Papiamento

O papiamento (/ˌpɑːpiəˈmɛntoʊ/) é unha lingua crioula de base portuguesa e castelá falada no Caribe Neerlandés. É a lingua máis falada nas illas caribeñas de Aruba, Curaçao e Bonaire, tendo status oficial en Aruba e Curaçao. O papiamento tamén é unha lingua recoñecida nos organismos públicos neerlandeses de Bonaire, Santo Eustaquio e Saba.Papiamento can be used in relations with the Dutch government.

 Historia 
O papiamento orixinouse do pidgin portugués coñecido como Guene, falado polos escravos africanos traídos polos holandeses para o traballo na cana de azucre. Despois da toma de Cabo Verde por Portugal e a devolución de Nova Holanda á xurisdición portuguesa, algúns xudeus sefarditas portugueses de Cabo Verde e case todos os do nordeste brasileiro foron para as antillas holandesas, levando consigo o portugués. A lingua xudeu-portuguesa mesturarase co Guene dos escravos africanos, dando orixe á primeira forma do papiamento, no século XVIII. Coa administración do imperio colonial holandés nas illas, a influencia holandesa lega moitas palabras do seu idioma ao papiamento. No final do século XIX a influencia do español ocorre co contacto cos países veciños, especialmente Venezuela.

O nome procede da palabra papiá, que significa 'conversar', derivada orixinalmente da palabra portuguesa papear. Orixínase igualmente deste verbo coloquial o nome do crioulo de base lusófona de Malaca, o papiá kristáng. O verbo papiá aínda existe no crioulo caboverdiano, e significa falar.

Xa existen, emisoras de radio, canles de televisión e xornais en papiamento e dicionarios bilingües.

 Táboa comparativa 
 Galego Portugués Papiamento Crioulo de Guinea-Bissau Crioulo de Cabo Verde* **Benvido  Bem-vindo  Bon Bini  Bô bim drito  Bem-vindo***Bos días  Bom Dia  Bon dia bon dia Bon diaGrazas  Obrigado  Danki  Obrigado  ObrigaduComo vai?  Como vai?  Con ta bai?  Kuma ku bu na bai?  Módi ki bu sa ta bai?Moi ben  Muito bom  Hopi bon  I bon dimás  Mutu bonEstou ben  Eu estou bem  Mi ta bon  Ami n´stá bon  N sta dretuEu, Eu Son  Eu, Eu Sou   Mi  Ami  N, Mi ePase un bo día  Tenha um bom dia  Pasa un bon dia  Pasa un bon dia  Pasa un bon diaVéxote despois, ata logo  Vejo você depois, Até logo  Te aworo  N´ta odjau dipus  N ta odjâ-u dipôs, Te lóguComida  Comida  Cuminda  Bianda  Cumida Pan  Pão  Pan  Pon  Pon Refresco, Zume  Suco, Refresco, Sumo  Refresco  Sumo  SumuGústame Aruba  Eu amo Aruba  Mi stima Aruba  N´gosta di Aruba  N gosta di Aruba

*Variante de Santiago**Escrita adoptada neste exemplo: ALUPEC***Palabra en portugués usada en crioulo;

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Wikipedia en papiamento
 Bibliografía 




 Jacobs, Bart (2009). "The Origins of Old Portuguese Features in Papiamento". FPI/UNA, Curaçao.









 Dicionarios
 Mansur, Jossy (1991). "Dictionary English-Papiamento Papiamento-English". Edicionnan Clasico Diario, Oranjestad. 
 Ratzlaff, Betty (2008). "Papiamento-Ingles, Dikshonario Bilingual". TWR Jong Bonaire. 
 Joubert, Sidney (2007). "Handwoordenboek Papiaments-Nederlands". Joubert Press, Willemstad. 
 Van Putte, Florimon; Van Putte-De Wind, Igma (2005). "Groot Woordenboek Papiaments Nederlands". Walburg Press, Zutphen 
 Kramer, Johannes (2015). "Etymologische Studien zum Papiamento". Buske Verlag, Hamburg.
 N.N., Los Editores (1876). GUIA para los españoles hablar papiamento y viceversa: Para que los de ...
 Marugg, Tip (1992). "Dikshonario Erotiko Papiamentu". Scherpenheuvel, Curaçao.
 Banko di Palabra – basic dictionary, based on the Unesco sponsored Papiamento spell checker
 Majstro English-Papiamento dictionary
 Glosbe English-Papiamento dictionary

 Gramáticas
 Goilo, Enrique R. (2000). "Papiamentu Textbook". De Wit Stores, Oranjestad.
 Blankenburg, Eleanor (1986). "Basic Papiamentu Grammar for English Speakers". Blankenburg Edition, Bonaire. 
 Frans-Muller, Xiomara (2017). "Papia Papiamentu ku mi". Expert book, Bonaire.

Categoría:Papiamento
Categoría:Linguas crioulas de base portuguesa
Categoría:Linguas crioulas e pidgins de base castelá