Mosteiro de San Salvador de Lérez

O mosteiro de San Salvador de Lérez foi un convento construído na Idade Media na parroquia de Lérez, en Pontevedra. Nel celébrase cada 11 de xullo (día de san Bieito) a romaría de San Benitiño de Lérez.

 Situación 
Está situado na beira norte do río Lérez, preto xa da súa desembocadura. O lugar recibe, segundo os documentos, o nome de Espinareto, Espinedelo, Canoso ou A Porta da Coxa.

 Historia 
miniatura|Vista da igrexa.

A primeira mención documental do mosteiro é do ano 915 ou 916, cando Ordoño II e a súa dona Xelvira fan doazón do couto ao abade GuntanoCopia notarial conservada no Arquivo Histórico Nacional de Madrid, así como diversos ornamentos relixiosos, misais e un exemplar da Regra de San Bieito. A fundación do mosteiro foi feita na honra de San Salvador, a Virxe María, San Miguel Arcanxo, Santiago o Maior, San Tirso, San Lourenzo, San Mamede, Martiño de Dumio, Santa María Magdalena e Santa Engracia.

Nunha inscrición na parede sur da igrexa aparece Honore Sancti Salbatoris et Sanctae Marie et Marina, Pelagio, Gontato et Bria fratres.

A doazón feita por Ordoño II foi posteriormente confirmada por Afonso VII, Afonso XI e Sancho IV.

En 1113, debido ás tensións entre o arcebispo Xelmírez e Mauricio, arcebispo de Braga, o convento foi elixido para consagrar a Hugo como bispo de Porto e a Munio Afonso como bispo de Mondoñedo.

Dado o valor das rendas obtidas e o bo ambiente respirado no mosteiro, o convento de Lérez foi unha peza cobizada polos abades comendatarios. O Pai Yepes describe a situación:

miniatura|175px|Detalle da fachada.
No século XVI foi reconvertido en Estudio para os monxes da orde de San Bieito da rexión, trala unión coa congregación de San Benito de Valladolid en 1575. En 1657 converteuse en colexio, e en 1661 en Colexio de Artes para os futuros monxes. Por el pasaron, ben como mestres ben como alumnos, persoeiros como Benito Feijóo, Martín Sarmiento, Diego de Lerma ou Benito de Salazar.

No Trienio Constitucional (1820-1823) foron vendidos os utensilios de cociña e refectorio e os aveños de frades e estudantes. En 1835, coa Desamortización de Mendizábal, os monxes foron exclaustrados de modo definitivo, coa venda das súas posesións. A finais do século XIX o Padre Juan Arribas axudado polos monxes do mosteiro de Samos intentou rehabitalo, así como o arcebispo Quiroga Palacios na década de 1950, pero sen resultado.

 Igrexa 
miniatura|250px|Interior do templo.
A igrexa actual, do século XVIII, é de estilo neoclásico con elementos barrocos. Ten unha soa nave rectangular, abríndose na capela de San Bieito. A fachada, rematada en 1748, ten un corpo central con dúas torres cadradas aos lados, rematadas nun casquete cónico con fiestras semicirculares. Sobre a porta principal hai unha imaxe de San Bieito cun libro, o báculo, unha mitra e un corvo. Tamén está na fachada o escudo de España da época.

No interior a bóveda está sostida por arcos que repousan sobre seis pilastras. O coro está sostido por tres arcos. Á dereita hai un altar coas imaxes de San Roque, Santa Lucía e San Sebastián. Despois da porta que dá ao exterior, hai outro altar coas imaxes do Neno da Bóla, a Virxe do Carme e Santo Antón. No altar maior está o Sagrario, co Salvador e a Asunción de María. Á esquerda deste altar está o de Cristo.

Á capela de San Bieito accédese a través dun arco de medio punto. Ten tres fiestras e dúas portas, que conectan co exterior e coa sancristía. A carón desta capela está o altar do Sagrado Corazón.

 Economía 
O mosteiro recibiu diferentes doazóns, ben de tipo piadoso, ben como exención de impostos. Ademais da doazón de Ordoño II hai documentación de doazóns e confirmacións por parte de Afonso X, Fernando IV, Afonso XI e os Reis Católicos.

En 1338 Afonso XI ordena ao concello de Pontevedra: "Por que vos mandamos [...] que daquí delante que non vayades nin enbiedes a los cotos del dicho monasterio a cortar llena nin madera, nin tomedes nin preyndedes vos nin outros por vos, nin mandedes tomar nin prender a los dichos abbat et conviento, nin a los sus omes nin a los que estudieren en el dicho monesterio e en los sus cotos, las cosas que tienen en el dicho monesterio nin en los sus cotos por las dichas cocharadas et portagens nin por outra rason alguna...".

Ademais das doazóns de bens ou terreos, tamén había doazóns económicas. No século XIV o mosteiro tiña 16 casas en Pontevedra. En 1517 o abade encargou ao prateiro compostelán Lope Muñiz un cáliz de prata de 60 ducados.

Ademais da explotación directa das terras, as rendas dos foros tamén achegaban substanciosos beneficios. Estás rendas podían ser fixas (ben en cartos, ben en cereais, viño ou outros produtos), ou proporcionais (a maioría, que oscilan entre a metade e a terceira parte da colleita). Por exemplo, o foro da parroquia de Dorrón (Sanxenxo) de 1684 estipulaba que se debía pagar cada ano 38 ferrados de pan mediado, 10 de trigo, 11 reais de billón, moeda de billón, un carneiro, dúas galiñas e a loitosa, a pagar na Granxa do mosteiro en Dorrón o día de San Martiño.

Tamén tiñan dereitos sobre a pesca no río Lérez. En 1707 unha confraría pontevedresa solicita ao abade de Lérez autorización para que un mariñeiro pesque no río, e que o peixe recollido sirva para atender as dúas funcións que ía celebrar dita confraría.

 Galería de imaxes 

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Estévez Solla, X. L. e Álvarez Castro, X.: O mosteiro de Lérez: Historia, economía e sociedade.

 Outros artigos 
 Mosteiros e conventos de Galicia

Lerez
Lerez
Categoría:Bens de Interese Cultural de Pontevedra
Lérez