Federico Maciñeira

Federico Guillermo Maciñeira Pardo de Lama, nado no Porto do Barqueiro (Mañón) o 3 de setembro de 1870 e finado en Ortigueira o 25 de xaneiro de 1943, foi un arqueólogo e político galego.

 Traxectoria 
miniatura|Federico Maciñeira, 1898.

Fillo de Vicente Maciñeira González e Escolástica Pardo de Lama Lage, XVII Señora da Torre da Lama, e sobriño de José Maciñeira González. De formación autodidacta, ás súas achegas máis salientables no mundo arqueolóxico foron o estudo das mámoas das comarcas do Ortegal e Eume, máis de douscentos enterramentos megalíticos que se dispoñen na vía que vai polas serras de Faladoira e Coriscada, a través dos concellos de Ortigueira, Mañón e As Pontes de García Rodríguez. Tamén estudou os castros desta mesma área, e realizou escavacións arqueolóxicas no porto prehistórico de Bares.
En 1895, Maciñeira aludiu á existencia do conxunto megalítico, en forma de círculo lítico da Mourela (As Pontes de García Rodríguez).A través dun artigo publicado na revista La Ilustración artística de Barcelona Este conxunto megalítico sufrira unha grave destrución en 1902 co desmantelamento das pedras fincadas dos círculos líticos, a fin de seren usadas no firme do camiño que conduce á fonte das Buliqueiras.Trátase do único exemplo coñecido en Galicia deste tipo de estruturas. No ano 2007 decidiuse a súa desaparición definitiva, a pesar da oposición de diversos colectivos culturais que pedían a modificación do trazado da estrada en construción (un túnel que pasase por debaixo do círculo)

Os seus estudos constitúen unhas das primeiras intervencións arqueolóxicas con carácter científico feitas en Galicia. A publicación destes traballos en publicacións tanto de Galicia, como da península Ibérica convertérono no arqueólogo galego máis destacado da súa época, así como o máis recoñecido en círculos internacionais. Os seus descubrimentos foron importantes para a reconstrución da Historia Antiga da península Ibérica. Membro numerario da Real Academia Española da Historia, foi un dos historiadores peninsulares con máis proxección universal no primeiro terzo do século XX.

Foi un innovador no ámbito historiográfico, acometendo investigacións da historia oral sobre a historia de Ortigueira no século XIX.

Foi alcalde de Ortigueira de 1916 a 1917 e novamente de 1918 até a ditadura de Primo de Rivera, e deputado provincial. Foi nomeado Xefe Superior da Administración Civil en 1923. Volveu ser alcalde de Ortigueira coa caída da ditadura de Primo de Rivera, pero presentou a dimisión en setembro de 1930.Vida Gallega, 30-9-1930, p. 46.

 Recoñecementos 
Ademais de membro da Real Academia da Historia, Federico Maciñeira tivo no seu tempo un gran recoñecemento polos seus traballos, sendo nomeado:
miniatura|200px|Placa na casa natal no Porto do Barqueiro (parroquia de Mogor, en Mañón).
 Membro Numerario da Sociedade Española de Historia Natural.
 Membro Numerario fundador da Real Academia Galega.
 Membro Numerario da Sociedade de Antropoloxía.
 Academico fundador da Real AZcademia Galega
 Socio Colaborador do Seminario de Estudos Galegos.
 Socio de Mérito da Sociedade Arqueolóxica de Pontevedra.
 Membro Numerario da Asociación Artístico-Arqueolóxica de Barcelona.
 Membro do Instituto Histórico do Minho (Portugal).
 Cronista Oficial do Concello de Ortigueira desde 1894 ata a súa morte en 1943.
 Fillo Adoptivo de Ortigueira.

Existiu a Fundación Federico Maciñeira, con sede en Ortigueira, impulsada en 2000 polo concello e outras entidades. En 2005 paso a ser denominada Fundación Ortegalia, tras retirar a familia Maciñeira o seu aval polas discrepancias co concello por diversos asuntos, entre eles a propiedade do piñeiral de Morouzos. En 2018 a fundación pechou as súas portas e en 2019 procedeuse á súa extinción e liquidación.

En 2013, coincidindo co 70 aniversario do seu pasamento, o colectivo Ortigueira Literaria Dixital decidiu dedicarlle o ano a Federico Maciñeira, con diversas actividades, exposicións, charlas, visitas arqueolóxicas e propostas didácticas en centros educativos a desenvolver en Ortigueira e na súa comarca. Como finalización do ano, o concello de Ortigueira publicou o libro Federico Maciñeira. Textos escogidos y estudios sobre su obra, presentado o 28 de febreiro de 2014 no Teatro da Beneficencia ortigueirés.

 Obra 
 Crónicas de Ortigueira, 1892.
 San Andrés de Teixido. Historia, leyendas y tradiciones, 1921.
 Bares. Puerto Hispánico de la Primitiva Navegación Occidental, CSIC-IEGPS. Santiago de Compostela, 1947.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Bibliografía 

  (2003): O legado de Federico Maciñeira e o Patrimonio prehistórico das Pontes na xénese da arqueoloxía galega.


  (2012): "Bibliografía sistemática e cronolóxica da obra de Federico Maciñeira Pardo de Lama (1870-1943)", Revista de Estudos Históricos Hume. As Pontes de García Rodríguez.
  (2014): Federico Maciñeira y Pardo de Lama: su vida y su época. Edicións do Cumio.
  (1970): Don Federico Maciñeira e Pardo de Lama. Boletín da Real Academia Galega.
  (2014): Federico Maciñeira. Textos escogidos y estudios sobre su obra.. Concello de Ortigueira, Deputación da Coruña.

 Ligazóns externas 

 Extracto
 Ejemplares gallegos y portugueses de la escritura hemisférica

Categoría:Arqueólogos de Galicia
Categoría:Historiadores de Galicia
Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá
Categoría:Membros de número da Real Academia Galega
Categoría:Alcaldes de Ortigueira
Categoría:Alcaldes de Galicia durante a Restauración
Categoría:Nados en Mañón
Categoría:Nados en 1870
Categoría:Finados en 1943
Categoría:Membros do Seminario de Estudos Galegos
Categoría:Cronistas de Ortigueira