Molière

Jean-Baptiste Poquelin, coñecido como Molière, bautizado o 15 de xaneiro de 1622 e finado o 17 de febreiro de 1673 na súa casa da rúa de Richelieu, é o dramaturgo e actor de teatro de lingua francesa máis famoso. 

Nacido no seo dunha familia de comerciantes parisienses, aos 21 anos asóciase cunha ducia de amigos, entre eles tres membros da familia Béjart, para formar a compañía de teatro Illustre Théâtre, que, a pesar duns comezos prometedores e a colaboración de dramaturgos de renome, non logra ter un impacto duradeiro en París. Alistado en Pascua de 1646 nunha prestixiosa "compañía de campo" mantida polo duque de Épernon, gobernador de Güiena, e logo por varios mecenas sucesivos, Molière e os seus amigos Béjart percorreron as provincias do sur do reino durante doce anos. Durante este período, Molière escribiu algunhas farsas ou comedias curtas en prosa e as súas dúas primeiras comedias en cinco actos e en verso. Ao seu regreso a París en 1658, á fronte da súa compañía, converteuse rapidamente no actor e dramaturgo favorito do novo rei, Lois XIV de Francia e da súa corte, para quen ideou numerosos espectáculos en colaboración cos mellores arquitectos escénicos, coreógrafos e músicos da época. Morreu repentinamente á idade de 51 anos.

Gran creador de formas dramáticas, Molière protagonizou a maioría das súas obras, explotando os diversos recursos da comedia e practicando todos os xéneros da comedia, desde a farce até a comedia de carácter. Creou personaxes individualizados cunha psicoloxía complexa, que se converteron rapidamente en arquetipos. Observador lúcido e penetrante, retratou as morais e o comportamento dos seus contemporáneos, sen escatimar aos eclesiásticos e altos dignatarios da monarquía, para deleite do seu público, tanto na cour como na cidade. Lonxe de limitarse a un entretemento inofensivo, as súas grandes comedias desafiaron principios ben establecidos de organización social, provocando sonoras polémicas e a hostilidade duradeira dos círculos devotos.

A obra de Molière -unha trintena de obras en verso ou en prosa, con ou sen ballet e música- é un dos alicerces da educación literaria en Francia. Segue gozando de grande éxito en Francia e en todo o mundo, e segue sendo un dos referentes da literatura universal.Autores e repertorios - Páxina web oficial da Comédie Française...

A súa axitada vida e a súa forte personalidade inspiraron a dramaturgos e cineastas. Como recordo do emblemático papel que desempeñou na cultura francesa e francófona, o francés é comunmente referido coa perífrase "a lingua de Molière".

Considerado como o "xefe" da Comedie Francaise, aínda é o autor máis actuado. Sen piedade para o pedantismo dos falsos científicos, as mentiras dos médicos ignorantes, a pretensión dos burgueses enriquecidos, Molière ama a mocidade e quere liberala das súas limitacións absurdas.

Nas 30 comedias que escribiu despois do seu regreso a París, mostra un coñecemento profundo das incongruencias da vida humana e da sociedade francesa do seu tempo. É capaz de tratar temas serios, e aínda tráxicos, sen renunciar á alegría e a exuberancia da comedia. Foi un mestre no manexo dos diálogos e no uso da xerga.Drabble, Margaret Ed.
 Traxectoria 
 Mocidade 
Fillo de Jean Poquelin (1595-1669) e Marie Cressé (1601-1632), Jean-Baptiste Poquelin naceu nos primeiros días de 1622, o que o converte, máis ou menos, en contemporáneo de Cyrano de Bergerac, de Furetière, de Tallemant des Réaux, de Colbert, de D'Artagnan, de Ninon de Lenclos, de La Fontaine, de Grand Condé e de Pascal. O 15 de xaneiro, foi bautizado na pía bautismal. da igrexa Saint-Eustache polo seu avó Jean Poquelin († 1626) e Denise Lecacheux, a súa bisavoa materna..

Os Poquelins de París, numerosos naquela época, procedían de Beauvais e da rexión de Beauvaisis.. Os pais do futuro Molière vivían no popular barrio de Halles de París, nunha casa coñecida como o «Pavillón dos Monos»,  na esquina oriental da rúa des Vieilles-Étuves (actual rúa Sauval) e a rúa Saint-Honoré., onde o seu pai, Jean, comerciante tapiceiro, establecera o seu negocio dous anos antes, antes de casar con Marie Cressé.. Texto do contrato matrimonial entre Jean Poquelin e Marie Cressé, 22 de febreiro de 1621.  As fiestras dan á praza coñecida como a encrucillada da Croix-du-Trahoir , que desde a Alta Idade Media é un dos principais lugares sinistros da capital.

Os dous avós de Jean-Baptiste tamén tiñan un negocio de mobles e tapices a poucos pasos, na rúa de la Lingerie. Poquelin e Cressé eran burgueses acomodados, como demostra o inventarios tras o falecemento. Por parte materna, un dos seus tíos, Michel Mazuel, contribuíu á música do ballets de cour e en 1654 foi nomeado compositor da música de Vingt-Quatre Violons du Roi. Tamén actuou nas comedias e ballets do seu sobriño..

En 1631, Jean Poquelin pai comprou ao seu irmán menor, Nicolas, o despacho de "tapiceiro ordinario da casa do rei que cinco anos despois conseguiu para o seu fillo maior. Ese mesmo ano, perdeu á súa muller, sen dúbida esgotada polos seis embarazos que se produciron entre xaneiro de 1622 e maio de 1628., e casou de novo con Catherine Fleurette, que á súa vez morreu en 1636, despois de darlle outros tres fillos.
 Estudos 
miniatura|upright|esquerda|gauche|O colexio Louis-le-Grand circa 1789.|alt=Collège Louis-le-Grand circa 1789
miniatura|upright|Claude-Emmanuel Luillier, dit Chapelle.
Non existen documentos fiables sobre os estudos do futuro Molière. Os testemuños son tardíos e contraditorios. Segundo os autores do prefacio de Œuvres de Monsieur de Molière (1682), O mozo Poquelin cursaría os seus estudos de humanidades e filosofía no prestixioso colexio xesuítas de Clermont (o actual liceo Louis-le-Grand), onde tería "a vantaxe de seguir ao defunto príncipe de Conti en todas as súas clases." Co seu avó, foi ver representacións teatrais ao Hõtel de Bourgogne, tamén foi ás representacións de improvisacións do teatro italiano. O 18 de decembro de 1637, presta o xuramento de tapiceiro real, repetindo así a carga do seu pai preto do rei Lois XIII. Non sabemos se Molière exerce ou non o seu novo oficio, o certo é que en 1640 coñece a unha familia de comediantes, os Béjart e namórase de Madeleine, protexida do duque de Modène. No seu Vie de M. de Molière publicado en 1705, Grimarest dálle como compañeiros de estudos a dous personaxes que máis tarde se converterían nos seus amigos, o filósofo, médico e viaxeiro François Bernier e o poeta libertino Chapelle. Algúns, sinalando que "o seu teatro é froito dunha lenta maduración, non da aplicación respectuosa das regras aprendidas no colexio mediante o estudo dos modelos clásicos, chegan a dubidar mesmo de que Molière curse estudos regulares, sen excluír, con todo, a posibilidade de que fora alumno de Gassendi entre 1641 e 1643"..

Ao terminar a escola secundaria, se queremos crer a un contemporáneo, o mozo converteuse en avogado. As opinións respecto diso están divididas, pero, en calquera caso, Molière nunca se atribuíu o título de avogado e o seu nome non figura nin nos rexistros da Universidade de Orleans, onde era posible estudar e adquirir a licenciatura en Dereito, nin nos do colexio de avogados de París... O caso é que "numerosas pasaxes das súas comedias supoñen pola súa banda un coñecemento preciso das normas e procedementos xudiciais"..
 Comezos complicados 
 Primeira carreira en París: o Illustre Théâtre 
miniatura|upright|alt= Aquí alzábase o Jeu de Paume des Mestayers, onde a compañía de Molière estreou en decembro de 1643 o 'Illustre-Théâtre|Placa no nº 12 da rua Mazarine (París).
A principios de 1643, Jean-Baptiste Poquelin, xa emancipado pola súa idade, e que renunciou á supervivencia da carga do seu pai, recibe deste unha importante parte da herdanza materna. Abandonou a casa da rue Saint-Honoré e agora vive na rua de Thorigny, no barrio do Marais, non moi lonxe dos Béjart..

O 30 de xuño asociouse, ante notario, con nove compañeiros, entre eles o tres irmáns maiores dos Béjart (Joseph, Madeleine e Geneviève), para formar unha compañía de actores baixo o nome de Illustre Théâtre (Teatro Ilustre).. Será a terceira compañía permanente en París, xunto coa dos "grandes comediantes" do Hôtel de Bourgogne e a dos "pequenos comediantes" do Marais..
miniatura|upright|alt=Debuxo dunha pista de xogo de pelota transformada en teatro. A cada lado esténdese, un balcón por encima do escenario.|Interior dun teatro parisiense, na década de 1640, probablemente un antigo jeu de paume (xogo de palma); debuxo de François Chauveau.

Todo, comezando polos propios termos do contrato de colaboración, suxire que o mozo Poquelin entrou no teatro para interpretar os papeis de heroes tráxicos xunto a Madeleine Béjart, catro anos maior ca el. ; ..
miniatura|upright|alt=Debuxo dunha pista de xogo de pelota transformada en teatro. A cada lado, un balcón prolóngase sobre o escenario.|Interior dun teatro parisiense, na década de 1640, probablemente un antigo local onde se practicaba o xogo de palma (Jeu de paume); debuxo de François Chauveau.

A mediados de setembro, os novos actores alugaron a pista de jeu de paume (xogo de palma) coñecida como os Métayers na beira esquerda do Sena, no barrio de Saint-Germain. Mentres esperan a que terminen as obras de acondicionamento da sala, diríxense a Ruán para actuar alí durante a feira de Saint-Romain, que se celebra do 23 de outubro ao 12 de novembro. Ruán é a cidade onde reside entón Pierre Corneille, pero ningún documento permite afirmar, como fan os seguidores de Pierre Louÿs, que Molière aproveitou esta estancia para establecer relacións co autor de Le Cid e Le Menteur.

En 1644, a tropa vai actuar por Francia adiante. En xullo están de volta a París, Jean-Baptiste noméase "Molière" e faise director da tropa. Sobre a escolla deste nome de escena, Grimarest, o seu primeiro biógrafo, escribiu: "xamais lle quixo dicir a razón, ata aos seus mellores amigos". A tropa actúa na sala do Jeu de Paume en París e sofre un fracaso agudo.

A tropa creba en 1645 e Molière está encarcerado no Châtelet durante algúns días, logo o seu pai paga as débedas da tropa para facerlle saír e, unha vez liberado, a tropa vaise por Francia adiante e atópase con outra tropa dirixida polo comediante Charles Dufresne, ao servizo do duque de Épernon, gobernador de Guyenne (antigo nome da rexión actual de Aquitania). Entre xaneiro de 1646 e marzo de 1657, a tropa actúa en Nantes, Albi, Tolosa, Carcasona, Poitiers, Vienne, Narbona, Agen, Pézenas, Grenoble, Lión, Montpellier, Dijon, Aviñón, Bordeos, Béziers e Ruán. En 1653, a tropa pasa ao servizo do príncipe de Conti, irmán do gran Condé e novo gobernador de Guyenne. Pero este acaba por ceder ás presións relixiosas do momento e efectúa unha conversión de "relixiosidade". O teatro vólvese entón para el sinónimo de perdición e bota fóra da súa casa a tropa que pasa entón ao servizo do gobernador de Normandía.

Molière renuncia ás súas pretensións tráxicas: é unha grande estrela cómica e volve ser xefe de tropa en 1650. Compón farsas sobre o modelo italiano. Crea o personaxe de Mascarille nas súas primeiras verdadeiras pezas: L'Étourdi ("O Atolondrado") en Lión no 1655, Le Dépit amoureux ("O Despeito amoroso") en Béziers no 1656. En 1658 coñece a Pierre Corneille que xa está envellecido e actúa en Ruán.
miniatura|upright|Armande Béjart.

 O principio da gloria 
Molière regresa a París en 1658. Protexido por Monsieur, irmán do rei, representa entón diante de Lois XIV unha traxedia de Corneille, Nicomède, que aburre, e unha farsa, Le docteur amoureux ("O doutor namorado") que resulta ser un triunfo. Molière dispón dun gran talento cómico: a súa voz e as súas mímicas dan hilaridade ao público. A tropa de Molière goza pronto dunha fama importante no cómico, e o rei instálao ao Petit-Bourbon, onde actúa alternativamente coa tropa italiana de Scaramouche.

En 1659 a tropa perde a Joseph Béjart e os Du Parc déixano para irse á tropa do Théâtre du Marais. Contratan aos novos comediantes La Grange e Du Croisy. O 18 de novembro, é o éxito clamoroso da peza Les Précieuses ridicules, onde Molière no papel de Ascarille dálle a réplica a Jodelet, comediante famoso contratado para a ocasión, e o favor do rei. O teatro do Petit-Bourbon logo é destruído para as necesidades da construción da columnata do Louvre, o que arrastra por tres meses de paro para a tropa. O rei instala a Molière en 1660 no Palais-Royal, onde Molière dá a Sganarelle ou o cornudo imaxinario. É consagrado por Antoine Baudeau de Somaize (autor do Grand Dictionnaire des Précieuses) como "o primeiro farsante de Francia". O seu irmán máis novo morre, e Molière convértese así no único herdeiro da carga real do seu pai con quen se reconciliou.

Molière comparte, en 1661, o teatro do Palais-Royal coa tropa de Domenico Biancolelli, alias Arlequín. Presenta a peza Dom Garcie de Navarre que é un fracaso e a peza L'École des maris que triunfa. O mesmo ano, Molière instálase fronte ao Palais-Royal. O 17 de agosto crea Les Fâcheux ("Os lastemosos"), a súa primeira comedia-ballet, para o castelo de Vaux-le-Vicomte, residencia de Nicolas Fouquet na ocasión na que Fouquet recibe ao rei.

En 1662, Molière casa con Armande Béjart, vinte anos menor ca el, coa que terá un fillo, Louis, sendo o rei o seu padriño, bautizado o 24 de febreiro de 1664 e morto á idade de oito meses e medio, unha nena, Esprit-Madeleine, bautizada o 4 de agosto de 1665, e outro fillo, Pierre, bautizado o 1 de outubro de 1672 e morto o mes seguinte.

 Obra 
miniatura|200px|dereita|Molière, 1658.
Listaxe das obras de Molière(orde cronolóxica)  Obra Xénero Estrea Nome galegoLe Médecin volantFarsa dun acto en prosa.1645La Jalousie du barbouillé Farsa dun acto en prosa.1650L'Étourdi ou les ContretempsComedia de cinco actos e en verso.1655Le Dépit amoureux Comedia de cinco actos e en verso.16 de decembro 1656Le Docteur amoureuxO texto desta peza perdeuse.Comedia dun acto e en prosa.24 de outubro 1658Les Précieuses ridiculesComedia dun acto e en prosa.18 de novembro 1659Sganarelle ou le Cocu imaginaireComedia dun acto e en verso.28 de maio 1660Dom Garcie de Navarre ou le Prince jalouxComedia heroica en cinco actos e en verso.4 de febreiro 1661L'École des marisComedia en tres actos e en verso.24 de xuño 1661Les FâcheuxComedia-ballet en tres actos e en verso.17 de agosto 1661L'École des femmesComedia en cinco actos e en verso.26 de decembro 1662La Jalousie du Gros-René15 de abril 1663La Critique de l'école des femmesComedia nun acto e en prosa.1 de xuño 1663L'Impromptu de VersaillesComedia nun acto e en prosa.14 de outubro 1663Le Mariage forcéComedia nun acto e en prosa.29 de xaneiro 1664Gros-René, petit enfant27 de abril 1664La Princesse d'ÉlideComedia galante en cinco actos, en versos e en prosa.8 de maio 1664Tartuffe ou l'ImposteurComedia en cinco actos e en versos.12 de maio 1664Tartufo. Traducido por Henrique HarguindeyDom Juan ou le Festin de pierreComedia en cinco actos e en prosa.15 de febreiro 1665L'Amour médecinComedia en tres actos e en prosa.15 de setembro 1665Le Misanthrope ou l'Atrabilaire amoureuxComedia en cinco actos e en versos.4 de xuño 1666Le Médecin malgré luiComedia en tres actos e en prosa.6 de agosto 1666O médico a paus, traducida por Teruca Bouza Vila e representada no teatro Jofre de Ferrol en 1929.O menciñeiro á forza. Traducido por Xosé Manuel Carballo.MélicerteComedia pastoral heroica en dous actos e en verso.2 de decembro 1666Pastorale comique5 de xaneiro 1667Le Sicilien ou l'Amour peintreComedia nun acto e en prosa.14 de febreiro 1667AmphitryonComedia en tres actos e en verso.13 de xaneiro 1668George Dandin ou le Mari confonduComedia en tres actos e en prosa.18 de xullo 1668L'AvareComedia de cinco actos e en prosa.9 de setembro 1668 O avaroMonsieur de PourceaugnacComedia-ballet en tres actos e en prosaAgás as entradas do ballet que están en verso..6 de outubro 1669Les Amants magnifiquesComedia de cinco actos e en prosa.4 de febreiro 1670Le Bourgeois gentilhommeComedia-ballet en cinco actos e en prose.14 de outubro 1670O burgués xentilhome, tamén se atopa como O burgués fidalgoPsychéTraxedia-ballet de cinco actos e en verso.17 de xaneiro 1671Les Fourberies de ScapinComedia de tres actos e en prosa.24 de maio 1671La Comtesse d'EscarbagnasComedia nun acto e en prosa.2 de decembro 1671Les femmes savantesComedia en cinco actos e en verso.11 de marzo 1672Le Malade imaginaire«Comedia mesturada de música e de bailes» en tres actos e en prosaAgás as entradas do ballet que están en verso..10 de febreiro 1673O enfermo imaxinario Incluído na Biblioteca Galega de Clásicos Universais.

 Posteridade 
As obras teatrais de Molière seguen a ser representadas aínda hoxe en moitas partes do mundo.

 Molière en Galicia 
Xosé Manuel Carballo foi o primeiro tradutor de Molière ao galego, segundo Marica CampoAutobiografía de Marica Campo..
 Unha parte das obras de Molière está traducida ao galego e é representada ao público por compañías do paísEn 2008 o Teatro Galileo presentou unha versión moderna de O avaro..

 Notas 

Referencias

 Véxase tamén 

Bibliografía
 .
 .
 .

 .


 .


 Ligazóns externas 
  El medico a palos (Le médecin malgré lui), en wikisource.

Categoría:Dramaturgos de Francia
Categoría:Escritores en lingua francesa
Categoría:Escritores de Francia
Categoría:Nados en 1622
Categoría:Finados en 1673
Categoría:Artigos que toda Wikipedia debería ter (Biografías)
Categoría:Finados por tuberculose
Categoría:Dramaturgos en lingua francesa