Henrique I de Inglaterra

Henrique I (en inglés moderno, ), nado arredor de 1068 e finado o 1 de decembro de 1135, chamado Henrique Beauclerc ("Bo Sabio" en francés) polos seus intereses culturais, foi rei de Inglaterra desde 1100 ata a súa morte. Fillo de Guillerme I o Conquistador, recibiu educación por parte da Igrexa. Trala morte do seu pai en 1087, os seus irmáns máis vellos, Roberto Curthose e Guillerme Rufo, herdaron Normandía e Inglaterra, respectivamente, pero Henrique quedou sen posesións. Adquiriu o condado do Cotentin en Normandía occidental ao seu irmán Roberto, pero eles depuxérono en 1091. Reconstruíu gradualmente a súa base de poder no Cotentin e aliouse con Guillerme contra Roberto. Estivo presente cando Guillerme morreu nun accidente de cacería en 1100 e apropiouse do trono inglés, coa promesa na súa coroación de corrixir moitas das políticas menos populares do seu irmán. Casou con Matilde de Escocia, pero continuou tendo amantes con quen procreou varios fillos ilexítimos.

O seu irmán Roberto ameazou o control sobre Inglaterra cando liderou unha invasión en 1101, pero esta campaña militar terminou nun acordo negociado que confirmou como rei a Henrique. A paz durou pouco, xa que este invadiu o Ducado de Normandía en 1105 e 1106 e finalmente derrotou a Roberto na batalla de Tinchebray. Mantivo ao seu irmán en prisión polo resto da súa vida. O seu control sobre Normandía foi desafiado por Lois VI de Francia, Balduíno VII de Flandres e Fulco V de Anjou, quen promoveu as reclamacións do fillo de Roberto -William Clito- e apoiou unha gran rebelión no ducado entre 1116 e 1119. Despois da vitoria inglesa na batalla de Brémule, acordouse un acordo de paz con Lois VI en 1120.

Considerado polos seus contemporáneos como un gobernante severo pero efectivo, manipulou habilmente aos baróns ingleses e normandos. En Inglaterra inspirouse no sistema anglosaxón de xustiza, o goberno local e a tributación, pero tamén o fortaleceu con institucións adicionais, como o tesouro real e os xuíces itinerantes. Normandía tamén se rexía cun sistema de xuíces e un tesouro público. Moitos dos funcionarios que manexaban o sistema de Henrique eran «homes novos» con antecedentes escuros, no canto de familias de alto status, que ascendían en rango como administradores. O rei alentou a reforma eclesiástica, pero viuse envolvido nunha grave disputa en 1101 co arcebispo Anselmo de Canterbury, que se resolveu mediante un compromiso en 1105. Apoiou á Orde de Cluny e tivo un rol clave na selección do clero de Inglaterra e Normandía.

O seu único fillo varón e herdeiro lexítimo, Guillerme Adelin, afogou no naufraxio do Barco Branco de 1120, poñendo en dúbida a sucesión real. Tomou unha segunda esposa, Adela, coa esperanza de ter outro fillo, pero os seus plans fracasaron. En resposta, declarou á súa filla Matilde herdeira da Coroa e desposouna con Godofredo V de Anjou. A súa relación coa parella tensouse e estalou un conflito ao longo da fronteira co condado de Anjou. Morreu o 1 de decembro de 1135 logo dunha semana de enfermidade. Malia os seus plans coa súa filla Matilde, foi sucedido polo seu sobriño Estevo de Blois, o que deu como resultado un período de guerra civil, coñecido posteriormente como a Anarquía.

 Primeiros anos, 1068–1099 
 Infancia e aparencia, 1068–1086 
Henrique probablemente naceu en Inglaterra en 1068, no verán ou nas últimas semanas do ano, posiblemente na vila de Selby, en Yorkshire.;  O seu pai era Guillerme o Conquistador, o duque de Normandía que invadira Inglaterra en 1066 para converterse no rei de Inglaterra, establecendo territorios que se estendían cara a Gales. A invasión creara unha clase dirixente anglo-normanda con propiedades a ambos lados do Canal da Mancha.;  Estes baróns anglo-normandos tiñan normalmente vínculos estreitos co Reino de Francia, que daquela era unha colección de condados e pequenas entidades, só nominalmente baixo o control do rei. A nai de Henrique, Matilde de Flandres, era neta do rei Roberto II de Francia, e probablemente lle puxo o nome ao seu tío Henrique I de Francia.

Henrique foi o máis novo dos catro fillos de Guillerme e Matilde. Fisicamente asemellábase aos seus irmáns maiores Roberto Curthose, Ricardo e Guillerme Rufo, sendo, como describe o historiador David Carpenter, "baixo, robusto e de peito ancho," con cabelo negro. Debido ás diferenzas de idade e á morte temperá de Ricardo, Henrique probablemente viu pouco aos seus irmáns maiores. É probable que coñecese ben á súa irmá Adela, xa que tiñan idades similares. Hai pouca documentación sobre os seus primeiros anos; os historiadores Warren Hollister e Kathleen Thompson suxiren que se criou principalmente en Inglaterra, mentres que Judith Green argumenta que inicialmente foi criado no Ducado.; ; . Probablemente foi educado pola Igrexa, posiblemente por bispo Osmundo, chanceler do rei, na Catedral de Salisbury; non está claro se isto indicaba unha intención por parte dos seus pais de que Henrique se unise ao clero.;  Tampouco está claro ata onde chegou a súa educación, pero probablemente sabía ler latín e tiña algún coñecemento das artes liberais. Recibiu adestramento militar dun instrutor chamado Robert Achard, e Henrique foi armado cabaleiro polo seu pai o 24 de maio de 1086.; 

 Herdanza, 1087–1088 
miniatura|upright=1.2|Representación de Henrique nunha miniatura do século XIII

En 1087, Guillerme resultou fatalmente ferido durante unha campaña no Vexin. Henrique reuniuse co seu pai moribundo preto de Rouen en setembro, onde o rei dividiu as súas posesións entre os seus fillos. As normas de sucesión na Europa occidental da época eran incertas; nalgunhas partes de Francia, a primoxenitura, na que o fillo maior herdaba o título, estaba gañando popularidade. Noutras partes de Europa, incluíndo Normandía e Inglaterra, a tradición era dividir as terras, co fillo maior herdando as terras patrimoniais —xeralmente consideradas as máis valiosas— e os irmáns máis novos recibindo parcelas ou propiedades máis pequenas ou recentemente adquiridas.

Ao dividir as súas terras, Guillerme parece seguir a tradición normanda, distinguindo entre Normandía, que herdara, e Inglaterra, que adquirira a través da guerra. O segundo fillo de Guillerme, Ricardo, morrera nun accidente de caza, deixando a Henrique e aos seus dous irmáns para herdar o patrimonio de Guillerme. Roberto, o maior, a pesar de estar en rebelión armada contra o seu pai no momento da súa morte, recibiu Normandía. Inglaterra foi dada a Guillerme Rufo, que gozaba do favor do rei moribundo. Henrique recibiu unha gran suma de diñeiro, xeralmente estimada en 5.000 libras, coa expectativa de que tamén lle fosen entregadas as modestas propiedades da súa nai en Buckinghamshire e Gloucestershire. O funeral de Guillerme en Caen viuse interrompido por queixas dun home local, e Henrique puido ser o responsable de resolver a disputa pagando ao protestante con prata.

Roberto regresou a Normandía, esperando recibir tanto o Ducado como Inglaterra, pero atopouse con que Guillerme Rufo cruzara o Canal da Mancha e fora coroado rei. Os dous irmáns discreparon fundamentalmente sobre a herdanza, e Roberto pronto comezou a planear unha invasión de Inglaterra para tomar o reino, apoiado por unha rebelión de nobres destacados contra Guillerme Rufo. Henrique permaneceu en Normandía e asumiu un papel na corte de Roberto, posiblemente porque non quería aliarse abertamente con Guillerme Rufo ou porque Roberto podería confiscar o diñeiro herdado de Henrique se este tentaba marchar. Guillerme Rufo embargou as novas propiedades de Henrique en Inglaterra, deixándoo sen terras. 

En 1088, os plans de Roberto para a invasión de Inglaterra comezaron a fracasar, e volveuse cara a Henrique, propoñéndolle que lle prestase parte da súa herdanza, o que Henrique rexeitou. Henrique e Roberto chegaron entón a un acordo alternativo, no que Roberto nomearía a Henrique conde do oeste de Normandía, a cambio de 3.000 libras. As terras de Henrique constituían un novo condado creado como delegación da autoridade ducal no Cotentin, pero estendíase polo Avranchin, con control sobre os bispados de ambos.;  Isto tamén lle deu influencia sobre dous destacados líderes normandos, Hugh d'Avranches e Richard de Redvers, e sobre a abadía de Mont Saint-Michel, cuxas terras se estendían por todo o Ducado. A forza de invasión de Roberto non chegou a saír de Normandía, deixando a Guillerme Rufo seguro en Inglaterra.

 Caída e ascenso, 1091–1099 
miniatura|upright=1.5|Mont Saint-Michel en Normandía, lugar do asedio de 1091

Despois dos acontecementos en Rouen, Roberto forzou a Henrique a abandonar a cidade, probablemente debido a que o papel de Henrique nos combates fora máis destacado que o seu propio e, posiblemente, porque Henrique pedira ser reinstaurado oficialmente como conde do Cotentin. A comezos de 1091, Guillerme Rufus invadiu Normandía cun exército suficiente para levar a Roberto á mesa de negociacións. Os dous irmáns asinaron un tratado en Rouen, que outorgaba a Guillerme Rufus varias terras e castelos en Normandía. A cambio, Guillerme comprometeuse a apoiar os intentos de Roberto por recuperar o control do condado veciño de Maine, anteriormente baixo dominio normando, e a axudar a reconquistar o ducado, incluíndo as terras de Henrique. Nomeáronse herdeiros mutuos de Inglaterra e Normandía, excluíndo a Henrique de calquera sucesión mentres algún dos dous vivise.

A guerra estalou entre Henrique e os seus irmáns. Henrique mobilizou un exército de mercenarios no oeste de Normandía, pero a medida que os exércitos de Guillerme Rufus e Roberto avanzaban, o apoio dos baróns a Henrique desmoronouse. Henrique concentrou as súas forzas restantes en Mont Saint-Michel, onde foi sitiado, probablemente en marzo de 1091. A posición era fácil de defender, pero carecía de auga potable. Segundo o cronista Guillerme de Malmesbury, cando a auga escaseaba, Roberto permitiu que o seu irmán obtivese novas provisións, o que provocou protestas entre Roberto e Guillerme Rufus. Os detalles finais do asedio non están claros: os sitiadores comezaron a discutir sobre a estratexia futura, pero Henrique finalmente abandonou Mont Saint-Michel, probablemente como parte dunha rendición negociada.;  De alí, marchou a Bretaña e cruzou a Francia.

Os seguintes movementos de Henrique non están ben documentados; un cronista, Orderico Vital, suxire que viaxou polo Vexin francés, na fronteira normanda, durante máis dun ano cun pequeno grupo de seguidores. A finais dese ano, Roberto e Guillerme Rufus enfrontáronse de novo, e o tratado de Rouen foi abandonado. En 1092, Henrique e os seus seguidores tomaron a cidade normanda de Domfront. Domfront estaba anteriormente baixo o control de Roberto de Bellême, pero os seus habitantes, descontentos co seu goberno, convidaron a Henrique a tomar a cidade, o cal fixo sen derramamento de sangue. Nos dous anos seguintes, Henrique restableceu a súa rede de apoios en Normandía occidental, formando o que Judith Green describe como unha "corte en espera".;  Para 1094, Henrique asignaba terras e castelos aos seus seguidores como se fose o Duque de Normandía. Guillerme Rufus comezou a apoiar a Henrique con diñeiro, fomentando a súa campaña contra Roberto, e Henrique usou parte destes fondos para construír un castelo substancial en Domfront.

Guillerme Rufus cruzou a Normandía para levar a guerra a Roberto en 1094, e cando o progreso se estancou, pediu axuda a Henrique. Henrique respondeu, pero viaxou a Londres en lugar de unirse á campaña principal máis ao leste de Normandía, posiblemente a petición do rei, quen finalmente abandonou a campaña e regresou a Inglaterra. Nos seguintes anos, Henrique pareceu consolidar a súa base de poder en Normandía occidental, visitando Inglaterra ocasionalmente para asistir á corte de Guillerme Rufus. En 1095, o papa Urbano II convocou a Primeira Cruzada, animando a cabaleiros de toda Europa a unirse. Roberto uniuse á Cruzada, pedindo diñeiro prestado a Guillerme Rufus para iso, e cedendo temporalmente a este o control da súa parte do Ducado a cambio. O rei parecía confiado en recuperar o resto de Normandía de Roberto, e Henrique parecía cada vez máis próximo a Guillerme Rufus. Ambos fixeron campaña conxunta no Vexin normando entre 1097 e 1098.; 

 Primeiros anos de reinado, 1100-1106 
 Ascenso ao trono, 1100 

Na tarde do 2 de agosto de 1100, o rei Guillerme Rufus foi de caza ao New Forest, acompañado por un equipo de cazadores e membros da nobreza normanda, incluído Henrique. Unha frecha, posiblemente disparada polo barón Walter Tirel, alcanzou e matou a Guillerme Rufus. Varias teorías de conspiración suxiren que o rei foi asasinado deliberadamente; porén, a maioría dos historiadores modernos rexeitan estas teorías, argumentando que a caza era unha actividade perigosa e estes accidentes eran comúns.; ; Green pp. 39–41. O caos apoderouse da situación, e Tirel fuxiu a Francia, ben porque disparara a frecha fatal ou porque temía ser acusado inxustamente como chibo expiatorio.

Henrique cabalgou ata Winchester, onde se iniciou unha discusión sobre quen tiña o mellor dereito ao trono. William de Breteuil defendeu os dereitos de Roberto, que aínda estaba no estranxeiro, regresando da Primeira Cruzada, e a quen Henrique e os baróns lle ofreceran homenaxe feudal anos antes. Henrique argumentou que, a diferenza de Roberto, el nacera dun rei e unha raíña reinantes, o que lle daba un dereito segundo a porfiroxenia. A discusión intensificouse, pero Henrique, apoiado por Henrique de Beaumont e Roberto de Meulan, impúxose e convenceu os baróns para que o apoiasen.;  Ocupou o Castelo de Winchester e apoderouse do tesouro real.

Henrique foi coroado rei con urxencia na Abadía de Westminster o 5 de agosto polo bispo Mauricio de Londres, xa que Anselmo, o arcebispo de Canterbury, fora exiliado por Guillerme Rufus, e Tomé, o arcebispo de York, estaba no norte de Inglaterra en Ripon. De acordo coa tradición inglesa e para lexitimar o seu goberno, Henrique emitiu unha carta de coroación que incluía varios compromisos.;  Presentouse como un restaurador da orde nun país axitado. Anunciou que abandonaría as políticas de Guillerme Rufus cara á Igrexa, consideradas opresivas polo clero; prometeu previr abusos reais sobre as propiedades dos baróns e asegurou un retorno ás tradicións máis suaves de Eduardo o Confesor; tamén afirmou que establecería unha "paz firme" en toda Inglaterra e ordenou "que esta paz sexa mantida a partir de agora".

Ademais do seu círculo de partidarios, moitos dos cales foron recompensados con novas terras, Henrique incorporou rapidamente gran parte da administración existente na súa nova casa real. Guillerme Giffard, chanceler de Guillerme Rufus, foi nomeado bispo de Winchester, e os importantes sheriffs Urse d'Abetot, Haimo Dapifer e Roberto Fitzhamon continuaron a desempeñar un papel destacado no goberno. En contraste, o impopular Ranulf Flambard, o bispo de Durham e membro clave do réxime anterior, foi encarcerado na Torre de Londres e acusado de corrupción. O falecido rei deixara moitas posicións eclesiásticas sen ocupar, e Henrique nomeou candidatos para estas, buscando gañar apoio para o seu novo goberno. Os nomeamentos necesitaban ser consagradas, e Henrique escribiu a Anselmo, desculpándose por ter sido coroado mentres o arcebispo estaba aínda en Francia e pedíndolle que regresase de inmediato.

 Matrimonio con Matilda, 1100 

O 11 de novembro de 1100, Henrique casou con Matilda, filla de Malcolm III de Escocia, na Abadía de Westminster. Henrique tiña daquela uns 31 anos, pero os matrimonios tardíos entre os nobres non eran inusuais no século XI.; ;  Probablemente a parella coñeceuse por primeira vez na década anterior, posiblemente presentados polo bispo Osmund de Salisbury.;  O historiador Warren Hollister argumenta que Henrique e Matilda tiñan unha relación próxima emocionalmente, aínda que a súa unión foi certamente motivada politicamente.;  Matilda, inicialmente chamada Edith, un nome anglosaxón, era membro da familia real de Wessex, sobriña de Edgar Ætheling, bisneta de Edmundo Ironside e descendente de Alfredo o Grande. Para Henrique, casar con Matilda incrementaba a lexitimidade do seu reinado; para Matilda, unha muller ambiciosa, representaba unha oportunidade para alcanzar un alto status e poder en Inglaterra.; 

Matilda foi educada en varios conventos e puido ter tomado os votos para se converter formalmente en monxa, o que creou un obstáculo para o progreso do matrimonio. Non obstante, ela non desexaba ser monxa e apelou a Anselmo para obter permiso para casar con Henrique. O arcebispo convocou un consello en Lambeth para xulgar o asunto. A pesar de certas voces discordantes, o consello concluíu que, aínda que Matilda vivira nun convento, non se convertera en monxa e, por tanto, era libre para casar. Anselmo confirmou esta decisión e permitiu que o matrimonio progresase. Matilda probouse ser unha raíña eficaz para Henrique, actuando ocasionalmente como rexente en Inglaterra, presidindo consellos e apoiando extensamente as artes.;  A parella tivo dous fillos: Matilda, nacida en 1102, e Guillerme Adelin, nacido en 1103. É posible que tamén tivesen un segundo fillo, Ricardo, que morreu novo.;  Tras o nacemento dos seus fillos, Matilda preferiu residir en Westminster mentres Henrique viaxaba por Inglaterra e Normandía, probablemente por razóns relixiosas ou polo seu interese na gobernanza real.

Henrique tiña un gran apetito sexual e mantivo numerosas relacións, resultando en moitos fillos ilexítimos, polo menos nove fillos e 13 fillas, moitos dos cales recoñeceu e apoiou.;  Era común para os nobres anglonormandos solteiros manter relacións con prostitutas e mulleres locais, e tamén se esperaba que os reis tivesen amantes.;  Algunhas destas relacións tiveron lugar antes do seu matrimonio, pero moitas continuaron tras casar con Matilda. Henrique elixiu amantes de diversos contextos sociais e parece que estas relacións eran relativamente públicas. Aínda que se teoriza que algunhas das súas amantes nobres foron elixidas por razóns políticas, as evidencias para apoiar esta teoría son limitadas.

 Tratado de Alton, 1101–1102 
miniatura|upright=1.4|Representación de Henrique nun manuscrito do século XIV

Cara a comezos de 1101, o novo réxime de Henrique estaba establecido e funcionando, pero moitos membros da elite anglonormanda aínda apoiaban ao seu irmán Roberto ou estarían dispostos a cambiar de bando se este parecía ter posibilidades de tomar o poder en Inglaterra.;  En febreiro, Ranulf Flambard escapou da Torre de Londres e cruzou o Canal da Mancha ata Normandía, onde deu un novo impulso aos esforzos de Roberto por mobilizar unha forza de invasión. En xullo, Roberto formou un exército e unha frota, listos para actuar contra Henrique en Inglaterra. Para elevar a aposta no conflito, Henrique confiscou as terras de Flambard e, co apoio de Anselmo, conseguiu a súa destitución como bispo. En abril e xuño, Henrique reuniu a súa corte, onde os nobres renovaron os seus xuramentos de lealdade, aínda que o seu apoio parecía ser fráxil.

Con a invasión inminente, Henrique mobilizou as súas forzas e frota preto de Pevensey, preto do lugar onde se esperaba que Roberto desembarcara, adestrando persoalmente a algúns dos seus soldados para enfrontar cargas de cabalería.;  Aínda que as levas inglesas e os cabaleiros ligados á Igrexa acudiron en gran número, moitos dos seus baróns non se presentaron. Anselmo interveu con algúns dos dubidosos, destacando a importancia relixiosa de apoiar a Henrique. Roberto, inesperadamente, desembarcou máis ao norte, en Portsmouth, o 20 de xullo cunha modesta forza de varios centos de homes, rapidamente reforzada por moitos baróns en Inglaterra. En vez de marchar directamente cara a Winchester para tomar o tesouro de Henrique, Roberto detívose, dando tempo a Henrique para marchar cara ao oeste e interceptar o exército invasor.

Os dous exércitos atopáronse en Alton, Hampshire, onde comezaron negociacións de paz, posiblemente iniciadas por Henrique ou Roberto, e probablemente apoiadas por Flambard. Os irmáns chegaron ao Tratado de Alton, no que Roberto liberaba a Henrique do xuramento de homenaxe e recoñecíao como rei; Henrique renunciaba ás súas reclamacións sobre o oeste de Normandía, agás Domfront, e acordaba pagar a Roberto 2.000 £ anuais de por vida; se un dos irmáns morría sen herdeiros varóns, o outro herdaría as súas terras; os baróns que perderan as súas terras durante o conflito recuperarianas, e Flambard sería reinstaurado como bispo; ambos irmáns comprometíanse a defender xuntos os seus territorios en Normandía. Roberto permaneceu en Inglaterra uns meses antes de regresar a Normandía.

A pesar do tratado, Henrique impuxo severas sancións aos baróns que se puxeran contra el durante a invasión. Guillerme de Warenne, 2.º Conde de Surrey, foi acusado de novos delitos non cubertos pola amnistía de Alton e foi exiliado de Inglaterra. En 1102 Henrique dirixiuse contra Roberto de Bellême e os seus irmáns, os máis poderosos dos baróns, acusándoo de 45 delitos diferentes. Roberto escapou e tomou as armas contra Henrique. Henrique sitiou os castelos de Roberto en Arundel, Tickhill e Shrewsbury, avanzando cara ao suroeste para atacar Bridgnorth. Coa súa base de poder en Inglaterra destruída, Roberto aceptou a oferta de exilio de Henrique e deixou o país para dirixirse a Normandía.

 Conquista de Normandía, 1103–1106 
miniatura|upright=1.4|A vila de Tinchebray en Normandía, lugar da batalla de Tinchebray en 1106

A rede de aliados de Henrique en Normandía fortaleceuse durante 1103. Organizou os matrimonios das súas fillas ilexítimas, Juliane e Matilda, con Eustace de Breteuil e Rotrou III, Conde de Perche, respectivamente, asegurando a fronteira normanda. Henrique tentou gañarse a outros nobres normandos, ofrecéndolles propiedades en Inglaterra e ofertas lucrativas. O duque Roberto continuou combatendo a Roberto de Bellême, pero a súa posición deteriorouse ata que, en 1104, tivo que aliárse formalmente con Bellême para sobrevivir. Argumentando que o duque incumprira os termos do seu tratado, Henrique cruzou o Canal ata Domfront, onde se reuniu con destacados baróns normandos desexosos de aliarse con el.;  Enfrontouse ao duque acusándoo de apoiar aos seus inimigos antes de regresar a Inglaterra.

Normandía continuou sumida no caos. En 1105, Henrique enviou ao seu amigo Robert Fitzhamon con cabaleiros ao ducado, aparentemente para provocar un enfrontamento co duque Roberto.;  Fitzhamon foi capturado, e Henrique utilizou isto como excusa para invadir, prometendo restaurar a paz e a orde. Contou co apoio de moitos dos condes veciños ás fronteiras de Normandía, e o rei Filipe de Francia mantívose neutral. Henrique ocupou o oeste de Normandía e avanzou cara a Bayeux, onde estaba retido Fitzhamon. A cidade negouse a renderse, e Henrique sitiouna, queimándoa ata os cimentos. Aterrorizada pola mesma sorte, a cidade de Caen cambiou de bando e rendeuse, permitindo a Henrique avanzar cara a Falaise, que tomou con baixas. A súa campaña detívose, e o rei iniciou negociacións de paz con Roberto. As negociacións foron inconclusas, e os combates prolongáronse ata o Nadal, cando Henrique regresou a Inglaterra.; 

Henrique invadiu novamente en xullo de 1106, esperando provocar unha batalla decisiva.;  Tras algúns éxitos iniciais, dirixiuse cara ao suroeste ao castelo de Tinchebray. Sitiou o castelo e o duque Roberto, apoiado por Bellême, avanzou dende Falaise para alivialo. Tras fracasar os intentos de negociación, tivo lugar a batalla de Tinchebray, probablemente o 28 de setembro. A batalla durou ao redor dunha hora, comezando cunha carga da cabalería do duque Roberto; a infantería e os cabaleiros desmontados de ambos bandos uníronse á loita. As reservas de Henrique, lideradas por Elías I, Conde de Maine, e Alano IV, Duque de Bretaña, atacaron os flancos inimigos, derrotando primeiro ás tropas de Bellême e logo ao groso das forzas ducais. O duque Roberto foi capturado, pero Bellême escapou.

Henrique desmantelou a resistencia restante en Normandía, e o duque Roberto ordenou a rendición das súas últimas guarnicións. Ao chegar a Ruán, Henrique reafirmou as leis e costumes de Normandía e tomou homenaxe dos principais baróns e cidadáns. Os prisioneiros menores tomados en Tinchebray foron liberados, pero o duque e outros nobres importantes foron encarcerados indefinidamente. O fillo do duque, Guillerme Clito, tiña só tres anos e foi confiado ao coidado de Helias de Saint-Saens, un barón normando. Henrique reconciliouse con Bellême, quen devolveu as terras ducais que tomara e reingresou na corte real. Henrique non tiña forma legal de retirar o ducado do seu irmán e, inicialmente, evitou usar o título de "duque", enfatizando que, como rei de Inglaterra, só actuaba como gardián do problemático ducado.; 

 Goberno, familia e casa 
 Goberno, leis e corte 

Henrique herdou o reino de Inglaterra de Guillerme Rufus, o que lle outorgou un dereito de suseranía sobre Gales e Escocia, e adquiriu o Ducado de Normandía, unha entidade complexa con fronteiras conflitivas. Durante o seu reinado, as fronteiras entre Inglaterra e Escocia seguían sen definirse claramente. A influencia anglo-normanda avanzou cara ao norte a través de Cumbria, aínda que a relación de Henrique co rei David I de Escocia foi xeralmente boa, parcialmente debido ao matrimonio de Henrique coa súa irmá.;  En Gales, Henrique utilizou o seu poder para coaccionar e seducir os príncipes galeses autóctonos, mentres que os señores normandos dos márchicos avanzaron polos vales do sur de Gales.;  Normandía foi controlada mediante redes interconectadas de contactos ducal, eclesiásticos e familiares, respaldadas por unha cadea crecente de importantes castelos ducal ao longo das fronteiras. As alianzas e relacións cos condados veciños nas fronteiras normandas foron particularmente importantes para manter a estabilidade do Ducado.

Henrique gobernou a través dos baróns e señores de Inglaterra e Normandía, que manipulou habilmente para obter efectos políticos. As amizades políticas, denominadas amicitia en latín, eran importantes no século XII, e Henrique mantivo unha ampla gama destas, mediando entre os seus amigos en distintas faccións cando era necesario e recompensando aos que se mantiveron fieis.;  Tamén gañou unha reputación por castigar aos baróns que se opoñían a el, mantendo unha efectiva rede de informantes e espías que lle reportaban os acontecementos.;  Henrique foi un gobernante duro e firme, aínda que non excesivamente severo para os estándares da época.;  Co tempo, incrementou o seu control sobre os baróns, eliminando aos seus inimigos e fortalecendo aos seus aliados ata que a "baronía reconstruída", como a describe o historiador Warren Hollister, era predominantemente leal e dependente do rei.

A corte itinerante de Henrique comprendía varias partes.;  No corazón estaba a súa casa doméstica, chamada domus; un grupo máis amplo era denominado familia regis, e as reunións formais da corte chamábanse curia. O domus estaba dividido en varias partes. A capela, encabezada polo chanceler, ocupábase dos documentos reais; a cámara trataba os asuntos financeiros, e o mestre-mariscal era responsable das viaxes e o aloxamento. A familia regis incluía ás tropas a cabalo da casa real de Henrique, de ata varios centos de soldados, que procedían de distintas orixes sociais e podían despregarse por Inglaterra e Normandía segundo fose necesario.;  Inicialmente, Henrique continuou a práctica do seu pai de realizar cerimonias regulares de coroación na súa curia, pero estas foron menos frecuentes co paso dos anos. A corte de Henrique era grandiosa e ostentosa, financiando a construción de grandes edificios novos e castelos, e exhibía unha gama de regalos preciosos, incluída a súa colección privada de animais exóticos, que mantiña no Palacio de Woodstock. Aínda que era unha comunidade animada, a corte de Henrique estaba máis controlada que as dos reis anteriores. Regras estritas controlaban o comportamento persoal e prohibían que os membros da corte saqueasen aldeas veciñas, como era a norma baixo Guillerme Rufus.

Henrique foi responsable dunha expansión substancial do sistema de xustiza real. En Inglaterra, Henrique baseouse no sistema existente de xustiza anglosaxón, goberno local e impostos, pero reforzouno con institucións gobernamentais máis centralizadas. Rogeiro de Salisbury comezou a desenvolver o exchequer real tras 1110, utilizándoo para recadar e auditar ingresos dos xefes reais nos condados. Xustizas itinerantes emerxeron baixo Henrique, xestionando tribunais eyre, e máis leis foron formalmente rexistradas.; ;  A recadación de ingresos reais aumentou, tanto de multas como de taxas. O primeiro Pipe Roll coñecido, que rexistraba os gastos reais, data de 1130. Henrique reformou a moeda en 1107, 1108 e 1125, castigando severamente aos falsificadores de moeda inglesa. En Normandía, restaurou a orde tras 1106, operando mediante un corpo de xustizas normandos e un sistema de exchequer semellante ao de Inglaterra. As institucións normandas creceron en escala e alcance baixo Henrique, aínda que menos rapidamente que en Inglaterra. Moitos dos funcionarios que xestionaron o sistema de Henrique eran "homes novos", individuos de orixes humildes que ascenderon como administradores.

 Relacións coa Igrexa 

 A Igrexa e o rei 
miniatura|esquerda|O selo do arcebispo Anselmo de Canterbury

A capacidade de Henrique para gobernar estaba intimamente ligada á Igrexa, que constituía a clave da administración tanto de Inglaterra como de Normandía. Esta relación mudou considerablemente ao longo do seu reinado. Guillerme o Conquistador reformara a Igrexa inglesa co apoio do seu arcebispo de Canterbury, Lanfranco, quen se converteu nun estreito colega e conselleiro do rei. Baixo Guillerme Rufus, este arranxo derrubouse, xa que o rei e o arcebispo Anselmo se distanciaron, e Anselmo exiliouse. Henrique tamén cría na reforma da Igrexa, pero ao tomar o poder en Inglaterra viuse envolto na controversia das investiduras.

O argumento trataba sobre quen debería investir un novo bispo co seu bastón e anel: tradicionalmente, isto era realizado polo rei como unha demostración simbólica do poder real, pero o papa Urbano II condenou esta práctica en 1099, argumentando que só o papado podía realizar esta tarefa e declarando que o clero non debía render homenaxe aos seus gobernantes temporais locais. Anselmo regresou a Inglaterra desde o exilio en 1100 tras escoitar a declaración de Urbano, e informou a Henrique de que cumpría cos desexos do papa. Henrique estaba nunha posición difícil. Por unha banda, o simbolismo e a homenaxe eran importantes para el; por outra, necesitaba o apoio de Anselmo na súa loita co seu irmán, o duque Roberto.; 

Anselmo mantívose firme á letra do decreto papal, a pesar dos intentos de Henrique de persuadilo para ceder a cambio dunha vaga promesa de compromiso futuro.;  As tensións aumentaron, Anselmo volveu ao exilio e Henrique confiscou os ingresos das súas propiedades. Anselmo ameazou con excomungar ao rei, e en xullo de 1105 ambos negociaron finalmente unha solución.; ; ;  Estableceuse unha distinción entre os poderes seculares e eclesiásticos dos prelados, segundo a cal Henrique renunciou ao seu dereito de investir o clero, pero mantivo o costume de requirir que fixesen homenaxe polos bens temporais que posuían en Inglaterra. A pesar deste conflito, os dous traballaron estreitamente, colaborando para facer fronte á invasión do duque Roberto en 1101 e organizando consellos reformistas importantes en 1102 e 1108.

Unha longa disputa entre os arcebispos de Canterbury e York estalou baixo o sucesor de Anselmo, Ralph d'Escures. Canterbury, tradicionalmente a sé principal, argumentaba que o arcebispo de York debía prometer formalmente obedecer ao de Canterbury, pero York sostivo que ambos episcopados eran independentes dentro da Igrexa inglesa e que tal promesa non era necesaria. Henrique apoiou a primacía de Canterbury para garantir que Inglaterra permanecese baixo unha única administración eclesiástica, pero o papa preferiu a postura de York. O asunto complicouse pola amizade persoal de Henrique con Thurstan, o arcebispo de York, e polo desexo do rei de evitar que o caso terminase nun tribunal papal, fóra do control real. Necesitando o apoio do papado na súa loita con Luís de Francia, Henrique permitiu a Thurstan asistir ao Consello de Reims en 1119, onde foi consagrado polo papa sen mención de ningunha obriga cara a Canterbury. Henrique considerou que isto violaba as garantías previas de Thurstan e exiliouno ata que alcanzaron unha solución negociada o ano seguinte.; 

Incluso tras a controversia das investiduras, Henrique continuou xogando un papel importante na selección de novos bispos e arcebispos en Inglaterra e Normandía. Nomeou moitos dos seus funcionarios a episcopados e, segundo o historiador Martin Brett, "algúns dos seus oficiais podían esperar unha mitra con case total confianza". Os chanceleres de Henrique, e tamén os das súas raíñas, convertéronse en bispos de Durham, Hereford, Londres, Lincoln, Winchester e Salisbury. Henrique foi cada vez máis alén do arcebispo de Canterbury como o principal conselleiro eclesiástico, contando cunha ampla gama de bispos como asesores, en particular Rogeiro de Salisbury. O resultado foi un corpo cohesionado de administradores a través dos cales Henrique podía exercer un coidadoso control, convocando consellos xerais para tratar asuntos clave de política.;  Esta estabilidade modificouse lixeiramente tras 1125, cando comezou a incluír candidatos máis diversos nos postos superiores da Igrexa, moitas veces con visións máis reformistas, cuxo impacto se sentiría nos anos posteriores á morte de Henrique.

 Crenzas persoais e piedade 

Como outros gobernantes da época, Henrique doou á Igrexa e patrocinou varias comunidades relixiosas, pero os cronistas contemporáneos non o consideraron un rei excepcionalmente piadoso. As súas crenzas persoais e a súa piedade poden terse desenvolvido ao longo da súa vida; Henrique sempre mostrara interese pola relixión, pero nos seus últimos anos pode que estivese moito máis preocupado por asuntos espirituais.;  De ser así, os principais cambios no seu pensamento parecen ter ocorrido despois de 1120, cando morreu o seu fillo Guillerme Adelin, e en 1129, cando o matrimonio da súa filla estivo a piques de colapsar.

Como defensor da reforma relixiosa, Henrique doou amplamente a grupos reformistas dentro da Igrexa. Foi un firme partidario da orde cluniacense, probablemente por razóns intelectuais. Doou cartos á abadía de Cluny e, despois de 1120, foi un importante benfeitor da Abadía de Reading, un establecemento cluniacense. A construción de Reading comezou en 1121, e Henrique dotouna de terras ricas e amplos privilexios, converténdoa nun símbolo das súas liñas dinásticas. Tamén centrou os seus esforzos en promover a conversión de comunidades de clérigos en cóengos agostiños, a fundación de hospitais para leprosos, a expansión do número de conventos de monxas e o apoio ás ordes carismáticas dos savignienses e os tironenses. Foi un ávido coleccionista de reliquias, enviando unha embaixada a Constantinopla en 1118 para recoller obxectos bizantinos, algúns dos cales foron doados á Abadía de Reading.; 

 Política continental e galesa, 1108–1114 
Normandía enfrontouse a unha crecente ameaza de Francia, Anjou e Flandres despois de 1108. Lois VI de Francia subiu ao trono francés en 1108 e comezou a reafirmar o poder real central. Luís esixiu que Henrique lle xurase homenaxe e que dous castelos en disputa na fronteira de Normandía se entregasen ao control de casteláns neutrais.;  Henrique negouse, e Luís respondeu mobilizando un exército. Tras varios desacordos, os dous reis negociaron unha tregua e retiraron as tropas sen loitar, deixando os problemas subxacentes sen resolver. Fulk V asumiu o poder en Anjou en 1109 e comezou a reconstruír a autoridade angevina.;  Herdou o Condado de Maine, pero negouse a recoñecer a Henrique como o seu señor feudal e aliouse con Luís. Roberto II de Flandres tamén se uniu brevemente á alianza antes da súa morte en 1111.


En 1108, Henrique prometeu a súa filla de seis anos, Matilde, a Henrique V, futuro Sacro Emperador Romano Xermánico. Para o rei Henrique, este era un matrimonio de prestixio; para Henrique V, era unha oportunidade de restaurar a súa situación financeira e financiar unha expedición a Italia, xa que recibiu un dote de 6.666 libras de Inglaterra e Normandía.;  Conseguir este diñeiro resultou un reto, o que obrigou a implementar un "auxilio" especial, ou imposto, en Inglaterra. Matilde foi coroada como Raíña de Alemaña en 1110.

Henrique respondeu á ameaza francesa e angevina ampliando a súa rede de aliados máis aló das fronteiras normandas. Algúns baróns normandos considerados pouco fiables foron arrestados ou desposuídos, e Henrique utilizou as súas propiedades confiscadas para subornar potenciais aliados nos territorios veciños, en particular Maine.;  Cara a 1110, Henrique tentou arrestar ao mozo Guillerme Clito, pero os seus mentores trasladárono a Flandres antes de que puidese ser capturado. Nese tempo, Henrique comezou probablemente a denominarse duque de Normandía. Roberto de Bellême volveuse contra Henrique unha vez máis, e cando compareceu na súa corte en 1112 como embaixador francés, foi arrestado e encarcerado.

Estalaron rebelións en Francia e Anjou entre 1111 e 1113, e Henrique cruzou a Normandía para apoiar ao seu sobriño, Teobaldo II, Conde de Champaña, quen se posicionara contra Luís no levantamento.;  Nun intento por illar diplomaticamente a Luís, Henrique comprometeu ao seu fillo Guillerme Adelin coa filla de Fulk, Matilde, e casou á súa filla ilexítima Matilde co duque Conan III de Bretaña, creando alianzas con Anjou e Bretaña, respectivamente. Luís cedeu e, en marzo de 1113, reuniuse con Henrique preto de Gisors para acordar un tratado de paz, concedendo a Henrique as fortalezas disputadas e confirmando a súa soberanía sobre Maine, Bellême e Bretaña.

Mentres tanto, a situación en Gales estaba a deteriorarse. Henrique realizara unha campaña no sur de Gales en 1108, estendendo o poder real na rexión e colonizando a área arredor de Pembroke con flamengos. En 1114, algúns dos señores normandos residentes estaban sendo atacados, mentres en Gales Central, Owain ap Cadwgan cegou a un dos reféns políticos que mantiña, e en Gales do Norte Gruffudd ap Cynan ameazou o poder do Conde de Chester. Henrique enviou tres exércitos a Gales ese ano, liderados por Gilbert Fitz Richard no sur, Alexandre, Rei de Escocia, no norte, e Henrique mesmo avanzou polo centro de Gales. Owain e Gruffudd pediron a paz, e Henrique aceptou un compromiso político. Reforzou as Marcas de Gales cos seus propios nomeados, fortalecendo os territorios fronteirizos.

 Rebelión, 1115–1120 
miniatura|Moedas de prata (pennies) de Henrique I, acuñadas na casa da moeda de Oxford

Preocupado pola sucesión, Henrique tratou de persuadir a Luís VI para aceptar ao seu fillo, Guillerme Adelin, como o futuro lexítimo Duque de Normandía, a cambio da homenaxe do seu fillo. Henrique cruzou a Normandía en 1115 e reuniu aos baróns normandos para que xurasen lealdade; tamén case conseguiu negociar un acordo con Luís que afirmase os dereitos de Guillerme sobre o Ducado a cambio dunha gran suma de diñeiro. Luís, apoiado polo seu aliado Balduíno de Flandres, declarou en cambio que consideraba a Guillerme Clito o lexítimo herdeiro do Ducado.

A guerra estalou cando Henrique regresou a Normandía cun exército para apoiar a Teobaldo de Blois, que estaba sendo atacado por Luís.;  Henrique e Luís saquearon as cidades fronteirizas, e un conflito máis amplo desenvolveuse probablemente en 1116. Henrique quedou á defensiva mentres forzas francesas, flamengas e angevinas comezaron a saquear o campo normando.;  Amaury III de Montfort e outros baróns rebeláronse contra Henrique, e mesmo houbo unha conspiración de asasinato dentro do seu propio fogar. A súa esposa, Matilde, faleceu a comezos de 1118, pero a situación en Normandía era tan urxente que Henrique non puido regresar a Inglaterra para o funeral.; 

Henrique respondeu con campañas contra os baróns rebeldes e profundando a súa alianza con Teobaldo. Balduíno de Flandres resultou ferido en combate e morreu en setembro de 1118, aliviando a presión sobre Normandía polo nordeste. Henrique intentou esmagar unha revolta na cidade de Alençon, pero foi derrotado por Fulco e o exército angevino. Forzado a retirarse, a posición de Henrique deteriorouse alarmantemente, coas súas reservas sobrecargadas e máis baróns abandonando a súa causa.; 

En 1119, Henrique mellorou a súa situación ao casar ao seu fillo Guillerme Adelin con Matilde, a filla de Fulco, entregándolle unha gran suma de diñeiro. Fulco deixou Maine ao coidado de Henrique, permitindo que o rei se centrase en esmagar aos seus inimigos restantes.;  Durante o verán, Henrique avanzou ao Vexin normando, onde enfrontou ao exército de Luís, resultando na batalla de Brémule. Henrique empregou recoñecementos e organizou aos seus soldados en liñas de cabaleiros desmontados, que resistiron os ataques da cabalería francesa.;  Luís e Guillerme Clito fuxiron da batalla, deixando a Henrique regresar triunfante a Ruan.

En xuño de 1120, Henrique e Luís selaron formalmente a paz en termos vantaxosos para o rei inglés: Guillerme Adelin rendeu homenaxe a Luís, e este confirmou os dereitos de Guillerme ao Ducado.

 Crise de sucesión, 1120–1124 
miniatura|esquerda|Representación do afundimento do White Ship preto de Barfleur, ca. século XIV

Os plans de sucesión de Henrique sufriron un xiro dramático co afundimento do White Ship preto da costa francesa o 25 de novembro de 1120. Henrique saíra do porto de Barfleur cara a Inglaterra aquela mesma tarde, mentres o seu fillo Guillerme Adelin e outros membros máis novos da corte embarcaron nunha segunda nave, o White Ship, para seguir o rei. Con parte da tripulación e os pasaxeiros embriagados, a nave chocou contra unha rocha submersa pouco despois de saír do porto. O afundimento matou a preto de 300 persoas, sobrevivindo só un carniceiro de Ruan. A corte de Henrique, temerosa, tardou en comunicarlle a nova. Ao coñecer a traxedia, Henrique sucumbiu á dor.; 

O desastre deixou a Henrique sen herdeiro lexítimo masculino, o que situou aos seus sobriños como os pretendentes máis próximos.;  Henrique anunciou que se casaría de novo e, en xaneiro de 1121, uniuse en matrimonio con Adeliza de Lovaina en Windsor Castle. Adeliza, considerada atractiva e de liñaxe nobre, uníase a Henrique nos seus desprazamentos, posiblemente para aumentar as posibilidades de concepción dun herdeiro.; ;  A traxedia tamén impulsou un levantamento en Gales, onde a morte de Ricardo, Conde de Chester, animou a unha rebelión liderada por Maredudd ap Bleddyn. Henrique respondeu cunha campaña militar, durante a cal foi ferido por unha frecha galesa, pero reafirmou o poder real na rexión.

Mentres tanto, a alianza de Henrique con Anjou, baseada no matrimonio de Guillerme Adelin coa filla de Fulco, Matilde, comezou a derrubarse. Fulco, de regreso do Levante, reclamou a devolución de Matilde e do seu dote, que incluía terras e fortificacións en Maine. Matilde marchou a Anjou, pero Henrique argumentou que as terras reclamadas pertencían orixinalmente a el e negouse a entregalas. Fulco respondeu casando á súa filla Sibylla con Guillerme Clito e outorgándolle Maine. Isto levou a un novo conflito, con Amaury de Montfort aliándose con Fulco e liderando unha revolta na fronteira normanda-angevina en 1123. Amaury foi apoiado por baróns normandos, entre eles Waleran de Beaumont.; 

Henrique enviou a Roberto de Gloucester e Ranulf le Meschin a Normandía e interveu persoalmente a finais de 1123. Durante a primavera de 1124, tivo lugar a batalla de Bourgthéroulde, na que o exército de Henrique, liderado por Borleng, emboscou aos rebeldes no bosque de Brotonne. Os rebeldes foron esmagados, con Waleran capturado e Amaury fuxindo. Henrique continuou a campaña, cegando a algúns líderes rebeldes –un castigo considerado máis misericordioso que a execución– e recuperando os últimos castelos rebeldes.;  Finalmente, Henrique pagou ao papa Calixto II para anular o matrimonio de Guillerme Clito e Sibylla por consanguinidade.

 Planificación da sucesión, 1125–1134 
Henrique e Adeliza non tiveron fillos, o que xerou especulacións sobre as posibles razóns e puxo en perigo o futuro da dinastía.;  Henrique puido comezar a considerar aos seus sobriños como posibles herdeiros. Entre eles, Esteban de Blois foi unha opción plausible, posiblemente como parte desta planificación, Henrique organizou para el un casamento vantaxoso con Matilde de Boulogne, unha rica herdeira. O seu aliado Teobaldo de Blois tamén pareceu estar en consideración. Pola contra, Guillerme Clito, o candidato preferido do rei Luís de Francia, permaneceu como opositor a Henrique e, polo tanto, foi considerado inadecuado. Outro candidato posible foi o fillo ilexítimo de Henrique, Roberto de Gloucester, aínda que a tradición inglesa rexeitaba herdeiros ilexítimos.

Os plans de Henrique cambiaron coa morte do esposo da súa filla Matilde, o emperador Henrique V, en 1125. O rei chamou a Matilde de volta a Inglaterra en 1126 e declarou que, se morría sen fillo varón, ela sería a súa lexítima sucesora. Durante o Nadal dese mesmo ano, Henrique reuniu aos baróns anglo-normandos en Westminster para que xurasen recoñecer a Matilde e calquera herdeiro lexítimo que ela puidese ter. Propoñer unha muller como herdeira era algo pouco común, e a oposición a Matilde continuou na corte inglesa, ademais da forte oposición do rei Luís.; 

Unha nova crise estalou en 1127, tras o asasinato de Carlos I de Flandres, que deixou sen sucesor o condado. Os flamengos, apoiados por Luís VI, elixiron a Guillerme Clito como novo gobernante. Isto supuña unha ameaza potencial para Normandía, polo que Henrique financiou unha guerra por delegación promovendo aos rivais de Guillerme en Flandres.;  Henrique tamén lanzou unha incursión en Francia en 1128, obrigando a Luís a reducir o seu apoio a Guillerme. Guillerme morreu inesperadamente en xullo, eliminando o último gran desafiante ao poder de Henrique e poñendo fin á guerra en Flandres. Con Guillerme fóra de escena, a oposición baronial en Normandía perdeu forza, asinouse unha nova paz con Francia e Henrique reintegrou a Waleran de Meulan na corte real.; 

Ao mesmo tempo, Henrique restableceu a súa alianza con Fulco de Anjou, arranxando o matrimonio de Matilde co fillo maior de Fulco, Xofre Plantagenet, Conde de Anjou. Os dous foron prometidos en 1127 e casaron en 1128. Descoñécese se Henrique tiña intención de que Xofre tivese algún dereito futuro sobre Inglaterra ou Normandía, mantendo deliberadamente incerta a posición do seu xenro. Matilde recibiu varios castelos en Normandía como parte do seu dote, pero non se especificou cando o matrimonio tomaría posesión deles.;  Fulco deixou Anjou en 1129 para asumir o trono de Xerusalén, deixando a Xofre como conde de Anjou e Maine. A relación entre Matilde e Xofre foi difícil e tensa debido a disputas polos castelos, o que levou a Matilde a regresar a Normandía máis tarde ese ano.;  Henrique culpou inicialmente a Xofre, pero reconciliáronse en 1131.;  Para grande alegría de Henrique, Matilde deu a luz dous fillos, Henrique e Xofre, en 1133 e 1134.; 

 Morte e legado 
 Morte 
miniatura|esquerda|Henrique I chorando a morte do seu fillo. Representación de principios do século XIV.
As relacións entre Henrique, Matilde e Godofredo V volvéronse cada vez máis tensas durante os últimos anos. A parella sospeitaba que carecía dun apoio xenuíno en Inglaterra. En 1135 solicitaron ao rei a entregar en vida os castelos reais de Normandía á súa filla e insistiron en que a nobreza normanda xuráselle lealdade inmediatamente, accións que debían afirmar a posición de Matilde e Godofredo V cando falecese Henrique. O rei negouse enfurecido, probablemente por temor a que o seu xenro intentase tomar o poder en Normandía. Estalou unha nova rebelión entre os baróns no mediodía normando, dirixida por Guillerme, conde de Ponthieu, na cal Godofredo V e Matilde interviñeron en apoio dos rebeldes.

Henrique fixo campaña durante o outono, fortaleceu a fronteira sur e despois viaxou a Lyons-a-Forêt en novembro para gozar dun pouco de cacería, aparentemente en bo estado de saúde. Alí caeu enfermo -segundo o cronista Henry de Huntingdon comeu demasiadas («un exceso de») lampreas, en contra do consello do seu médico- e a súa condición empeorou no transcurso dunha semana. Unha vez o seu estado pareceu terminal, confesouse e convocou ao arcebispo Hugues de Amiens, ao que se uniron Roberto de Gloucester e outros membros da corte. Seguindo o costume, fixéronse preparativos para saldar as débedas pendentes e revogar as sentenzas de incautación pendentes. Henrique morreu o 1 de decembro de 1135 e o seu cadáver foi levado a Ruan, acompañado polos baróns, onde foi embalsamado; as súas entrañas foron enterradas no priorado de Notre-Dáme-du-Pré e o corpo preservado foi levado a Inglaterra e inhumado na abadía de Reading.

Malia os seus esforzos, a sucesión foi disputada. Cando se estenderon as noticias sobre a morte do rei, Godofredo V e Matilde estaban en Anjou apoiando aos rebeldes na súa campaña contra o exército real, que incluía a varios partidarios da filla do rei como Roberto de Gloucester. Moitos destes baróns xuraran permanecer en Normandía ata que o defunto monarca fose enterrado adecuadamente, o que lles impediu regresar a Inglaterra.A nobreza normanda discutiu e proclamou rei a Teobaldo de Blois. Con todo, o seu irmán máis novo, Estevo de Blois, partiu inmediatamente de Boulogne a Inglaterra, acompañado polos seus homes. Coa axuda do seu irmán, Henrique de Blois, tomou o poder en Inglaterra e foi coroado rei o 22 de decembro. Matilde non renunciou ao seu reclamo sobre Inglaterra e Normandía, o que levou a unha prolongada guerra civil coñecida como a Anarquía que se librou entre 1135 e 1153.

 Valoracións historiográficas 
miniatura|Páxinas do manuscrito galés Crónica dos príncipes, unha das fontes sobre o reinado de Henrique I.
Os historiadores recorreron a varias fontes, como os relatos de cronistas e os primeiros rolos de rexistros financeiros; tamén os edificios e arquitectura sobreviventes. Os tres cronistas principais que describiron os eventos da vida de Henrique foron William de Malmesbury, Orderico Vital e Henry de Huntingdon, pero cada un incorporou extensos comentarios sociais e morais nos seus relatos e tomaron prestados diversos recursos literarios e eventos estereotípicos de diferentes obras populares. Outros cronistas foron Eadmer, Hugo o Cantor, o abade Suger e os autores da Crónica dos príncipes. Non todos os documentos reais do período sobreviviron, pero existe unha serie de actas reais, cartas, escritos e misivas, xunto con algúns rexistros financeiros temperáns. Descubriuse que algúns destes eran falsificacións e outros foron modificados ou manipulados posteriormente.

Os historiadores da Baixa Idade Media retomaron relatos de cronistas seleccionados sobre a educación do rei, alcumándoo «Beauclerc» («Bo Sabio» en francés),tema que se fixo eco da análise de historiadores vitorianos e eduardianos, como Francis Palgrave e Henry William Carless Davis. Charles David desestimou estes traballos en 1929 e argumentou que as afirmacións máis excepcionais da educación de Henrique carecían de fundamento. Os relatos modernos comezaron co traballo de Richard Southern a principios dos anos 1960, seguido por unha extensa investigación durante o resto do século século XX nunha variedade de temas do seu reinado en Inglaterra e un número máis limitado sobre o seu goberno en Normandía. Só producíronse dúas biografías principais e modernas sobre Enrique: o volume póstumo de Warren Hollister en 2001 e o traballo de Judith Green en 2006.

A interpretación da súa personalidade polos historiadores cambiou co tempo. Os primeiros historiadores -como Austin Lane Poole e Richard Southern- considerábano un gobernante cruel e draconiano. Os máis recentes -como Hollister e Green- observaron o seu implementación da xustiza como moito máis compasiva, particularmente cando se compara cos estándares do momento, pero ata Green opinou que era, «en moitos, aspectos moi desagradable» e Alan Cooper advertiu que varios cronistas contemporáneos estaban probablemente tan asustados do rei como para expresar moitas críticas. Os historiadores tamén debateron en que medida as reformas administrativas constituíron xenuinamente -no que Hollister e John Baldwin denominaron— unha introdución da «realeza administrativa» sistemática ou se a súa perspectiva continuaba sendo fundamentalmente tradicional.

A súa tumba na abadía de Reading estaba marcada por unha cruz local, pero o mosteiro foi demolido aos poucos durante a disolución dos mosteiros no século século XVI. A localización exacta da súa tumba é incerta, pero a máis probable atópase nunha zona edificada do centro de Reading, onde se situaba o coro da abadía. Anunciouse un plan para localizar os seus restos en marzo de 2015, co apoio da axencia English Heritage e Philippa Langley, que xa participaron na exhumación de Ricardo III en setembro de 2012.

 Descendentes 
 Lexítimos 
Ademais de Matilde e Guillerme, posiblemente tivo un fillo efémero, Ricardo, do seu primeiro matrimonio con Matilde de Escocia. Non tivo fillos coa súa segunda esposa Adela de Lovaina.

 Ilexítimos 
miniatura|Roberto de Gloucester e a súa esposa Mabel nunha ilustración de Founders' and benefectors' book of Tewkesbury Abbey (c. 1500-1525).
Tivo varios fillos ilexítimos por distintas amantes.

Fillos
 Roberto de Gloucester (n. c.1090).
 Richard: fillo de Ansfride, criado por Robert Bloet, bispo de Lincoln.
 Reginald de Dunstanville, conde de Cornualla (n. c.1110-1120): posiblemente nado de Sibyl Corbet.
 Robert FitzEdith «Fillo do Edith»: nado de Edith Forne.
 Gilbert FitzRoy: posiblemente nado dunha filla sen nome documentado ou filla de Walter de Gand.
 Guillermo de Tracy (n. c.1090).
 Henry FitzRoy: posiblemente fillo de Nest ferch Rhys.
 Fulk FitzRoy: posiblemente fillo de Ansfride.
 William: irmán de Sibila de Normandía, probablemente irmán de Reginald de Dunstanville.

Fillas
 Matilde FitzRoy, condesa de Perche.
 Matilde FitzRoy, duquesa da Bretaña.
 Juliana de Fontevrault: esposa de Eustaquio de Breteuil: posiblemente filla de Ansfrida.
 Mabel, esposa de William Gouet.
 Constanza, vizcondesa de Beaumont-sur-Sarthe.
 Alice FitzRoy: esposa de Mateo de Montmorency.
 Isabel: filla de Isabel de Beaumont, condesa de Pembroke.
 Sibila de Normandía, raíña consorte de Escocia (n. c.1100).
 Matilde FitzRoy, abadesa de Montivilliers.
 Gundrada de Dunstanville.
 Posiblemente Rohese: esposa de Henry de la Pomerai.
 Emma; esposa de Guy de Laval.
 Adeliza FitzRoy.
 A esposa (en nome documentado) de Fergus de Galloway.
 Posiblemente Sibila de Falaise.

 Devanceiros 
Devanceiros de Henrique I de Inglaterra

 Notas 

Referencias

 Véxase tamén 

150px|dereita
 Bibliografía 





















Categoría:Reis de Inglaterra
Categoría:Finados en 1135
Categoría:Nados en 1068
Categoría:Duques de Normandía
Categoría:Historia medieval de Inglaterra