Poliplacóforos

A dos poliplacóforos (Polyplacophora) é unha clase de moluscos de simetría bilateral caracterizados por teren o corpo aplanado dorsoventralmente, de forma oval e duns 3 cm de lonxitude (aínda que se observou un de 30 cm no noroeste do Pacífico), cun ancho pé reptador estendido por toda a cara ventral. A cara dorsal está cuberta por unha cuncha composta de oito placas calcarias móbiles. A cabeza, que non se distingue do resto do corpo, e o tronco están cubertos polo manto, que segrega as placas.D'Ancona, Humberto (1972), pp. 734-735.Grassé, P.-P. et al. (1976), p. 384.

Estas placas están imbricadas tanto na fronte como nos bordos do lombo, e polo tanto, artéllanse ben unhas coas outras. Deste xeito as placas proporcionan unha boa protección para impactos dende enriba e ao mesmo tempo permiten flexionar o manto cara a arriba cando é mester para a locomoción sobre superficies irregulares, e tamén poden enrolarse nunha bóla.

Coñécense popularmente polo nome de quitóns,quitón2 no dicionario da RAG. xeneralizando o nome dun dos xéneros máis coñecidos, Chiton.

Na actualidade coñécense entre 900 e 1000 especies vivas pertencentes a este grupo.

Hai bos rexitros fósiles que datan de hai 400 millóns de anos, no Devoniano.Serb, J. M. & Eernisse, D. J. (2008): "Charting Evolution's Trajectory: Using Molluscan Eye Diversity to Understand Parallel and Convergent Evolution". Evolution Education and Outreach 1 (4): 439–447. Porén, antes disto, algúns organismos foron interpretados como un grupo-nai dos poliplacóforos, polo que o seu rexistro estenderíase até o ordovícico.<ref>Sigwart, J. D. & Sutton,  M. D. (2007): "Deep molluscan phylogeny: synthesis of palaeontological and neontological data". Proceedings of the Royal Society B: Biological sciences 274 (1624): 2413–2419.</ref>

 Características xerais 
miniatura|250px|Elementos da cuncha articulada dun quitón.
miniatura|250px|Cara ventral do quitón Cryptochiton stelleri, mostrando o pé no centro, rodeado das branquias e do manto (coa boca visíbel á esquerda da imaxe).

As características máis destacadas deste grupos son:Grassé, P.-P. et al. (1976), pp. 384-390.
 A cara dorsal está cuberta por unha cuncha composta de oito placas calcarias móbiles.
 Entre o pé e o palio hai unha cavidade paleal en forma de suco, e é nela onde se atopan as branquias.
 Son dioicos (con sexos separados) xeralmente unha soa gónada, ovario ou testículo.
 Posúen rádula.
 Forman unha larva trocófora.
 Conservan o metamerismo que xa apareceu nos monoplacóforos.
 A excreción prodúcese por metanefridios.

 Bioloxía 
 Hábitat, distribución e modo de vida 
Todos os quitóns son mariños, sobre todo litorais, incluída a zona intermareal. Existen en todos os mares e a todas profundidades.

Viven sobre as rochas, ás que se fixan solidamente mediante a sola pedia, moi desenvolvida. A súa ecoloxía é semelante á das lapas; na súa maioría son herbívoros, alimentándose de algas.D'Ancona, Humberto (1972), p. 736.

Porén, tamén se coñecen especies de augas profundas, sobre todo nas latitudes máis frías.

Son animais pouco conspicuos, crípticos polas súas cores e a súa actitude, que é a de permaneceren moito tempo inmóbiles, encaixados nun recuncho propio da rocha, ao que volven regularmente e ao que terminan incluso axustando a súa anatomía. Son gregarios e de hábitos nocturnos, cunha taxa fotonegativa marcada, así que buscan o lado inferior das rochas.

 Nutrición 
A boca conduce a unha cavidade na que desembocan as glándulas salivares. O fondo da cavidade prolóngase cara a atrás e por riba do esófago e ten un longo saco cego segregado pola rádula, que está formada por numerosas liñas compostas por dezasete "dentes". O esófago presenta dúas glándulas do azucre, do tipo das salivares, que segregan unha subatancia verdosa que desdobra o amidón en glicosa. O estómago é unha bolsa arredondada onde desemboca a glándula dixestiva. A continuación encóntrase o intestino, moi longo e tapizado por un epitelio ciliado; o seu gran desenvolvemento está ligado ao réxime herbívoro destes animais. Finalmente, a continuación encóntrase o recto, que desemboca no ano, situado no plano medio, entre o pé e o manto.Grassé, P.-P. et al. (1976), pp. 386-387.

 Circulación do sangue 
O corazón está composto por un ventrículo e dúas aurículas. O sangue oxixenado é transportado desde as branquias por varios troncos que desembocan na aurícula, que comunica co ventrículo a través de catro orificios. Do ventrículo sae a aorta, que na parte anterior do animal termina nun seo cefálicodo que sae o sangue cara a outros seos.Grassé, P.-P. et al. (1976), pp. 388-389.

 Respiración 
O aparato respiratorio está formado por de 14 a 75 pares de branquias (segundo as especies) que están situadas na cavidade paleal, a ambos os lados do pé. Son mnoi parecidas a
ás dos gasterópodos acuáticos. Están dispostas sobre un eixe no que se insiren, a pares, laminiñas de peredes moi finas polas que entran, por un lado, un vaso sanguíneo aferente e, polo outro, sae o vaso eferente. As laminiñas posúen cilios na súa parte media e nunha parte do seu bordo externo; os movementos dos cilios provocan correntes dirixidas de diante a atrás que renovan a auga da cavidade paleal e arrastran a urina e as feces sólidas cara ao exterior.Grassé, P.-P. et al. (1976), pp. 389-390. 

 Excreción 
O aparato excretor está represnetado polos nefridios, que están compostpos por un longo tubo provisto de numerosos cegos glandulares.Grassé, P.-P. et al. (1976), p. 389.

 Sistema nervioso e órganos dos sentidos 
O sistema nervioso é parecido ao dos aplacóforos. Está formado por ganglios cerebroides de gran tamaño e forma de ferradura, dos que parten catro cordóns, dous pedios e dous pleuroviscerais, con mútiplas comisuras. Ademais presentan ganglios bucais e dous ganglios subdurais. Os principais órganos sensoriais son:
 as estetas, situadas en posición intrategumentaria, que acaban nuns inchamentos en forma de maza (macrostetas) que levan á súa vez microstetas; as megastetas están innervadas por un fino eixe dun nervio, cuxas terminaciós acaban en células sensoriais fusiformes; as microstetas non parecen posuír máis que unha célula sensorial. A función de ambas as estetas é descoñecida,
 os ollos das placas, que son magalostetas cunha córnea, un cristalino e unha cúpula ocular rodeada de pigmento; pódense distinguir dous tipos diferentes, segundo que o pigmento sexa interno ou externo, e 
 os osfradios, órganos sensoriais olfactivos conectados co órgano da respiración, e que se encargan de percibiren os olores. Son estreitas áreas de células sensoriais altas, saíntes, ciliadas, que están situadas entre o ano e as dúas ou tres últimas branquias.Grassé, P.-P. et al. (1976), pp. 387-388.

 Reprodución e desenvolvemento 
miniatura|Desdenvolvemento dun poliplacóforo.De esquerda a dereita: estadio de larva trocófora, larva en metamorfose, poliplacóforp xuvenil.

Os pooliplacóforos son dioicos, aínda que os órganos xenitais sobn moi parecidos entre si. A gónada é unha longa masa impar da que poarten lateralmente dous gonodutos simétricos que se abren ao extrerior entre dúas branquias. Nas femias estes tubos presentan un ensanchamento cuxa parede é glandular. Os óvulos están rodeados por células foliculares. Os ovos poiden desenvolverse dentro do canal branquial. A segmentación é total, e a gastrulación realízase por invaxinación. A gástrula dá lugas a unha larva trocófora, provista dun pincel apical de cilios moi longos. A coroa ciliada preoral ou protótroca está formada por dúas fleiras de grandes células que foman unha especie de cornixa. Moi precozmente, e en posición dorsal, a trocófora presemnta unha división, mentres que ventralmente ínchase debido a unha estreita bolsa que anuncia o pé. Máis tarde, a rexión dorsal presenta o esbozo das oito placas calcarias. O pé muscuilízase e forma a sola sobre a que reptará o animal. Neste estadio, a larva abandona a vida peláxica, desprazándose ao fondo.

 Taxonomía 
 Descrición 
A clase foi descrita en 1821 polo naturalista inglés John Edward Gray, no seu traballo "A natural arrangement of Mollusca, according to their internal structure". London Medical Repository 15: 229–239.

Porén, algúns autores atribúenlle a desdecrición ao naturalista e zoólogo francés Henri Marie Ducrotay de Blainville, en 1816, na súa obra Prodrome d'une nouvelle distribution systématique du règne animal.Polyplacophora Blainvillle, 1816 no ITIS.

 Etimoloxía 
O termo Polyplachophora está construído polos elementos do latín científico poly-, calco do grego antigo πολυ- poly-, de πολύς polýs, 'moito'; placho-, tirado do grego antigo πλάξ pláx, 'lámina', 'placa', e -phora, forma plural de -phoro, derivada do grego antigo φορός phorós, 'o que leva'. Literalmente: 'os que teñen moitas placas'.Polyplacophora no Webster's English dictionary.

 Clasificación 

A clasificación dos poliplacóforos esta suxeita a discusión. As que actualmente son máis aceptadas son a do ITIS e a do WoRMS:

§ Segundo o ITIS:
miniatura|Acanthochitona fascicularisAcanthochitonidae.
miniatura|Chaetopleura papilioChaetopleuridae.
miniatura|Chiton glaucusChitonidae.
 Clase Polyplacophora 
 Subclase Neoloricata Bergenhayn, 1955
 Orde Chitonida Thiele, 1909
 Suborde Acanthochitonina Bergenhayn, 1930 	
 Familia Acanthochitonidae Pilsbry, 1893	 
 Familia Cryptoplacidae H. Adams & A. Adams, 1858
 Suborde Choriplacina Starobogatov & Sirenko, 1975 	
 Familia Choriplacidae Ashby, 1928  
 Suborde Ischnochitonina Bergenhayn, 1930</small> 
 Familia Chitonidae Rafinesque, 1815	 
 Familia Ischnochitonidae Dall, 1889 	 
 Familia Mopaliidae Dall, 1889 	 
 Familia Schizochitonidae Dall, 1889  
 Orde Lepidopleurida Thiele, 1910     
 Suborde Lepidopleurina Thiele, 1910
 Familia Hanleyidae Bergenhayn, 1955 
 Familia Leptochitonidae Dall, 1889§ Segundo o WoRMS:

 Clase Polyplacophora 
 Subclase Neoloricata Bergenhayn, 1955
 Orde Chitonida Thiele, 1909
 Suborde Acanthochitonina Bergenhayn, 1930 
 Superfamilia Cryptoplacoidea H. Adams & A. Adams, 1858
 Familia Acanthochitonidae Pilsbry, 1893
 Familia Cryptoplacidae H. Adams & A. Adams, 1858
 Familia Hemiarthridae Sirenko, 1997
 Familia Makarenkoplacidae Sirenko & Dell'Angelo, 2015 †
 Superfamilia Mopalioidea Dall, 1889
 Familia Choriplacidae Ashby, 1928
 Familia Lepidochitonidae Iredale, 1914
 Familia Mopaliidae Dall, 1889
 Familia Schizoplacidae Bergenhayn, 1955
 Suborde Chitonina Thiele, 1909
 Superfamilia Chitonoidea Rafinesque, 1815
 Familia Callistoplacidae Pilsbry, 1893
 Familia Callochitonidae Plate, 1901
 Familia Chaetopleuridae Plate, 1899
 Familia Chitonidae Rafinesque, 1815
 Familia Ischnochitonidae Dall, 1889
 Familia Loricidae Iredale & Hull, 1923
 Superfamilia Schizochitonoidea Dall, 1889
 Familia Schizochitonidae Dall, 1889

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Brusca, R. C. & Brusca, G. J. (2005): Invertebrados, 2ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana de España. ISBN 0-87893-097-3.
 D'Ancona, Humberto (1972): "Poliplacóforos" en Tratado de zoología. Tomo II. Zoología especial. Barcelona: Editorial Labor, S. A., pp. 734–736.
 Grassé, P.-P., E. A. Poisson e O. Tuzet (1976): "Poliplacóforos o quitones", pp. 384–391, en Invertebrados. (En Grassé, P.-P., Zoología, vol. 1). Barcelona: Toray-Masson. ISBN 84-311-0200-4.
 Hickman, C. P., W. C. Ober e C. W. Garrison (2006): Principios integrales de zoología, 13ª ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana. ISBN 84-481-4528-3.
 Meglitsch, P. A. (1986): Zoología de invertebrados, 2ª ed. Madrid: Ed. Pirámide. ISBN 84-368-0316-7.
 Okusu, A.; Schwabe, E.; Eernisse, D. J. & Giribet, G. (2003): "Towards a phylogeny of chitons (Mollusca, Polyplacophora) based on combined analysis of five molecular loci". Organisms Diversity & Evolution 3' (4): 281-302. Resumo.
 Remane, A., Storch, V. e Welsch, U. (1980): "Polyplacophora (Poliplacóforos, Quitones)", en Zoología sistemática. Clasificación del reino animal. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-282-0608-2, pp. 131–133.
 VV. AA. (1968): "Poliplacóforos" en: Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 4. Animales invertebrados''. Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones, pp. 252–254.
 Ligazóns externas 
 Polyplacophora na ADW. Con informacións, imaxes e bibliografía 
 Polyplacophora no Tree of Life.

Categoría:Poliplacóforos