Xano (lúa)

Xano (en latín Ianus) é unha lúa interior de Saturno. Tamén coñecido coma Saturno X. O seu nome oficial provén da mitoloxía romana.

 Descubrimento e órbita 

O que segue a continuación é resumo. Se quere ver unha información máis detallada deste apartado, vexase: Epimeteo.

Xano ocupa esencialmente a mesma órbita ca Epimeteo. Os astrónomos asumían que había un só corpo nesa órbita, e debido o feito de compartir órbita, os astrónomos tiveron bastantes dificultades a hora de establece-las súas características orbitais. Cando as observacións eran fotográficas e bastante espalladas no tempo, a presenza de dous corpos era pouco ou nada clara, o que facía cas observacións fosen moi difíciles de casar cunha órbita razoable'.

Audouin Dollfus observou a lúa o 15 de decembro de 1966.IAUC 1987: Probable New Satellite of Saturn  3 de xaneiro de 1967 (descubrimento) O novo obxecto recibiu a designación provisional de. Previamente, Jean Texereau realizou fotografías de Xano o 29 de outubro de 1966 sen decatarse de que era un novo corpo, Dollfus sería tamén que propoñería o nome de "Xano".IAUC 1995: Saturn X (Janus)  1 de febreiro de 1967 (bautizo de Xano) O 18 de decembro, Richard Walker fixo unha observación semellante que hoxe en día está acreditada coma o descubrimento de Epimeteo.IAUC 1991: Possible New Satellite of Saturn  6 de xaneiro de 1967 Hai que subliñar, que nos tempos do descubrimento, pensábase que era só unha lúa, e aínda que non era oficial, ese único corpo recibiu o nome de Xano.

Doce anos máis tarde, en outubro de 1978, Stephen M. Larson e John W. Fountain déronse conta que as observacións de 1966 eran mellor explicadas por dous corpos distintos (Xano e Epimeteo) que compartisen órbitas moi semellantes. Isto foi confirmado en 1980 pola sonda Voyager 1, Larson e Fountain compartiron oficialmente o descubrimento de Epimeteo con Walker.

Xano foi observado en sucesivas ocasións e recibiu varias designacións provisionais. Foi observado pola sonda Pioneer 11'' cando pasaba preto de Saturno o 1 de setembro de 1979: os detectores de partículas enerxéticas observaron a súa sombra (.IAUC 3417: New Ring and Satellites of Saturn  25 de outubro de 1979) Xano foi observado por Dan Pascu o 19 de febreiro de 1980 (,IAUC 3454: Saturn  25 de febreiro de 1980) e o 23 dese mesmo mes por John W. Fountain, Stephen M. Larson, Harold J. Reitsema e Bradford A. Smith ('.IAUC 3456: 1980 S 2  29 de febreiro de 1980)

Todos estes astrónomos comparten en varios graos, o título de descubridores de Xano.

 Nome 

O nome de Xano procede da mitoloxía romana, onde Xano era o un deus de dúas caras, representante dos inicios e fins; aínda que informalmente foi bautizado xa con este nome polo seu descubridor ala polo 1966, non recibiu o seu nome oficial ata o ano 1983.Transactions of the International Astronomical Union, Vol. XVIIIA, 1982 (confirmación de Xano, nomes de Epimeteo, Telesto, Calipso) (mencionado en IAUC 3872: Satellites of Jupiter and Saturn  30 de setembro de 1983) O nome de Epimeteo foi aprobado pola UAI ó mesmo tempo, a lúa co-orbital de Xano.

 Características físicas 

Algúns dos cráteres de Xano teñen máis de 30 kms de diámetro, pero posúe moi poucos accidentes xeolóxicos lineais, coma cristas e sucos. A superficie de Xano asemella máis vella ca de Prometeo pero máis nova ca de Pandora. A partir da súa baixa densidade e o seu relativamente alto albedo, podemos deducir que Xano é un corpo xeado moi poroso.

 Anel 

Existe un feble anel de po na rexión que ocupan as órbitas de Epimeteo e Xano, coma revelan as imaxes tomadas pola sonda Cassini baixo luz difusa no 2006. Este anel estendese ó longo dun radio de 5000 km.NASA Planetary Photojournal PIA08328: Moon-Made Rings A fonte do po son as partículas arrincadas das lúas polos impactos de meteoritos, as cales forman un anel difuso ó redor das órbitas das dúas lúas.Cassini-Huygens press release NASA Finds Saturn's Moons May Be Creating New Rings , 11 de outubro do 2006

 Galería 

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Saturno
 Epimeteo

 Ligazóns externas 
 Janus Profile by NASA's Solar System Exploration 
 The Planetary Society: Janus 
 'Solar System Dynamics' by Murray and Dermott The standard text on the subject, describes the orbits in detail. 
 Quicktime illustration of co-orbital motion  from Murray and Dermott 
 Imaxe da Cassini de Xano e Epimeteo preto do intercambio orbital. 

Categoría:Lúas de Saturno