Henrik Pontoppidan

Henrik Pontoppidan, nado en Fredericia o 24 de xullo de 1857 e finado en Copenhaguen o 21 de agosto de 1943, foi un novelista dinamarqués, gañador do Premio Nobel de Literatura en 1917.

 Traxectoria 
 A súa infancia 
Henrik Pontoppidan naceu na aldea de Fredericia, na Península de Iutlandia. O seu pai era un estudoso bíblico que seguía e apoiaba as teorías extremistas do teólogo Grundtvig.

A pouco de nacer Henrik, a familia mudouse ao pobo de Randers, que fora invadido e saqueado polas tropas austríacas e prusianas. A visión da destrución e a miseria deixada atrás pola guerra causou unha forte impresión no pequeno Henrik, que se traduciría no pesimismo das súas novelas, en varias das cales retornaría sobre o tema das guerras e as penurias subseguintes.

 A súa mocidade 
Enfrontado cos seus pais, Henrik negouse a seguir a tradición eclesiástica da súa familia, e abandonou o pobo para estudar enxeñaría no Instituto Politécnico de Copenhague, pero en 1879 cansouse de estudar e trasladouse ao interior do país, onde exercería como mestre de escola secundaria ata 1910.

É durante este período cando Henrik escribe e publica a súa primeira colección de contos, Stækkede vinger  (Ás cortadas) (1881).

Ese mesmo ano, o autor casou con Mette Marie Hansen, que o axudou a independizarse e apoiou os seus intentos por vivir exclusivamente da literatura. Desde entón e ata 1888 o matrimonio viviu no campo, ata que se estableceron en Copenhague logo de varias viaxes por Alemaña e Italia.

 Primeiras obras 
Nestes traballos primixenios Pontoppidan estudou o contraste entre natureza e cultura, ou, o que é o mesmo, entre a contorna e as aspiracións humanas. No seu conto Kirkeskuden, contido en Stækkede vinger, un neno xitano que quedou orfo é criado por un sacerdote e a súa esposa. O pequeno toma un modelo votivo de barco da igrexa e lévao á auga, onde inmediatamente se afunde para a súa desesperación.

Así, case sempre na literatura de Henrik a natureza se opón ao espírito humano, obstaculizando o progreso da alma e a paz da mente. Coma outros escritores do seu tempo, Pontoppidan é un antinaturalista sen concesións, volvendo as costas á doutrina naturalista do crítico e escritor Brandes.

Entre a publicación de Stækkede vinger e 1890 publicou máis de 10 libros, pero ningún deles é demasiado coñecido. A fama chegaríalle coas tres longas novelas que publicaría a continuación.

 As súas novelas maiores 
Entre 1891 e 1916 Henrik produciu, posiblemente, as obras máis importantes da súa carreira. Trátase de tres series de novelas irónicas, poboadas de personaxes que se esforzan por cambiar os seus lugares no mundo, mentres o mundo se confabula para frustrar os seus desexos. A carga da natureza, como sempre, faise presente aquí para dobregar aos homes baixo o seu peso brutal.

"A Terra Prometida", en tres tomos (1891-1895); "Pedro o Afortunado", en oito tomos (1898-1904); e "O reino dos mortos", en cinco tomos (1912-1916), analizan o sistema de cousas de principios do século XX e moi especialmente o mundo das ideas e das crenzas relixiosas, atacando con enorme furia a contorna da ortodoxia teolóxica no cal Henrik fora criado e que odiaba con todo o seu corazón.

A primeira triloxía trata da loita entre os seguidores de Grundtvig e uns evanxelistas idealistas, formando delicados retratos psicolóxicos dos personaxes, en particular dun pastor chamado Emmanuel Hansted, puro e pío, que resiste a toda tentación para cumprir as súas aspiracións. Logo dunha brava loita, o bo pastor é destruído.

A longa saga de "Pedro o Afortunado" relata a vida dun dos opositores a Hansted chamado Per (Pedro) Sidenius. Trátase dun enxeñeiro civil, explorador e inspector de autoestradas que, a pesar de renegar dos ensinos do pastor, é xeneroso e non persegue glorias persoais. Pedro é o fillo dun pastor protestante, rebélase contra a relixión e embárcase nun proxecto industrial grandioso, pero a súa inercia e a súa incapacidade para actuar e tomar decisións lévano á caída. Logo do golpe, Pedro atopa a verdadeira fe. A pesar da obvia natureza autobiográfica do personaxe, este tamén foi caracterizado pola crítica como un tipo nacional danés.

A pentaloxía de "O reino dos mortos" relata un patético e desconsolador cadro social, moi acorde co omnipresente pesimismo de Pontoppidan. Os cambios sociais afunden á xente no canto de beneficiala, e parece que ningún cambio servise nunca para nada. Un príncipe danés e rico terratenente chamado Myshkin intenta axudar aos traballadores das súas terras, pero estes vólvense contra el inxustamente, mentres un político, Enslev, constrúe a súa carreira sobre a traizón ao pobo e aos obreiros. A novela é tan escura que un dos personaxes morre dicindo "Mórrome... e sen vivir".

O obxectivo de Henrik nestas grandes e voluminosas novelas foi crear un cadro crible e axustado da realidade danesa do tempo que lle tocou vivir. Os individuos son recoñecibles como tipos sociais, e analízaos en relación con graves conflitos laborais, políticos, sociais e relixiosos. O personaxe de Hansted é particularmente ilustrativo deste punto, e quizais o máis maltratado polo autor no medio desta pléyade de sufridores protagonistas e figurantes: querido e respectado pola súa comunidade en canto xeneroso e idealista, abandona aos seus iguais para ir vivir a Copenhaguen onde coñece a unha muller de mundo e namórase dela. Logo de caer nunha crise de delirio místico, remata morrendo nun manicomio.

 Literatura, ideoloxía e crítica 
Henrik separouse da súa esposa en 1888 cando esta, farta da vida na cidade, se volveu ao campo cos seus pais. Catro anos máis tarde, o literato casou en segundas nupcias con Antoinette C. Kofoed, coa que tivo dous fillos.

Mentres os demais escritores abandonaban a crítica social, cansos da depresión e as continuas crises en que se debatían os sucesivos gobernos daneses, Pontoppidan acentuou aínda máis os seus ataques contra a corrupción e o desleixo dos seus gobernantes, os cales plasmou no seu excelente libro de contos Skyer (1890). Nel retrata a covardía do pobo, que prefire tolerar o atraso e a corrupción con tal de non abandonar as súas cómodas, pequenas vidas.

Na súa autobiografía, o escritor confesa que logo volveu á novela, a que, a pesar da mala fama que se lle atribuía, era, ao seu xuízo, o xénero que máis se aproximaba ao drama clásico e á epopea épica.

 O Premio Nobel 
En 1917 Henrik gañou o Premio Nobel de Literatura (compartido con Karl Gjellerup). Os demais escritores estiveron de acordo coas palabras de Thomas Mann, quen afirmou que o danés era un "poeta épico nato, un conservador que preservou para nós o gran estilo da novela". 
dereita|50px

Pontoppidan dicía de si mesmo, en cambio, que era un "narrador tradicional". A realidade é que ningún outro novelista danés logrou unha tan precisa interpretación da súa propia sociedade e dos tempos que lle tocou vivir.

 Obras seleccionadas 

 1881: Stækkede vinger
 1883: Sandinge meninghed
 1883: Landsbybilleder
 1885: Ung Elskov
 1895-1890: Smaa Romaner
 1886: Mimoser
 1887: Isbjørnen
 1887: Fra Hytterne
 1888: Spøgelser
 1890: Krøniker
 1890: Skyer
 1891-1895: Det Forjættede Land
 1893: Minder
 1893: Ørneflug
 1894: Nattevagt'
 1895: Den gamle Adam 1896: Højsang 1897: Kirkeskuden 
 1897: Nar vildegæssene trækker forbi"
 1898-1904: Lykke-Per
 1900: Lille Rødhætte
 1900: Det ideale hjem
 1902: De vilde Fugle

 1905: Borgmester Hoeck og Hustru
 1906: Asgaardsrejen
 1906: Det store spøgelse
 1907: Hans Kvast og Melusine
 1908: Den Kongelige gæst
 1912-1916: De dødes rige
 1918: Et Kærlighedseventyr
 1924-1926: Romaner og Fortællinger
 1927: Mands Himmerig
 1933: Drengeaar, memórias
 1936: Hamskifte, memórias 
 1938: Arv og Gæld, memórias 
 1940: Familieliv, memórias 
 1943: Undervejs til mig selv, memórias

Obras póstumas
 1962: Erindringer
 1979: Magister globs papirer
 1989: Kronjuder og Molboer
 1993: Enetaler
 1994: Mininger & Holderinger
 1999: Henrik Pontoppidans Dikte

 Véxase tamén 
 Ligazóns externas 
 Páxina do Instituto Nobel, Premio Nobel de Literatura 1917 

Categoría:Escritores de Dinamarca
Categoría:Premio Nobel de Literatura
Categoría:Escritores en lingua dinamarquesa
Categoría:Nados na rexión de Syddanmark
Categoría:Nados en 1857
Categoría:Finados en 1943
Categoría:Premios Nobel de Dinamarca
Categoría:Novelistas de Dinamarca