Interlingue

Interlingue ou occidental (chamado así entre 1922 e 1947) é unha lingua artificial creada por Edgar von Wahl, un dos primeiros esperantistas. Von Wahl naceu en Olviopol, hoxe Ucraína e entón provincia do Imperio ruso, no seo dunha familia de lingua alemá. Foi un dos pioneiros do esperanto e Ludwik Zamenhof seguiu os seus consellos. Sen formación académica específica, tiña instinto lingüístico. Oficial da mariña de guerra, optou polo bando tsarista na Revolución de 1917. Tralo triunfo dos soviets, exiliouse en Francia, cambiando o seu apelido por De Wahl. Descontento co esperanto, decidiu crear o seu propio proxecto, ao que chamou occidental. Publicou en 1922 o seu proxecto de lingua. Formulou a regra de Wahl. Conseguiu reunir un pequeno grupo de seguidores, que seguiría editando a revista Cosmoglotta ata os anos 1950. En 1947 decidiron cambiar o nome polo de Interlingue (non interlingua, nome usado por Peano para o seu "Latino sine flexione", e tamén por Alexander Gode no proxecto de IALA de 1953). Con todo, a asociación non volveu dar sinais de vida ata a década de 1990, a través de Internet.

 Historia 
miniatura|O primeiro número de Kosmoglott (máis tarde Cosmoglotta), publicado ás présas tras o anuncio de que a Sociedade de Nacións estudaba o problema dunha lingua internacional.

 Comezos 
As actividades do idioma e os seus usuarios poden verse a través da revista Cosmoglotta, a cal se empezou a publicar en 1922 en Tallin, Estonia, baixo o nome de Kosmoglott. A lingua que De Wahl anunciou aquel ano era o produto de anos de experimentos persoais baixo o nome de auli (de lingua auxiliar en inglés, auxiliary language), a cal usou entre 1906 e 1921 e gañou o sobrenome de proto-occidental. Durante o desenvolvemento do idioma, De Wahl explicou o seu enfoque nunha carta a un coñecido, o Baron de Orczy, escrita en auli:

De Wahl tamén se escribiu a miúdo co matemático italiano e creador do latino sine flexione, Guiseppe Peano, e foi apreciado pola súa selección de vocabulario internacional, escribindo que:

miniatura|dereita|Participantes nunha reunión de occidental en Viena, 1928: Engelbert Pigal, Karl Janotta, A. Deminger, Hanns Hörbiger, Eugen Moess, Franz Houdek, Johann Robert Hörbiger.
miniatura|dereita|Encontro de usuarios da lingua occidental (interlingüe) en Viena en 1927.
Tras o seu anuncio en 1922, Occidental estaba case completo.​ De Wahl non tivo a intención de anunciar o idioma durante algúns anos pero despois de escoitar que a Sociedade de Nacións (SDN) comezara unha investigación sobre a cuestión dun idioma internacional, decidiu acelerar a súa publicación​ e despois de recibir unha resposta favorable o ano anterior do Subsecretario Xeral da SDN, Nitobe Inazō, que adoptase unha resolución sobre o tema en 1921.​ A primeira publicación coñecida en Occidental, un folleto titulado Transcendent Algebra de Jacob Linzbach, apareceu pouco antes do debut de Kosmoglott.​

O occidental comezou a reunir seguidores debido á súa lexibilidade, a pesar dunha completa falta de gramáticas e dicionarios.​ Dous anos máis tarde, en 1924, De Wahl escribiu que se estaba comunicando cunhas 30 persoas "en bo occidental" a pesar da falta de material de aprendizaxe.​ Dúas sociedades idistas adheríronse ao occidental no mesmo ano, unha en Viena (Austria) chamada IdoSocieto Progreso (rebautizada como Societé Cosmoglott Progress) e Societo Progreso en Brno (Checoslovaquia), que cambiou o seu nome a Federali (Federation del amicos del lingue international).​ O primeiro dicionario, Radicarium Directiv, unha colección de raíces occidentais e os seus equivalentes en oito idiomas, publicouse ao ano seguinte.​

Kosmoglott tamén foi un foro para outros idiomas planeados, aínda que aínda estaba escrito principalmente en occidental. Ata 1924, a revista tamén estivo afiliada á Academia pro Interlingua, que promovía o Latino sine flexione de Peano.​ O nome cambiouse a Cosmoglotta en 1927 cando comezou a promover oficialmente o occidental en lugar doutros idiomas, e en xaneiro a oficina editorial e administrativa da revista trasladouse ao barrio de Mauer en Viena, agora parte de Liesing. Gran parte do éxito inicial do occidental neste período proveu da nova localización central da oficina, xunto cos esforzos de Engelbert Pigal, tamén de Austria, cuxo artigo Li Ovre de Edgar de Wahl ("A obra de Edgar de Wahl") xerou interese no occidental por parte de usuarios do ido.​ O uso en Francia comezou en 1928 e, a principios da década seguinte, a comunidade occidental estableceuse en Alemaña, Austria, Suecia, Checoslovaquia e Suíza.

 Período de Viena e segunda guerra mundial 
miniatura|dereita|Postal con texto occidental creada en 1928 en Viena.
O período de Viena estivo tamén marcado pola estabilidade financeira. Coa axuda de dous apoios principais, Hans Hörbiger, de Viena, e G.A. Moore, de Londres, a revista Cosmoglotta prosperou a pesar da crise económica. Despois da morte de ambos en 1931, a revista viuse forzada a depender de novo das ganancias xeradas polas subscricións e as republicacións..

O crecente movemento comezou a facer campaña de maneira máis asertiva a favor do occidental a principios da década de 1930, aproveitando a súa lexibilidade a primeira vista ao poñerse en contacto con organizacións como empresas, embaixadas, imprentas e a Liga de Nacións con cartas enteiramente en Occidental que a miúdo se entendían e contestaban. Esas cartas a miúdo incluían o pé de páxina Scrit in lingue international "Occidental" ("Escrito no idioma internacional Occidental"). Tamén se produciu un gran número de "documentos" numerados:ie:Sviss Association por Occidental​ neste momento para introducir o concepto dun idioma internacional e defender o occidental como a resposta á "torre de Babel" de Europa. Neste período realizáronse por primeira vez gravacións de occidental falado en discos de gramófono para a súa distribución.​

Os anos de 1935 a 1939 foron particularmente activos para Cosmoglotta e publicouse unha segunda edición da revista. Orixinalmente titulada Cosmoglotta-Informationes,, pronto foi rebautizada como Cosmoglotta B, centrándose en elementos de interese máis interno como cuestións lingüísticas, informes do occidental nas noticias e actualizacións financeiras. A principios de 1936, sen contar os 110 números de Cosmoglotta e outras revistas e boletíns, existían un total de 80 publicacións en e sobre o occidental..

Pero os anos previos á Segunda guerra mundial expuxeron dificultades para o occidental e outros idiomas artificiais. Prohibíronse en Alemaña, Austria,Cosmoglotta B, 1945, p. 12.  Translation öf the last pre-war Occidental postcard from Austria sent to Switzerland in December 1938: "My sadness from not being able to continue my interlinguistic work continues and has made me almost melancholic. Please do not send me mail in Occidental." e Checoslovaquia;Cosmoglotta B, 1944, p. 109.  Translation: "The reality is that Occidental, like the other international languages, is prohibited in Germany, that the Occidental societies have been disbanded there (also in Czechoslovakia and Austria) even before the war, and that only regime change in those countries will make Occidental propagation a possibility again. víronse obrigados a se disolveren e mantivéronse baixo vixilancia pola Gestapo,​ que tamén destruíu materiais de ensino. A prohibición das linguas auxiliares en Alemaña foi particularmente daniña xa que era alí onde vivían a maioría dos occidentalistas nese momento.. A imposibilidade de aceptar o pago das subscricións foi un golpe financeiro que continuou despois da guerra​ xunto coa división de Alemaña en zonas de influencia, non todas as cales permitiron pagos.

De Wahl, en Talín, non puido comunicarse coa Unión Occidental en Suíza desde o 1939 ata outubro de 1947, primeiro debido á guerra e logo á interceptación do correo entre Suíza e a Unión Soviética​. Sen darse conta disto, De Wahl estaba desconcertado pola falta de resposta ás súas continuas cartas; incluso unha gran colección de poesía traducida ao occidental nunca foi entregada. A única carta que recibiu en Suíza foi en 1947, preguntando á Occidental Union por que non respondera ningunha das súas.​ Mentres tanto, a casa de De Wahl e toda a súa biblioteca foran destruídas durante o bombardeo de Talín. O propio De Wahl foi encarcerado durante un tempo despois de negarse a saír de Estonia para ir a Alemaña, e logo refuxiouse nun hospital psiquiátrico onde viviu a súa vida.

O estalido da guerra en 1939 detivo as publicacións de ambos os Cosmoglottas ata 1940, pero en 1941 Cosmoglotta B comezou a publicarse unha vez máis e continuou ata 1950. Publicouse unha edición de Cosmoglotta A ou B todos os meses entre xaneiro de 1937 e setembro de 1939, e logo (despois do impacto inicial da guerra) todos os meses desde setembro do 1941 ata xuño de 1951. Durante a guerra, só aqueles en Suíza e Suecia puideron dedicarse por completo ao idioma, levando a cabo actividades de forma semioficial​.

Durante a guerra, os occidentalistas notaron que a miúdo se permitía que o idioma se enviase por telegrama dentro e fóra de Suíza (especialmente desde e cara a Suecia)​ mesmo sen recoñecemento oficial, supoñendo que os censores podían entendelo​ e poderían pensar que estaban escritos en español ou romanche,, un idioma menor pero oficial en Suíza que nese momento carecía dunha ortografía estandarizada. Isto permitiu que tivese lugar algunha comunicación entre os occidentalistas en Suíza e Suecia. Aos outros centros de actividade occidental en Europa non lles foi tan ben, xa que as existencias de materiais de estudo en Viena e Talín foron destruídas en bombardeos​ e numerosos occidentalistas foron enviados a campos de concentración en Alemaña e Checoslovaquia..

Os contactos restablecéronse pouco despois da guerra polos que quedaron, con cartas de países como Francia, Checoslovaquia, Finlandia e Gran Bretaña que chegaron a Cosmoglotta. Os escritores dixeron que estaban listos para comezar de novo as actividades para o idioma.. Cosmoglotta tiña subscritores en 58 cidades de Suíza​ uns meses antes do final da segunda guerra mundial en Europa, e Cosmoglotta A comezou a publicarse novamente en 1946​.

 Estandarización do idioma 
Durante a guerra moitos occidentalistas dedicáronse a estandarizar o idioma.​ De Wahl creara o occidental cunha serie de características inmutables, pero cría que seguir as "leis da vida" dáballe unha base o suficientemente firme como para seguir unha "evolución natural". A súa flexibilidade "permitiría que o tempo e a práctica ocupásense das modificacións que resultasen necesarias".​ Como resultado, algunhas palabras tiñan máis dunha forma permitida, o que non podía resolverse por decreto, deixando así a decisión final á comunidade ao incluír ambas as formas posibles nos primeiros dicionarios do idioma.Cosmoglotta B, 1945, p. 3:  Translation: "For some hundreds of international words there are two forms between which it is not easy to know which one is better. E. de Wahl wisely wrote both in the first dictionaries, with the intention to let practice make the decision."​ Un exemplo é o verbo scrir (escribir) e unha posible outra forma scripter, xa que ambos creaban derivacións reconocibles internacionalmente: scritura e scritor de scrir, ou scriptura e scriptor de scripter.​ De Wahl expresou a súa preferencia por scrir, atopando scripter algo pesado, pero comentou que este último certamente estaba permitido e que o occidental podería tomar unha evolución similar ás linguas naturais nos que ambas as formas vólvense de uso común, coa forma máis longa tendo un carácter máis pesado e formal e a forma máis breve un ton máis lixeiro e cotián (como story e history en inglés).

A ortografía era outra área na que existían varias posibilidades, a saber, a ortografía etimológica (adtractiv, opression), a ortografía histórica (attractiv, oppression) ou a ortografía simplificada (attractiv, opression). A primeira opción case nunca se usou, e a ortografía simplificada finalmente converteuse no estándar en 1939. Gran parte da estandarización do idioma levou a cabo desta maneira a través da preferencia da comunidade (por exemplo, propuxéronse tanto ac​ como anc para a palabra "tamén", pero a comunidade decidiuse rapidamente por anc), pero non todo foi así. Coas dúbidas pendentes sobre a forma oficial dalgunhas palabras e a falta de material xeral destinado ao público en xeral, dedicouse moito tempo durante a segunda guerra mundial á estandarización do idioma e a creación de cursos, e debido á continuación da guerra, en agosto de 1943 tomouse a decisión de crear unha academia interina para oficializar este proceso.Cosmoglotta B, 1943, p. 85:  English translation: "Because the president and secretary of the Academy are located in countries in a state of war, the leading Occidentalists of the neutral countries, Switzerland and Sweden, believe it necessary to set up an INTERIM ACADEMY which will function until the other will be able to resume its work. The decisions of this interim academy will be conditional, i.e.: must be validated by the regular Academy after the war, and due to that it will deliver to it all documents justifying its decisions, with detailed reasons."

Este proceso comezara pouco antes da guerra, e os occidentalistas suízos, atopándose illados do resto do continente, optaron por concentrarse nos materiais de instrución para telos listos ao final da guerra.​ Ao facelo, con frecuencia atopáronse confrontados coa decisión entre dúas formas "teoricamente igualmente boas" que permaneceran no uso popular, pero cuxa presenza podería ser confusa para un novo aprendiz do idioma.​ A academia sostivo que os esforzos de estandarización basearíanse no uso real, afirmando que:

 IALA, interlingua e cambio de nome a interlingue 
A Asociación Internacional de Idiomas Auxiliares (IALA), fundada en 1924​ para estudar e determinar o mellor idioma planificado para a comunicación internacional, foi vista ao principio con receo pola comunidade occidental. A súa cofundadora, Alice Vanderbilt Morris, era esperantista, do mesmo xeito que moitos dos seus empregados,​ e moitos occidentalistas, incluído o propio De Wahl, crían que o seu liderado baixo o esperantista William Edward Collinson (coñecido entre os lectores de Cosmoglotta por un artigo do seu título "Algúns puntos débiles do occidental")​ significaba que fora creado cun equipo de lingüistas profesionais baixo un pretexto neutral e científico para reforzar unha recomendación final para o esperanto. Con todo, as relacións melloraron pronto, xa que quedou claro que a IALA pretendía ser o máis imparcial posible ao familiarizarse con todos os idiomas planificados existentes. Ric Berger, un prominente occidentalista que logo se uniu a interlingua na década de 1950, detallou unha desas visitas que fixo en 1935 a Morris a cal mellorou enormemente a súa opinión sobre a organización:

En 1945, a IALA anunciou que planeaba crear a súa propia linguaxe e mostrou catro posibles versións baixo consideración, todas as cales eran naturalistas no canto de esquemáticas. Os occidentalistas estaban en xeral compracidos de que a IALA decidise crear unha linguaxe de natuTexto en cursivareza tan similar ao occidental, véndoo como unha asociación crible que daba peso ao seu argumento de que un idioma auxiliar debería proceder do estudo dos idiomas naturais no canto de tentar encaixar nun sistema artificial. Ric Berger foi particularmente positivo ao describir o idioma que a IALA estaba a crear como unha vitoria para a "escola natural" ("Li naturalitá esset victoriosi!")​ e "case o mesmo idioma" en 1948.​ Con todo, aínda tiña reservas, dubidando de que un proxecto cun aspecto e unha estrutura tan similares sería capaz de "provocar repentinamente a caída dos prexuízos [contra as linguas planificadas] e crear a unidade entre os partidarios das linguas internacionais".​ Tamén temía que simplemente podería "dispersar aos partidarios do idioma natural sen nada que mostrar" despois de que o occidental crease "unidade na escola naturalista" durante tanto tempo.​

Aínda que os dous idiomas tiñan un vocabulario idéntico nun 90 por cento​ sen ter en conta as diferenzas ortográficas (por exemplo, con filosofie e philosophia consideradas a mesma palabra), estrutural e derivacionalmente eran moi diferentes. A Regra de De Wahl no occidental eliminara na súa maioría os verbos latinos de dobre raíz (verbos como actuar: ager, act- ou enviar: mitter, miss-), mentres que o interlingua simplemente aceptábaos como parte integrante dun sistema naturalista.​ Os idiomas de control (italiano, español e/ou portugués, francés, inglés) utilizados polo interlingua para formar o seu vocabulario na súa maioría requiren que unha palabra elixible se atope en tres idiomas de orixe (a "regra de tres"),​ o que entraría en conflito co substrato xermánico do occidental e varias outras palabras que serían, por definición, inelixibles nun idioma unificado que retivese a metodoloxía do interlingua. A aceptación de palabras occidentais como mann, strax, old e sestra (Interlingua: viro, inmediatamente, vetere, soror) no interlingua só podería facerse eliminando os idiomas de control, o núcleo mesmo da metodoloxía do interlingua para determinar o seu vocabulario. O interlingua tamén permitía conxugacións verbais irregulares opcionais como so, son e sia como primeira persoa do singular, terceira persoa do plural e subxuntivo de esser, o verbo 'ser'.

O occidental tamén se estaba recuperando da guerra. Cosmoglotta continuou informando ata 1946 sobre quen sobreviviran á guerra, quen deles estaban listos para participar novamente e quen aínda estaban fóra de contacto. A revista viuse afectada financeiramente os custos de impresión inflados da posguerra e a súa incapacidade para cobrar pagos de certos países, en marcado contraste coa ben financiada​Harlow, Don. The Esperanto Book, Chapter 3: . IALA con sede en Nova York.

A política internacional foi outra dificultade para os occidentalistas despois da guerra. O comezo da Guerra Fría creou unha situación particularmente incómoda para a Occidental-Union,​ cuxo nomee lamentablemente coincidía co dunha liga política antirrusa; os occidentalistas suízos crían que esa era a razón pola que se interceptaron todas as cartas de De Wahl desde Talín. De Wahl permaneceu inconsciente dos desenvolvementos no idioma e a proposta polo resto da súa vida.​ A principios de 1948 os occidentalistas checoslovacos comezaran a solicitar un novo nome que lles permitise continuar coas súas actividades lingüísticas sen sospeitas, propoñendo o nome de Interal (International auxiliari lingue), ao que o sindicato respondeu que o termo Interlingue sería máis apropiado e que eran libres de introducir o idioma como " Interlingue (Occidental)", ou mesmo eliminar a mención de Occidental entre paréntese se así o desexaban.​ Ric Berger comezou a avogar por un cambio de nome de Occidental a Interlingue en 1948 que tamén esperaba que axudaría nunha fusión entre os dous idiomas. A votación oficial sobre o cambio de nome a Interlingue tivo lugar no pleno de Occidental Union en 1949 e foi aprobada cun apoio do 91 por cento, o que fixo que o nome oficial Interlingue, con Interlingue (Occidental) tamén permitido, a partir de setembro de 1949.

O debut do Interlingua en 1951 debilitou ao interlingue-occidental, que ata entón non fora cuestionado no campo dos idiomas auxiliares planificados naturalistas. A percepción de Vĕra Barandovská-Frank sobre a situación nese momento foi a seguinte (traducido do esperanto):

André Martinet, o penúltimo director da IALA, fixo observacións similares ás de Matejka. Confesou que a súa variante preferida da interlingua era a máis próxima ao interlingue que a oficializada por Gode. Nestas circunstancias, os esforzos de Ric Berger para trasladar a todos os usuarios do interlingue en masa ao interlingua de IALA foi un shock. A súa herexía causou dúbidas e interrupcións nos círculos do interlingue, especialmente despois de que se involucrou na publicación de "Revista de Interlingua". Demostrouse que a idea anterior dunha fusión natural de ambos os idiomas non era realista, e o novo idioma converteuse nun rival.

Don Harlow resumiu de maneira semellante o ano 1951 para o occidental:

 Estancamento e rexurdimento 

Aínda que a migración de tantos usuarios ao interlingua debilitara gravemente ao interlingue, a consecuente caída da actividade foi gradual e produciuse durante décadas​ Cosmoglotta B deixou de publicarse despois de 1950 e a frecuencia de Cosmoglotta A comezou a diminuír gradualmente: unha vez cada dous meses desde 1952 e logo unha vez por trimestre desde 1963.. Outros boletíns en Interlingue seguiron aparecendo durante este tempo, como Cive del Munde (Suíza), Voce de Praha (Checoslovaquia), Sved Interlinguist (Suecia), International Memorandum (Reino Unido), Interlinguistic Novas (Francia), Jurnale Scolari International (Francia), Bulletine Pedagogic International (Francia), Super li Frontieras (Francia), Interlingue-Postillon (1958, Alemaña), Novas de Oriente (1958, Xapón), Amicitie european (1959, Suíza), Teorie e practica (Suíza-Checoslovaquia, 1967), e Novas in Interlingue (Checoslovaquia, 1971). Barandovská-Frank cre que a diminución do interese en Occidental-Interlingue produciuse en conxunto co envellecemento da xeración que primeiro sentiu atraída por outros idiomas planificados (traducidos do esperanto):

A actividade no interlingue alcanzou o seu punto máis baixo durante a década de 1980 e principios da de 1990, cando a publicación de Cosmoglotta cesou durante algúns anos. Mentres que o número 269 publicouse en 1972 despois de publicar unha vez por tempada entre 1963,​ o número 289 non se alcanzou ata o verán de 2000​ para unha media de menos dun número por ano. Segundo Harlow, "en 1985, o último periódico de Occidental, Cosmoglotta, deixou de publicarse, e dise que o seu editor, Adrian Pilgrim, describiu ao occidental como un "idioma morto". Unha década máis tarde, un documental en 1994 por Steve Hawley e Steyger sobre idiomas planificados presentou ao falante do interlingue Donald Gasper como "un dos últimos falantes que quedaban do idioma occidental".

Como foi o caso doutros idiomas planificados, a chegada de Internet estimulou o renacemento do occidental​. No ano 1999 o fundouse o primeiro Yahoo! Group en occidental, Cosmoglotta comezara a publicar de maneira intermitente novamente e o idioma converteuse nun tema de discusión na literatura sobre idiomas auxiliares.​ Un exemplo é The Esperanto Book publicado en 1995 por Harlow, quen escribiu que o occidental tiña unha énfase intencional nas formas europeas e que algúns dos seus principais seguidores adoptaron unha filosofía eurocéntrica, o que pode obstaculizar a súa difusión. Aínda así, a opinión oposta tamén era común na comunidade e o occidental gañou adeptos en moitas nacións, incluídas as nacións asiáticas. En 2004 aprobouse unha Wikipedia en interlingue. Nos últimos anos renováronse as reunións oficiais de falantes do idioma: unha en Ulm en 2013,​ outra en Múnic en 2014 con tres participantes​ e unha terceira en Ulm o ano seguinte con cinco.

A edición máis recente de Cosmoglotta é o volume 327, correspondente ao período de xaneiro a xuño de 2021.

O ano 2021 viu novos libros publicados en occidental, incluídas tres obras de Vicente Costalago: Li sercha in li castelle Dewahl e altri racontasLi sercha in li castelle Dewahl e altri racontas, Antologie hispan​ e Fabules, racontas e mites.

 Filosofía 
miniatura|Adhesivo de 1930 creado para salientar a lexibilidade a primeira vista: Li lingue quel vu comprende (A lingua que entendes) e Occidental propaga se self (Occidental promóvese a si mesmo).
De Wahl aprendeu sobre as linguas artificiais cando oíu falar do volapük a Waldemar Rosenberger, un compañeiro de traballo do pai de De Wahl.​ De Wahl terminou converténdose nun dos primeiros usuarios do esperanto, que descubriu en 1888 durante o seu período como volapükista e para o cal estaba compilando un dicionario de termos mariños. Rapidamente converteuse nun fervente partidario do esperanto durante varios anos, onde colaborou con Zamenhof nalgunhas partes do deseño do idioma​ e traduciu unha das primeiras obras ao esperanto: "Princidino Mary",​ publicado en 1889 orixinalmente baixo o nome de Princino Mary. Seguiu sendo esperantista ata 1894 cando fracasou a votación para reformar o esperanto. Nesta votación, de Wahl foi un dos dous que votaron nin polo esperanto sen cambios nin pola reforma proposta por Zamenhof, senón por unha reforma completamente nova. O occidental non se anunciaría ata 28 anos despois de que De Wahl abandonase o esperanto, un período no que pasou traballando con outros creadores de idiomas e tratando de desenvolver un sistema que combinase tanto naturalismo como regularidade. Esta combinación de naturalismo e regularidade converteríase nun dos vantaxes aos que se fai referencia con maior frecuencia na promoción do occidental despois da súa publicación.

Mentres desenvolvía o occidental, de Wahl traballou con Waldermar Rosenberger (Idiom Neutral), Julius Lott (Mundolingue) e Antoni Grabowski (latín moderno por un tempo, pero logo volveu ao esperanto). O método buscado por estes "partidarios do naturalismo" foi a destilación de palabras existentes nos seus partes para obter as raíces internacionais dentro delas, como naturalisation a nat-ur-al-is-ation, que logo se usaría noutras palabras para manter as palabras raíz ao mínimo mentres se mantén unha aparencia natural: precie (prezo), preciosi (precioso), apreciar (apreciar), apreciation (apreciación), apreciabil (apreciable), despreciar (depreciar), despreciation (depreciación).​ A descomposición de palabras existentes deu lugar a un gran número de afixos. Por exemplo, tan só aqueles usados para formar substantivos que se refiren a un tipo de persoa son: -er- (molinero - molinero), -or- (redactor - redactor), -ari- (millionario - millonario), -on- (spion, espía), -ard (mentard, mentireiro), -astr- (poetastro, poetucho), -es (franceso, francés), -essa (reyessa, raíña). Segundo de Wahl sempre era preferible optar por un sufixo produtivo que forzar a formación de palabras novas de raíces completamente novas máis tarde. Ademais disto, a rega de de Wahl que se desenvolveu máis tarde permitiu unha derivación regular para os verbos latinos con dobre raíz.

A Delegación para a Adopción dunha Lingua Auxiliar Internacional, un corpo de académicos formado para estudar o problema dunha lingua internacional e que recomendou o esperanto con reformas (chegando á lingua coñecida como ido), ocorreu en 1907 antes de que se anunciase o occidental. de Wahl elixiu enviar un memorando de principios sobre o cal basear un idioma internacional, un memorando que chegou despois de que o comité xa se levantou. Louis Couturat, que xa estaba familiarizado con De Wahl e os seus colaboradores, só notouno de pasada. Os principios establecidos no memorando enuméranse nunha solicitude para que o comité declarase:
 que ningún dos sistemas existentes é satisfactorio;
 que o idioma internacional a construír debe estar baseado en material internacional;
 que debe ter un sistema preciso de formación de palabras que, polas súas propias regras, obteña palabras verdadeiramente internacionais;
 que debe ter unha gramática natural que non produza formas antinaturais;
 que debe ter unha ortografía internacional.

De Wahl publicou en 1922 unha modificación do principio de Otto Jespersen de que "é mellor o idioma internacional que en cada punto ofrece a maior facilidade ao maior número",​ afirmando que o idioma internacional debe ser máis fácil para a maioría dos que o necesitan (lit. quen debe aplicalo),​ ou noutras palabras, aqueles que o necesitan nas relacións internacionais. De Wahl cría que non sempre era necesario ter en conta o número de falantes, especialmente en áreas especializadas como a botánica, onde, por exemplo, o termo Oenethera biennis (un tipo de planta) debería implementarse sen cambios nun idioma internacional, mesmo se toda a poboación mundial de botánicos, os que máis están familiarizados coa palabra e probablemente os que a utilicen, non superase as 10.000 persoas.

Isto tamén implicaba que as palabras pertencentes a culturas particulares debían importarse sen modificacións, o que De Wahl cría que achegaba novas ideas de valor á cultura europea que se enfermou "" despois da Primeira guerra mundial. Citou os termos karma, kotau (kowtow), geisha e mahdí en 1924 como exemplos daqueles que non deben poñerse nun "corpiño vocálico"​ a través de terminacións obrigatorias (por exemplo, karmo, koŭ toŭou, gejŝou, madho en esperanto) cando se importan ao idioma internacional:

​

Nun artigo sobre o desenvolvemento futuro do idioma, De Wahl escribiu en 1927 que debido ao dominio europeo nas ciencias e outras áreas, o occidental requiría unha forma e unha derivación reconocibles para os europeos, pero que tamén debería estar equipado cunha estrutura gramatical capaz de tomar formas máis analíticas e non derivadas no futuro (como os equivalentes de "bake man" por panadeiro ou "wise way" por sabedoría) se as tendencias lingüísticas mundiais comezaron a mostrar preferencia por elas.

De Wahl cría que se debía manter un bo equilibrio entre a regularidade esquemática e o naturalismo nun idioma internacional, onde demasiado do primeiro pode ser conveniente para o aprendiz temperán pero detestable para un falante, e viceversa:

Aínda que o vocabulario era principalmente romance,Cosmoglotta B, 1945, p. 90 : Translation: "Occidental being a neo-Latin language, the influence of the languages French, Italian and Spanish will probably still be greater than that of the Anglo-Saxons."Cosmoglotta B, 1944, p. 104 : Translation: "and what else is Occidental than a simplified Italian, or, to state it more generally, the simplified commonality of all Romance languages?"Cosmoglotta B, 1944, p. 116:  Translation: "Latin is dead, even though it is still used for a few limited purposes. But the mother language Latin still lives in her daughters, the Romance languages—and Occidental is one of them." de Wahl optou por un gran substrato xermánico que considerou máis expresivo para o vocabulario técnico e material (self, ost (este), svimmar (nadar), moss (musgo), etc.), con léxico romance e grego máis apropiado na derivación de palabras internacionais (fémina por muller para formar feminin, can por can para formar canin (canino), etc.) así como concepcións mentais, corporais e naturais As linguas romances minoritarias como o ladino, o provenzal (occitano) e o catalán xunto cos crioulos foron importantes no desenvolvemento do occidental para de Wahl, quen escribiu xa en 1912 que a súa lingua en desenvolvemento era máis similar ao provenzal que ao italiano ou ao español.​ A revista suíza Der Landbote fixo un comentario similar ao revisar o idioma en 1945, comentando con humor que "ao ler os poucos exemplos de occidental dános a impresión dun catalán a medio aprender por un estranxeiro que non entende moito a gramática".​

De Wahl salientou que a aparencia natural do occidental non implicaba unha importación por xunto de expresións e usos nacionais, e advertiu que facelo conduciría ao caos. Un dos seus artigos sobre este tema estaba dirixido a usuarios ingleses e franceses que, segundo el, vían incorrectamente ao occidental como unha mestura dos dous:

Alphonse Matejka escribiu en Cosmoglotta que De Wahl "sempre reivindicou un mínimo de autonomía para a súa lingua e loitou encarnizadamente contra todas as proposicións que pretendían aumentar o naturalismo da lingua só imitando cegamente as linguas romances, ou como dixo crudamente de Wahl nunha das súas cartas a min, 'imitando o francés ou o inglés".

O que o occidental favorecese a regularidade conduciu a un vocabulario que era reconocible pero diferente da norma internacional, como ínpossibil no canto de impossibil (ín + poss + ibil), scientic (científico, de scient- ie + - ic), e descrition (descrición, de descri- r + - tion). Esta é unha das maiores diferenzas coa interlingua, que ten un vocabulario tomado dos chamados "prototipos" (o devanceiro común máis recente dos seus idiomas de orixe), mentres que o interlingue/occidental centrouse na derivación activa e espontánea. O vocabulario considerouse tecnicamente permisible mesmo se non coincidía coas formas doutros idiomas vivos, e estas palabras derivadas describíronse como "formas que os idiomas vivos haberían podido producir utilizando os seus propios medios".

 Gramática 
 Alfabeto 
A (a), B (be), C (ce), D (de), E (e), F (ef), G (ge), H (ha), I (i), J (jot), K (ka), L (el), M (em), N (en), O (o), P (pe), Q (qu), R (er), S (es), T (te), U (u), V (ve), W (duplic ve), X (ix), Y (ypsilon), Z (zet)Grammatica de Interlingue in English , F. Haas 1956

As letras pronúncianse como en galego, excepto:
 c antes de e, i, e pronúnciase como ts, no resto de casos, como k;
 g ande de e, i, e pronúnciase como j en francés, no resto dos casos, como a g de gato;
 h pronúnciase como en inglés;
 j como en francés;
 q pronúnciase como en alemán e inglés;
 t pronúnciase ts antes de  ia, ie, io, iu, no resto de casos, como en español;
 v como en inglés;
 x = ks;
 z = ds;
 zz = ts (como en pizza en italiano);
 ch como a ch andaluza ou como  k antes de consoantes

 Artigo 
Como o inglés, o occidental ten un artigo determinado e outro indeterminado. O artigo determinado é li, e o indeterminado, un.

O final do artigo determinado pódese cambiar a lo (masculino), la (feminino), lu (neutro), lis (plural), los (masculino plural), e las (feminino plural). Destas formas, as máis comúns son lu e lis: lu é igual que o lo do español, como en Ne li aprension de un lingue es lu essential, ma su usation (O esencial dun idioma non é a súa aprendizaxe senón o seu uso) e lis úsase con palabras que son difíciles de escribir en plural como lis s (as eses).

 Substantivos 
O plural faise engadindo -s despois dunha vocal, ou -es despois da maioría de consoantes. Para evitar cambios de pronuncia e de acentuación, ás palabras que terminan en -c, -g e -m só se lles engade unha -s: un libre, du libres, un angul, tri angules, li tric, li trics, li plug, li plugs, li album, pluri albums, li tram, du trams.

 Pronomes persoais 
GalegoSuxeitoObxectoPosesivoDeterminante posesivoeuyomemeimititutetuituelillesuisuelaellalaisoitnósnoinosnostrinorvósvuvosvestrivorelesillosloslorlorelasellaseles (xeral)ili

 Correlativos 
Para interrogarPara mostrarIndeterminadoNegaciónNingunha indicaciónTotalCantidadequanttantalquantnequantquantcunctotmenTempoquandetandealquandenequandequandecuncsempreLugaru?ta, cialcúnecúúcuncpartúPersoasqui ti alqui nequi quicunc omniCousasquo to alquo nequo quocunc omnoPersoas e cousasquel tel alquel nequelquelcunc chascunCalidadequal tal alqual nequalqualcuncModoquam tam alquam nequamquamcunc 

 Adverbios 
O interlingue ten adverbios primarios e adverbios derivados. Os adverbios primarios non se xeran a partir doutras partes do discurso e, por tanto, non se forman usando terminacións especiais: tre (moi), semper (sempre), etc.

Os adverbios derivados fórmanse agregando o sufixo -men a un adxectivo (rapid = rápido, rapidmen = rapidamente), relacionado co francés - ment, a español -mente e outros. A terminación - men inspirouse no francés provenzal e falado (que non pronuncia a t en -ment) e elixiuse sobre -mente para evitar conflitos coa terminación do substantivo - ment e outros substantivos no idioma derivados do tempo pasado en -t.​ Os adxectivos poden usarse como adverbios cando o sentido é claro:​

Il ha bon laborat = Traballou ben

Noi serchat long = Buscamos moito tempo

 Derivación 

A aplicación da regra de De Wahl aos verbos, e o uso de numerosos sufixos e prefixos, creouse para resolver as irregularidades coas que os creadores doutros proxectos lingüísticos anteriores ao occidental infestaran as súas obras. Estes víronse obrigados a elixir entre regularidade e formas antinaturais, ou irregularidade e formas naturais. A opinión predominante antes da súa aplicación era que as formas naturais debían sacrificarse co fin da regularidade, mentres que aqueles que optaban polo naturalismo víanse obrigados a admitir numerosas irregularidades ao facelo ( Idiom Neutral, por exemplo, tiña unha lista de 81 verbos con radicais especiais​ usados ao formar derivados), un paradoxo resumido por Louis Couturat en 1903 da seguinte maneira:

As regras creadas por de Wahl para resolver isto describíronse por primeira vez en 1909​ nas Discusións da Academia pro Interlingua de Peano e son as seguintes:

 Se despois da eliminación de -r ou -er do infinitivo, a raíz termina en vogal, agrégase a -t final. Crear (crear), crea/t-, crea/t/or, crea/t/ion, crea/t/iv, crea/t/ura.
 Se a raíz termina nas consoantes d ou r, transfórmanse en s: decid/er (decidir), deci/s-, deci/s/ion deci/s/iv. Adherer (adherirse), adhe/s-, adhe/s/ion.
 En todos os demais casos, con seis excepcións, a eliminación da terminación dá a raíz exacta: duct/er, duct-, duct/ion.
Unha vez aplicadas estas regras, o occidental quedou con seis opoñas excepción. Son:
 ced/er, cess- (concesión)
 sed/er, sess- (sesión)
 mov/er, mot- (moción)
 ten/er, tent- (tentación)
 vert/er, vers- (versión)
 veni/r, vent- (advento)

Os sufixos agréganse á raíz verbal ou ao tema presente do verbo (o infinitivo menos - r). Un exemplo disto último é o sufijo - ment: move/r, move/ment (non movetment), experi/r, experi/ment (non experimentment) e -ntie (inglés -nce): tolera/r (tolerar), tolera/ntie, existe/r (existir), existe/ntie.

 Facilidade de aprendizaxe 
Como lingua auxiliar internacional que é, a facilidade de aprendizaxe e o ter un vocabulario recoñecible foi un principio clave na creación do Occidental. A revista Cosmoglotta a miúdo presentaba cartas de novos e antigos usuarios doutros idiomas internacionais (principalmente esperanto e ido) que daban fe da sinxeleza do idioma:​ cartas de novos usuarios para demostrar o seu rápido dominio do idioma,​ e certificacións de usuarios experimentados de idiomas auxiliares para compartir as súas experiencias. Debido a que moitos usuarios do idioma atopárano despois de aprender o esperanto por primeira vez, é difícil atopar datos sobre a capacidade de aprendizaxe do idioma para quen non teñen experiencia noutros idiomas auxiliares internacionais. Con todo, un experimento para determinar o tempo de aprendizaxe levou a cabo nos anos 1956 a 1957 nunha escola secundaria católica suíza ( gymnasium) en Disentis sobre o tempo necesario para aprendelo. O experimento mostrou que os estudantes que participaron no estudo, que tiñan experiencia previa con francés, latín e grego, dominaron o interlingue tanto escrito como falado despois de 30 horas de estudo.

 Literatura 

A maioría dos textos literarios en occidental, tanto orixinais como traducidos, foron publicados en Cosmoglotta. Outros textos foron publicados na revista Helvetia, e outros, en menor cantidade, como libros.

A literatura en occidental pódese dividir en varios períodos:
 Primeiro período entre 1921 e 1927
 Período de Viena entre 1927 e 1949
 Período de estancamento entre 1950 e 1999
 Reavivamento en Internet a partir de 1999

As últimas obras literarias publicadas en occidental son:
Li sercha in li castelle Dewahl e altri racontas, escrita por Vicente CostalagoLi sercha in li castelle Dewahl e altri racontas e publicada o 27 de marzo de 2021.
 Antologie hispan, escrita por Vicente Costalago e publicada o 26 de agosto de 2021.
 Fabules, racontas e mites, escrita por Vicente Costalago e publicada o 20 de decembro de 2021.

 Outros textos non literarios 
Aínda que as principais obras escritas en occidental foron obras literarias, existen outras publicacións neste idioma que non se poderían cualificar como tales. É o caso de obras como:
 Le Axiome de Paralleles de Euclides a Hilbert, de Carl-Erik Sjöstedt. Publicado en 1986, trátase dunha enciclopedia de matemáticas.
 Algúns libros de texto publicados en Internet por Vicente Costalago, como é o caso de Historie,Historie Cultura classic,Cultura Classic GeographieGeographie e Mathematica,Mathematica todos eles publicados en 2020.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Wikipedia en interlingue
 Bibliografía 
 Haas, Fritz. 1956. Grammatica de Interlingue in Interlingue. Interlingue-Servicie Winterthur (Svissia).  (en interlingua) 
 Jacob, Henry. 1947 Occidental (1922) by Edgar de Wahl en 0' A Planned Auxiliary Language Publicate: London, Dobson, London. 1947  (en inglés) 
 Rodriguez, José María. 1999. Breve gramática de Interlinguie/Occidental en Gazeto Andaluzia (órgano oficial da Asociación Andaluza de Esperanto) N° 57 marzo 1999.  (en esperanto) 
 Stenström, Ingvar. 1997. Occidental-Interlingue: Factos e fato dun lingua international''. Societate Svedese prol Interlingua. ISBN 91-971940-2-6. (en interlingua)

 Ligazóns externas 
 Sitio oficial de Interlingue-Union
 Bibliotheca Occidental (en occidental/intelingue) 
 Cosmoglotta 
 Auli Occidental Wiki


Categoría:Artigos destacados