Ría de Ortigueira

A ría de Ortigueira, tamén coñecida como ría de Ortigueira e LadridoDirección General del Instituto Geográfico Nacional, del Ministerio de Fomento. Datos geográficos y toponimia. Espacios anturales. Atlas nacional de España. Ría de Santa Marta de Ortigueira . Consultada o 31 de outubro de 2016 e como ría de Santa Marta de Ortigueira,Dávila Díaz, Julio (1931): Geografía descriptiva de la comarca de Ortigueira. A Coruña: Establecimientos gráficos Zincker Hermanos, Cantón Grande, 21. é unha ría galega situada ao norte da provincia da Coruña, en Galicia, España. 

Está formada pola desembocadura do río Mera, as súas augas bañan os concellos de Cariño e Ortigueira. Debe o seu nome á vila de Ortigueira, e conta con dous portos pesqueiros, o de Espasante, no presente sen apenas actividade pesqueira, e o de Cariño, moito máis importante.

Está catalogada como unha zona especial de conservación (ZEC) e unha zona de especial protección para as aves (ZEPA). Ademais, por ser un importante lugar de paso e invernada de aves acuáticas está dentro do Convenio de Ramsar como zona húmida protexida.Consellería de Medio Ambiente. Xunta de Galicia: "Decreto 127/2008, de 5 de junio, por el que se desarrolla el régimen jurídico de los humedales protegidos y se crea el Inventario de humedales de Galicia". Diario Oficial de Galicia. Consultado o 31 de outubro de 2016.Consellería de Agricultura, Ganadería y Montes. Xunta de Galicia: "Decreto 157/1995, de 3 de junio, por el que se incluyen las zonas denominadas Umia-O Grove, A Lanzada, laguna Bodeira y punta Carreirón; ría de Ortigueira; laguna y arenal de Valdoviño y ría del Eo en el Registro General de Espacios Naturales de Galicia". Diario Oficial de Galicia. Consultado o 31 de outubro de 2016.

 Xeografía 
250px|miniatura|esquerda|A ría vista desde a serra da Capelada.

A ría de Ortigueira áchase encaixada entre a serra da Capelada polo oeste e a da Coriscada polo leste. Ambas as serras discorren case paralelas en dirección nordeste e culminan no mar Cantábrico, entre os cabos Ortegal e Estaca de Bares respectivamente.

A ría ocupa un vasto e serpenteante estuario creado polo río Mera. Na súa marxe oriental áchase o río Baleo, que á súa vez forma a pequena ría de Ladrido, que toma o seu nome da parroquia de Ladrido, situada ao pé da súa desembocadura.

As súas augas bañan os municipios de Ortigueira e Cariño.

Ten uns 10 km de lonxitude, unha anchura máxima de 3 km e o seu calado é tan reducido que se baleira case por completo durante a baixamar, deixando exposta unha amplísima chaira intermareal na que predominan os limos e fangos nos seus tramos alto e medio e os fondos areosos no seu tramo final, nas inmediacións da praia de Morouzos.

centro|miniatura|600px|Panorámica da ría de Ortigueira.

 Climatoloxía 

O clima da ría de Ortigueira é oceánico, con temperaturas suaves en verán e invierno e chuvias moi abundantes, normalmente superiores aos 1 000 mm de precipitación media anual.

A humidade relativa é alta durante todo o ano e a temperatura media anual rolda os 13 °C.MeteoGalicia. Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas da Xunta de Galicia: Exposición sobre meteorología. Consultada o 31 de outubro de 2016.

Durante os meses que van de xuño a outubro predominan os vientos de dirección nordeste.Portos de Galicia. Consellería do Mar. Xunta de Galicia: La Costa Atlántica Gallega . Consultada o 31 de outubro de 2016.. Son ventos cálidos que chegan desde o mar cargados de humidade e que arrefrían ao ascenderen ás serras costeiras. Trátase do efecto Föhn: o rápido arrefriameniento condensa o vapor de auga e xera un manto nubrado de estancamento (nube orográfica) a baixa altitude, moi típico dos veráns de toda a costa norte galega, que deixa temperaturas moi suaves e frecuentes, aínda que débiles, precipitacións na marxe de barlovento das serras.

 Flora 
miniatura|230px|Fento común (Pteridium aquilinum).
Como no resto do litoral de Galicia, o bosque autóctono desapareceu practicamente das súas ribeiras debido ao monocultivo de eucalipto, aínda que sobreviven pequenas manchas nas que proliferan os salgueiros, bidueiros, castiñeiros, carballos etc.

No sotobosque abundan as silvas (Rubus lusitanicus) e varias especies de fentos con preponderancia do fento común (Pteridum aquilinum), mentres que na matogueira as especies predominantes son os toxos (Ulex europaeus) e a xesta (Cytisus scoparius).Xunta de Galicia. Consellería de Medio Ambiente. Dirección Xeral de Conservación da Natureza: Humedales de Galicia . Consultada o 31 de outubro de 2015.

Ao longo das beiras e nos illotes que non quedan cubertos na preamar medran xuncos (Scirpus holoschoenus e Juncus acutus principalmente) e a principios da primavera, nas zonas sombrías e encharcadas, florecen milleiros de exemplares de lirio amarelo (Iris pseudacorus).

Na chaira intermareal podemos encontrar pradeiras de Zostera sp (cebas) e multitude de especies de algas como, por exemplo, Chondrus crispus, Gelidium sesquipedale, Laminaria ochroleuca e Codium tomentosum.

Por último, os topónimos Ortigueira e Ortegal (de orixe latina) fan referencia á abundancia de ortigas, que de feito seguen a ser moi abundantes e utilizadas tradicionalmente nesta zona polas súas virtudes terapéuticas e gastronómicas.

 Fauna 
230px|miniatura|Londras no porto de Ortigueira.

 Mamíferos 

Londra, corzo, xabaril, teixugo, raposo, marta, denociña, esquío, morcego orelludo común, rato de auga etc.

 Aves 

A ría de Ortigueira é unha das zonas húmidas máis importantes de Galicia e constitúe un santuario para un gran número de especies de anátidos, limícolas e garzas que pasan o inverno ao seu abeiro. Outras moitas especies fac escala nas súas ribeiras durante  os seus tránsitos migratorios de primavera e outono. (Ver lista máis abaixo).

 Anfibios e réptiles 

Hyla arborea¡¡, ra vermella, tritón ibérico, píntega común, salamántiga galega, víbora de Seoane e lagarto das silveiras.

Resulta sorprendente a existencia dunha colonia de lagarta da serra (Iberolacerta montícola) a nivel do mar, en pleno casco urbano de Ortigueira.

 Aves observadas 
A continuación, dáse unha relación das especies presentes na ría de Ortigueira ao longo do ano:

230px|miniatura|Parella de lavancos: ♂ á esquerda, ♀ á dereita. 
230px|miniatura|Garza real.
230px|miniatura|Píllara dourada.

Especies sedentarias azor común  azulenta común  carrizo  chasco común  Cisticola juncidis  corvo grande  corvo pequeno  curuxa común  escribenta común  escribenta riscada estreliña común  falcón peregrino  ferreiriño rabilongo  gabeador común  gabián eurasiático gaivota patiamarela  galiña de río  lavandeira branca lavanco  liñaceiro común  martiño peixeiro pentumeiro  merlo acuático  merlo común  miñato común  paporrubio  paporrubio real papuxa cabecinegra  papuxa das amoras  pardal comúnpega  pega rebordá  perdiz peto verde  peto real  pimpín común pombo torcaz  rabirrubio tizón  rula turca verderolo común  xílgaro

Especies invernantes avefría  asubiador  bilurico bailón  bilurico común  bilurico patirrubio  bilurico pativerde  carrán ártico  carrán común  carrán cristado  cerreta  corvo mariño cristado  corvo mariño real  cullereiro  cullerete  estorniño negro  estorniño pinto  gabita común  gaivotón  gaivota chorona  gaivota escura  garza branca  garza real  garzota  laverca  mazarico chiador  mazarico rabinegro  mazarico real  pato cinsento  pato rabilongo  patirrubio  pica alpina  pica costeira  píllara riscada  píllara cincenta  píllara real  pilro cincento   pilro común  pilro gordo  pilro tridáctilo  mergullón orelleiro  mergullón pequeno  mergullón real


Especies estivais  andoriña  avenoiteira cincenta  cirrio común  picanzo vermello 

Especies accidentais e/ou en paso migratorio aguia peixeira  arao romeiro  cuco  escribenta amarela  escribidor das neves  gaivota polar  lagarteiro  mascato   mergo pequeno  mergo trullo  mobella grande  pedreiro cincento   píllara rubia  píllara dourada  píllara papuda  rula

 Galería de imaxes 

Protección

- Zona especial de conservación (ZEC ES1110001) "Ortigueira-Mera"

- Zona Húmida de Importancia Internacional. Convenio Ramsar.

- Zona de Especial Protección Para as Aves ZEPA ES0000086

 Notas 

 Véxase tamén  

 Outros artigos 

 Sitios Ramsar en España

 Ligazóns externas 

 Sociedade Galega de Ornitoloxía (SGO) 
 Sociedad Española de Ornitología (SEO/Birdlife)
 Sociedade Galega de Historia Natural (SGHN)

Categoría:Rías Altas
Ortigueira-Mera
Categoría:Sitios Ramsar en España