Estoma

En botánica, denomínanse estomasVocabulario de ciencias naturais, Santiago de Compostela, Xunta, 1991 aos orificios microscópico que se atopan nas partes verdes dos vexetais e permiten o intercambio de gases da planta co exterior. Constan de dúas grandes células de garda e oclusivas rodeadas de células acompañantes. A separación que se produce entre as dúas células oclusivas (que se poden separar polo centro manténdose unidas polos extremos) denominada "ostíolo", regula o tamaño total do poro e, por tanto, a capacidade de intercambio de gases e de perda de auga da planta.

Os estomas son os principais participantes na fotosíntese, xa que por eles transcorre o intercambio gasoso mecánico, é dicir que neste lugar sae o osíxeno (O2) e entra dióxido de carbono (CO2)

 Funcións e características 
miniatura|dereita|250px|Imaxe ao microscopio de varios estomas (coloreados)
Son usados para o intercambio gasoso co medio. O osíxeno e dióxido de carbono son intercambiados co ambiente a través destes poros. A adquisición de dióxido de carbono e o intercambio de osíxeno son fundamentais para que se desenvolvan os procesos de fotosíntese e respiración das plantas. Con todo, a súa apertura tamén provoca a perda de auga da planta en forma de vapor a través do proceso denominado transpiración.

Por isto, a apertura ou peche dos estomas está moi finamente regulada na planta por factores ambientais como a luz, a concentración de dióxido de carbono ou a dispoñibilidade de auga. Segundo investigacións, coñécese que algúns catións como o potasio e calcio e anións como o cloruro interveñen activamente na apertura e peche dos estomas. En casos de seca (tensión hídrico) péchanse os estomas impedindo perdas de auga na planta, o cal, con todo, tamén imposibilita o intercambio de gases e, en consecuencia, a entrada de CO2 atmosférico necesaria para a nutrición das plantas mediante o proceso de fotosíntese. É por iso que en rexións xerófilas, os estomas frecuentemente son pequenos ou case inexistentes, e ademais, conteñen cantidades apreciables de ceras, pelos e tricomas, que dificultan a saída do vapor de auga.

 Formación e orixe celular 
A orixe dos estomas comeza cando unha célula nai meristemática (MMC), sofre unha división asimétrica, dando orixe a un meristemoide (M) e a unha célula irmá de maior tamaño. á súa vez, o meristemoide pode seguir realizando divisións asimétricas ou ben pode diferenciarse até transformarse nunha célula de garda nai (GMC). Finalmente, a GMC sofre unha división simetrica e diferénciase nun par de células de garda maduras ao redor dun poro estomatal (4).

 Tipos de estomas segundo disposición de células 
 Anomocítico ou Ranunculáceo: Non posúe células anexas, é o máis frecuente en dicotiledóneas e tamén o máis antigo. 
 Paracítico ou Rubiáceo: Posúe 2 células anexas, dispostas paralelamente con respecto ás oclusivas. 
 Anisocítico ou Crucífero: Posúe 3 células anexas, 1 máis pequena. Tamén en Solanaceae. 
 Tetracítico: Posúe 4 células subsidiarias. Común en varias familias de monocotiledóneas como Araceae, Commelinaceae, Musaceae 
 Diacítico ou Cariofiláceo: Posúe 2 células anexas perpendiculares ás oclusivas. Poucas familias, Cariofiláceas, Acantáceas. 
 Ciclocítico : Posúe numerosas células subsidiarias, dispostas nun ou dous círculos ao redor das células oclusivas. 
 Helicocítico: Posúe varias células subsidiarias dispostas en espiral ao redor das oclusivas.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Bibliografía 
 Gola, G., Negri, G. e Cappeletti, C. 1965. Tratado de Botánica. 2ª edición. Editorial Labor S.A., Barcelona, 1110 p. 
 Font Quer, P. 1953. Diccionario de Botánica. Barcelona, Labor. 
 Strassburger, E. 1994. Tratado de Botánica. 8ª edición. Omega, Barcelona, 1088 p. 
 Tipos de Estomas  (ao 15/10/08) 
 Stuart Casson e Julie E. Gray. Influence of environmental factors on stomatal development.. New Phytol. 2008;178(1):9-23.

 Outros artigos 
 Epiderme 
 Fotosíntese 
 Nervadura 
 Xilema 
 Floema
 Hidatodo 
 Lenticela

Categoría:Termos botánicos