Sistema nervioso parasimpático

O sistema nervioso parasimpático é unha parte do sistema nervioso autónomo ou vexetativo, cuxos nervios nacen tanto do encéfalo como da medula espiñal á altura do sacro.

O neurotransmisor deste sistema, tanto das neuronas pre como postganglionares, é a acetilcolina (neurotransmisor endóxeno).

Os centros nerviosos de orixe das fibras preganglionares do parasimpático están localizados tanto no encéfalo como no plexo sacro na medula espiñal. Estas fibras nerviosas ramifícanse polo territorio dalgúns nervios craniais, como o nervio facial ou nervio vago, ou polos nervios pelvianos no plexo sacro.

 Tipos de neuronas do sistema nervioso parasimpático 
O sistema nervioso parasimpático ten dous tipos de neuronas:

 Neuronas centrais ou anteganglionares 
Están preto dun núcleo cerebro-espiñal, mentres que o seu eixo segue a un nervio raquídeo ou cranial e chega aos ganglios periféricos, onde poden establecer sinapses ou ben o fan no interior do órgano efector parasimpático. As fibras preganglionares son longas, mentres que as anteganglionares son curtas (contrariamente ao simpático). As fibras do parasimpático non forman feixes e non poden ser seguidas, excepto o vago e nervios pelvianos.

 Neuronas periféricas ou preganglionares 
Son neuronas cuxo corpo se localiza no ganglio nervioso que se sitúa no mesmo órgano diana, e o axón que orixina é moi curto porque actúa neste órgano.

 Topografía do sistema nervioso parasimpático 
Topograficamente divídense en catro porcións:

 Porción hipotalámica 
Os centros onde se orixinan as febras preganglionares son os núcleos supraóptico, paraventricular e os núcleos do túbulo hipotalámico anterior. Deles saen fibras que en sentido descendente van terminar nas células secretoras da neurohipófise e forman os fascículos supraóptico-hipofisarios, paraventrículo-hipofisarios e tubero-hipofisarios. A interrupción destas fibras determina a diabete insípida.

 Porción mesencefálica 
As fibras pregangliónicas nacen dos núcleos de Edinger-Westphal e mediano anterior, moi próximos ao núcleo do motor ocular común e marchan por dentro do nervio motor ocular común ata o ganglio ciliar onde fan sinapse. As fibras nadas deste ganglio, fibras postgangliónicas, forman os nervios ciliares curtos que chegan ao músculo ciliar e ao iris. A función destas fibras é a de producir miose ao contraer o esfínter do iris e a de acomodación do ollo á visión próxima ao contraer o músculo ciliar.

 Porción rombencefálica 
Posúe distintas fibras nerviosas que percorren distintos nervios craniais como:
 Fibras que percorren o facial
 Fibras que percorren o glosofaríngeo
 Fibras que percorren o vago

 Porción sacra 
Os núcleos nerviosos están dentro dunha substancia gris da porción sacra que se estende desde o segundo segmento sacro até o final da medula espiñal. As fibras nerviosas saen ao exterior a través de dous pares de nervios raquídeos, o terceiro e cuarto nervios sacros que se unen no plexo pelviano ou hipogloso. Do plexo pelviano orixínanse fibras parasimpáticas que van innervar a musculatura lisa do colon descendente, colon sigmoide e recto, órganos xenitais internos e externos, vexiga urinaria e uretra. A función do parasimpático sacro é a de producir relaxación dos esfínteres e contracción das paredes musculares, provocando a micción, a defecación e a erección dos órganos xenitais.

 Función do sistema nervioso parasimpático 
A función principal do sistema nervioso parasimpático é a de provocar ou manter un estado corporal de descanso ou relaxación tras un esforzo ou para realizar funcións importantes como é a dixestión ou o acto sexual. Actúa sobre o nivel de tensión do organismo diminuíndoo. Realiza funcións opostamente complementarias con respecto ao sistema nervioso simpático.

Por tanto, o sistema nervioso parasimpático participa na regulación do aparello cardiovascular, do aparello dixestivo e do aparello xenitourinario. Hai tecidos, como o fígado, ril, páncreas e tiroide, que reciben innervación parasimpática, o que suxire que o sistema parasimpático participa na regulación metabólica, aínda que as influencias colinérxicas sobre o metabolismo non están ben coñecidas.

 Aparello cardiovascular: os efectos do sistema parasimpático sobre o corazón están mediados polo nervio vago. A acetilcolina diminúe a frecuencia cardíaca e a forza de contracción do miocardio por múltiples mecanismos como:
 Diminución da velocidade de despolarización do nodo sinusal.
 Atraso da condución dos impulsos ao seu paso pola musculatura auricular.
 Alongamento do período refractario.
 Diminución da velocidade de condución a través do nódulo auriculoventricular.
 Inhibición das terminacións nerviosas do sistema nervioso simpático sobre as febras miocárdicas.

 Aparello gastrointestinal: a innervación parasimpática do intestino discorre polo nervio vago e os nervios sacros da pelve. O parasimpático produce:
 Aumento o ton da musculatura lisa gastrointestinal.
 Estimulación da actividade peristáltica.
 Relaxación dos esfínteres gastrointestinais.
 Estimulación da secreción exócrina do epitelio glandular.
 Aumento da secreción de gastrina, secretina e insulina.

 Aparello xenitourinario: o parasimpático sacro innerva a vexiga urinaria e os xenitais. A acetilcolina aumenta o peristaltismo ureteral, contrae o músculo detrusor e relaxa o trígono e o esfínter vesical, polo que o seu papel é esencial para coordinar a micción.
 Aparello respiratorio: está innervado por fibras parasimpáticas procedentes do vago. A acetilcolina aumenta as secrecións traqueobronquiais e estimula a broncoconstrición.

 Farmacoloxía do sistema nervioso parasimpático 
 Agonistas colinérxicos: pilocarpina.
 Inhibidores da acetilcolinesterase: fisostigmina.
 Axentes bloqueantes dos receptores colinérxicos: butilbromuro de hioscina (antiespasmódico), ipratropio, oxitropio, tiotropio (broncodilatadores), pirenzepina (antiulceroso), biperideno, trihexifenidilo (antiparkinsonianos).

 Véxase tamén 
 Sistema nervioso simpático
 Simpatectomía

Categoría:Sistema nervioso