O Burgo, Pontevedra

O Burgo é un barrio da cidade de Pontevedra. É un dos barrios máis antigos da cidade e está atravesado polo Camiño Portugués. Á súa dereita atópase a zona da Xunqueira, con importantes equipamentos educativos e culturais.

Santiago Peregrino do Burgo é unha parroquia eclesiástica urbana do concello de Pontevedra. Sitúase ao norte da cidade, delimitada ao sueste co río Lérez, ao oeste coas marismas de Alba, e ao norte con Lérez.

 Localización 
O Burgo é un barrio situado ao norte da cidade, na marxe dereita do río Lérez. O seu eixo principal é a avenida da Coruña e a rúa Xoán Bautista Andrade, así como a avenida de Compostela á dereita, que o separa da zona da Xunqueira. Ao sur, o barrio está delimitado pola rúa Domingo Fontán.

 Historia 
O Burgo, xunto á ponte que leva o seu nome e á beira do río Lérez, foi un punto estratéxico de Pontevedra desde os romanos (por aquí pasaba a Vía XIX Braga-Lugo-Astorga que viña desde a ponte do Burgo e continuaba cara a Alba), e desde a Idade Media unha das entradas á cidade desde o norte, así como punto de paso no Camiño Portugués.

No século XI, a ponte do Burgo substituíu a antiga ponte romana, que estaba en ruínas.Nadal, Paco, 2012, Rías Baixas. Escapadas,  Madrid, El País Aguilar, p. 35 O Burgo Pequeno foi o primeiro dos tres arrabaldes da cidade e está documentado a partir de 1290. A formación deste novo, aínda que pequeno, asentamento humano fixo que a ponte servise de ligazón entre a cidade e o barrio, que se converteu nunha especie de apéndice urbano. O barrio desenvolveuse coa ermida de San Xacobe ou Santiago do Burgo como centro. A súa economía baseábase na viticultura, apoiada pola presenza dun muíño no século XV, e pola súa proximidade e relación co mosteiro de San Salvador de Lérez.Álvarez Pérez, Belén, 2021, Pontevedra en la baja edad media: trazado urbano, arquitectura civil y militar,  Santiago de Compostela, Universidad de Santiago de Compostela, p. 124-125

Na Idade Media, O Burgo converteuse en parada obrigatoria para os peregrinos que se dirixían a Santiago de Compostela desde Portugal. Conta a lenda que o Apóstolo Santiago o Maior, na súa peregrinación a Santiago de Compostela, sentiuse canso e detívose no Burgo, onde o atenderon e deron acubillo ata que se recuperou e puido continuar a súa viaxe. En agradecemento pola axuda recibida, o santo dixo aos donos da casa onde descansou que alí madurarían cada ano as primeiras uvas e o primeiro millo de cada colleita.

No século XVI había xa un pequeno barrio que pertencía a Lérez. A finais do século XVIII, o arrabalde lineal do Burgo, de orixe medieval, comezou a cobrar certa importancia. O 16 de decembro de 1811 naceu no Burgo Xoán Manuel Pintos, escritor e lexicógrafo, un dos autores do Rexurdimento. En 1898, o barrio creceu coa construción dunha estrada entre O Burgo e A Caeira. 

O campo deportivo do Burgo inaugurouse o 16 de outubro de 1919 cun partido de fútbol entre o Pontevedra Athletic e o Real Coruña. O campo converteuse no recinto polideportivo por excelencia da cidade. En 1949, a estrada coñecida como Camiño de Santiago ou Camiño do Burgo pasou a chamarse Avenida da Coruña. En 1960, o Concello comprou o estadio, que se converteu no actual Estadio de Pasarón. O 13 de xullo de 1968 inaugurouse no barrio o Pavillón Municipal de Deportes.

O 10 de setembro de 1983 inaugurouse a ponte de Santiago para desconxestionar a ponte do Burgo e proporcionar un novo acceso ao centro da cidade.

En setembro de 1986 derrubouse a antiga capela do Burgo e en abril de 1987 comezou a construción dunha nova igrexa que integraba a fachada do antigo edificio. Anteriormente houbera unha capela preto da ponte do Burgo, máis ao sur. 

O 3 de xullo de 1987 inaugurouse a Avenida Compostela, de catro carrís, que proporcionou unha nova saída da cidade desde o norte en dirección a Santiago de Compostela e A Coruña. En 1993 urbanizáronse terreos ao norte da Xunqueira para o campus de Pontevedra. O 26 de maio de 1995 inaugurouse unha nova ponte para conectar esta parte da cidade coa beira esquerda do río, a Ponte dos Tirantes. 

En 1996 creouse no barrio a parroquia de Santiago do Burgo.

No verán de 2020 inaugurouse a peonalización da ponte do Burgo, que mellorou a conexión do barrio co centro da cidade.

 Urbanismo 
O Burgo é o barrio pontevedrés situado na marxe dereita do río Lérez. Organízase lonxitudinalmente desde a ponte do Burgo, ao longo da avenida da Coruña e a rúa Xoán Bautista Andrade. A rúa Domingo Fontán discorre pola ribeira do Lérez e o Camiño Portugués pola rúa Santiña. Ao leste, a avenida de Compostela separa o barrio do Burgo da zona da Xunqueira, conectada coa ponte dos Tirantes pola rúa Alexandre Bóveda.

Fronte ao estadio de Pasarón atópase o Parque de Pasarón e ao oeste o Parque Natural das Marismas de Alba. Na parte traseira do Pavillón Municipal dos Deportes de Pontevedra hai unha pista de petanca. Na zona da Xunqueira atópase o Parque Rosalía de Castro e o Parque da Illa das Esculturas, un dos máis grandes da cidade.

No número 20 da avenida da Coruña atópase a casa Sanz Díaz, un edificio modernista do arquitecto Antonio López Hernández.

 Instalacións 
 Deportes e lecer 
O Burgo conta coas instalacións deportivas máis importantes da cidade:
 Estadio de Pasarón: feudo local do Pontevedra CF, foi inaugurado en 1965, foi completamente renovado en 2006.
 O Pavillón Municipal dos Deportes: inaugurado en 1968, foi deseñado polo arquitecto Alejandro de la Sota. É onde xoga a SD Teucro.
 Na zona da Xunqueira hai varios campos de fútbol (un deles de céspede artificial), e un pavillón polideportivo.

 Centros escolares 
A zona da Xunqueira conta con importantes infraestruturas educativas e é nela onde se concentra a maior parte da oferta educativa da cidade. Nesta zona hai:
 Dous colexios: A Xunqueira 1 e A Xunqueira 2.
 Dous centros de ensino secundario: A Xunqueira 1 e A Xunqueira 2.
 Un Centro Integrado de Formación Profesional.
 A Escola Oficial de Idiomas da cidade.
 O Centro de Formación do Profesorado da Xunta de Galicia.
 O campus da Xunqueira, con 4 facultades, 1 escola de enxeñería e unha gardería da Xunta de Galicia.

 Outras instalacións 
Ao oeste, preto do parque natural das Marismas de Alba, atópase o centro de exames da Dirección Provincial de Tráfico, na rúa Martín Códax. O Burgo tamén conta cun centro social para os habitantes do barrio. No barrio hai unha igrexa parroquial: Santiago Peregrino do Burgo.

Na Xunqueira hai importantes equipamentos culturais: o Pazo de Congresos de Pontevedra e o Recinto Feiral de Pontevedra.

 Festividades e actos culturais 
As festas do barrio celébranse todos os anos en torno ao 25 de xullo, así como a tradicional ofrenda de uvas e millo ao apóstolo Santiago o Maior. Cada 24 de xullo celébrase unha procesión coa imaxe do Santiaguiño, sendo levada a unha casa particular. Segundo a tradición, o apóstolo andaba a evanxelizar por estas terras e foi atendido nesa casa, e agradecido, fixo que as uvas e o millo das leiras da casa madurasen antes.

 Galería de imaxes 

Notas

 Véxase tamén 

 Bibliografía 

 Gallego Rei, M. e Sánchez-Agustino Rodríguez, R.: O Burgo: no camiño das uvas e do millo. Deputación de Pontevedra, 2004.


 Outros artigos 
 Lugares de Pontevedra
 A Moureira
 Campolongo 
 Centro histórico de Pontevedra
 Monte Porreiro

 Ligazóns externas 

 Pontevedra en la baja edad media: trazado urbano, arquitectura civil y militar.

 Lugares e parroquias 
 Parroquias de Pontevedra 

Categoría:Parroquias eclesiásticas de Galicia
Categoría:Parroquias de Galicia baixo a advocación de Santiago o Maior
Categoría:Localidades do Camiño Portugués
Categoría:Barrios de Pontevedra