Enriqueta Otero

Enriqueta Otero Blanco, nada en Miranda (Castroverde) o 26 de febreiro de 1910 e finada en Lugo o 31 de outubro de 1989, foi unha mestra e guerrilleira antifranquista galega (adoptou o alcume de María Dolores).

 Traxectoria 
Terceira de oito irmáns, estudou no Colexio da Milagrosa, da praza de Ferrol de Lugo. Fixo Maxisterio na Escola Normal de Lugo, rematando en 1928. Exerceu de mestra en varias escolas da provincia de Lugo (San Cosme de Barreiros, Ferreirós e Montefurado), no colexio Gómez Baquero de Madrid e, de regreso a Galiza, en Cea (Vilagarcía de Arousa). En 1936 recibiu unha bolsa de estudos en xordomudos, polo que se trasladou ao Colexio Nacional de Xordomudos de Madrid. Nesta época xa se achegara ao PCE e casara cun mestre republicano.

Ao producirse o golpe de Estado do 18 de xullo de 1936, dedicouse á evacuación de cativos ao Levante. Logo traballou como enfermeira no Hospital Militar de Carabanchel e, posteriormente, formou parte do seu comité de dirección. En xaneiro de 1937, incorporouse como miliciana da cultura á defensa de Madrid no Exército do Centro. Participou na creación de varios fogares-soldado ou hospitais-escola. Fíxose cargo dunha gardaría para os fillos dos soldados e organizou un hotel de repouso para as viúvas e compañeiras dos soldados na provincia de Alacant.

Co golpe do coronel Casado, aliñouse coa política de Negrín e dos comunistas polo que foi detida por membros socialistas do Consello Nacional de Defensa e conducida ao cárcere das Ventas. O 27 de marzo de 1939, un día antes da rendición de Madrid, fuxiu xunto a outras presas.

Conseguiu chegar a Lugo, á casa do párroco de Santa María a Nova, Manuel Gómez Díaz, ata onde a alcanzou a persecución policial, se ben librou grazas ao crego. Nestes primeiros meses de semiclandestinidade, acubillouse en varias vilas da provincia, sempre baixo identidade falsa. Houbo un novo intento policial por capturala en 1942. Comezou a establecer conexións cos fuxidos e cos antifascistas de Becerreá, onde colaborou nunha primitiva estrutura guerrilleira. Sen contactos co PCE ata 1944, a súa influencia política e organizativa en parte da provincia de Lugo percibiuse na posterior medra política e guerrilleira provincial.

En 1944 formou parte do Comité Provincial de Lugo e o ano seguinte mantivo relacións directas co PCE. En febreiro dese ano foi responsable de finanzas e de organización. O seguimento sobre o PC de Lugo e sobre Enriqueta Otero intensificouse a partir de finais de 1945. En xaneiro de 1946 varias caídas afectaron a toda a estrutura provincial; en febreiro caeron ata cincuenta persoas vinculadas á resistencia.

O 18 de febreiro de 1946 foi ferida e detida en Lugo, xunto con Xosé Vicente Rodríguez. Ameazada e torturada, a intervención dalgunhas antigas profesoras salvouna de ser asasinada. Xulgada por rebelión militar na Coruña no proceso 75/1946, en consello de guerra celebrado o 17 de xullo de 1946 con Julio Nieto López, Ramón Vivero Geada, José María Urquiola Iglesias e Marcelino Villares Santiago, acusada dun delito de rebelión militar e de actividades comunistas,La Voz de Galicia, 18-7-1946, p. 6.El Ideal Gallego, 19-7-1946, p. 4. foi condenada a morte pero a sentenza trocouse por unha condena a trinta anos por rebelión militar e catro anos por un atentado contra a autoridade, dos que faría en total dezanove.
Foi encarcerada na Prisión Provincial de Lugo; en outubro de 1946 foi trasladada ao cárcere de Amorebieta e a finais de novembro á Prisión Central de Mujeres de Segovia, onde pasou cinco anos baixo deplorables condicións hixiénicas, médicas, climatolóxicas e alimentarias, polo que participou nas folgas de principios de 1949, que reivindicaban melloras carcerarias.

En outubro de 1951 foi enviada ao penal de castigo de Guadalaxara e meses despois confinárona no penal de Alcalá de Henares, no que conseguiu a liberdade condicional en 1960. Para a definitiva tivo que esperar ata 1965.Bernardo Máiz no seu libro "Galicia na II República..." afirma, no que semella un erro tipográfico, que foi no 1955.

Ao saír da cadea abriu un longo contencioso-administrativo para ser rehabilitada como mestra nacional, o que conseguiu en outubro de 1974. Tras pasar por diferentes escolas como a de Fontarón, onde intentou promover actividades culturais de base, xubilouse en 1980.

En 1977 creou a Asociación Popular O Carriño, inspirada nas Misións Pedagóxicas republicanas, como un espazo de cultura, reflexión e discusión, afastado do ensino tradicional. No mesmo ano, foi candidata polo PCE nas eleccións lexislativas. Tamén fundou en Castroverde unha Casa da Muller con nome de "Cándida", destinada a dignificar a situación das mulleres do medio rural.

Foi enterrada na súa parroquia natal, envolta na bandeira republicana, evocada como «a última guerrilleira galega, a Pasionaria do pobo galego».

 Obra 
 Textos de combate.
 Prosa política e humanista.

 Textos de promoción cultura e popular.
 Poesía.

A obra de Enriqueta Otero foi recompilada por A. Rodríguez Gallardo en Letras armadas. As vidas de Enriqueta Otero Blanco (2005). Col. Estudios nº 3. Santiago de Compostela: Fundación Dez de Marzo/Concello de Lugo. ISBN 978-84-934720-0-9..

 Notas 

 Véxase tamén 
 Bibliografía 




 Ligazóns externas 

 A vida dunha miliciana El Correo Gallego.
 Entrevista a Enriqueta Otero na COPE no 1987
Biografía de Enriqueta Otero

Categoría:Guerrilleiros antifranquistas de Galicia
Categoría:Nados en Castroverde
Categoría:Finados en 1989
Categoría:Nados en 1910
Categoría:Profesores de Galicia
Categoría:Feministas de Galicia