Gabriel Celaya

Rafael Gabriel Juan Múgica Celaya Leceta Cendoya, comunmente coñecido coma Gabriel Celaya, nado en Hernani, Guipúscoa, o 18 de marzo do 1911 e finado en Madrid o 18 de abril do 1991, foi un poeta en lingua castelá, sobranceiro representante da poesía social dos anos 50 aínda que de moi variada traxectoria. A súa obra máis coñecida é Cantos íberos (1955). Foi Premio Nacional das Letras Españolas no 1986.

 Traxectoria 
Inicia os seus estudos en Donostia, aínda que pasa tempadas en Pau e El Escorial. No 1928 trasládase a Madrid para emprender a carreira de Enxeñaría industrial e intégrase na bulideira vida intelectual da cidade, establecendo amizade con Federico García Lorca, Salvador Dalí ou Luis Buñuel.

No 1935 regresa a Donostia para empezar a traballar na empresa familiar. Alí sorpréndeo a Guerra Civil española; Celaya participa como voluntario no bando republicano chegando a ser capitán de gudaris en Biscaia. Tras o remate do conflito volve á empresa familiar onde desempeña o cargo de xerente.

Nos anos 40 comeza a publicar artigos no xornal donostiarra La Voz de España, ademais de participar na fundación da revista Egan e da colección de poesía Norte.

As continuas crises matrimoniais desembocan na ruptura definitiva no 1954. Dous anos máis tarde abandona o seu traballo e marcha a vivir a Madrid coa intención de vivir só da súa actividade poética, obxectivo que consegue. Empeza entón a súa etapa máis prolífica como poeta. Viaxa varias veces a Cuba na compaña do escritor cubano Nicolás Gullén.

Coa chegada da democracia comprométese coa política e preséntase como candidato polo Partido Comunista de España nas eleccións lexislativas do 1977. Tras o seu falecemento, as súas cinzas foron espalladas por Hernani e Donostia segundo os seus desexos.

 Traxectoria poética 
Gabriel Celaya foi un poeta de traxectoria moi heteroxénea, malia que gran parte da súa sona bebe da súa etapa de poeta social comprometido coa mellora da realidade sociopolítica do tempo que lle tocou vivir. Con todo, é posible albiscar na súa obra unha serie de etapas.

As súas primeira obras (por exemplo, La soledad cerrada, 1947) teñen un marcado acento surrealista e vangardista, influenciado pola Xeración do 27. Pasa a continuación por unha breve época na que a súa lírica se aproxima ao existencialismo para axiña encetar unha longa etapa como poeta social, con libros como Cantos íberos (1955), auténtica manifestación de compromiso coa realidade histórica, e que supuxo, xunto co poemario de Blas de Otero Pido la paz y la palabra o punto de inflexión que marcou o cambio da poesía existencial á comprometida. Celaya expresa o seu desexo de chegar ao pobo, polo que emprega unha linguaxe clara, coloquial, preocupádose polos contidos moito máis que polos valores formais, en palabras do propio Celaya, escribir como quen respira. A inxustiza social, a alienación, o mundo do traballo e as arelas de liberdade e un mundo mellor son as temáticas recorrentes desta xeira.

Pero, igual que lle aconteceu a Blas de Otero, Gabriel acaba desenganándose da poesía como arma para cambiar o mundo. Sabe que, aínda que non queira, a poesía seguirá a ser sempre un xénero minoritario. Adéntrase entón nunha sorte de poesía épica, onde se enxerga unha preocupación polos valores lendarios vascos (Rapsodia éuskara, 1961) para finalmente realizar incursións na poesía experimental (Campos semánticos, 1971), conxugando ás veces esta experimentación coa denuncia social (El hilo rojo, 1977).

Nos seus últimos poemarios constátase unha preocupación cada vez maior pola historia ancestral e a poesía órfica, concibindo a actividade poética como vía de penetración nos misterios da historia e da existencia mesma.

 Obra 
 Poesía
 Marea del silencio, 1935
 La soledad cerrada, 1947
 Movimientos elementales, 1947
 Tranquilamente hablando, 1947
 Objetos poéticos, 1948
 El principio sin fín, 1949
 Se parece al amor, 1949
 Las cosas como son, 1949
 Deriva, Alicante, 1950
 Las cartas boca arriba, 1951
 Lo demás es silencio, 1952
 Paz y concierto, 1953
 Ciento volando (con Amparo Gastón), 1953
 Vía muerta, 1954
 Cantos iberos, 1955
 Coser y cantar (con Amparo Gastón), 1955
 De claro en claro, 1956
 Entreacto, 1957
 Las resistencias del diamante, 1957
 Música celestial (con Amparo Gastón), 1958
 Cantata en Aleixandre, 1959
 El corazón en su sitio, 1959
 Para vosotros dos, 1960
 Poesía urgente, 1960
 La buena vida, 1961
 Los poemas de Juan de Leceta, 1961
 Rapsodia eúskara, 1961
 Episodios nacionales, 1962
 Mazorcas, 1962
 Versos de otoño, 1963
 Dos cantatas, 1963
 La linterna sorda, 1964
 Baladas y decires vascos, 1965
 Lo que faltaba, 1967
 Poemas de Rafael Múgica, 1967
 Los espejos transparentes, 1968
 Canto en lo mío, 1968
 Poesías completas, 1969
 Operaciones poéticas, 1971
 Campos semánticos, 1971
 Dirección prohibida, 1973
 Función de Uno, 1973
 El derecho y el revés, 1973
 La hija de Arbigorriya, 1975
 Buenos días, buenas noches, 1978
 Parte de guerra, 1977
 Poesías completas (Tomo I-VI), 1977-80
 Iberia sumergida, 1978
 Poemas órficos, 1981
 Penúltimos poemas, 1982
 Cantos y mitos, 1984
 Trilogía vasca, 1984
 El mundo abierto, 1986
 Orígenes / Hastapenak, 1990
 Poesías completas, 2001-04
 Ensaio
 El arte como lenguaje, 1951
 Poesía y verdad, 1959
 Juan Manuel Caneja, 1959
 Exploración de la poesía, 1964
 Castilla, a cultural reader (con Phyllis Turnbull), 1960
 Inquisición de la poesía, 1972
 La voz de los niños, 1972
 Bécquer, 1972
 Los espacios de Chillida, 1974
 Lo que faltaba de Gabriel Celaya, 1984
 Reflexiones sobre mi poesía, 1987
 Ensayos literarios, 2009
 Prosa
 Tentativas, 1946
 Lázaro calla, 1949
 Penúltimas tentativas, 1960
 Lo uno y lo otro, 1962
 Los buenos negocios, 1965
 Memorias inmemoriales, 1980
 Drama
 El relevo, 1963
 Ritos y farsas. Obra teatral completa, 1985

 Véxase tamén 
 Bibliografía 
 Lázaro, F. e Tusón, V. (1982) Literatura española, Ed. Anaya.

 Ligazóns externas 
 Páxina web dedicada a Gabriel Celaya
 O autor na Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes

Categoría:Escritores en lingua castelá
Categoría:Poetas en lingua castelá
Categoría:Premio Nacional das Letras Españolas
Categoría:Nados en Hernani
Categoría:Nados en 1911
Categoría:Finados en 1991