's-Hertogenbosch

's-Hertogenbosch (Bosque do Duque en neerlandés, en francés Bois-le-Duc; en alemán: Herzogenbusch e en latín: Silva Ducis o Buscum Ducis) ou Den Bosch (O Bosque) é unha cidade dos Países Baixos, capital da provincia de Brabante do Norte, situada a uns 80 km ao sur de Ámsterdan. En 2008 contaba con 137 777 habitantes e en xaneiro de 2019 con 154.205.

É unha das máis antigas cidades medievais dos Países Baixos. Segundo a tradición fundouna en 1185 o duque Henrique I de Brabante, na confluencia dos ríos Aa e Dommel, que actualmente conflúen preto da cidadela da cidade.

 Historia 
miniatura|esquerda|Casa do Concello.
miniatura|Catedral de San Xoán. 
Den Bosch foi fundada como cidade dende Orthen, un dominio vello dos duques de Lovaina (na actual Bélxica). Probablemente, neste lugar xa se formou antes unha localidade comercial, cousa pouco habitual xa que normalmente naqueles tempos as localidades eran fundadas ao redor dun convento ou como colonia agraria. Algunhas décadas despois da fundación desta localidade, o duque Henrique I de Brabante outorgoulle os dereitos de cidade, probablemente entre 1185 e 1196, sendo por primeira vez nomeada nun documento de 1196. Naquel tempo non era tan usual anotar aqueles dereitos explicitamente, e moitas outras localidades nos Países Baixos copiárono despois do exemplo de Den Bosch.

A cidade levou inmediatamente o carácter dunha fortificación, non só para defender aos seus habitantes, senón porque tamén ao ser cidade máis setentrional do Brabante estaba situada nunha posición moi estratéxica como defensa e base de saída contra os ducados de Gueldria e Holanda. Os restos da primeira fortificación, que rodeaban unha superficie non máis grande que a do mercado, son aínda visibles nalgúns lugares: "De waterpoort" (a porta da auga) por onde a ría Dieze entraba a cidade, forma o resto máis grande. Tamén quedan restos en pé de "De Leuvense Poort" (a porta de Lovaina). A construción do muro comezou moi pronto despois da fundación da cidade e foi terminada en 1255. En 1203 a cidade foi asaltada por unha expedición de tropas de Gueldria e Holanda, sendo queimada enteira.

Den Bosch converteuse despois de Lovaina, Bruxelas e Anveres na cuarta capital do Ducado de Brabante, e gobernaba "De Meierij", a actual parte oriental da provincia Brabante do Norte nos Países Baixos. A cidade creceu tan rapidamente a consecuencia do comercio e a industria, que xa dende 1318 se comezou coa construción dunha segunda fortificación ao redor das novamente escavadas correntes dos ríos Aa e Dommel. Así se creou o que agora é o centro da cidade. Pero isto non foi tan sinxelo, para defender o novo territorio da cidade contra somerxer da auga, o terreo tiña que elevarse (a expensas dos cidadáns). A construción acabou despois de cincuenta anos de traballo, medrando a cidade 100 hectáreas. Máis tarde foron engadidos dous pequenos terreos: a extensión de "De Vugtherdijk" (8 hectáreas) ao final do século XIV e a extensión á beira de "Het Hinthamereinde" (4,5 hectáreas) ao redor do ano 1540.

 Den Bosch na actualidade 
miniatura|Praza do Mercado
A cidade de Den Bosch converteuse nun centro da industria, educación, administración e cultura. Na actualidade é a cuarta cidade do Brabante do Norte (tras Eindhoven, Tilburg e Breda). É fogar de moitas empresas nacionais e internacionais de renome como Heineken, Tyco International ou moitas outras. Como centro cultural, é tamén o fogar dunha gran variedade de eventos como o festival de teatro Boulevard, Jazz in Duketown, o comezo do Tour de Francia (1996), Tour Feminino (1997), o Concurso Internacional de Canto e o torneo de tenis Open Ordina (na cidade próxima de Rosmalen). Na cidade hai máis de 350 restaurantes, pubs e cafés.

En canto ao deporte a cidade ten un club de fútbol, o FC Den Bosch, de hóckey, o HC Dean Bosch, de baloncesto EiffelTowers Den Bosch e campión nacional de rugby en 2008, The Dukes.

 Núcleos de poboación 
Bokhoven, Crevecoeur, Deuteren (antiga vila), Dieskant, Empel, Engelen, Gewande, 's-Hertogenbosch, Hintham, Kruisstraat, Maliskamp, Meerwijk, Orthen (antiga vila), Oud-Empel e Rosmalen.

 Transporte 
Den Bosch conta con dúas estacións de ferrocarrís: 's-Hertogenbosch e 's-Hertogenbosch Oost. É preciso destacar que a cidade ten conexións ferroviarias con Focşani en Romanía.

 Museos da cidade 
miniatura|Hieronymus Bosch, O Bosco
 Museo de arqueoloxía e paleontoloxía Hertogsgemaal
 Bossche Prentenmuseum
 Casa dos Irmáns Zwanen
 Museo De Bouwloods
 Museo Gemaal Caners
 Museo Slager
 Museo de Brabante do Norte
 Het Oeteldonks Gemintemuzejum
 Museo Estatal de Den Bosch
 Centro Artístico Hieronymus Bosch (O Bosco)

 Entroido 
miniatura|Peer van den Muggenheuvel tot den Bobberd.
Unha vez ao ano, Den Bosch cambia o seu nome polo de "Oeteldonk" (ra do outeiro). Este troco só dura para os tres días de entroido, unha fiesta católica para celebrar o día antes da coresma. O alcalde deixa entón as súas función en mans de "Peer van den Muggenheuvel tot den Bobberd" durante os tres días do festival. "Peer van den Muggenheuvel tot den Bobberd" é o anfitrión do Príncipe Carnaval, "Prins Amadeiro XVV" cando visita Oeteldonk

 Cidades irmandadas 
  Tréveris
  Lovaina

 Notas 

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 
 Sitio web oficial
 Información turística 
 Mapa da cidade
 Xornal de novas da cidade 

S'Hertogenbosch
S'Hertogenbosch