methods of marketing, publicity, and political persuasion. They do not practice real science because that takes too long, but mainly because this method requires that one have actual evidence and logical reasons for one's conclusions, and the ID proponents just don't have those. If they had such resources, they would use them, and not the disreputable methods they actually use."

 Definicións 
O termo "complexidade irredutíbel" foi definido orixinalmente polo bioquímico Behe no seu libro A caixa negra de Darwin (Darwin’s Black Box) como:

Noutras palabras, o complexo irredutíbel é o nivel máis sinxelo no que pode funcionar ese sistema. O argumento busca demostrar que os seres vivos tiveron que ser manipulados ao longo da súa evolución para que o seu funcionamento fose o correcto, apoiándose en que desde unha bacteria até un ser humano teñen partes no seu organismo cuxa eliminación impide que este poida funcionar. "Este argumento ten en conta que ao seren os procesos evolutivos de Darwin tan complexos, e ao seren realizados ao azar, non puideron suceder por simples mutacións xenéticas, senón que deberon ter a supervisión dalgún tipo de Deus, é dicir dun deseñador intelixente".

Por iso os defensores do deseño intelixente usan esta expresión para referirse a sistemas biolóxicos e órganos que cren que non puideron xurdir por ningunha serie de pequenos cambios. Alegan que calquera estrutura menor que a forma completa do sistema ou órgano completo non funcionaría, ou sería prexudicial para o organismo que, polo tanto, non podería sobrevivir ao proceso de selección natural. A pesar de aceptar que algúns órganos e sistemas complexos poden explicarse pola evolución, argumentan que algunhas funcións biolóxicas e órganos que son irredutibelmente complexos non poden explicarse polos modelos actuais, e que un proxectista intelixente debeu crear a vida ou dirixir a súa evolución.

Unha segunda definición dada por Behe (a súa "definición evolucionista") é esta:

William Dembski, outro defensor do deseño intelixente, dá estoutra definición:

 Historia 

 Predecesores 

miniatura|150px|dereita|Marco Tulio Cicerón
miniatura|150px|dereita|Galeno

O argumento da complexidade irredutíbel está fundamentado no argumento teleolóxico para Deus (o argumento do proxecto ou da complexidade). Este di que porque certas cousas na natureza son moi complicadas, deberían ser proxectadas.

William Paley fíxose famoso por declarar, na súa analoxía do reloxeiro, en 1802, que a complexidade na natureza implica un Deus pola mesma razón que a existencia dun reloxo implica a existencia dun reloxeiro. O argumento é moi antigo, e pode encontrarse até na obra de Cicerón, De natura deorum, ii.34.<ref>{{Cita publicación periódica|url=http://oll.libertyfund.org/Texts/Cicero0070/NatureOfGods/HTMLs/0040_Pt03_Book2.html#hd_lf040.label.159|título=On the Nature of the Gods, translated by Francis Brooks, London: Methuen, 1896.|lingua=|autor=|obra=|data=|dataacceso=|urlarquivo=https://web.archive.org/web/20090106030504/http://oll.libertyfund.org/Texts/Cicero0070/NatureOfGods/HTMLs/0040_Pt03_Book2.html#hd_lf040.label.159|dataarquivo=06 de xaneiro de 2009|urlmorta=yes}}</ref>Ver Henry Hallam's Introduction to the Literature of Europe part iii chapter iii paragraph 26 footnote u

 Até o século XVIII 

Galeno (séculos I e II d.C.) escribiu sobre o gran número de partes do corpo e as súas relacións, cuxa observación foi citada como evidencia da creación.De Formatione Foetus=The Construction of the Embryo, chapter 11 en Galen: Selected Works, translated by P. N. Singer, The World's Classics, Oxford, Oxford University Press, 1997 ISBN 978-0-19-282450-9. Unha referencia do século XVIII a Galeno é  David Hume Dialogues Concerning Natural Religion, 1779, Part 12, § 3, páxina 215. Ver tamén Galen's De Usu Partium=On the Usefulness of the Parts of the Body, translated and edited by Margaret Tallmadge May, Ithaca, New York, Cornell University Press, 1968, especially book XVII.

A idea de que a interdependencia entre as partes pode ter implicacións para a orixe dos seres vivos establecérona diversos autores, comezando por Pierre Gassendi a mediados do século XVII De Generatione Animalium, chapter III. Partial translation in: Howard B. Adelmann, Marcello Malpighi and the Evolution of Embryology Ithaca, New York, Cornell University Press, 1966, volume 2, pages 811-812. e John Wilkins, que escribiu (citando a Galeno), "Agora imaxinade que todas estas cousas, de acordo cos seus varios tipos, poden ser colocadas na súa forma e orde regular, para a cal un número infinito de intencións son necesarias, sen o proxecto dun axente intelixente debe ser irracional no máis alto grao." Of the Principles and Duties of Natural Religion, London, 1675, book I, chapter 6, page 82.

A finais do século XVII Thomas Burnet referiuse a "unha multitude de pezas apropiadamente reunidas" para argumentar contra a eternidade da vida.<ref>

A complexidade irredutíbel non é unha alegación de que a evolución non suceda, pero si unha alegación de que é "incompleta". No último capítulo do libro Darwin's Black Box, Behe explica a súa visión de que a complexidade irredutíbel é a proba do deseño intelixente. Os principais críticos, porén, alegan que a complexidade irredutíbel, tal como é definida por Behe, pode ser xerada por mecanismos evolucionistas coñecidos. A afirmación de Behe de que ningunha literatura científica describiu apropiadamente as orixes dos sistemas bioquímicos a través de mecanismos evolucionistas refutouna o TalkOrigins. O xuíz Jones, no caso de Dover escribiu "Ao definir a complexidade irredutíbel na forma en que o fai, o profesor Behe intenta excluír o fenómeno da exaptación por unha definición, ignorando desta forma abundantes evidencias que refutan o seu argumento. Notabelmente, o NAS rexeitou a alegación de Behe de complexidade irredutíbel..."

 Exemplos presentados: presuntos exemplos de fisioloxía 

Behe e outros suxeriron que unha serie de características biolóxicas que cren que son irredutibelmente complexas. Entre elas están as seguintes:

 Ciclo de Krebs 
miniatura|dereita|500px|Esquema do ciclo de Krebs ou ciclo do ácido cítrico.

O ciclo do ácido cítrico comeza coa Acetil-CoA transferindo o seu grupo acetilo, de dous átomos de carbono, ao composto receptor oxalacetato, de catro carbonos, formando así un composto de seis carbonos, o citrato.

O citrato entón pasa por unha serie de transformacións químicas, perdendo dous grupos carboxilo en forma de CO2. Os carbonos liberados en forma de CO2 veñen do oxalacetato, e non directamente da Acetil-CoA. Os carbonos doados polo Acetil-CoA forman parte do oxalacetato despois do primeiro paso do ciclo do ácido cítrico.

A transformación dos carbonos doados polo Acetil-CoA en CO2 require varios pasos no ciclo de Krebs. Mentres, a causa do papel do ácido cítrico no anabolismo (síntese de substancias orgánicas), pode non perderse xa que moitas substancias intermediarias do ciclo tamén se usan como precursoras para a biosíntese doutras moléculas.

A maior parte da enerxía dispoñíbel grazas ao proceso oxidativo do ciclo transfírese por electróns altamente enerxéticos que reducen o NAD+, transformándoo en NADH. Por cada grupo acetilo que entra no ciclo de Krebs, prodúcense tres moléculas de NADH (o equivalente a 2,5 ATP).

Tamén se transfiren electróns ao receptor Q, formando QH2.

No final de cada ciclo, o oxalacetato de catro carbonos rexenérase, e o proceso continúa utilizando o resultado do último proceso como base principal para obter un novo ciclo .

 O sistema da coagulación do sangue 

O sistema de coagulación nos vertebrados é un complexo sistema biolóxico, que é aparentemente unha mostra da complexidade irredutíbel.

O argumento da complexidade irredutíbel asume que as partes necesarias dun sistema sempre son necesarias, e polo tanto non poden ir crecendo secuencialmente.

Porén, a comunidade científica argumenta con evidencias o segundo principio da evolución: "calquera sistema non necesita necesariamente ter a mesma función que o sistema ancestral do cal evolucionou", por exemplo as aletas dos golfiños teñen unha función distinta á das patas dos mamíferos terrestres.

Algo que é simplemente vantaxoso ao principio pode máis tarde volverse necesario. Moitas estruturas chamadas irredutíbeis encontráronse noutros organismos como sistemas moito máis simples que utilizan menos partes. Estes sistemas, á súa vez, puideron ter precursores até máis simples, e que agora están extinguidos.

O "argumento da improbabilidade" tamén presenta de forma errada a selección natural. É correcto dicir que un conxunto de mutacións simultáneas que forman unha proteína de estrutura complexa é improbábel, pero non era iso o que Darwin defendía. A súa explicación baséase en pequenos cambios acumulados que acontecen sen un obxectivo final. Cada paso ten que ser vantaxoso por si mesmo, a pesar de que os biólogos non consigan, de momento, entender a razón de ser de todos eles.

 O flaxelo 
miniatura|400px|O flaxelo bacteriano invócase frecuentemente como un exemplo da complexidade irredutíbel.
Outro exemplo é a complexidade do flaxelo bacteriano, cuxa estrutura é, efectivamente, moi complexa. O flaxelo dalgunhas bacterias constitúe un motor molecular exixindo a interacción de cerca de 40 partes proteicas complexas, e a ausencia de calquera destas proteínas fai que o flaxelo non funcione. Behe mantén que o "mecanismo" do flaxelo é irredutibelmente complexo porque se tentamos reducir a súa complexidade situándoo nunha fase anterior máis simple do seu desenvolvemento evolutivo, obteriamos un organismo que non funciona de maneira apropiada.

Pero as similitudes das proteínas que o compoñen con outros sistemas de excreción celular é incribelmente similar. A adecuación, a organización paulatina de ditas estruturas, foi conferindo outras funcións distintas a través de moitas xeracións, dun lento refinamento das estruturas que lle foi proporcionando vantaxes no medio onde vivía, o que se fixo grazas ao proceso de selección natural. Ditas estruturas non aparecen completas e dun só golpe, como propón o creacionismo (deseño intelixente).

Os científicos entenden que este argumento foi refutado á luz de investigacións recentes. Apuntan que o corpúsculo basal do flaxelo é similar ao sistema secretor Tipo III (TTSS na sigla en inglés), unha estrutura en forma de agulla que algúns xermes patóxenos como a Salmonella e a Yersinia pestis usan para inxectar toxinas en células eucariotas vivas. A base da agulla posúe dez elementos en común co flaxelo, pero aínda faltan corenta das proteínas que fan o flaxelo funcional. Non obstante, este sistema parece negar a alegación de que tirar calquera das partes do flaxelo transfórmao nunha estrutura inútil. Isto fixo que Kenneth Miller anotase que "As partes deste sistema supostamente irredutibelmente complexo en verdade teñen funcións propias."

Este modelo explicativo propúxoo en 2003 Nicholas J. Matzke, e o modelo foi verificado e comprobado por procesos experimentais mediante análises de proteinas e ADN, o que deixa sen argumentos a Behe.

 O ollo 
miniatura|esquerda|200px|A evolución do ollo, usada a miúdo como un exemplo de complexidade irredutíbel.(a) Mancha de pigmento(b) Copa simple simple de pigmento(c) Copa simple óptica da peneira (Haliotis tuberculata)(d) Ollo complexo do polbo (Octopus vulgaris).

O ollo é un exemplo famoso dunha estrutura irredutibelmente complexa, debido ás súas moitas partes elaboradas e interconectadas, parecendo todas elas dependentes unhas das outras.

Por iso, o ollo cítase frecuentemente polos defensores do deseño intelixente e o creacionismo como un exemplo de complexidade irredutíbel.

Behe usou o "problema do desenvolvemento do ollo" como unha evidencia do deseño intelixente no seu libro Darwin's Black Box.

A pesar de que Behe recoñece que a evolución das grandes estruturas anatómicas do ollo están ben explicadas, alega que a complexidade das reaccións bioquímicas necesarias a nivel molecular para a sensibilidade á luz aínda desafían as explicacións.

O creacionista Jonathan Sarfati describiu o ollo como o "gran desafío" dos biólogos evolucionistas e "un exemplo soberbio da 'complexidade irredutível' na creación de Deus", apuntando especificamente a súa suposta "vasta complexidade" necesaria para a transparencia.

O ollo é tan complexo que a súa explicación segundo as teorías de Darwin sería moi complicada, xa que a coordinación das moléculas para poder percibir a luz e facer que o cerebro a interprete é un proceso que ten unha complexidade enorme. Nun fragmento citado xeralmente de forma equivocada de A orixe das especies'', Charles Darwin parece recoñecer que o desenvolvemento do ollo é unha dificultade para a súa teoría.

A cita, no seu debido contexto, mostra que Darwin tiña unha boa comprensión da evolución do ollo.Darwin, Charles (1859). On the Origin of Species. Londres: John Murray. páxinas 186ff, Capítulo VI

miniatura|esquerda|200px|Os ollos dos vertebrados (esquerda) e dos invertebrados, como os do polbo (dereita) desenvolvéronse independentemente: os dos vertebrados desenvolveron unha retina invertida cun punto cego sobre o seu disco óptico, mentres que o polbo evitou iso cunha retina non invertida.

Desde os tempos de Darwin, a evolución dos antecedentes do ollo compréndese mellor. A pesar de que o entendemento da construción dos ollos antigos a través do rexistro fósil é problemático debido ao feito de que os tecidos brandos non deixan impresións ou restos, as evidencias xenéticas e de anatomía comparada apoian a idea dunha orixe común a todos os ollos.

Conforme Behe admite, a evidencia actual suxire posíbeis liñas evolutivas para a orixe das estruturas anatómicas do ollo; por exemplo, que os ollos tiveron a súa orixe como simples manchas de células fotorreceptoras que podían detectar a presenza ou a ausencia da luz, pero non a súa dirección. Ao desenvolver unha pequena depresión para as células fotosensíbeis, os organismos gañaron unha mellor capacidade de descubrir a orixe da luz, e como o continuo aprofundamento da depresión nun burato en forma de copa, de maneira que a luz atinxe certas células dependendo do seu ángulo, fixo posíbel unha información visíbel cada vez máis precisa. A abertura do ollo era entón diminuída, de forma que a luz chegaba enfocada, transformándose o ollo nunha cámara escura e permitindo ao organismo percibir formas. O náutilo é un exemplo moderno dun animal cun ollo deste tipo. Finalmente, a capa protectora de células transparentes sobre a abertura diferenciouse nunha lente primitiva, e o interior do ollo encheuse de humores para axudar a situar as imaxes no foco. Desta forma, os biólogos modernos recoñecen os ollos como unha estrutura relativamente simple que evolucionou, e moitos dos principais desenvolvementos da evolución do ollo crese que aconteceron nalgúns poucos millóns de anos, durante a explosión cambriana.

Porén, e de acordo con Behe, a complexidade da sensibilidade á luz no nivel molecular e as reaccións bioquímicas necesarias para as "primeiras manchas simples de fotorreceptores" aínda desafían as explicacións científicas.

 Notas e referencias 

 Véxase tamén 
 Bibliografía 


 Outros artigos 
 Complexidade especificada
 Deseño intelixente
 Caso Kitzmiller
 Evolución da complexidade biolóxica
 Probas da evolución

 Ligazóns externas 
 Entre la bioquímica obsoleta y la seudociencia (en castelán)
 El argumento de la complejidad irreductible (en castelán)
 Creación versus evolución: del 'Origen de las especies' al diseño inteligente (en castelán)
 Cómo responder a los argumentos teístas (en castelán)

Categoría:Deseño intelixente