Linguas itálicas

As linguas itálicas constitúen unha familia de linguas indoeuropeas cunha serie de trazos comúns. Inclúe as linguas romances (entre as que se atopan o galego, o español, o portugués, o francés, o italiano e o romanés) e a un certo número de linguas extintas, como o latín e outras linguas faladas na Antigüidade na Península Itálica.

Aínda que se adoita considerar como unha única rama que se diversificou a partir dun estadio común ou protoitálico, posterior ao período protoindoeuropeo, algúns autores dubidan desta filiación común'Languages of the World', Macropaedia, Encyclopedia Britannica 15th edition, pp. 636. Todas as linguas itálicas comparten un bo número de isoglosas comúns; así, todas elas son linguas centum que non presentan palatalización das (palato)velares indoeuropeas /*k, *kw, *g, *gh, *ghw/. Curiosamente, as linguas romances si presentan unha palatalización posterior dos fonemas latinos /k, g/, aínda que só ante fonemas anteriores /ε,e,i/. 
miniatura|300x300px|Distribución das linguas romances máis faladas a principios do século XXI: castelán (verde escuro e verde claro), francés (azul e celeste), portugués (alaranxado), italiano (amarelo) e romanés (vermello).

 Clasificación das linguas itálicas 

As linguas itálicas están formadas por tres subfamilias propiamente ditas: 
Linguas osco-umbras. 
Osco, falado na rexión centro-meridional da Península Itálica.
Grupo Umbro, que inclúe a: 
Peligno, Vestino, Marrucino.
Picénico meridional.
Umbro, falado na rexión centro-setentrional da península.
Volsco 
Linguas latino-faliscas. 
Falisco, que era falado na área de Falerii Veteres (actual Civita Castellana), ao norte da cidade de Roma. 
Latín, que era falado na Italia centro-occidental. As conquistas romanas expandírono a través do imperio e máis aló. 
Linguas romances, descendentes do latín. 
Linguas venético-mesapias 
miniatura|413x413px|Linguas da Italia prerromana.

 Características comúns 
Actualmente o termo linguas itálicas úsase para referirse a un conxunto de linguas indoeuropeas que comparten un certo número de trazos comúns e que tras un período longo de convivencia común sufriron un certo proceso de converxenciaDomenico Silvestri, 1993.

Con todo, autores como Silvestri Silvestri, 1987 e RixRix, 1983, p. 104 argumentan que non existiu un proto-itálico común reconstructible, que cumpra estas dúas condicións: 
 Debería ter un sistema fonolóxico que explicase o do latín e as linguas osco-umbras simultaneamente mediante cambios fonéticos posteriores. 
 Debería representar unha fonoloxía e morfoloxía que presentase cambios respecto ao estado común indoeuropeo.

Do mesmo xeito que a teoría obsoleta do italo-céltico común, moitos autores refugaron a idea de que todas as similitudes das linguas itálicas débanse á existencia dun estadio lingüístico chamado itálico común, de cuxa diversificación xurdisen as linguas. De feito varios autores propuxeron explicar algunhas da características comúns como un fenómeno de Sprachbund que afectaría á chamada área lingüística medio-itálica.

 Desenvolvementos fonolóxicos 

As linguas itálicas comparten certo número de isoglosas e cambios fonéticos comúns respecto ao protoindoeuropeo común:

 *p > p, *b > b, *bh- > f-, -*bh- > -b-,(-f-) 
 *t > t, *d > d, *dh- > f-, -*dh- > -d- 
 *k > k (<c>), *g > g, *gh- > h- 
 *kw > kw (<qu>)/k (<c>), *gw > v/g/f 
 *l > l 
 *Vm > Vm, *mV > mV, *Cm(C) > Cem(C) 
 *Vn > Vn, *nV > nV, *Cn(C) > Cen(C) 
 *r > r, 
 *s > s, 
 *w > v, *e > i

 Notas 

Véxase tamén
Bibliografía
 Yves Cortez "Le français ne vient pas du latin" París (2007)ISBN 978-2-296-03081-7
 Domenico Silvestri: "Las lenguas Itálicas", editado dentro de Las Lenguas Indoeuropeas, 1995, ISBN 84-376-1348-5.

Categoría:Linguas itálicas
Categoría:Linguas indoeuropeas