Lingua zulú

O zulú (en zulú, isiZulu) é unha lingua africana da familia nguni, que pertence ao grupo bantú, falada pola xente do pobo zulú. Fálana uns 10 millóns de persoas, que nun 95% viven en Suráfrica, onde é un dos 11 idiomas africanos oficiais desde 1994 e fálao o 25% da poboación. Ensínase en zulú na educación primaria e secundaria e tamén se editan libros e revistas.

 Distribución xeográfica 
O zulú fálase nas provincias de KwaZulu-Natal (81% dos habitantes), Mpumalanga (26%) e Gauteng (21%). Tamén se fala noutros países africanos, como Lesotho e Eswatini. As linguas ndebele do norte, falada en Zimbabwe, e swazi e máis a fala nguni de Malawi son moi próximas ao zulú. O xhosa, lingua predominante no Cabo Oriental, e o zulú son mutuamente intelixíbeis.

 Normativa 
En 1859 apareceu a primeira gramática da lingua zulú.

Actualmente a institución encargada de regular a lingua escrita é o Zulu Language Board" (Instituto da Lingua Zulú) de KwaZulu-Natal.

 Fonoloxía 
 Ten 7 sons vocálicos: os 5 fonemas simples [a], [e], [i], [o], [u], ademais do e neutro e o o aberto.
 Dúas semivogais ([w], [j]).
 Entre as consoantes son característicos os 15 sons aspirados ou nasalizados denominados clics.
 É unha lingua tonal, o que implica que o significado dunha palabra depende do ton con que se pronuncie.

 Algúns aspectos gramaticais 
 A orde da frase é tipo SVO: suxeito + verbo + obxecto (complemento).
 Morfoloxicamente é unha lingua aglutinante.
 O substantivo consta de prefixo e radical: hai 15 prefixos diferentes, 13 dos cales se usan actualmente e os outros dous son arcaísmos. O plural expresase cun prefixo, por exemplo: inja "can" – izinja "cans".
 Verbo:
 No tempo de presente, os verbos regulares acaban en -a: sebenza "eu traballo".
 No tempo pasado, o verbo acaba en -e: umlimi ulime izinsimu "O labrador cultiva os campos". 
 O futuro indícase coa partícula zo infixada no verbo: Abafundi bazofunda amabhuku "Os estudantes lerán os libros".

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Wikipedia en zulú
 Bibliografía 
 Doke, C.M. (1947) Text-book of Zulu grammar. Londres: Longmans, Green e Co.
 Wilkes, Arnett, Teach Yourself Zulu. ISBN 0-07-143442-9
 Nyembezi, C.L.S. (1957) Learn Zulu. Pietermaritzburg: Shuter & Shooter. ISBN 0-7960-0237-1
 Nyembezi, C.L.S. (1970) Learn More Zulu. Pietermaritzburg: Shuter & Shooter. ISBN 0-7960-0278-9
 Doke, C.M. (1958) Zulu-English Vocabulary. Johannesburg: Witwatersrand University Press. ISBN 0-85494-009-X
 Dent, G.R. e Nyembezi, C.L.S. (1959) Compact Zulu Dictionary. Pietermaritzburg: Shuter & Shooter. ISBN 0-7960-0760-8
 Dent, G.R. e Nyembezi, C.L.S. (1969) Scholar's Zulu Dictionary. Pietermaritzburg: Shuter & Shooter. ISBN 0-7960-0718-7
 Doke, C.M. (1953) Zulu-English Dictionary''. Johannesburg: Witwatersrand University Press. ISBN 1-86814-160-8

 Ligazóns externas 
 Ethnologue
 Linguas surafricanas -- zulú
 Sifunda isiZulu!
 Funda Manje!
 isiZulu.net Zulu - English Dicionario Online
 Isolezwe


Categoría:Linguas aglutinantes
Categoría:Linguas de Suráfrica