Xosé Luna

Xosé Luna Sanmartín, nado na Estrada en 1965, é un mestre, escritor e activista cultural galego.

Traxectoria
Estudou maxisterio e logo licenciouse en Xeografía e Historia pola Universidade de Santiago de Compostela, exerce como mestre no CEIP do Foxo da Estrada. Colaborador en diferentes medios de comunicación, foi director de Edicións Fervenza entre 2000 e 2015. Como escritor cultivou a poesía, narrativa, dramaturxia e ensaio. Foi fundador da Festa da Poesía, partido de fútbol a prol da lingua e o Premio de Teatro Mome Varela Buxán.  

Obras
Poesía

Memorias do Cairo (2003). Silleda: Ed. Fervenza. Con epílogo de Miro Villar.
A Marcial Valladares (2004). Fundación Cultural da Estrada.
Stradapop (2005). Librería Ler
Sol rebulideiro (2012). Silleda: Ed. Fervenza. 72 páxs. ISBN  978-84-939167-3-2. Ilustrado por Lara Porto.
O libro dos bicos (2014). Cangas: Ed. Embora. 40 páxs. ISBN 978-84-92644-81-0. Ilustrado por Nuria Díaz.
A estrada da vida (2018). Ed. Artesón Produccións. CD con 14 poemas musicados polo cantautor Manoele de Felisa. Ilustracións de Amalia López Brea "Luchi". 55 páxs. ISBN 978-84-16456-77-2.
O tempo entre as mans (2020). Silleda: Ed. Fervenza. 64 páxs. ISBN  978-84-18136-23-8.
Camiñando, camiñando...  (2021). Santiago: Ed. Bolanda. ISBN 978-84-18176-72-2. Álbum ilustrado con Olaya Naveira.
A mar, amar (2022). Santiago: Ed. Bolanda. 56 páxs. ISBN 9788419219008.

Narrativa
As cometas da vida (1999). Silleda: Ed. Fervenza. Ilustrador: Paulo Porta Martínez. ISBN 978-84-96368-28-6. 72 páxs.
O ano das mimosas (2000). Silleda: Ed. Fervenza. Ilustrador: Paco Lareo. ISBN 84-96368-29-7. 56 páxs.
O último tango da noite (2001). Ed. Concello de Lalín.

 Teatro 
Tulipáns Vermellos (2011). Silleda: Ed. Fervenza. ISBN  978-84-939166-5-7. Prólogo de Ana Cela.
As aventuras de Odiseo (2016). Cangas: Ed. Embora. Ilustracións de Eva Seoane. ISBN 978-84-16456-30-7.

 Arte 
A Estrada románica (1999). Ed. Fervenza. ISBN 978-84-18136-03-0.
A Estrada Románica (2020). Silleda: Ed. Fervenza. 

 Ensaio 
Manuel Daniel Varela Buxán O Patriarca do Teatro Galego (2000). Seminario de Estudios de Deza.
Onde o sol facheaba ao amañecer: Vida e obra da Cantora da Ulla Avelina Valladares Núñez (2003). Silleda: Ed. Fervenza. 288 páxs. ISBN 978-84-18136-70-2.
Manuel Valladares Núñez Cantigueiro popular (2003). Ed. Fundación Cultural da Estrada.
No Pazo de Laiovento. Conversas con Francisco Pillado Maior (2007). Culleredo: Espiral Maior.
Manuel Daniel Varela Buxán (2008). Vigo: Ed. Xerais.
90 Cousiñas (2006). Técnicas and Gramaxe.
Da literatura e outras cousiñas (2016). Ferrol: Ed. Embora.
Ond' o sol facheaba ô amanecer. Vida e obra da Cantora da Ulla, Avelina Valladares Núňez  (2022). Silleda: Ed. Fervenza. 
 Traducións 
Grazas, Padre Ramón, de Manuel Daniel Varela Buxán (2003). Ed. Seminario de estudos de Deza.

Edicións
Edición e unidade didáctica de Ollo cos estudantes de Manuel Bergueiro López. (2003). Silleda: Ed. Fervenza. 
¿Pista ou peste?  de Manuel Daniel Varela Buxán (2003). Silleda: Ed. Fervenza. 
Salaios dun vello labrego de Manuel Daniel Varela Buxán (2005). Silleda: Ed. Fervenza. 
Conversa entre arrieiros de Marcial Valladares Núñez (2014). Silleda: Ed. Fervenza. 
Obra poética. Avelina Valladares Núñez (2025). Vigo: Galaxia. 180 páxs. ISBN 978-84-1176-533-6.

 Obras colectivas 
¿Nos? Coma vos. (2001). Ed. Concello de Lalín.
Antonio Fraguas Fraguas Lalín, lembranza de tempos idos. In Descubrindo (2002). Ed. Seminario de Estudos de Deza.
Palabra de autor Palabra de autora (2005). Ed. CRTVG / Asociación Galega de Editores.
Poesía Contemporánea, Tabeirós – Terra de Montes, Carlos Loureiro Rodríguez, coordinador (2005). Ed. Fervenza.
Narrativa Contemporánea Tabeirós – Terra de Montes Carlos Loureiro Rodríguez, coordinador (2005). Ed. Fervenza.
VII Forxa Literaria (2005). Ed. A Solaina de Piloño.
A Estrada Imaxes para a lembranza I (2006). Ed. Fervenza.
No país da irmandade Homenaxe a Francisco Pillado Maior (2007). Ed. Deputación da Coruña / Universidade da Coruña.
Manuel Daniel Varela Buxán O Patriarca do Teatro Galego in Descubrindo (2008). Seminario de Estudos de Deza.
En galego agora e sempre (2010). Ed. Pío García Edicións.
Dairas (2011). Ed. IES Manuel García Barros.
Forxa Literaria (2011). Ed. A Solaina de Piloño.
Pedigree (2013). Ed. Concello da Estrada.
Verbo na arria. Homenaxe literaria a Xohan Xesus González (2016). Ed. Fervenza.
Homenaxe a Olimpio Arca Caldas. Un Mestre do pobo (2016). Ed. Técnicas and Gramaxe.
Pico Sacro ferido polo lóstrego e a lenda (2017). Ed. Alvarellos.
Nós Premios literarios 2012 – 2015 / 2017 – 2019 (2019). Ed. ASPAMITE.
Cancioneiro do Camiño de Manoele de Felisa (2020). Ed. Artesón Produccións.

Premios
 Premio Roberto Blanco Torres no 1999, por As cometas da vida.
 Premio Avelina Valladares do Concello da Estrada no 2003, por Memorias do Cairo.
Accésit do Premio Estornela de Teatro no ano 2010 por Tulipáns Vermellos
 Premio xornalístico Manuel Reimóndez Portela no 2013, no Concello da Estrada.
 Mención de Honra do VII Premio Arume de Poesía para nenos, no ano 2013 por O libro dos bicos
 Mención de Honra no VIII Premio Estornela de Teatro para nenos, 2014 por As aventuras de Odiseo
 Premio Avelina Valladares do Concello da Estrada no 2020, por O tempo entre as mans.

 Outras distincións 

 Medalla de ouro de Fillos e Amigos da Estrada, 2009.
 Medalla da Fundación A Solaina de Piloño, 2011.
 O 9 de maio de 2009 inaugurouse a Biblioteca “Xosé Luna” promovida pola Asociación Deportivo e Cultural da parroquia estradense de Guimarei.
 Homenaxe da Asociación Hijos del ayuntamiento da Estrada da Habana, Cuba, 2015.
 Padriňo da VIII Festa das palabras organizada por todos os centros de ensino da Estrada, Dinamiza Estrada. 2021

 Notas 

Véxase tamén

Ligazóns externas
Entrevista de Literatura Galega do S.XX do alumnado do IES Manuel García Barros 
A Estrada celebra a Festa das Palabras (02/06/2021)

Categoría:Alumnos da Universidade de Santiago de Compostela
Categoría:Profesores de Galicia
Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega
Categoría:Poetas de Galicia
Categoría:Nados na Estrada
Categoría:Nados en 1965
Categoría:Editores de Galicia