Montserrat Caballé

Montserrat Concepción Viviana Caballé Folch, nada en Barcelona o 12 de abril de 1933 e finada na mesma cidade o 6 de outubro de 2018, foi unha soprano lírica catalá. Foi recoñecida pola súa técnica vocal e considerada unha das máis admiradas cantantes de ópera do mundo.Diccionario Enciclopédico Ilustrado Durvan, 1996. Acadou moita sona pola súa técnica e as súas interpretacións dos grandes papeis de bel canto de Rossini, Bellini e Donizetti. O seu irmán Carles era o seu representante, e a súa sobriña Montse, a súa secretaria.

 Traxectoria 
 Comezos 
Montserrat Caballé naceu na rúa de Igualada do barrio de GràciaEnciclopedia Enciclonet.com ., filla de Carles Caballé e Anna Folch, procedentes de familias de clase media moi empobrecidas trala Guerra civil española.Alier, Roger. Montserrat Caballé. Pola súa orixe humilde, de moza traballou zurcindo medias. Graduouse en peritaxe mercantil e estudou doce anos no conservatorio do Liceu, onde fixo solfexo, piano e canto, e gañou a medalla de ouro de 1954. No conservatorio barcelonés foi discípula de Eugenia Kemeny (a quen atribúe o desenvolvemento da súa técnica respiratoria), Pere Vallribera, Napoleone Annovazzi e Conchita Badía.Diccionario Enciclopédico Salvat Universal, 1979. Pere Vallribera (quen máis tarde se converteu en director do Conservatorio) considerou que o interese e as cualidades da voz de Montserrat merecían fomentar a súa aprendizaxe cunha bolsa de estudos.Pullen, Robert e Jay-Taylor, Stephen. Montserrat Caballé. Casta diva.

miniatura|265px|Placa na casa natal
A causa do delicado estado de saúde do pai, toda a familia trasladouse un tempo á localidade ilerdense de La Floresta. Durante este período, Montserrat viuse obrigada a abandonar as clases para facerse cargo do seu irmán Carles. En 1945 volveron a Barcelona, onde viviron nun modesto piso no distrito de Les Corts. Malia as penurias, a finais de setembro de 1949 comezou os seus estudos preliminares de voz. Unha nova enfermidade do pai fixo que Montserrat, á marxe dos estudos, se puxese a traballar nunha fábrica durante o día e asistise ao Liceu á tardiña. Porén, tivo que deixar os estudos para facer máis horas e poder pagar unha intervención cirúrxica do pai.

Naquela época, froito dunha desesperación extrema, decidiron pedirlle axuda a Joan Antoni Bertrand, herdeiro dunha familia industrial téxtil, mecenas e un dos propietarios do Liceo. Bertrand organizou unha audición en que Montserrat, que xa tiña 17 anos, foi convidada a cantar ante media ducia de persoas, entre elas, el mesmo e a irmá deste, Mercé. Nesa audición tamén participaron Max Lorenz (famoso tenor wagneriano que cantaba no Liceu), Julius Katchen (recoñecido pianista estadounidense que actuaba no Palau de la Música de Barcelona) e Alícia de Larrocha, seleccionados por Bertrand entre o seu amplísimo círculo de amizades melómanas.

O patrocinio dos Bertrand permitiulle a Caballé volver estudar canto no Liceu a tempo de comezar o ano académico 1950-1951. Cun entusiasmo renovado, fixo grandes progresos en pouco tempo, e mesmo chegou a estudar dous cursos por ano. Entre as compañeiras destes anos de estudo estaba Mirna Lacambra, con quen fixo grande amizade.

Eugenia Kemmeny era unha soprano que abordara noutrora papeis wagnerianos. Refuxiada en Barcelona logo da segunda guerra mundial, adicábase á formación de novos cantantes e da técnica do canto no Conservatorio do Liceu con métodos que incluían mesmo a ximnasia. Conchita Badía, recoñecida intérprete de lieder (a quen Caballé sempre considerou a súa nai musical), deulle consellos profesionais de canto moi importantes para a moza. Napoleone Annovazzi, responsable musical do Liceu dende 1942 até 1953 e docente de harmonía, contrapunto e orquestración, orientouna no referente ao repertorio posterior.

Dous acontecementos artísticos foron importantes para o desenvolvemento futuro de Caballé. En 1952 Demmeny convidouna a un concerto de Kirsten Flagstad no Liceu. Por outra banda, en 1953 debutou Renata Tebaldi no Liceu. Tres anos despois, Montserrat puido escoitar a diva italiana en moitos dos seus papeis principais, incluídos os de Violetta, Tosca e Mimí. Tebaldi, coa cal coincidiu máis tarde, convertérase daquela nun ídolo do público do Gran Teatre del Liceu.

Con 21 anos afrontou o exame final de curso que estaba formado por Dove sono i bei mornenti (do acto de Le nozze di Figaro), Ah, non credea mirarti (do acto II de La sonnambula) e Und ob die Wolke (do acto I de Der Freischütz). Porén, os nervios acumulados fixeron que, mentres estaba a cantar a última peza, Montserrat sufrise un síncope e perdese o coñecemento. Malia ser certificado polo médico presente, un dos membros do xurado non quixo admitir tal xustificación e non se lle concedeu a medalla de ouro do Conservatorio. Este resultado solucionouse finalmente, logo dun primeiro intento en 1962 que Montserrat rexeitou , o 7 de xaneiro de 1987, no concerto do 25º aniversario do debut no Liceu da cantante.

A primeira actuación logo da súa titulación, tamén o seu debut operístico, foi co papel de Serpina na ópera de Giovanni Battista Pergolesi La serva padrona. Tivo lugar no Teatre Principal de València o 27 de xuño de 1955, coa daquela nomeada Companyia d'Òpera de Cambra de Barcelona, dirixida por Napoleone Annovazzi. Uns días máis tarde interpretou o mesmo papel no Teatre Fortuny de Reus e en Figueres. Poucos días despois, o 10 de xullo de 1955, tivo lugar o seu debut en Barcelona, concretamente na Sala Vila Arrufat de Can Bartomeu, en Pedralbes, seguramente recomendada por Conchita Badía.

 Italia, Suíza e Alemaña 
En Italia, tras moitas probas infrutuosas en Nápoles e Roma, coa axuda do barítono catalán Raimon Torres conseguiu un contrato no Maggio Musicale Fiorentino que finalmente non se levou a cabo. Máis tarde viaxou a Suíza con toda a familia. Entre 1956 e 1958 foi parte da compañía da Opera de Basilea, onde o director do Teatro Municipal (Stadttheater Basel), Hermann Wedekind, deulle a oportunidade de facer substitucións en pequenos papeis. Un ano despois, a cantante que interpretaba aquela tempada a Mimí en La Bohème de Puccini cancelou a actuación. A substituta oficial sufriu unha repentina indisposición e a segunda non se encontraba na cidade, polo que a substituíu a soprano catalá. O enorme éxito logrado permitiulle, dende aquela, interpretar papeis protagonistas.Encarta 2009 Biblioteca Premium DVD .

Recoñecida como unha das cantantes permanentes da Opera de Basilea, Montserrat Caballé podía aceptar contratos ocasionais con outros teatros. Así, foi convidada a cantar o papel de Marta en Tiefland de Eugen d'Albert na Ópera de Bielefeld. O 28 de febreiro de 1959 debutou na Ópera de Viena como Dona Elvira nunha función de Don Giovanni. A súa interpretación gustou tanto que foi recompensada coa posibilidade de interpretar Salomé de Richard Strauss o 10 de maio.

Traballou na Opera de Bremen entre 1959 e 1962, onde se especializou en papeis de bel canto.

 Retorno ó Liceu 
En 1962 retornou a Barcelona e comezou a actuar no LiceuLa Vanguardia, 4 de xaneiro de 1962 (castelán). con Arabella de Strauss.

Nunha función de Madame Butterfly no Festival de Ópera da Coruña coñeceu o tenor Bernabé Martí. Casaron no Mosteiro de Montserrat o 14 de agosto de 1964 e tiveron dous fillos, Bernabé (1966) e Montserrat Martí (1972), tamén soprano.

 Lanzamento mundial 
A súa grande estrea internacional foi en 1965, no Carnegie Hall, cando tivo que substituír de súpeto a Marilyn Horne na Lucrecia Borgia de Donizetti. A súa actuación valeulle máis de 20 minutos de ovación.Univ. Internacional Menéndez Pelayo  (castelán). Dende aquela, Caballé (alcumada A Superba) actuou nos grandes escenarios dos Estados Unidos, Francia, Alemaña, Bélxica, Suíza, Austria, Italia ou Dinamarca, entre moitos outros países.

En 1970 chamoulle a atención un debutante Josep Carreras. Caballé invitouno a cantar na produción Lucrezia Borgia, o primeiro grande éxito de Carreras.

 Despedida e regreso 
En 1992 despediuse por unha larga tempada dos escenarios. Os seus problemas de saúde aconsellábanlle reducir os seus compromisos e, durante case unha década, a súa voz prodigouse en esporádicos recitais e concertos. Recuperada de varias intervencións cirúrxicas, regresou ó escenario en xaneiro de 2002,BBC mundo.com, 5 de xaneiro de 2002 (castelán). no papel de Catarina de Aragón na ópera Henrique VIII, de Camille Saint-Saëns, en Barcelona.Enciclopedia Universal Micronet 2006 (castelán).

Falaba, entre outras linguas, inglés, alemán, italiano e francés. Foi Embaixadora de Boa Vontade da UNESCO dende 1994.Portal da UNESCO  (en castelán, inglés e francés). En 2006 actuou fronte o papa Bieito XVI no V Encontro Mundial das Familias, celebrado en Valencia. Interpretou o Padre Nuestro composto por José María Cano.www.CasaReal.es, noticias .
miniatura|265px|Conservatorio Montserrat Caballé de Arganda

 Popularidade fóra da ópera 
Fíxose moi popular fóra do mundo da ópera na música lixeira. Algunhas gravacións destacadas son:
 O disco Barcelona (1988) co cantante de Queen, Freddie Mercury, co gallo da celebración dos Xogos Olímpicos de 1992
 O tema Hijo de la Luna (1991) de MecanoEl Pais do 17 de decembro de 1971 .
 Unha colaboración con Vangelis en 1997.

 Recoñecementos 
O conservatorio de Arganda del Rey leva o seu nome, así como rúas de varias cidades, como Dos Hermanas, Málaga, Roquetas de Mar, Alcalá de Guadaíra, Xetafe, Tarragona ou Torrevieja. Editáronse selos postais coa súa imaxe ou nome en Andorra, Malí e Saint Kitts e Nevis (2001).

 Repertorio (selección) 


 Eugen d'Albert:
 Tiefland (Marta)
 Leonardo Balada:
 Cristóbal Colón (Isabel la Católica)
 Vincenzo Bellini:
 La straniera (Alaide)
 Il pirata (Imogene)
 Norma (Norma e Adalgisa)
 I puritani (Elvira)
 Arrigo Boito:
 Mefistofele (Margherita e Elena)
 Aleksandr Borodín:
 O Príncipe Igor (Yaroslavna)
 Francesco Cilea:
 Adriana Lecouvreur (Adriana)
 Luigi Cherubini:
 Medea (Medea)
 Démophoon (Dirce)
 Antonín Dvořák:
 Armida (Armida)
 Gaetano Donizetti:
 Le convenienze ed inconvenienze teatrali (Corilla)
 Anna Bolena (Anna)
 Sancia di Castiglia (Sancia)
 Parisina d'Este (Parisina)
 Lucrezia Borgia (Lucrezia)
 Gemma di Vergy (Gemma)
 Maria Stuarda (Maria)
 Lucia di Lammermoor (Lucia)
 Roberto Devereux (Elisabetta)
 Caterina Cornaro (Caterina)
 La Fille du régiment (Duchessa) 
 Manuel de Falla:
 L'Atlàntida (Raíña Isabel)
 La vida breve (Salud)
 Umberto Giordano:
 Andrea Chénier (Maddalena)
 Christoph Gluck:
 Ifixenia en Táuride (Ifixenia)
 Armide (Armida)
 Charles Gounod:
 Faust (Marguerite)
 Georg Friedrich Haendel:
 Giulio Cesare (Cleopatra) Ruggero Leoncavallo:
 Pagliacci (Nedda)
 Pietro Mascagni:
 Cavalleria rusticana (Santuzza)
 Jules Massenet:
 Manon (Manon)
 Cleopatre (Cleopatra)
 Hérodiade (Hérodiade)
 Giacomo Meyerbeer:
 L'Africaine (Selika)
 Wolfgang Amadeus Mozart:
 Le nozze di Figaro (Condesa)
 Così fan tutte (Fiordiligi)
 Don Giovanni (Donna Anna, Donna Elvira)
 A frauta máxica (Prima dama)
 Idomeneo, re di Creta (Electra)
 Giovanni Pacini:
 Safo (Safo)
 Giovanni Battista Pergolesi:
 La serva padrona (Serpina)
 Amilcare Ponchielli:
 La Gioconda (Gioconda)
 Giacomo Puccini:
 La Bohème (Mimì e Musetta)
 Tosca (Tosca)Caballé interpretando Tosca en 1970, RNE.
 Turandot (Liù e Turandot)
 Madama Butterfly (Cio-Cio-San)
 Le Villi (Anna)
 Manon Lescaut (Manon Lescaut)
 Henry Purcell:
 Dido and Aeneas (Aeneas)
 Ottorino Respighi:
 La fiamma (Silvana)
 Gioachino Rossini:
 Il turco in Italia (Fiorilla)
 Elisabetta, Regina d'Inghilterra (Elisabetta)
 Ermione (Ermione)
 La donna del lago (Elena)
 Semiramide (Semiramide)
 Il viaggio a Reims (Madama Cortese)
 Guglielmo Tell (Matilde)
 O barbeiro de Sevilla (Rosina)
 Camille Saint-Saëns:
 Henri VIII (Caterina d'Aragona) Antonio Salieri:
 Les Danaïdes (Ipermestra)
 Gaspare Spontini:
 Agnese di Hoenstaufen (Agnese)
 La Vestale (Giulia)
 Richard Strauss:
 Salomé (Salomé)
 Ariadne auf Naxos (Ariadne)
 Arabella (Arabella)
 O cabaleiro da rosa (Mariscala)
 Elektra (Crisótemis)
 Piotr Ilich Tchaikovski:
 Evgenii Onegin (Tatiana)
 Giuseppe Verdi:
 Ernani (Elvira)
 Giovanna d'Arco (Giovanna)
 Il corsaro (Gulnara)
 Luisa Miller (Luisa)
 La traviata (Violetta)
 Il trovatore (Leonora)
 I vespri siciliani (Elena)
 Aroldo (Lina)
 Un ballo in maschera (Amelia)
 La forza del destino (Leonora)
 Don Carlos (Elisabetta)
 Aida (Aida)
 Otello (Desdemona)
 Simon Bocanegra (Maria Grimaldi)
 I masnadieri (Amalia)
 Richard Wagner:
 Tannhäuser (Elizabeth e Venus )
 Tristan und Isolde (Isolde)
 Parsifal (Kundry e Muchacha flor)
 A valquiria (Sieglinde)

 Discografía 

 Premios (selección) 

dereita|185px|miniatura|Orde das Artes e das Letras
 1954 Medalla do Gran Teatre del Liceu
 1966 Orde de Isabel a CatólicaABC do 15 de xaneiro de 1966 .La Vanguardia, 15 de xaneiro de 1966 (castelán).
 1968 Mellor cantante do mundo en Nova York
 1968 Chave de Ouro de Barcelona
 1970 Premio da Academia do Disco Lírico de París
 1971 Premio Nacional de Teatro en España
 1972 Medalla de Ouro do Teatro
 1972 Medalla de Ouro, Asociación de Concertos de ReusLa Vanguardia, 14 de novembro de 1972 (castelán).
 1973 Medalla de Ouro ao Mérito nas Belas Artes
 1982 Medalla de Ouro da Generalitat de CataluñaDOGC n.º 224, 19 de maio de 1982 .
 1986 Orde das Artes e das Letras de Francia
 1988 Premio Nacional de MúsicaMCU, Premio Nacional de Música .
 1988 Medalla de Ouro de Madrid
 1991 Premio Príncipe de Asturias das Artes (colectivo) 1997 Orde da Amizade de RusiaABC, 4 de setembro de 1997 .
 1998 Premio Bambi de televisión e medios audiovisuais
 1999 Doutora Honoris Causa da Universidade Politécnica de Valencia.UPV, Doutora Honoris Causa (castelán e catalán).
 1999 Premio Ondas ó labor máis notorio na música clásicaPremios Ondas do ano 1999  .
 2000 Doutora Honoris Causa pola Universidade Mendeleiev de Tecnoloxía QuímicaMUCTR, Doutora Honoris Causa  (inglés e ruso).
 2003 Cruz de Comendador da Orde do Mérito de AlemañaLetralia n.º 101, outubro de 2003 .
 2003 Premi Nacional de Música da Generalitat de Cataluña<ref>[http://www20.gencat.cat/portal/site/CulturaDepartament/menuitem.2a3ce6adbf8f11b61123bf10b0c0e1a0/?vgnextoid=37d8df425a8b2110VgnVCM1000008d0c1e0aRCRD&vgnextchannel=37d8df425a8b2110VgnVCM1000008d0c1e0aRCRD&vgnextfmt=default Páxina da Generalitat de Cataluña .]</ref>
 2005 Cabaleiro da Lexión de Honra de FranciaMinisterio de Cultura da Francia .
 2005 Premio Victoria de Honor do MIDEMTerra noticias, 27 de xaneiro de 2005 .
 2006 Orde da Princesa Olga da UcraínaMinisterio de Asuntos Exteriores (castelán, ucraíno).
 2006 Premio Lírico Teatro Campoamor de Oviedo
 2007 Grammy Latino Best Classical Album[
 2007 Título de Kammersänger'' outorgado por Austria20minutos, 26 de abril de 2007 .
 2008 Doutora Honoris Causa pola Universidade Internacional Menéndez PelayoUniversia, red de universidades  .

 Notas 
miniatura|dereita|265px|A cruel Turandot (Caballé) e o príncipe Calaf (Pedro Lavirgen), Liceu, 1980.

 Véxase tamén 

 Bibliografía 





 Outros artigos 
 José Carreras

 Ligazóns externas 
 Montserrat-Caballe.de, páxina oficial (inglés e alemán).
 www.MontserratCaballe.net .
 Divas - The Site, singing divas .
 Concurso Internacional de Canto Montserrat Caballé  (castelán).
 El País, a fondo, Montserrat Caballé .
 Caballé, mas allá de la música, documental, IMDb .

Categoría:Sopranos de España
Categoría:Premios Princesa de Asturias das Artes
Categoría:Artigos destacados
Categoría:Nados en Barcelona
Categoría:Nados en 1933
Categoría:Medalla de Ouro ao Mérito nas Belas Artes
Categoría:Doutores honoris causa pola Universidade de Barcelona
Categoría:Medalla de Ouro da Generalitat de Catalunya
Categoría:Finados en 2018