Lingua xugní

A lingua xugnoniana, en lingua autóctona хуғнун зив (xughnún ziv), pronunciado /хuɣˈnůn ziv/ ou xugnonianoNon existe tradición sobre coma escribir este xentilicio en galego, pódese dicir xugnoniano/a ou xugní хуғнони (xughnoni) pronunciado /хuɣnoni/ (pode aparecer con adaptacións doutras linguas coma Shughni, Shugnani, Schughni, Şugni ou ben escrito en persa coma shughní ou taxico шуғнoнй-shugnoní) é unha das linguas do Pamir do  grupo de linguas iranias meridionais orientais. Fálase no Badaghxán MontañosoO nome anterior durante o período soviético era "Gorno-Badaxšan", que ten exactamente o mesmo significado que o novo en taxico o cal adáptase ao galego coma Badaghxán Montañoso no Tadjiikistán e no BadaghxánO nome preferibel sería Badaghxón xa que tanto en taxico (que é falado nas dúas marxes do río Panxe, nos dous Badaghxán) coma no resto de linguas do Pamir se di así. Esta denominación chega tamén ata as linguas nuristanias onda se di Badaghšón, en  camviri, axcunu, vasí, calasha, tregame. Nestas linguas tamén se di Afghanistón, Pokistón, Nuristón... que veñen coincidindo coas lingus do Pamir e o taxico. (A información toponímica foi recollida das transcripcións sobre linguas nuristanias do Profesor Richard F. Strand "Notes on the Nûristânî and Dardic Languages." Journal of the American Oriental Society, 93.3: 297-305; sobre o xugnaniano de diversos traballos). no Afganistán no distrito de Shugnán. 
Xugnoniano fai referencia ao habitante do Distrito de XugnónO nome deste distrito tanto en lingua taxica (ata agora a única oficial) coma en xugnanino e demais linguas pamires é Шуғнон, en paxto e persa ,e Šughnān na Provincia Autónoma do Badaghxán Montañoso no Tadjiikistán e á lingua que estes falan, e que se fala máis alá deste distrito.
Dialectos

 Alfabeto 
O alfabeto que se utiliza na actualidade é o taxico adaptado á lingua, igual que sucede coa lingua iagnobiana ou iagnobesa.
miniatura|250px|esquerda|Variante de alfabeto latino para o xugnoniano (1931).

No seguinte cadro está representado o alfabeto latino usado ata 1931:

 A a B в C c Ç ç Є є D d Đ đ F f G g Ƣ ƣ  I i J j K k L l M m N n O o Ө ө P p Q q R r S s Ş ş T t Ѣ ѣ U u V v W w X x X̵ x̵ H h Z z Ƶ ƶ З з

Nestoutro cadro o alfabeto cirílico adaptado para o xugnaniano en 1938:

 а ā б в в̌ г ғ г̌ д д̌ ē ê ж з ҙ и ӣ й к қ л м н о п р с т т̌ у ӯ у̊ ф х х̌ ц ч ҷ ш ъ ь 

Notas

 Bibliografía 
 Karamšoev, Dodchudo K. (1988-99). Šugnansko-russkij slovar. 3 vols. Moscova: Nauka. ISBN 5-02-016991-9 (Vol. 2), ISBN 5-02-018101-3 /ISBN 5-02-017858-6 (Vol. 3)

 Ligazóns externas 
 Informe de Ethnologue para o xugnoniano
 Páxina da lingua xugnoniana

Categoría:Linguas iranias orientais meridionais
Categoría:Linguas de Paquistán
Categoría:Linguas de Tadjiikistán