Olmo

Os olmosVV. AA. (2012): Vocabulario forestal, pax. 149. Universidade de Santiago de Compostela/Deputación de Lugo. ISBN 978-84-9887-920-9., tamén coñecidos como ulmeiros ou umeirosNo dicionario da Real Academia Galega indícase, ademais da forma olmo, a forma umeiro, mais no departamento de botánica da Universidade de Santiago de Compostela (Termos esenciais de botánica. Universidade de Santiago de Compostela, 2004) dise que en toda a documentación técnica manexada, esta denominación é unha forma dialectal (propia do galego de Asturias) de se referir ao amieiro: Alnus glutinosa., son especies arbóreas pertencentes ao xénero: Ulmus, que conta con 204 especies de plantas de flores pertencente á familia Ulmaceae. En Galicia non abundan hoxe en día, mais aínda podemos atopar dúas especies bravas: o olmo de montaña (Ulmus glabra) e o olmo mediterráneo (Ulmus minor). Tamén existe o híbrido natural destes dous últimos: o Ulmus x hollandica.

 Etimoloxía 

Os nomes galegos olmo e ulmeiro derivan do seu nome latino ǔlmu, no segundo caso coa adición do sufixo –ario, que daría ulmario. O nome umeiro tería raíz prerromana relacionada coa auga, probablemente a raíz um- (que tamén xeraría a raíz latina), como a que presenta o río Umia ou o río Uma (afluente do río Tea).

 Distribución 
Os olmos ou ulmeiros forman parte de moitos tipos de fragas e bosques naturais. As especies atópanse en climas temperados e incluso rexións tropicais de América do Norte e Eurasia, chegando até Indonesia.

Durante os séculos XIX e XX plantáronse moitísimos cultivares nas rúas e xardíns como ornamentais en Europa, América do Norte e algunhas partes do hemisferio sur, especialmente en Australia, acadando algúns deles un talle importante.

En Galicia non son comúns agás en xardinaxe, atopando algúns exemplares bravos das especies Ulmus glabra (olmo de montaña) e Ulmus minor (olmo mediterráneo) nas fragas do Eume ou nas montañas orientais. Posibelmente as súas poboacións diminuíron hai séculos pola industria naval, pois a comezos da Idade Moderna a Coroa de Castela tallou as máis das grandes e vellas árbores do Reino de Galicia (carballos, olmos, freixos, nogueiras, castiñeiros etc.), perdéndose un gran potencial forestal para o país. Máis recentemente moitos olmos foron afectados pola grafiose, unha doenza específica do olmo.

 Hábitat 
Medran en solos frescos e ricos, normalmente en lameiros e en bosques de ribeira, de climas temperados mesturado con outras especies típicas das fragas. Non adoita subir dos 1000 m.

 Descrición 
Son árbores caducifolias ou semicaducas que se estenden ao longo do hemisferio norte, dende Siberia a México e ao Xapón. Moitas especies son de cultivo e se espallaron polo hemisferio sur, especialmente en Australia e Indonesia .

As follas deste xénero teñen follas alternas, sinxelas e serradas, asimétricas na base. Teñen flores hermafroditas sen pétalos que son polinizadas polo vento. Os seus froitos son as sámaras.

 Especie en perigo 
Por mor dunha epidemia chamada "grafiose", que consiste nun fungo (Ceratocystis ulmi) que ataca o olmo, as distintas especies desta emblemática árbore están en perigo de desaparecer; tamén existe unha epidemia producida por un escaravello transportador do fungo que lles produce a enfermidade, principalmente no leste europeo e con máis preponderancia na Península Ibérica. Crese que a poboación de ulmeiro común descendeu entre un 80 e un 90%.

 Etnografía 
 Non lle pidas ao umeiro peras, que está sempre sen elas. 

 Especies seleccionadas 
 Ulmus abelicea
 Ulmus acuta Flor caduca
 Ulmus adiantifolia
 Ulmus alata
 Ulmus ambigua
 Ulmus americana
 Ulmus bonsai
 Ulmus campestris, umeiro campestre .
 Ulmus crassifolia
 Ulmus davidiana
 Ulmus glabra, olmo de montaña, ulmeiro de montaña, lamigueiro. Aparece en Galicia.
 Ulmus laevis
 Ulmus minor, olmo mediterráneo, umeiro bravo . Aparece en Galicia.
 Ulmus parviflora
 Ulmus procera
 Ulmus pumila, olmo siberianoTermos esenciais de botánica, páx 60, Universidade de Santiago de Compostela, 2004, ulmeiro siberiano.
 Ulmus resista
 Ulmus rubra
 Ulmus wallichiana

 Nome común 
Olmo, olmeiro, olma, negrilloForma non aceptada pola RAG que indica que o correcto é "chopo negro". , lameira, güelmo, chopro, chopo, choplo, álamo.

 Notas 

 Véxase tamén 

Categoría:Árbores

Categoría:Árbores de Galicia
Categoría:Árbores forestais
Categoría:Madeiras