Universidade de Constantinopla

A Universidade de Constantinopla, tamén coñecida coma Universidade de Magnaura polo nome do Palacio Imperial bizantino, foi recoñecida como tal no ano 848,Encyclopedia Britannica, Higher Education in the Byzantine Empire, 2008, O.Ed. sendo emperador Basilio I, mais coma moitas outras universidades do medievo, xa levaba moito tempo funcionando coma institución académica antes de ser recoñecida como universidade. A escola orixinal fundouse no ano 425, sendo emperador Teodosio II. É considerada por moitos especialistas como a primeira universidade do mundo.Professor Jerome Bump, The Origin of Universities , Universidade de Texas, en Austin

A Universidade contaba con escolas de Medicina, Filosofía e Dereito, que xunto con outras institucións (escolas económicas, facultades, politécnicos, bibliotecas e academias de arte), fixeron de Constantinopla o centro de saber do mundo medieval.

 Historia 

A sociedade bizantina pode considerarse moi instruída, tendo en conta os padróns do seu tempo. Posuían un sistema de educación laico herdeiro das academias da antigüidade clásica. A educación primaria estaba amplamente estendida, chegando até as vilas e abranguendo os dous sexos. Só neste contexto pode ser entendida a universidade secular de Constantinopla, que ademais non era unha institución excepcional, xa que existían outras, antes da conquista musulmá, nalgunhas provincias, coma a de Alexandría e a de Antioquia.Europe: A Cultural History, by Peter Rietbergen 1998, p.101

Cando se refundou Constantinopla no 330 foron levados alí mestres e profesores doutras partes do imperio, e tomáronse medidas para que fosen supervisados e apoiados polo estado, pero sen formalizar nin regular o seu ensino.
miniatura|O coloso de Barletta é unha representación do emperador Teodosio I.|200px
A escola orixinaria, o Pandidakterion, foi fundada polo emperador Teodosio II no ano 425,, establecendo unha clara distinción entre mestres privados e públicos, estes últimos, pagados polo erario, disfrutaban de privilexios e prestixio. Eran en total 31 catedráticos: dez de Gramática latina e outros tanto de grega, dous de Dereito, un de Filosofía e oito de Retórica (cinco en grego e tres en latín). A Retórica era a máis importante e difícil entre as materias estudadas, e era básica para calquera cidadán que pretendese acceder a un posto público no Estado ou na Igrexa..

Nos séculos VII e VIII (‘’A Idade Escura Bizantina’’) o Imperio atravesou graves dificultades: a presión dos árabes polo sur, e a dos eslavos, ávaros e búlgaros polo norte produciron unha crise económica e a decadencia e transformación do estilo de vida bizantino. Aínda así parece que o ensino superior seguía a recibir fondos públicos, se ben este punto non é abondo coñecido polos historiadores. No que si parecen coincidir é na baixada da calidade do ensino neste tempo.

O aumento da estabilidade no século IX permitiu unha mellora da educación, así no 863 fundáronse novas cátedras de Gramática, Retórica e Filosofía (incluíndo Aritmética, Xeometría, Astronomía, Música) con sede no Palacio Imperial de Magnaura. Todas as cátedras foron mantidas con cartos públicos durante o seguinte século e medio, cando o protagonismo da Educación pasa á Igrexa. Durante o século XII a Escola Patriarcal era o centro de ensino máis importante e de el saíron homes de letras coma Teodoro Pródromo e Eustacio de Salónica.

A captura de Constantinopla no 1204 polos cruzados na coñecida como cuarta cruzada supuxo a fin dos fondos para a Universidade, aínda que o goberno no exilio en Nicea (a İznik turca) mantivo algún profesores privados. Despois da restauración imperial (1261) fixéronse varios tentativas de restaurar o vello sistema, máis nunca se acadou de todo, recaendo a maior parte do ensino en mestres privados, coma: o teólogo e gramático Máximo Planudes (1260-1310), o historiador Nicéforo Grégoras (1291-1360), e o home de letras Manuel Chrysoloras, quen sería máis tarde profesor en Florenza e pioneiro na reintrodución da literatura grega en Occidente. No século XV moitos máis profesores de Constantinopla seguirían a Chrysoloras e acabarían ensinando en Italia, onde influíron grandemente aos humanistas..

As principais materias da maior parte dos estudos eran a retórica, a filosofía e as leis, co obxectivo de formar un persoal culto e competente para asumir os postos burocráticos do Estado e da Igrexa (a universidade laica tiña o seu equivalente relixioso nas Escolas de Teoloxía). Na Universidade conserváronse activas as tradicións platónica e aristotélicas, sendo continuación da Academia de Atenas 

A Escola de Magnaura fundouse no século IX, sendo engadidas novas facultades de Filosofía e Dereito na Escola Capitalina, xa no século XI.

O período de decaemento da Universidade comezou coa conquista e saque da cidade na IV Cruzada (1204), a pesar de ter sobrevivido coma institución laica, baixo o goberno da Igrexa até a Caída de Constantinopla. A universidade permaneceu aberta até o século XV.

 Profesorado notábel 

 León, matemático e destacado filósofo.
 Teodoro, mestre de Xeometría.
 Teodogio, mestre de Astronomía.
 Kometas, mestre de filoloxía grega.
 Focio I, patriarca de Constantinopla mestre de Filosofía grega. 
 San Cirilo de Salónica, o irmán de San Metodio, elaboradores do Alfabeto cirílico.
 San Máximo o Confesor teólogo e erudito.

 Algúns alumnos destacados 
 O Tsar Simeón I de Bulgaria
 Miguel Psellos, escritor, filósofo, político e historiador.
 Nicetas Choniates ou Niketas Koniates ou Akominatos, historiador e politicólogo.
 Miguel Choniates, irmán do anterior, chegou a arcebispo de Atenas.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Bibliografía 
 Browning, Robert (1989). "Universities, Byzantine" in Dictionary of the Middle Ages, volume 12, page 300.


 Charles Diehl, Figure bizantine, introdución de Silvia Ronchey, 2007 (orixinal 1927), Einaudi, ISBN 978-88-06-19077-4

Categoría:Imperio Bizantino
Categoría:Imperio Romano
Categoría:Bizancio
Constantinopla