Lingua chipewyan

A lingua chipewyan (tamén nomeada Dënë Sųłinë́ Yatıé), é o idioma falado polo pobo chipewyan, tribo da parte central do Canadá. Forma parte da familia atapascana e está relacionada con linguas como o navagho. O chipewyan ten uns 12.000 parlantes canadenses, maioritariamente en Saskatchewan, Alberta e Territorios do Noroeste, (map) mais só ten a condición de oficialidade nos Territorios do Noroeste, canda outras oito linguas indíxenas de América: cree, dogrib, gwich'in, inuktitut, inuinnaqtun, inuvialuktun, slave norte e slave sur.Lei de Idiomas Oficiais dos Territorios do Noroeste de 1988 (con emendas en 1988, 1991-1992, 2003) O chipewyan está clasificado como "vulnerable" polo Libro Vermello das Linguas Ameazadas da UNESCO.

 Sons 
 Consoantes 
O chipewyan posúe 39 consoantes:

   Bilabial Interdental Dental Postalveolar Velar/Uvular GlotalcentrallateralxordalabialNasal               Oclusivaxorda            aspirada             exectiva             Africadaxorda            aspirada            exectiva             Fricativa xorda          sonora          Vibrante               

A velar fricativa é actualmente uvular.

 Vogais 
O chipewyan ten 6 vogais distintas:

   Anterior Central PosteriorFechada    Semifechada    Semiaberta     Aberta     

A maior parte das vogais poden dividirse en:

 oral ou nasal
 curta ou longa

Como consecuencia, o chipewyan emprega 18 fonemas vocálicos:

   Anterior Central Posterior curta longo curta longa curta longaFechadaoral        nasal        Semifechada          Semiabertaoral          nasal          Abertaoral          nasal          

O chipewyan tamén ten 9 ditongos orais e nasais da forma vogal + .

 AnteriorCentralPosteriororalnasaloralnasaloralnasalFechada          Media                 Aberta              

 Notas 

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 
 Chipewyan en Ethnologue
 Our Languages: Dene (Saskatchewan Indian Cultural Centre)
 Historia e antecedentes
 Reservas
 mapas Reservas
 Preservación/Revitalización
 Alfabeto
 Gramática
 Palabras (inclúe ficheiros de son)

 Bibliografía 
 Cook, Eung-Do. (2004). A grammar of Dëne Sųłiné (Chipewyan). Algonquian and Iroquoian Linguistics - Special Athabaskan Number, Memoir 17. Winnipeg: Algonquian and Iroquoian Linguistics. ISBN 0-921064-17-9.
 Cook, Eung-Do. 2006. "The Patterns of Consonantal Acquisition and Change in Chipewyan (Dene Suline)". International Journal of American Linguistics. 72, no. 2: 236. 
 De Reuse, Willem. 2006. "A Grammar of Dene Suline (Chipewyan) (Cook)". International Journal of American Linguistics. 72, no. 4: 535. 
 Elford, Leon W. Dene sųłiné yati ditł'ísé = Dene sųłiné reader. Prince Albert, SK: Northern Canada Mission Distributors, 2001. ISBN 1-896968-28-7
 Gessner, S. 2005. "Properties of Tone in Dene Suline". Amsterdam Studies in the Theory and History of Linguistic Science. Series IV, Current Issues in Linguistic Theory. 269: 229-248. 
 Gordon, Raymond G., Jr. (Ed.). (2005). Ethnologue: Languages of the world (15th ed.). Dallas, TX: SIL International. ISBN 1-55671-159-X. (Versión online: http://www.ethnologue.com).
 Li, Fang-Kuei. (1946). Chipewyan. In C. Osgood & H. Hoijer (Eds.), Linguistic structures of native America (pp. 398–423). Nova York: The Viking Fund.
 Osgood, Cornelius; & Hoijer, Harry (Eds.). (1946). Linguistic structures of native America. Viking fund publications in anthropology (No. 6). Nova York: The Viking Fund. (Reprinted 1963, 1965, 1967, & 1971, Nova York: Johnson Reprint Corp.).

Categoría:Linguas atapascanas
Categoría:Linguas amerindias do Canadá
Categoría:Pobo chipewyan