Lingua romaní

O romaní é a lingua propia do pobo xitano (rom). É unha lingua indoeuropea, orixinaria da zona noroeste da antiga India e o centro de Paquistán, enriquecida con palabras prestadas das linguas que se falaban nos países polos que os xitanos foron pasando. Calcúlase que ten máis de 1.000 anos de existencia e que se desenvolveu en diversos países de Europa e mais en Turquía. O romaní está clasificado como definitivamente en perigo polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

O 5 de novembro celébrase o Día Internacional da Lingua Romaní. Foi proclamado en 2015 pola UNESCO co obxectivo de fomentar a preservación do idioma e a cultura romanís e mellorar o benestar do pobo romaní.

 Protección en Europa 
A linguas romanís son linguas minorizadas polas linguas dominantes coas que conviven. Varios estados pertencentes ao Consello de Europa (organismo que agrupa a tódolos Estados de Europa agás Belarús por falta de garantías democráticas e Kosovo por ser recente a súa independencia e non estar recoñecido por todos) asinaron o tratado internacional Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias comprometéndose a protexer esta lingua.

Neste tratado cada Estado escolle as linguas a protexer e en que medida. Os que inclúen a protección ao romaní son:
Alemaña, Austria, Eslovaquia, Eslovenia, Finlandia, Montenegro, Países Baixos, Romanía,
Serbia e Suecia.

Polo contrario, queda sen protexer a lingua en comunidades romanís de: Albania, Bosnia e Hercegovina, Bulgaria, Croacia, Chequia, España, Estonia, Francia, Grecia, Hungría, Italia, Letonia, Lituania, Macedonia do Norte, Moldova, Noruega, Polonia, Portugal, Reino Unido, Rusia, Suíza, Turquía e Ucraína.

 Exemplos 
 Sastipe. Ola.
 Sar son. Que tal?
 Con son. Quen es?
 So keres. Que estás a facer?
 Pa chiv tuka. Grazas
 Ni eve tuka. Benvido!
 Katar aves. De onde es?
 Sar buchhos tuke?/So chero nav?. Como te chamas?
 May buchhov. Chámome...
 Va/ya. Si
 Na. Non
 Kai chi familia. Está a túa familia contigo?
 Kai zash. Onde vas?
 Chi pachave tut. Non te entendo
 Hacheres man?. Enténdesme?
 Hidee mansa. Ven comigo
 Ava kari/Hidee cutka. Ven aquí

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Wikipedia en romaní
 Caló
 Romaní dos Cárpatos

 Ligazóns externas 
 Historia do romaní
 Web Romaný


Categoría:Linguas indoarias
Categoría:Pobo xitano
Categoría:Linguas de Albania
Categoría:Linguas de Alemaña
Categoría:Linguas de Bosnia e Hercegovina
Categoría:Linguas de Bulgaria
Categoría:Linguas de Eslovaquia
Categoría:Linguas de Grecia
Categoría:Linguas de Hungría
Categoría:Linguas da India
Categoría:Linguas de Italia
Categoría:Linguas de Kosovo
Categoría:Linguas de Macedonia do Norte
Categoría:Linguas de Moldova
Categoría:Linguas de Polonia
Categoría:Linguas de Portugal
Categoría:Linguas de Romanía
Categoría:Linguas de Rusia
Categoría:Linguas de Serbia
Categoría:Linguas de Turquía
Categoría:Linguas de Ucraína