Escafópodos

Os escafópodos (Scaphopoda), coñecidos vulgarmente como cabeiros(3ª acepción) ou dentalios,dentalio s.m. Molusco escafópodo (Dentalium vulgare), de cuncha tubular e afusada, en forma de dente de elefante [vive en fondos lamacentos, sobre todo no interior das rízas]. En: Gran Dicionario Xerais da lingua, Vigo, Xerais, 2009. son un pequeno grupo de moluscos que teñen unha cuncha lixeiramente curvada en forma de dente de elefante que está perforada polos dous extremos: unha parte anterior que é máis ancha e esta disposta cara a abaixo, e unha parte posterior que é máis estreita e está disposta cara a arriba, xa que é o lugar por onde entra e sae a auga.

Estes animais posúen simetría bilateral e viven enterrados na area ou na lama e teñen un pé furador trilobulado que sobresae pola abertura anterior arredor do cal saen uns tentáculos longos e delgados chamados captáculos que serven para procurar o alimento.

 Etimoloxía 
O nome científico Scaphopoda está formado polos elementos do latón científico scapho-, tirado do grego antigo σκάφη skáphē, 'bote', e -poda, forma plural de -podus, derivada do grego antigo πούσ ποδός poús, podós, 'pé', en alusión á forma do pé destes moluscos.Scaphopoda en MyEtymology.

Os nomes vulgares cabeiro e dentalio derivan, respectivamente, da súa forma de dente cairo, e do xénero Dentalium, que comprende algunhas das especies máis coñecidas desta clase de moluscos.

 Anatomía interna 
 Aparato dixestivo 
Estes animais posúen unha masa bucal ben desenvolvida que contén un odontóforo e unha rádula, característicos da maioría dos bivalvos, e que lles serve para esnaquizar e axudar a tragar o alimento. Logo teñen un esófago que se continúa nun estómago que desemboca nun cego onde hai unhas glándulas dixestivas. A continuación está o intestino que bota as feces a través do ano e estas chegan á cavidade paleal e son expulsadas polas correntes de auga que circulan pola mesma.

 Sistema nervioso 
É semellante ao dos bivalvos protobranquios pero con dous ganglios bucais que están conectados aos ganglios cerebrais. Como principais órganos dos sentidos están os captáculos que semellan ter unha función táctil e que algún tipo de estímulo fai que o animal comece a enterrarse. Tamén teñen uns estatocistos situados no pé. A cabeza e a cefalización están moi pouco desenvolvidas.

 Aparato circulatorio 
En xeral, os escafópodos carecen de corazón e cavidade pericárdica e no seu lugar a circulación funciona por unha serie de seos abertos.

 Aparato respiratorio 
Carecen de branquias, e no seu lugar usan os pregos do manto para os procesos de intercambio respiratorio de gases.

 Aparato excretor 
Teñen uns órganos excretores tipo nefridio que non están conectados co celoma pericárdico.

 Reprodución 
Son animais dioicos, e dicir, de sexos separados (macho e femia). No corpo destes animais aparece unha gran gónada que percorre a metade do corpo. A partir da fecundación aparece unha larva trocófora que sofre unha metamorfose e transfórmase nunha larva velíxera.

 Alimentación 
A maior parte da súa alimentación baséase nos detritos e diversos protozoos do substrato. Estes son capturados polos cilios do pé e son levados á boca.

 Distribución 
Existen máis de 300 especies de cabeirosHickman, C.P., Roberts, L. e Larson, A. Integrated Principles of Zoology, 11ª edición. Editorial McGraw-Hill, Nova York (2001), sendo todos eles mariños. A inmensa maioría deles viven en augas pouco profundas ou medias, aínda que algúns poucos poden chegar a habitar a grande profundidade (ata 5.000 m).
 Distribución en Galicia 
Actualmente, segundo Rolán e Otrero Schmitt só se atopan dúas especies na costa galega:Rolán, Emilio e Otero-Schmitt, Jorge (1996): Guía dos moluscos de Galicia. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 978-84-8288-072-3, páx. 269.
 Dentalium vulgare da Costa, 1768, hoxe clasificado como Antalis vulgaris (da Costa, 1778).Antalis vulgaris (da Costa, 1778) no WoRMS.   
 Dentaluim novemcostatum Lamarck, 1818, hoxe clasificado como Antalis novemcostata (Lamarck, 1818).Antalis novemcostata (Lamarck, 1818) no WoRMS.

 Clasificación 
Segundo o World Register of Marine Species, a clase dos Scaphopoda comprende dúas ordes,Scaphopoda Bronn, 1862 no WoRMS. coas familias seguintes:
 Orde Dentaliida Starobogatov, 1974 Dentaliida Starobogatov, 1974 no WoRMS.
 Familia Anulidentaliidae Chistikov, 1975
 Familia Calliodentaliidae Chistikov, 1975
 Familia Dentaliidae Children, 1834
 Familia Fustiariidae Steiner, 1991
 Familia Gadilinidae Chistikov, 1975
 Familia Laevidentaliidae Palmer, 1974
 Familia Omniglyptidae Chistikov, 1975
 Familia Rhabdidae Chistikov, 1975
 Orde Gadilida Starobogatov, 1974 Gadilida Starobogatov, 1974 no WoRMS,
 Suborde Entalimorpha Steiner, 1992 Entalimorpha no WoRMS.
 Familia Entalinidae Chistikov, 1979
 Suborde Gadilimorpha Steiner, 1992 Gadilimorpha no WoRMS.
 Familia Gadilidae Stoliczka, 1868
 Familia Pulsellidae Boss, 1982
 Familia Wemersoniellidae Scarabino, 1986

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Brusca, R. C. & Brusca, G. J. (2005): Invertebrados, 2ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana de España. ISBN 0-87893-097-3.
 D'Ancona, Humberto (1972): "Escafópdos" en Tratado de zoología. Tomo II. Zoología especial. Barcelona: Editorial Labor, S. A., pp. 747–748.
 Grassé, P.-P., E. A. Poisson e O. Tuzet (1976): "Escafópodos o solenoconos", pp. 421.424, en Invertebrados. (En Grassé, P.-P., Zoología, vol. 1). Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4.
 Hickman, C. P., W. C. Ober e C. W. Garrison (2006): Principios integrales de zoología, 13ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana. ISBN 84-481-4528-3.
 Meglitsch, P. A. (1986): Zoología de invertebrados, 2ª ed. Madrid: Ed. Pirámide. ISBN 84-368-0316-7.
 Rolán, Emilio e Otero-Schmitt, Jorge (1996): Guía dos moluscos de Galicia. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 978-84-8288-072-3.
 Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): "Scaphopoda", en Zoología sistemática. Clasificación del reino animal. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0608-2, p. 160.
 Steiner, G. & Kabat, A. R. (2001): "Catalogue of supraspecific taxa of Scaphopoda (Mollusca)" Zoosystema 23 (3): 433-460.Ver en liña.
 Steiner, G. & Kabat, A. R. (2004): "Catalog of species-group names of Recent and fossil Scaphopoda (Mollusca). Zoosystema 26 (4): 549-726. Ver en liña.
 VV. AA. (1968): "Escafópodos" en: Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 4. Animales invertebrados. Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones, pp. 272–274.

 Outros artigos 
 Moluscos

 Ligazóns externas 
 Class Scaphopoda Bronn 1862  en Fossilworks. 
 Scaphopoda no ITIS.
 Scaphopoda na ADW. Con ampla información e bibliografía .
  Scaphopoda na EOL. Con información e numerosas imaxes .
 The Scaphopod Page 
 Ron Shimek's scaphopod page 

Categoría:Escafópodos