Xosé Robles Pazos

Xosé Robles Pazos, nado en Santiago de Compostela en 1897 e finado en 1937, foi un profesor, tradutor, e activista de esquerdas galego.

 Traxectoria 
miniatura|250px|Downtown, debuxo de Xosé Robles, 1928
Naceu en Compostela nunha familia aristócrata. Criouse en Madrid, onde o seu pai, que foi tradutor ocasional de poesía galega, traballaba como arquiveiro. Estivo na Institución Libre de Enseñanza. Coñeceu a John Dos Passos por casualidade durante unha viaxe a Toledo e introduciuno no ambiente intelectual de Madrid. Animado por Dos Passos postulouse como candidato a profesor na Johns Hopkins University e foi aceptado. Trasladouse a Baltimore en 1920 coa súa muller, Márgara Villegas e o seu fillo. Converteuse en amigo de Dos Passos, tamén militante radical de esquerdas, e no seu tradutor ao castelán. Aínda na actualidade está vixente a súa tradución de Manhattan Transfer. Tamén traduciu algunhas obras de Sinclair Lewis.

Cando aconteceu o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936 Xosé Robles estaba de vacacións en España. Apoiou a causa republicana, traballando de tradutor para o Ministerio da Guerra. Coñecedor da lingua rusa, foi nomeado tenente coronel polo Goberno e asignado como tradutor e colaborador do xeneral Vladimir Gorev. Pero a súa visión independente levouno a un conflito cos axentes da Unión Soviética, que estaban a conseguir cada vez máis poder no goberno e na zona republicana.

A comezos de 1937 Xosé Robles desapareceu. O xornalista estadounidense de esquerdas Josephine Herbst, nunha visita á fronte de guerra, descubriu que fora arrestado e fusilado por ser un espía das tropas franquistas, e deu esta información a Ernest Hemingway e Dos Passos, que estaban en Madrid. As circunstancias exactas da súa morte nunca foron clarificadas, poñéndose en dúbida o cargo de ser espía das tropas fascistas. Pola contra, suxeriuse que foi matado por axentes da NKVD (liderados por Alexander Orlov), xunto a outros militantes de esquerda como Andreu Nin.

A morte de Xosé Robles provocou a ruptura da amizade entre Hemingway e Dos Passos. Hemingway xustificou a morte, como necesaria en tempos de guerra, mentres que Dos Passos, conmocionado pola morte do seu amigo, rompeu o seu compromiso coa esquerda e comezou a súa deriva cara á dereita.

Xosé Robles era irmán de Ramón Robles Pazos, militar franquista, que chegou a tenente xeneral.

 Véxase tamén 
 Bibliografía 
 Stephen Koch, "The Breaking Point: Hemingway, dos Passos, and the Murder of Jose Robles", artigo de George Packer en The New Yorker, 31 de outubro de 2005 .
 Martínez de Pisón, I.: Enterrar a los muertos (2005). Editorial Seix Barral .
 Preston, P.: We Saw Spain Die. Foreign Correspondents in the Spanish Civil War. Constable, Londres, (2008)

 Ligazóns externas 
 El trágico final de José Robles, el mejor amigo de John Dos Passos

Categoría:Tradutores de Galicia
Categoría:Personalidades da guerra civil española
Categoría:Nados en Santiago de Compostela
Categoría:Nados en 1897
Categoría:Finados en 1937
Categoría:Asasinados polo bando republicano
Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público
Categoría:Tradutores ao castelán