Lista de fósiles humanos

A seguinte lista de fósiles humanos, que agrupa uns cantos descubrimentos de fósiles de primates, preséntase en cadros sintéticos, dá unha visión de conxunto sobre a evolución humana. Como existen milleiros de fósiles, non pretende ser unha recolleita exhaustiva, senón que mostra algúns dos descubrimentos máis relevantes.

Os fósiles clasifícanse segundo a idade aproximada determinada pola datación radiométrica e/ou a datación dos restos atopados. O nome da especie baséase no consenso actual, e cando non hai este consenso científico, indícanse as outras clasificacións posibles; as clasificacións desaconselladas pódense atopar na páxina do fósil. Non todos os fósiles amosados se consideran devanceiros directos do Homo sapiens pero son moi próximos e axudan á comprensión e ao estudo da liñaxe.

 Máis de 4 millóns de anos 
 Imaxe Nome Idade Especie Datadescubrimento Lugar DescubridorEosimias sinensis (Imaxe)45 cronsEosimias sinensis1985ChinaLin Yipu Aegyptopithecus zeuxisimaxe enSkulls Unlimited DPC 2803 >31 crons Aegyptopithecus zeuxis 1941 Exipto Elwyn Simons Proconsul africanusimaxe enSkulls Unlimited KNM RU 7290 18 crons Proconsul africanus 1948 Kenya Mary Leakey  KNM WK 16999 16-18 crons Afropithecus turkanensis 1986 Kenya Richard Leakey KNM WK 16950 16-18 crons Turkanapithecus kalakolensis 1986 Kenya Richard Leakey 100px IGF 11778 8 crons Oreopithecus bambolii 1872 Italia Paul Gervais  IVPP PA644 8 crons Lufengpithecus lufengensis 1978 China  Sivapithecus indicusimaxe enSkulls Unlimited GSP 15000 8 crons Sivapithecus indicus 1979 Paquistán D. Pilbeam e S. M. Ibrahim Shah Sahelanthropus tchadensisimaxe entalkorigins.org TM 266 (Toumai) 7 crons Sahelanthropus tchadensis 2001 Chad Alain Beauvilain, Fanone Gongdibe, Mahamat Adoum e Ahounta Djimdoumalbaye  100px BAR 1000'00 6 cronsOrrorin tugenensis 2000 Kenya Martin Pickford, Kiptalam Cheboi, Dominique Gommery, Pierre Mein, Brigitte Senut,

 De 3 millóns a 4 millóns de anos 
 Imaxe Nome Idade Especie Datadescubrimento Lugar Descubridor Pegadas de Laetoliimaxe enModern HumanOrigins Pegadas de Laetoli 3.7 crons Homínido bípede 1976 Tanzania Mary Leakey LH 4imaxe enModern HumanOrigins LH 4 3.6 - 3.8 crons Australopithecus afarensis 1974 Tanzania Mary Leakey KNM-WT 40000imaxe enModern HumanOrigins KNM WT 40000 3.5 crons Kenyanthropus platyops 1999 Kenya Justus Erus Stw 573 (Little foot) 3.3 crons Australopithecus ? 1994 Suráfrica Ronald J. Clarke 100px DIK-1 (Selam) 3.3 crons Australopithecus afarensis 2000 Etiopía Zeresenay Alemseged  AL 200-1 3 - 3.2 crons Australopithecus afarensis 1975 Etiopía Donald Johanson  AL 129-1 3 - 3.2 crons Australopithecus afarensis Novembro 1973 Etiopía Donald Johanson  K 12 (Abel)  Australopithecus bahrelghazali 1995 Chad Michel Brunet 100px AL 288-1 (Lucy) 3.2 crons Australopithecus afarensis 30 de novembro de 1974 Etiopía Donald Johanson AL444-2imaxe en Modern HumanOrigins AL 444-2 3 crons Australopithecus afarensis 1991 Etiopía Bill Kimbel

 De 2 millóns a 3 millóns de anos 
 Imaxe Nome Idade Especie Datadescubrimento Lugar Descubridor 100px STS 5(Mrs. Ples) 2.6 - 2.8 crons Australopithecus africanus 1947 Suráfrica Robert Broom STS 14imaxe enModern HumanOrigins STS 14 2.6-2.8 crons Australopithecus africanus 1947 Suráfrica Robert Broom STS 52imaxe enModern HumanOrigins STS 52 Australopithecus africanus STS 71 2.5 crons Australopithecus africanus 1947 Suráfrica Robert Broom 100px Taung 1(Taung Child) 2.5 crons Australopithecus africanus 1924 Suráfrica Raymond Dart  KNM WT 17000(The Black Skull) 2.5 crons Paranthropus aethiopicus 1985 Kenya Alan Walker  TM 1517 2 crons Paranthropus robustus 1938 Suráfrica Gert Terblanche

 De 1 millón a 2 millóns de anos 
 Imaxe Nome Idade Especie Datadescubrimento Lugar Descubridor  KNM ER 1813 1.9 crons Homo habilis 1973 Kenya Kamoya Kimeu  KNM ER 1470 1.9 crons Homo rudolfensis 1972 Kenya Richard Leakey  SK 48 1.8 crons Paranthropus robustus 1948 Suráfrica Robert Broom  OH 24(Twiggy) 1.8 crons Homo habilis 1968 Tanzania Peter Nzube OH 8 Imaxedunha man enModern HumanOrigins OH 8 1.8 crons Homo habilis 1960 Tanzania   OH 5(Zinj ounutcracker man) 1.8 crons Paranthropus boisei 1959 Tanzania Mary Leakey 100px D 2700 1.8 crons Homo georgicus 2001 Xeorxia OH 7 1.75 crons Homo habilis 1960 Tanzania Jonathan Leakey  KNM ER 3733 1.75 crons Homo ergaster 1975 Kenya Bernard Ngeneo  KNM ER 1805 1.74 crons Homo habilis  Koobi Fora, Kenya STW 53imaxe enModern HumanOrigins StW 53 1.5 - 2 crons Homo habilis sensu Lato ou non clasificado (véxase Grine et al. 1996) 1976 Suráfrica A. R. Hughes SK 847imaxe enModern HumanOrigins SK 847 1.5 - 2 cronsHomo habilis sensu Lato ou non clasificado (véxase Grine et al. 1996) 1949 Suráfrica  DNH 7imaxe enModern HumanOrigins DNH 7(Eurydice) 1.5 - 2 crons Paranthropus robustus 1994 Suráfrica André Keyser  SK 46 1.5-2 crons Paranthropus robustus 1949 Suráfrica Robert Broom  OH 13 1.7 crons Homo habilis 1963 Tanzania N. Mbuika  KNM ER 406 1.7 crons Paranthropus boisei 1969 Kenya Richard Leakey  KNM ER 732 1.7 crons Paranthropus boisei 1970 Kenya Richard Leakey  KNM ER 23000   KNM WT 17400 1.7 crons Paranthropus boisei  Kenya  KNM WT 15000(Neno de Turkana) 1.6 crons Homo erectus ouHomo ergaster 1984 Kenya Kamoya Kimeu KNM ER 3883 1.4 - 1.6 crons Homo erectus  Kenya Richard Leakey  Peninj Mandible 1.5 crons Paranthropus boisei 1964 Tanzania Richard Leakey Chellean OH 9 Imaxe enModern Human Origins OH 9(Chellean Man) 1.5 crons Homo erectus 1960 Tanzania Louis Leakey  KNM ER 992 1.5 crons Homo ergaster 1971 Kenya Richard Leakey KGA 10-525 1.4 crons Paranthropus boisei 1993 Etiopía A. Amzaye

 De 100.000 a 1 millón de anos 
 Imaxe Nome Idade Especie Datadescubrimento Lugar Descubridor  Sangiran 4 < 1 crons Homo erectus 1939 Indonesia GHR von Koenigswald Sangiran 2imaxe enModern HumanOrigins Sangiran 2 0.7-1.6 crons Homo erectus 1937 Indonesia GHR von Koenigswald  Trinil 2Pithecanthropus-1ou Home de Xava .7 - 1 crons Homo erectus 1891 Indonesia Eugene Dubois 100px Atapuerca, Gran Dolina TD6 780k - 858k Homo antecessor ou Homo erectus 1994 España Bermúdez e Arsuaga  Ternifine 2-3 700k Homo erectus 1954 Alxeria C. Arsmbourg Sangiran 17imaxe enModern HumanOrigins Sangiran 17 700k Homo erectus 1969 Indonesia S. Sartono Hexian PA830imaxe enModern HumanOrigins Hexian 400-500k Homo erectus 1980 China Zhoukoudian XIIimaxe enModern Human Origins Zhoukoudian 230-460k Homo erectus 1930's China Davidson Black Bodo imaxe enModern HumanOrigins Bodo 600k Homo heidelbergensis ou Homo erectus 1976 Etiopía A. Asfaw] 100px Mauer 1(Home de Heidelberg) 500k Homo heidelbergensis 1907 Alemaña   Ndutu   Sale  Arago XXIimaxe enModern HumanOrigins Arago 21(Home de Tautavel) 400k Homo heidelbergensis ou Homo erectus 1971 Francia Henry de Lumley 100px Steinheim Skull 350k Homo heidelbergensis ou Homo neanderthalensis 1933 Alemaña Petralona 1imaxe enModern HumanOrigins Petralona 1 250 - 500k Homo erectus ou Homo rhodesiensis 1960 Grecia   Swanscombe Man 250k Homo heidelbergensis ou Homo neanderthalensis 1935 Inglaterra Alvan T. Marston  Ngandong 7 250k Homo heidelbergensis ou Homo erectus 1931 Indonesia C. ter Haar i G. H. R. von Koenigswald Broken Hill 1(Kabwe Cranium ou Home de Rodesia) 125k - 300k Homo rhodesiensis o Homo heidelbergensis 1921 Zambia Tom Zwiglaar Daliimaxe enModern HumanOrigins Dali (fósil) 209k Homo heidelbergensis ou Homo sapiens 1978 China Shuntang Liu  LH 18 Homo sapiens 1976 Tanzania Mary Leakey Omo 1imaxe enModern HumanOrigins Omo 1 190 k  Homo sapiens 1967-1974 Etiopía Richard Leakey Omo IIimaxe enModern HumanOrigins Omo 2 ?  Homo rhodesiensis ou 'Homo sapiens ? Etiopía Richard Leakey Herto skullimaxes enABC Science Herto remains 160 k Homo sapiens idaltu 1997 - 2003 Middle Awash Etiopía Tim White  Jebel Irhoud 1 160 k Homo sapiens c. 1991  Jebel Irhoud, Marrocos   Jebel Irhoud 2 160 k Homo sapiens c. 1991  Jebel Irhoud, Marrocos  Jebel Irhoud 3MandíbulaImaxe enPhysOrg.com Jebel Irhoud 3 160 k Homo sapiens c. 1991  Jebel Irhoud, Marrocos   Jebel Irhoud 4 160 k Homo sapiens despois de 1991  Jebel Irhoud, Marrocos  Tabun 1Imaxe enModern HumanOrigins Tabun C1 120k Homo neanderthalensis 1967-1972 Israel Jelinek

 De 50.000 a 100.000 anos 
 Imaxe Nome Idade Especie Datadescubrimento Lugar Descubridor KlasiesImaxes enModern HumanOrigins Klasies River Caves 125 k -75 k Homo sapiens 1960 en diante Suráfrica Ray Inskeep, Robin Singer, John Wymer, Hilary Deacon Krapina CImaxes enModern HumanOrigins Krapina 100K Homo neanderthalensis 1899 Croacia Dragutin Gorjanovic-Kramberger  Skhul V 90-100k Homo sapiens 1933 Es Skhul, Monte Carmelo, Israel T. McCown e H. Moivus, Jr. Qafzeh IX/Imaxe enModern HumanOrigins Qafzeh IX 90-100k Homo sapiens / Neanderthal 1933 Qafzeh, Israel T. McCown e H. Moivus, Jr.   Skhul IX  Homo sapiens ?  Es Skhul, Monte Carmelo, Israel  Qafzeh VIImaxe enModern HumanOrigins Qafzeh VI 90-100k Homo sapiens 1933 Nazaret, Israel T. McCown e H. Moivus, Jr.  La Ferrassie 1 70k Homo neanderthalensis 17 de setembro de 1909 Francia R. Capitan i D. Peyrony  La Quina 5 40-55k Homo neanderthalensis Francia  La Quina 18 40-55k Homo neanderthalensis Francia Mount Circeo 1Imaxe enModern HumanOrigins Mt. Circeo 1 40-60k Homo neanderthalensis 1939 Italia Prof. Blanc Saccopastore 1Imaxe enModern HumanOrigins Saccopastore 1 60k Homo neanderthalensis Italia Gibraltar 1Imaxe enModern HumanOrigins Gibraltar 1 Homo neanderthalensis 1848 Xibraltar Tinent Flint   Shanidar 1 60k - 80k Homo neanderthalensis 1961 Iraq Ralph Solecki Amud 1Imaxe enModern HumanOrigins Amud 1 Homo neanderthalensis Israel Amud 7Imaxe enModern HumanOrigins Amud 7 Homo neanderthalensis Israel  La Chapelle-aux-Saints 1 60k Homo neanderthalensis 3 de agosto de 1908 Francia A., J. Bouyssonie e L. Bardon

 Menos de 50.000 anos 
{| class="wikitable sortable"
|- style="background:#efefef;"
! Imaxe
! Nome
! Idade
! Especie
! Datadescubrimento
! Lugar
! Descubridor
|-
| 
| Le Moustier
| 45k
| Homo neanderthalensis
| 1909
| Francia
|
|-
|  Neanderthal 1imaxes enModern HumanOrigins
| Neanderthal 1
| 40k
| Homo neanderthalensis
| 1856
| Alemaña
| Johann Carl Fuhlrott
|-
| Qafzeh VIimaxes enModern HumanOrigins
| Jebel Qafzeh 6
| 92k - 115k ou 30k - 55k
| Homo sapiens
| 1930's
| Israel
| R. Neuville, M. Stekelis
|-
| 
| NG 6
| 27 - 53k
| Homo erectus
| 1931
| Indonesia
| C. ter Haar e GHR von Koenigswald
|-
| 100px
| Hofmeyr Skull
| 36k
| Homo sapiens
| 1952
| Suráfrica
|-
| 
| Yamashita-Cho Man
| 32k
| Homo sapiens
| 1962/1968
| Naha, Okinawa, Xapón
| 
|-
| 
| Cro-Magnon 1
| 30k
| Homo sapiens
| 1868
| Francia
| Louis Lartet
|-
| 
| Combe Capelle
| 30k - 35k
| Homo sapiens
| 1909
| Francia
| O. Hauser
|-
| Predmosti 3imaxes enModern HumanOrigins
| Predmost 3
| 26k
| Homo sapiens
| 1894
| Chequia
| K. J. Maska]
|-
|
| LB 1 (Hobbit)
| 18k
| Homo floresiensis  ou  Homo sapiens  ou  Homo erectus  o ?
| 2003
| Indonesia
| 
|-
| Minatogawa 1imaxes enModern HumanOrigins
| Minatogawa 1
| 16k - 18k
| Homo sapiens
| 1970
| Xapón
|
|-
| 
| Tandou
| 15k
| Homo sapiens
| 1967
| Australia
| Duncan Merrilees
|-
| 
| Wadi Kubbaniya
| 8k - 20k
| Homo sapiens
| 1982
| Exipto
| Fred Wendorf
|-
| Kow Swamp 1imaxes enModern HumanOrigins
| Kow Swamp 1]]
| 9k - 13k
| Homo sapiens
| 1968
| Australia
| A.G. Thorne]
|-
| 
| Afalou 13
| 8k - 12k
| Homo sapiens
| 1920's
| Alxeria
| C. Arambourg
|-
| 
| Wadi Halfa 25
| 6k - 12k
| Homo sapiens
| 1963
| Sudán
| G. Armelagos, E. Ewing, D. Greene
|-
|
| Wadjak 1
| 10k - 12k
| Homo sapiens
| 1888
| Indonesia
| Eugene Dubois
|-
| 
| Tepexpan
| 11k
| Homo sapiens
| 1947
| México
| H. de Terra
|-
| 
| Cerro Sota 2
| 11k
| Homo sapiens
| 1936
| Chile
| Junius Bird
|-
| 
| SDM 16704
| 4.9k - 11.8k
| Homo sapiens
| 1929
| EUA
| M.J. Rogers
|-
| 
| Lo 4b
| 6k - 9k
| Homo sapiens
| 1965-1975
| H. Robbins, B.M. Lynch
|
|-
| 
| Kerma 27
| 3.5k
| Homo sapiens
| 1913-1916
| Sudán
| G.A. Reisner
|-
| 
| Ötzi, o Home de xeo
| 3.3k
| Homo sapiens
| 1991
| Alpes do Ötztal (entre Austria e Italia)
| Helmut e Erika Simon
|-
| 
| Five Knolls 18
| 1.5k - 3.5k
| Homo sapiens
| 1925-1929
| Inglaterra
| 
|-
| 
| Humboldt Sink
| <1500 anos
| Homo sapiens
| 
| EUA
|
|-
| 
| SCDG K102
| 300 - 400 anos
| Homo sapiens| 1982
| EUA
| C.S. Larsen
|-
|}

 Abreviacións usadas no catálogo de fósiles 
 AL - Afar Locality, Etiopía
 ARA-VP - Aramis Vertebrate Paleontology, Etiopía
 BOU-VP - Bouri Vertebrate Paleontology, Etiopía
 ER - East (Lago) Rudolf, Kenya
 KGA - Konso-Gardula, Etiopía
 KNM - Kenya National Museum
 KP - Kanapoi, Kenya
 OH - Olduvai Hominid, Tanzania
 SK - Swartkrans, Suráfrica
 Sts,Stw - Sterkfontein, Suráfrica
 TM - Transvaal Museum, Suráfrica
 TM - Toros-Menalla, Chad
 WT - West (Lago) Turkana, Kenya

 Véxase tamén 
 Bibliografía 




 Grine, F.E, Jungers, W.L, Schultz, J. (1996) Phenetic Affinities Among Early Homo Crania from East and South Africa. Journal of Human Evolution'' 30 pp. 189–225

 Outros artigos 
 Proceso de hominización
 Xacemento paleontolóxico

Categoría:Paleoantropoloxía