Ditadura do proletariado

A ditadura do proletariado é un termo empregado e postulado polo marxismo para referirse ó estado de transición revolucionaria entre o capitalismo e a sociedade comunista"Entre a sociedade capitalista e a comunista atópase o período da transformación revolucionaria dunha a outra, ao que corresponde tamén un período de transición política, cuxo estado non pode ser máis que a ditadura revolucionaria do proletariado" (Obras Completas de Marx e Engels en alemán, volume XIX, páxina 28, citado en Vocabulario Básico do Marxismo, de Gérard Bekerman, Editorial Crítica, Barcelona, 1983, pp. 178-179).. O termo non se refire a unha concentración de poder nun ditador, senón a unha situación na que o proletariado ten o poder e substitúe o sistema político controlado pola burguesía (ditadura da burguesía). Esta etapa de transición é denominada tamén por moitos marxistas como socialismo.

 Historia e características 
De acordo ao marxismo, a existencia mesma de calquera tipo de estado implica a ditadura dunha clase social sobre outra. De acordo a Karl Marx, no réxime capitalista, ata nas maiores condicións de democracia burguesa, existe unha ditadura da burguesía, en detrimento dos traballadores e do conxunto do pobo.

Marx postula a necesidade dunha revolución na cal o proletariado establézase como clase dominante, para disolverse paulatinamente como tal, na transición cara a unha sociedade sen clases. A ditadura do proletariado sería a etapa inmediatamente posterior á toma do poder por parte da clase obreira, na que se crea un Estado obreiro, o cal, como todo estado, sería unha ditadura dunha clase sobre outra (neste caso, das clases traballadoras sobre a burguesía).

En palabras de Lenin: «Marx puxo de relevo [...] que aos oprimidos se lles autorizase para decidir unha vez cada varios anos ¡que membros da clase opresora han de representalos e esmagalos no parlamento!

Pero, partindo desta democracia capitalista -inevitablemente estreita, que repudia baixo corda aos pobres e que é, xa que logo, unha democracia mentireira- [...] o desenvolvemento cara ao comunismo pasa a través da ditadura do proletariado, e non pode ser doutro xeito, porque o proletariado é o único que pode, e só por este camiño, romper a resistencia dos explotadores capitalistas.

Pero a ditadura do proletariado, é dicir, a organización da vangarda dos oprimidos en clase dominante para esmagar aos opresores, non pode conducir tan só á simple ampliación da democracia. Á vez coa enorme ampliación do democratismo, que por primeira vez convértese en democracia para os pobres, nun democratismo para o pobo, e non un democratismo para os sacos de diñeiro, a ditadura do proletariado implica unha serie de restricións postas á liberdade dos opresores, dos explotadores, dos capitalistas. Debemos reprimir a estes, para liberar a humanidade da escravitude asalariada, hai que vencer pola forza a súa resistencia, e é evidente que alí onde hai represión, onde hai violencia, non hai liberdade nin hai democracia.

Engels expresaba isto na carta a Bebel, ao dicir que "mentres o proletariado necesite aínda do Estado, non o necesitará en interese da liberdade, senón para someter aos seus adversarios, e axiña que como poida falarse de liberdade, o Estado como tal deixará de existir."

Democracia para a maioría do pobo e represión pola forza, é dicir, exclusión da democracia, para os explotadores, para os opresores do pobo: velaí a modificación que sufrirá a democracia na 'transición' do capitalismo ao comunismo.O Estado e a Revolución, Cap. 5 As Bases Económicas da Disolución do Estado, V.I. Lenin.»

É importante diferenciar dúas etapas na historia da concepción da ditadura do proletariado. Inicialmente, Marx e Friedrich Engels só falaban da toma do poder estatal por parte da clase traballadora; con todo, tras a experiencia da Comuna de París, concluíron que para exercer a Ditadura do Proletariado, a clase obreira non podía simplemente encher as estruturas estatais existentes, senón que debía proceder a destruír o estado burgués e pór en pé un estado obreiro baseado na organización colectiva (Comunas ou Consellos, en ruso "Soviets") da clase obreiraA Guerra Civil en Francia, Karl Marx, 1871.Prólogo de 1872 ao Manifesto Comunista, Karl Marx e Friedrich Engels, 1872..

 Notas 

Categoría:Marxismo