Vía tolosana

A vía tolosana é o nome latino dun dos catro camiños franceses da peregrinación a Santiago de Compostela, a situada máis ao sur. Pasa pola cidade de Tolosa, da cal toma o seu nome, mais o punto de xuntanza e de partida estaba en Arles. Atravesa o país de etapa en etapa e franquea os Pireneos polo paso de Somport. Xa do lado español, o camiño continúa co nome de Camiño aragonés até a etapa de Puente la Reina, onde se efectúa a unión co Camiño navarro, que non é senón a prolongación doutros camiños procedentes de Francia. Desde aí, o camiño cara a urbe compostelá prosegue baixo a denominación de Camiño francés.

 Historia 
Na saída de Arles, a vía tolosana ou vía arletanensis, que Aimery Picaud no Guía do Peregrino, Libro V, nomea vía Aegidia [a ruta de Saint-Gilles do Gard)], eran acollidos os peregrinos vindos de Italia, dos Alpilles e da Provenza, mais tamén servía , en sentido inverso, para axuntárense os romeus que chegados da Península Ibérica ou doutras partes de Francia se dirixían para Roma e tomaban, no lado italiano, a vía francigena.

O seu nome está ligado ao da capital da dinastía condal dos Saint-Gilles, que xogou, no século XII, un papel importante nas terras do Languedoc.

Ricas en historia e unidas por unha mesma lingua, a dos trobadores, estas terras viron expandirse unha das máis brillantes civilizacións da Idade Media, como o testemuñan, amén dos vestixios da antigüidade romana, as cidades, mosteiros e igrexas románicas que enmarcan o trazado desta vía cara ao sur, e que dominan os castelos e os feudos testemuño da traxedia cátara.

Este camiño estaba precedido pola Vía Domitia, que desde o col de Montgenèvre vai até Arles, pasando por Sisteron, Apt, tamén chamada Vía Francigena porque para os italianos atravesa Francia.

Había ademais un camiño paralelo, o camiño do Piedmont ou «el cami deu pé de la coste» (o camiño do pé da costa), que pasa por Saint-Bertrand-de-Comminges, até xuntarse á vía tolosana no paso de Somport.

Todos estes camiños empataban co Camiño aragonés para unirse ao Camiño francés en Puente la Reina.

 A Guía do Peregrino 
No século XII, na súa Guía do Peregrino ou Codex Calixtinus, Libro V, Aimery Picaud dá as informacións seguintes :

 Capítulo primeiro 
Os Camiños de Santiago

« Hai catro rutas que, conducindo a Santiago, se reúnen nunha soa en Puente la Reina, unha pasa por Saint-Gilles (do Gard), Montpellier, Tolosa, e Somport, (...) »

 Capítulo IV 
Corpos santos que repousan na ruta de Santiago e que os peregrinos deben visitar.

Ante todo os que van a Santiago pola ruta de Saint-Gilles, deben render visita en Arles, o corpo do benaventurado Trófimo, confesor, a súa festa se celebra o 29 de decembro, (...), o corpo do benaventurado Cesáreo, bispo e mártir, a súa festa se celebra o 1 de novembro, (...) e no cemiterio da mesma vila as reliquias do bispo santo Honorata, o seu oficio solemne celébrase o 16 de xaneiro, o corpo do santísimo mártir Xinès.

É preciso tamén visitar moi atentas consideracións o corpo venerable de san Xil (Gilles), piadoso confesor e abade, (...) (en Saint-Gilles-du-Gard).

Deben render visita ao corpo do benaventurado confesor Guillerme, santísimo portaestandarte (...) do rei Carlomagno, (...), no val de Gellone (Saint-Guilhem-le-Désert), a súa festa celébrase o 28 de maio.

Na mesma ruta, cómpre render visita aos corpos dos benaventurados mártires Tiberio, Modesto e Florencio, (...) (en Saint-Thybèri) ; teñen a súa festa o 10 de novembro.

Cómpre aínda, na mesma ruta, ir venerar o moi santo corpo do benaventurado Sadurniño (Sernin), bispo e mártir (...) da cidade de Tolosa; (…) ; a súa festa conmemórase o 29 de novembro.

 Conclusión 
Non existe un «camiño histórico», falando con propiedade. Nada testemuña en certos casos o paso dos peregrinos, salvo a presenza dun corpo santo, con frecuencia ligado a unha romaxe local, como a de Saint Lizier ou a de Saint-Bertrand-de-Comminges. Ambos as dúas sobre «el cami deu pé de la coste».

Hai poucos hospitais de Santiago, ao contrario do que se ve na vía podiensis, e menos aínda confrarías que daten do grande período da peregrinación, entre os séculos XI e XIII. Por contra algúns raros testemuños datan dos séculos XVI – XVII.

 O camiño principal 
Bouches-du-Rhône
 Arles, igrexa de Saint-Trophime, claustro de Saint-Trophime, igrexa de Notre dame de la Major, convento dos Cordeliers, teatro e anfiteatro romanos, sen esquecer os Alyscamps, caros a Aimery Picaud.

 Gard 
 Saint-Gilles-du-Gard, igrexa abacial bieita de Saint-Gilles.
 Vauvert

 Hérault 
miniatura|250px|Saint-Guilhem-le-Désert
 Lunel
 Castries.
 Montpellier, a catedral de Saint-Pierre, o barrio Écusson 
 Aniane, a súa abadía, e a ponte do diabo.
 Saint-Guilhem-le-Désert, a súa abadía.
 Saint-Jean-de-la-Blaquière.
 Usclas-du-Bosc, as 52 estelas funerarias discoidais, do século XII.
 Saint-Privat, o priorado de Grandmont.
 Lodève, a catedral de Saint-Fulcran
 Joncels, e a súa abadía.
 Lunas, o seu castelo.
 Le Bousquet-d'Orb, a igrexa de Saint Martín.
 Saint-Gervais-sur-Mare
 Bédarieux, igrexas de Saint Alexandre e Saint Louis. 
 Le Poujol-sur-Orb
 Olargues: outra ponte do diabo.

Tarn
240px|miniatura|La Salvetat-sur-Agout
 Murat-sur-Vèbre
 Fraisse-sur-Agout (Hérault)
 La Salvetat-sur-Agout (Hérault)
 Anglès
 Brassac
 Burlats, antiga colexiata de Saint-Pierre 
 Castres, as súas casas sobre o río Agout. 
 Soual
 Dourgne,as súas abadías.
 Sorèze, antigo hospital de Saint-Jacques.

 Alta Garona 
miniatura|275px|Tolosa, basílica de Saint Sernin
 Revel, os seus mercados, 
 Montmaur (Aude)
 Saint-Félix-Lauragais, igrexa de Saint-Félix 
 Cassès, as súas estelas.
 Seuil-de-Naurouze
 Montferrand (Aude)
 Villefranche-de-Lauragais, bastida (cidadela fortificada) do século XII.
 Baziège, igrexa de Saint-Étienne.
 Escalquens
 Labège
 Tolosa, a basílica de Saint-Sernin, a catedral de Saint-Étienne, a igrexa de Notre-Dame du Taur, a basílica da Daurade, a igrexa dos Jacobins e o seu claustro , o Convento dos agostiños, a igrexa de Saint-Pierre-des-Cuisines, a igrexa de Saint-Aubin, a igrexa de Saint-Nicolas, a igrexa de Notre-Dame de la Dalbade, a praza do Capitole, a sala dos Illustres, e máis o Hospital de Saint Jacques.
 Léguevin

 Gers 
200px|miniatura|Auch e a súa catedral
 L'Isle-Jourdain, antigo Hospicio de Saint-Jacques.
 Gimont, abadía de Planselve, igrexa de Notre Dame de Gimont.
 Aubiet
 l'Isle-Arné
 Auch, a catedral de Sainte-Marie
 Barran, igrexa de Saint Jean-Baptiste
 L'Isle-de-Noé, 
 Montesquiou, Hospital de Saint-Blaise
 Bassoues
 Marciac

Hautes-Pyrénées
 Maubourguet

Pyrénées-Atlantiques
 Anoye
 Morlaàs, a igrexa de Sainte-Foy.
 Lescar
 Lacommande, igrexa de Saint Blaise
 Oloron-Sainte-Marie, a catedral de Sainte-Marie, a igrexa de Sainte-Croix
 Lurbe-Saint-Christau.
 Escot.
 Sarrance, Notre-Dame de Sarrance
 Accous
 Lescun
 O Col du Somport

 Variante de Carcasona 
miniatura|275px|Claustro e fonte da abadía de Fontfroide
 Pézenas, Casa do concello, a casa dos cabaleiros de San Xoán de Xerusalén.
 Saint-Thibéry
 Béziers, a catedral de Saint-Nazaire, igrexa de Saint-Jacques, igrexa da Madeleine e o canal du Midi.
 Narbona, a basílica de Saint-Just, o antigo pazo dos arcebispos e a basílica de Saint-Paul-Serge.
 A Abadía de Sainte-Marie de Fontfroide
 Lézignan-Corbières
 Trèbes
 Carcasona, a igrexa de Saint-Nazaire e as fortificacións.
 Pezens, a capela de Sainte-Madeleine.
 Villesèquelande, a casa sacerdotal do séulo XII.
 Sainte-Eulalie
 Bram
 Saint-Papoul, a antiga abadía beneditina.
 Castelnaudary, a colexiata de Saint-Michel.
 Montferrand e o sitio do Elusiodonum.
 Avignonet-Lauragais

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 
 Via Tolosana 
 Via Tolosana 

Vía tolosana

en:Way of St. James (route descriptions)