Gasterópodos

A dos gasterópodosgasterópodos no diconario da RAG. (Gasteropoda), ou gastrópodos (Gastropoda), é unha clase de animais pertencentes ao filo dos moluscos, de vida acuática ou terrestre, que xurdiron a principios do cámbrico e que hoxe están estendidos por todos os continentes e océanos ocupando tamén charcas, correntes de auga doce e lugares onde hai unha cantidade suficiente de humidade.

Este grupo contén un moi extenso número de especies descritas, ocupando o segundo lugar neste aspecto tras os insectos. Hai 611 familias de gasterópodos, das que 202 están extintas e só aparecen no rexistro fósil.Bouchet, P. & Rocroi, J.-P., eds. (2005): "Classification and nomenclator of gastropod families". Malacologia: International Journal of Malacology, 47(1-2). ConchBooks: Hackenheim. ISBN 3-925919-72-4.

A clase dos Gastropoda (anteriormente coñecida como univalvos, e ás veces denominada Gasteropoda) constitúe unha parte moi importante do filo dos moluscos, e é a clase máis diversificada deste filo, con de 60 000 a 80 000 especies. A clase comprende cerca dunhas 15 000 especies fósiles e ao redor de 40 000 vivas,Hickman, C. P., Roberts, L. e Larson, A. (2001): Integrated Principles of Zoology, 11ª edición. Nova York: McGraw-Hill, páx. 333. das cales as máis coñecidas son os caracois, os cornos, as bucinas, as lapas, as lesmas, as patelas, as borrachas, os caramuxos e as peneiras.

O tamaño dos membros deste grupo é moi variable, xa que vai dende formas microscópicas ata especies de gran tamaño como Pleuroploca gigantea duns 60 cm de longo, ou algúns dos individuos do xénero Aplysia que poden chegar a acadar 1 m de lonxitude. A meirande parte dos gasterópodos miden entre 1 e 8 cm de lonxitude, e existen fósiles que acadan os 2 m.

Presentan cefalización cunha verdadeira cabeza, un pé musculoso ventral e unha cuncha dorsal, polo miúdo polícroma que pode reducirse ou até perderse nos gasterópodos máis evolucionados.

 Características xerais 
miniatura|380px|Anatomía dun molusco (caracol). 1-cuncha, 2-figado, 3-pulmón, 4-ano, 5-poro respiratorio, 6-ollo, 7-tentáculo, 8-ganglios cerebrais, 9-conduto salivar, 10-boca, 11-, 12-glándula salivar, 13-poro xenital, 14-pene, 15-vaxina, 16-glándula mucosa, 17-oviduto, 18-saco de dardos, 19-pé, 20-estómago, 21-ril, 22-manto, 23-corazón e 24-vasos deferentes.
Unha característica típica dos gasterópodos é a organización asimétrica do corpo xa que, aínda que presentan simetría bilateral, na fase de larva velixer sofren unha torsión e a súa masa visceral convértese en asimétrica. 
Polo tanto, en xeral, o corpo dos gasterópodos aparece asimétrico, coa cabeza diferenciada. Dorsalmente á boca existen de ordinario un ou máis pares de tentáculos cefálicos e, en posición lateral á boca, pode haber palpos labiais. O pé, musculoso e situado ventralmente, presenta morfoloxías diferentes segundo os grupos: alongado, aplanado ou moi reducido. Entre as pregaduras marxinais do manto e o pé persiste un suco (suco paleopedio), que é máis ou menos profundo en correspondencia cos órganos respiratorios, o orificio anal e os orificios nefridiais. A cavidade paleal (ausente nos nudibranquios) comunica máis ou menos amplamente co exterior. Nalgúns prosobranquios o bordo da cavidade paleal que contén as branquias prolóngase e forma unha lámina enrolada, a xeito de cornete, que se denomina sifón.VV. AA. (1968): "Gasterópodos" en: Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 4., p. 257.  

 A cuncha 

Dun xeito xeral a estrutura da cuncha pódese dividir en 3 capas:
 Periostraco: que é a capa externa e protectora que envolve a cuncha composta por conquiolina e é segregada polo pregue do bordo do manto. 
 Ostraco: capa constituída basicamente por dúas capas de cristais prismáticos de carbonato cálcico. A capa máis externa está formada por cristais hexagonais dispostos a modo de columnas sobre unha capa máis interna formada por placas alongadas e dispostas alternativamente para acadar a máxima firmeza.
 Hipostraco: e unha capa formada por múltiples láminas horizontais formadas por aragonita e tamén por calcita segregadas polo manto.

A cuncha dos gasterópodos cando existe é sempre univalva, a diferenza do que acontece con outros grupos como os bivalvos que presentan dúas.

miniatura|125px|Cuncha de Zonitoides nitidus, con torsión dextroxira.
Arriba: visión dorsal, posición espiral
Centro: visión ventral
Abaixo: visión basal, posición umbilical.

Os primeiros gasterópodos que xurdiron no noso planeta tiñan a cuncha cónica, como se fose un sombreiro chinés. Estes seres pertencían a orde dos Cinostracos e só temos fósiles deles. A medida que a punta da cuncha foi crecendo esta foi enrolándose, posiblemente para poder manter o equilibrio e formaron os individuos da orde dos Cocleostracos. Estes gasterópodos tiñan simetría bilateral xa que aínda non sufriron a torsión. En conxunto estes dous grupos pertencen ao grupo dos Protogasterópodos e sobreviviron até o pérmico.
Nos que seguiron a estes gasterópodos primitivos a cuncha formará un típico cono enrolado arredor dun eixe central en forma de espiral. As maioría das cunchas adoitan estar enroladas cara á dereita e por iso levan o nome de dextroxiras, só algunhas poucas están enroladas cara á esquerda outorgándoselle o nome de levoxiras.
esquerda|miniatura|Larva trocófora de Haliotis asinina con anterioridade á torsión.

A cuncha forma un longo tubo enrolado que ten un eixe central chamado columela. A apertura da cuncha está delimitada por dous labios : o externo e o interno que polo miúdo están decorados con dentes e nalgúns casos coa apertura dunha canle sifonal que intervén na entrada e saída de auga ao interior da cavidade paleal. ´É frecuente que estes animais teñan unha estrutura a modo de tapadeira chamada opérculo que serve para protexelos no interior da cuncha no caso, por exemplo, de que exista a ameaza dun depredador.

O extremo da parte posterior da cuncha leva o nome de protocuncha que resulta ser a cuncha embrionaria a partir da cal se formou o resto do individuo. A miúdo ten unha forma e un ornamento diferente á cuncha dos adultos.

Exteriormente as voltas da espiral (que levan o nome de espiras) están unidas por unha xuntura chamada sutura. Ás veces as paredes do tubo non se tocan e deixan no interior unha canle oca que pode verse na base da cuncha e que leva o nome de embigo ou umbo.
As cunhas que teñen as espiras no mesmo plano chámanse planospirais e son características dos gasterópodos espiralizados máis primitivos, pero isto causaba algúns problemas xa que a última volta acadaba un gran tamaño. Logo xurdiron as conispirais nas que cada espira da cuncha está algo por debaixo da precedente acadando así unha estrutura máis compacta e un menor tamaño pero xeraba unha repartición desigual do peso da cuncha. Para solucionar isto balanceouse a cuncha, inclinándoa cara ao lado oposto e cara a atrásLos gasterópodos; caractarísticas generales  en Asturnatura.com

 Torsión 
miniatura|Protocuncha de Haliotis asinina cando a torsión xa é completa.
A característica máis representativa dos gasterópodos e que ademais serve para diferencialos dos outros grupos de moluscos é a de que a masa visceral xirou 180º dentro da cuncha. Esta torsión prodúcese no estado de larva velixer e produce un drástico cambio na disposición das estruturas no interior do corpo. Así, antes da torsión, a cavidade paleal que contén as branquias e o ano, é posterior, pero logo da torsión pasa a ser anterior. Os nervios das vísceras e os ganglios que tiñan unha forma de asa sinxela despois do xiro pasan a ter unha forma de oito producíndose, polo tanto, un cruzamento dos mesmos.

A razóns polas que se produce a torsión son complexas e aínda non existe unha explicación totalmente satisfactoria, pero probablemente este xiro supón unha vantaxe para estes animais xa que así poden retraer o velo dentro da cuncha e deixarse caer ao fondo se é perseguido por algún depredador.

Por outra banda, a torsión, tamén supón desvantaxes como o feito de que o ano é levado xusto enriba da cabeza, co que o animal corre o risco de contaminar os órganos respiratorios e algúns dos órganos dos sentidos que hai nela.

O xiro adoita acontecer en dúas fases: 90 º e 180 º. O xiro completo pode durar uns poucos minutos o máis tempo. Nalgunhas especies como a peneira (Haliotis sp.) a torsión faise en dous tempos: a primeira parte do xiro acostuma durar tan só uns minutos e vai até os 90 º, e logo acontece un segundo xiro moito máis lento ata os 180º Meglitsch, P. A. (1986): Zoología de invertebrados, 2ª edición. Madrid: Ed. Pirámide, Madrid, pp. 327-331. ISBN 84-368-0316-7.

 Anatomía interna 
miniatura|esquerda|Debuxo do aparato dixestivo do carnívoro Schizoglossa novoseelandica.
1-2 – Masa bucal,
1 - Boca,
2 - Farinxe,
3 – Músculos retractores da farinxe
4 – Glándulas salivares,
5 – Conduto salivar,
6 – Esófago e estómago,
7 - Inpestino,
8 – Condutos hepáticos.

 Aparato dixestivo 

O aparato dixestivo dos gasterópodos foi, ao longo da súa evolución, adaptándose a diversos tipos de dietas nos diferentes grupos, así temos que existen individuos carnívoros, herbívoros, preeiros, depredadores, filtradores, e incluso parasitos.
miniatura|dereita|200px|Diagrama no que se amosa a rádula en vista transvesal da cavidade bucal dun gasterópodo 
As partes principais dos sistema dixestivo dos gasterópodos son as seguintes:
 A masa bucal (incluíndo a boca, farinxe, e os músculos retractores da farinxe) e as glándulas salivares, cos condutos salivares. 
 O esófago. 
 O estómago, tamén coñecido como bolsa gástrica. 
 A Glándula dixestiva, tamén coñecido como o hepatopáncreas. 
 Intestino.
 Recto e o ano.

As dúas características máis distintivas do aparello dixestivo destes animais son: a rádula e o papel que desenvolve en cada tipo de alimentación específica, e a torsión que se produciu no animal que fai que o ano se atope xusto enriba da cabeza. As adaptacións son moi variadas e son dende arpóns, branquias para a filtración, redes de mucus para atrapar presas, ou estruturas para a perforación ou altamente modificadas para o parasitismoBarnes Robert D. (1982): Invertebrate Zoology Philadelphia, USA:  Ed. Holt-Saunders International, pp. 348–364. ISBN 0-03-056747-5.

A parte anterior do tubo dixestivo pode modificarse nunha probóscide extensible que contén a rádula. A rádula é unha cinta dentada de quitina que serve para raspar ou cortar os alimentos e así facilitar a súa entrada no esófago.

dereita|miniatura|200px|Estrutura xeral dos ganglios dun gasterópodo. Na maioría das especies, o cerebro fúndese nun só órgano, de seis lóbulos. 

 Sistema nervioso 
O sistema nervioso está ben desenvolvido. Conta cun anel periesofáxico no que hai 3 pares de ganglios conectados por cordóns nerviosos principais e con pequenos nervios periféricos ramificados. Os ganglios da área cerebral son os seguintes:
 Ganglios cerebrais (2): situados na rexión dorsal, en ocasión deles saen 2 ganglios bucais.
 Ganglios pleurais (2): situados lateralmente.
 Ganglios pedais (2): situados na rexión ventral.
Dos ganglios pleurais e cara a rexión posterior saen 2 cordóns nerviosos nos que se pode detectar a pegada deixada pola torsión que sufriu o animal, xa que pódense atopar cruzados. Sobre eles encontramos outros dous tipos de ganglios:
 Ganglios parietais (2)
 Ganglios viscerais(2)
dereita|miniatura|200px|Rinóforos de Aplysia californica.

 Órganos dos sentidos 

Os gasterópodos carecen do sentido da audición e os seus órganos dos sentidos son moi variados. Entre eles podemos distinguir os seguintes:
 Rinóforos: son ós órganos sensoriais máis importantes nos gasterópodos e se atopan na punta dos 4 tentáculos. Son órganos olfactivos que serven para detectar determinadas substancias químicas no ambiente que rodea ao animal.
 Osfradios: 
Son órganos quimiosensoriais situados na base do sifón dentro da cavidade palial. Adoitan servir para detectar posibles presas. Nalgúns casos a súa función pode ser mecanorreceptora ou é descoñecida.. 
 Tentáculos: 
Situados normalmente na rexión cefálica, tamén poden adoptar outras localizacións, usualmente cerca do pé. O igual que os anteriores tamén poden ter funcións tanto mecanorreceptoras como quimiorreceptoras. 
 Ollos: 
Hai unha morfoloxía moi variada. Nos gasterópodos terrestres pulmonados hai manchas oculares na punta ou na base dos tentáculos. Estes varían desde simples ocelos nos que non se pode proxectar unha imaxe (simplemente distinguir a luz da escuridade), a ollos con lente e córnea máis complexos. A visión non é un sentido moi importante nos gasterópodos terrestres, porque son animais principalmente nocturnos. 
 Estatocistos (órgano do equilibrio): 
Típica depresión ciliada con estatocistos no seu interior, normalmente está cerca do pé.Grassé, Pierre P.; Raymond A. Poisson e Odette Tuzet (1976): Zoología. Tomo 1 invertebrados. Barcelona: Ed. Toray-Masson, S. A. ISBN 84-311-0200-4.

 Aparato circulatorio 

O aparato circulatorio dos gasterópodos é aberto e por el circula o sangue e a linfa que en conxunto recibe o nome de hemolinfa. Está contén hemocianina como pigmento respiratorio que lle outorga unha cor azul. Existen algunhas familias (ex:planorbidae) que teñen hemoglobina como pigmento en lugar de hemocianina e a súa hemolinfa é vermella.

Na maioría dos gasterópodos o corazón ten só dúas cámaras: unha aurícula e un ventrículo mais nos gasterópodos primitivos ten 2 aurículas e un ventrículo. A aorta é curta e divídese en dúas ramas: unha que vai cara á cabeza e o pé e a outra que vai cara ás vísceras. Durante parte do seu circuíto polo corpo, o sangre sae dos vasos e baña as células directamente nos espazos chamados senos paranasais.

 Aparato excretor 
O aparato excretor dos gasterópodos funciona cun órgano chamado nefridio que se encarga de eliminar os desfeitos nitroxenados e de manter a homeostase. Os gasterópodos primitivos tiñan dous nefridios, pero nos máis modernos, un deles desapareceu quedando un único órgano excretor.

O nefridio nos gasterópodos mariños abre na cavidade do manto, e, nos caracois de terra, no lado dereito do corpo ao lado da cavidade do manto e a abertura anal. As especies acuáticas excretan amoníaco xa que teñen acceso á auga na que poden diluír o tóxico amoníaco. As especies terrestres excretan ácido úrico insoluble.

 Respiración 
miniatura|250px|O gasterópodo Arion rufus amosando o pneumostoma
Dentro do grupo dos gasterópodos os sistemas respiratorios son moi variados sobre todo dependendo de se o hábitat do animal e mariño ou terrestre. Así temos que a maioría dos gasterópodos mariños realizan a respiración mediante as branquias típicas dos moluscos que levan o nome de ctenidios (ctenidium) situados na cavidade do manto.
Os gasterópodos máis simples (arqueogasterópodos dibranquios) teñen dúas branquias pero a medida que van evolucionando van respirando tan só por unha das branquias mediante unha corrente de auga en forma de U que atravesa a cavidade do manto. A tendencia evolutiva é a de redución do ctenidio esquerdo que chega a adherirse a parede do manto (branquia monopectinada). A tendencia redutora na branquia continúa ata que desaparecen os filamentos branquiais converténdose a parede do manto nunha especie de pulmón aéreo ou acuático (como nos prosobranquios e os pulmonados). No manto aparece un orificio chamado pneumostoma a través do cal sae e entra o aire. Nos janélidos os pulmóns forman traqueas que se estenden por todo o corpo para aumentar a eficacia na absorción de osíxeno.

 Alimentación 
miniatura|dereita|250px|Detalle microscópico dunha rádula do gasterópodo do xénero Patella amosando os dentículos
Os hábitos alimenticios dos gasterópodos son tan variados como as súas formas e os seus hábitats pero todos inclúen diversas adaptacións da rádula como un elemento importante deste proceso. 
Así dentro dos gasterópodos mariños ou terrestres temos diversos modos de alimentarse:
 Os gasterópodos máis primitivos (arqueogasterópodos) son micrófagos,Los gasterópodos; modos de vida y anatomía  en Asturnatura.com aliméntanse de pequenos anacos de materia nutritiva ou de seres moito máis pequenos que eles como algas microscópicas (exemplo: xénero Patella), Algúns teñen unha alimentación suspensívora ou filtradora posuíndo unha branquias de gran tamaño que grazas a un mucus capturan as partículas de plancto que hai no mar.
 A maioría dos gasterópodos son herbívoros, alimentándose de algas (diatomeas etc) que raspan coa rádula das superficies duras (exemplo: xénero Haliotis).
 Algúns destes animais son preeiros (exemplo: xénero Buccinum ou Nassarius) xa que viven da carne morta e en descomposición.
 Outros son carnívoros (exemplo:xénero Melongena) e aliméntanse de bivalvos, outros gasterópodos e incluso poden ter hábitos caníbales. Urosalpinx cinerea é un perforador das cunchas das ostras utilizando os dentes da rádula. Os membros do xénero Conus aliméntanse de peixes, vermes e moluscos grazas a un dente radular cargado de veleno altamente tóxico (conotoxina) que dispara como se fose un arpón e que pode, nalgúns casos, producir a morte dun ser humano.
 Algúns gasterópodos aliméntanse de depósitos orgánicos na area ou barro. Outros recollen o mesmo tipo de desfeitos orgánicos, pero só poden dixerir os microorganismos que conteñen.
 Aínda que excepcionais tamén hai gasterópodos parasitos, tanto externos (ectoparasitos) como internos (endoparasitos) que levan consigo unha regresión de moitos órganos como a rádula . Así temos por exemplo o xénero Megademus que viven parasitas na árbore respiratoria das holoturias ou Gasterosiphon deimatis que é un endoparasito que ten unha longa probóscide pola que succiona sangue do hóspede .

 Locomoción 
Os gasterópodos son, polo xeral, animais sedentarios, con movementos lentos debido a que moitos deles teñen que arrastrar as súas pesadas cunchas. Case todos teñen un pé aplanado que adoita ser ciliado e está cuberto de células glandulares que producen un muco que utiliza para arrastrarse polo substrato. Algúns usan os cilios para impulsarse polo camiño mucoso que van creando. Un gran número de gasterópodos utiliza ondas de contracción muscular para o movemento do pé. Noutros casos o pé serve para aferrarse as rochas ou o substrato como no caso das lapas (xénero Patella) ou para a natación como no caso dos nudibranquios ou das lebres de mar (xénero Aplysia).

As cunchas son o seu principal mecanismo de defensa, aínda que tamén contribúen a este feito a camuflaxe que lle dá a súa coloración. Isto non evita que sexan presas de diversos depredadores como aves, insectos, pequenos mamíferos, peixes e incluso os seres humanos utilizan na súa dieta os caracois (escargots).

 Reprodución e desenvolvemento 
miniatura|250px|dereita|Cortexo no caracol Helix pomatia
Aínda que a maioría dos gasterópodos mariños son dioicos, e dicir, hai seres machos e femias, existen tamén individuos monoicos (hermafroditas) aínda que adoitan ter unha fecundación cruzada como acontece en moitos dos gasterópodos terrestres. Existen tamén individuos que son hermafroditas secuenciais, e dicir, que os individuos son machos e femias en momentos distintos do seu ciclo vital (exemplo: xénero Crepidula)..

Dentro deste extenso grupo dos gasterópodos existe unha gran variedade tanto de aparatos reprodutores como de comportamentos e estratexias reprodutivas que inclúen en moitos grupos o chamado cortexo chegando nalgúns casos como nos caracois terrestres a empregar estruturas como os chamados dardos do amor (en inglés, love darts).

A copulación supón en moitas especies un intercambio de espermatozoides que están nunhas cápsulas chamadas espermatóforos que son introducidos no órgano sexual feminino durante a cópula (fecundación interna).

Os ovos fecundados poden colocarse en cápsulas e flotar na auga o no caso dos caracois terrestres en ambientes húmidos e a partir deles poden xurdir larvas trocóforas aínda que en xeral esta fase acontece antes da eclosión, polo que a maioría dos novos individuos comezan como larvas velixer ou pasan esta etapa na cápsula e logo emerxen como caracois pequenos trala metamorfose como no caso dos neogasterópodos.Los gasterópodos; modos de vida y anatomía. Reproducción  en Asturnatura.com

 Taxonomía 
 Descrición  
A clase dos moluscos foi descrita en 1797 polo naturalista francés Georges Cuvier na páxina 448 da súa obra "Second mémoire sur l'organisation et les rapports des animaux à sang blanc, dans lequel on traite de la structure des Mollusques et de leur division en ordres, lu à la Société d'histoire naturelle de Paris, le 11 Prairial, an III". Magazin Encyclopédique, ou Journal des Sciences, des Lettres et des Arts 2: 433-449.

 Etimoloxía 
O termo Gastropoda formouno Cuvier cos elementos do latín científico gastro-, tirado da palabra do grego antigo γαστήρ gastḗr, 'cavidade', 'ventre', e -poda, plural de -podo, derivado do grego πούς ποδός poús, podós, 'pé'. Literalmente: 'os que teñen o pé no ventre'.Diccionario médico-biológico, histórico y etimológico .

 Clasificación 

Desde Darwin, a taxonomía biolóxica intentou reflectir a filoxenia dos organismos, é dicir, a árbore da vida. As clasificacións utilizadas en taxonomía intentan, por tanto, representar as interrelacións entre os distintos taxons. Porén, a taxonomía dos gasterópodos está continuamente sendo revisada e, debido a isto, as versións que se mostran en diversos textos poden diferir de maneira importante.

Tradicionalmente, a clase dos gasterópodos subdividíase en tres subclases:Paul Jeffery (2001): Suprageneric classification of class Gastropoda. The Natural History Museum, London.

 Opisthobranchia 
 Prosobranchia 
 Pulmonata

Ás que algúns engadían a dos Gymnomorpha (os gasterópodos sen cuncha)

A taxonomía dos gasterópodos está aínda hoxe suxeita a revisión, e cada vez máis a vella taxonomía está sendo abandonada a medida que os resultados dos estudos de ADN van, pouco a pouco, sendo máis concluíntes. Porén, algúns dos vellos termos como "opistobranquios" e "prosobranquios" aínda moitas veces se utilizan dunha maneira descritiva.

A clasificación máis moderna é a seguinte:

Clase Gastropoda (Cuvier, 1797)
Incertae sedis
 Orde Bellerophontida (fósil)
 Orde Mimospirina (fósil)
Subclase Eogastropoda (Ponder & Lindberg, 1996) (as lapas, antes en Prosobranchia)
 Orde Euomphalida de Koninck 1881 (fósil)
 Superfamilia Macluritoidea
 Superfamilia Euomphaloidea
 Superfamilia Platyceratoidea
 Orde Patellogastropoda Lindberg, 1986 (lapas propiamente ditas)
 Suborde Patellina Van Ihering, 1876
 Superfamilia Patelloidea Rafinesque, 1815
 Suborde Nacellina Lindberg, 1988
 Superfamilia Acmaeoidea Carpenter, 1857
 Superfamilia Nacelloidea Thiele, 1891
 Suborde Lepetopsina McLean, 1990
 Superfamilia Lepetopsoidea McLean, 1990
Subclase Orthogastropoda Ponder & Lindberg, 1996 (todos os gasterópdos quitando as lapas; antes en Prosobranchia e Opisthobranchia)
Incertae sedis
 Orde Murchisoniina Cox & Knight, 1960 (fósil)
 Superfamilia Murchisonioidea Koken, 1889
 Superfamilia Loxonematoidea Koken, 1889
 Superfamilia Lophospiroidea Wenz, 1938
 Superfamilia Straparollinoidea P. J. Wagner, 2002
 Grao Subulitoidea Lindström, 1884
Superorde Cocculiniformia Haszprunar, 1987
 Superfamilia Cocculinoidea Dall, 1882
 Superfamilia Lepetelloidea Dall, 1882 (lapas de profundidade)
Superorde Hot Vent Taxa Ponder & Lindberg, 1997
 Orde Neomphaloida Sitnikova & Starobogatov, 1983
 Superfamilia Neomphaloidea McLean, 1981 (lapas de fumarolas hidrotermais)
 Superfamilia Peltospiroidea McLean, 1989
Superorde Vetigastropoda Salvini-Plawen, 1989 (lapas)
 Superfamilia Fissurelloidea Fleming, 1822 (lapas perforadas)
 Superfamilia Haliotoidea Rafinesque, 1815 (orellas de mar)
 Superfamilia Lepetodriloidea McLean, 1988 (lapas de fumarolas hidrotermais)
 Superfamilia Pleurotomarioidea Swainson, 1840 
 Superfamilia Seguenzioidea Verrill, 1884
 Superfamilia Trochoidea Rafinesque, 1815 
Superorde Neritaemorphi Koken, 1896
 Orde Cyrtoneritomorpha (fósil)
 Orde Neritopsina Cox & Knight, 1960
 Superfamilia Neritoidea Lamarck, 1809
Superorde Caenogastropoda Cox, 1960
 Orde Architaenioglossa Haller, 1890
 Superfamilia Ampullarioidea Gray, 1824
 Familia Ampullariidae Gray, 1824
 Superfamilia Cyclophoroidea Gray, 1847 (terrestres)
 Orde Sorbeoconcha Ponder & Lindberg, 1997
 Suborde Discopoda P. Fischer, 1884
 Superfamilia Campaniloidea Douvillé, 1904
 Superfamilia Cerithioidea Férussac, 1822
 Suborde Hypsogastropoda Ponder & Lindberg, 1997
 Infraorde Littorinimorpha Golikov & Starobogatov, 1975
 Superfamilia Calyptraeoidea Lamarck, 1809
 Superfamilia Capuloidea J. Fleming, 1822
 Superfamilia Carinarioidea Blainville, 1818 (antes denominados Heteropoda)
 Superfamilia Cingulopsoidea Fretter & Patil, 1958
 Superfamilia Cypraeoidea Rafinesque, 1815 
 Superfamilia Ficoidea Meek, 1864
 Superfamilia Laubierinoidea Warén & Bouchet, 1990
 Superfamilia Littorinoidea Children, 1834 
 Superfamilia Naticoidea Forbes, 1838 
 Superfamilia Rissooidea Gray, 1847 (inclúe o xénero Oncomelania, vector da esquistosomíase)
 Superfamilia Stromboidea Rafinesque, 1815 (cunchas verdadeiras) 
 Superfamilia Tonnoidea Suter, 1913
 Superfamilia Trivioidea Troschel, 1863
 Superfamilia Vanikoroidea J.E. Gray, 1840
 Superfamilia Velutinoidea J.E. Gray, 1840
 Superfamilia Vermetoidea Rafinesque, 1815 
 Superfamilia Xenophoroidea Troschel, 1852 
 Infraorde Ptenoglossa J.E. Gray, 1853
 Superfamilia Eulimoidea Philippi, 1853
 Superfamilia Janthinoidea Lamarck, 1812
 Superfamilia Triphoroidea J.E. Gray, 1847
 Infraorde Neogastropoda Thiele, 1929
 Superfamilia Buccinoidea (whelks, false tritions)
 Superfamilia Cancellarioidea Forbes & Hanley, 1851
 Superfamilia Conoidea Rafinesque, 1815
 Superfamilia Muricoidea Rafinesque, 1815
Superorde Heterobranchia J.E. Gray, 1840
 Orde Heterostropha P. Fischer, 1885
 Superfamilie Architectonicoidea J.E. Gray, 1840
 Superfamilia Nerineoidea Zittel, 1873 (fósil)
 Superfamilia Omalogyroidea G.O. Sars, 1878
 Superfamilia Pyramidelloidea J.E. Gray, 1840
 Superfamilia Rissoelloidea J.E. Gray, 1850
 Superfamilia Valvatoidea J.E. Gray, 1840
 Orde Opisthobranchia Milne-Edwards, 1848
 Suborde Cephalaspidea P. Fischer, 1883
 Superfamilia Acteonoidea D'Orbigny, 1835
 Superfamilia Bulloidea Lamarck, 1801
 Superfamilia Cylindrobulloidea Thiele, 1931 (ten qua incluírse nos Sacoglossa)
 Superfamilia Diaphanoidea Odhner, 1914
 Superfamilia Haminoeoidea Pilsbry, 1895
 Superfamilia Philinoidea J.E. Gray, 1850
 Superfamilia Ringiculoidea Philippi, 1853
 Suborde Sacoglossa Von Ihering, 1876
 Superfamilia Oxynooidea H. & A. Adams, 1854
 Suborde Anaspidea P. Fischer, 1883 
 Superfamilia Akeroidea Pilsbry, 1893
 Superfamilia Aplysioidea Lamarck, 1809
 Suborde Notaspidea P. Fischer, 1883
 Superfamilia Tylodinoidea J.E. Gray, 1847
 Superfamilia Pleurobranchoidea Férussac, 1822
 Suborde Thecosomata Blainville, 1824 
 Infraorde Euthecosomata
 Superfamilia Limacinoidea
 Superfamilia Cavolinioidea
 Infraorde Pseudothecosomata
 Superfamilia Peraclidoidea
 Superfamilia Cymbulioidea
 Suborde Gymnosomata Blainville, 1824 
 Familia Clionidae Rafinesque, 1815
 Familia Cliopsidae Costa, 1873
 Familia Hydromylidae Pruvot-Fol, 1942
 Familia Laginiopsidae Pruvot-Fol, 1922
 Familia Notobranchaeidae Pelseneer, 1886
 Familia Pneumodermatidae Latreille, 1825
 Familia Thliptodontidae Kwietniewski, 1910
miniatura|dereita|Clausiliidae
 Suborde Nudibranchia Blainville, 1814 (nudibranquios)
 Infraorde Anthobranchia Férussac, 1819
 Superfamilia Doridoidea Rafinesque, 1815
 Superfamilia Doridoxoidea Bergh, 1900
 Superfamilia Onchidoridoidea Alder & Hancock, 1845
 Superfamilia Polyceroidea Alder & Hancock, 1845
 Infraorde Cladobranchia Willan & Morton, 1984
 Superfamilia Dendronotoidea Allman, 1845
 Superfamilia Arminoidea Rafinesque, 1814
 Superfamilia Metarminoidea Odhner in Franc, 1968
 Superfamilia Aeolidioidea J.E. Gray, 1827
 Orde Pulmonata Cuvier en Blainville, 1814
 Suborde Systellommatophora Pilsbry, 1948
 Superfamilia Onchidioidea Rafinesque, 1815
 Superfamilia Otinoidea H. & A. Adams, 1855
 Superfamilia Rathouisioidea Sarasin, 1889
 Suborde Basommatophora Keferstein en Bronn, 1864 (pulmonados de auga doce)
 Superfamilia Acroloxoidea Thiele, 1931
 Superfamilia Amphiboloidea J.E. Gray, 1840
 Superfamilia Chilinoidea H. & A. Adams, 1855
 Superfamilia Glacidorboidea Ponder, 1986
 Superfamilia Lymnaeoidea Rafinesque, 1815
 Superfamilia Planorboidea Rafinesque, 1815
 Superfamilia Siphonarioidea J.E. Gray, 1840
 Suborde Eupulmonata Haszprunar & Huber, 1990
 Infraorde Acteophila Dall, 1885 (antes Archaeopulmonata)
 Superfamilia Melampoidea Stimpson, 1851
 Infraorde Trimusculiformes Minichev & Starobogatov, 1971
 Superfamilia Trimusculoidea Zilch, 1959
 Infraorde Stylommatophora A. Schmidt, 1856 (caracois terrestres)
 Subinfraorde Orthurethra
 Superfamilia Achatinelloidea Gulick, 1873
 Superfamilia Cochlicopoidea Pilsbry, 1900
 Superfamilia Partuloidea Pilsbry, 1900
 Superfamilia Pupilloidea Turton, 1831
 Subinfraorde Sigmurethra
 Superfamilia Acavoidea Pilsbry, 1895
 Superfamilia Achatinoidea Swainson, 1840
 Superfamilia Aillyoidea Baker, 1960
 Superfamilia Arionoidea J.E. Gray in Turnton, 1840
 Superfamilia Buliminoidea Clessin, 1879
 Superfamilia Camaenoidea Pilsbry, 1895
 Superfamilia Clausilioidea Mörch, 1864
 Superfamilia Dyakioidea Gude & Woodward, 1921
 Superfamilia Gastrodontoidea Tryon, 1866
 Superfamilia Helicoidea Rafinesque, 1815
 Superfamilia Helixarionoidea Bourguignat, 1877
 Superfamilia Limacoidea Rafinesque, 1815
 Superfamilia Oleacinoidea H. & A. Adams, 1855
 Superfamilia Orthalicoidea Albers-Martens, 1860
 Superfamilia Plectopylidoidea Moellendorf, 1900
 Superfamilia Polygyroidea Pilsbry, 1894
 Superfamilia Punctoidea Morse, 1864
 Superfamilia Rhytidoidea Pilsbry, 1893
 Superfamilia Sagdidoidera Pilsbry, 1895
 Superfamilia Staffordioidea Thiele, 1931
 Superfamilia Streptaxoidea J.E. Gray, 1806
 Superfamilia Strophocheiloidea Thiele, 1926
 Superfamilia Trigonochlamydoidea Hese, 1882
 Superfamilia Zonitoidea Mörch, 1864
 Superfamilia Athoracophoroidea P. Fischer, 1883 (= Tracheopulmonata)
 Superfamilia Succineoidea Beck, 1837 (= Heterurethra)

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 D'Ancona, Humberto (1972): Tratado de zoología. Tomo II. Zoología especial. Barcelona: Editorial Labor, S. A., pp. 755–763.   
 Grassé, Pierre P.; Raymond A. Poisson e Odette Tuzet (1976): Zoología. Tomo 1 invertebrados. Barcelona: Ed. Toray-Masson, S. A. ISBN 84-311-0200-4, pp. 396–421.
 Remane, Adolf; Volker Storch e Ulrich Weisch (1980): Zoología sistemática. Barcelona: Ediciones Omega, S. A. ISBN 84-282-0608-2, pp. 135–149. 
 VV. AA. (1968): "Gasterópodos" en: Enciclopedia Salvat de las ciencias. Tomo 4. Animales invertebrados. Pamplona: Salvat, S. A. de Ediciones, pp. 257–293.

 Outros artigos 
 Moluscos
 Marisqueo
 Lista de gasterópodos de Galicia
 Galería de imaxes de gasterópodos de Galicia

 Ligazóns externas 
 Gastropoda na ADW.
 Gastropoda na EOL.
 Luc Van Bellingen: Les Gastéropodes en fossiliraptor.be 

 Gastropod reproductive behavior en Scholarpedia 
 Taxonomy of the Class Gastropoda. 21 de xaneiro de 2004  en manandmollusc.net