Copa do Rei de fútbol

O Campionato de España-Copa da Súa Maxestade o Rei, comunmente coñecida como Copa do Rei ou simplemente A Copa, é un torneo futbolístico por eliminación directa que se disputa anualmente entre os mellores clubs de España. Organízao a Real Federación Española de Fútbol.

Foi creada en 1903, a raíz do éxito da Copa da Coroación disputada un ano antes, sendo o torneo nacional de fútbol máis antigo de España. Aínda que a denominación histórica e xénerica da competición é a de Campionato de España, o título da competición modificouse ao longo dos anos en función do Xefe de Estado español, que é quen outorga o trofeo. Foi a Copa do Rei entre 1903 e 1932, a Copa do Presidente da República entre 1932 e 1936, o Torneo Nacional de Fútbol en 1939, a Copa do Xeneralísimo entre 1940 e 1976, e desde 1977 novamente a Copa do Rei.

O campión da Copa do Rei de fútbol 2024/25 foi o FC Barcelona, tras lle gañar na final ao Real Madrid por 3-2. O equipo con máis títulos é o propio FC Barcelona con 32 copas, seguido do Athletic Club, con 23.

 Sistema de competición 

Actualmente toman parte 83 equipos: todos os da Primeira e Segunda División, os cinco primeiros clasificados de cada grupo da Segunda B e os campións de Terceira, excluíndo os equipos filiais.

Na primeira eliminatoria participan os 42 clubs non profesionais, isto é, Segunda B e Terceira, que se emparellan por sorteo. As eliminatorias dispútanse a partido único. Na segunda rolda entran en liza os clubs de Segunda División. A partir da cuarta rolda, dezaseisavos de final, incorpóranse os clubs de Primeira e as eliminatorias pasan a ser a dobre partido (ida e volta) excepto a final, que se disputa a un partido en terreo neutral.

O campión de Copa obtén a clasificación para disputar a Liga de Europa da seguinte tempada (de 1961 ata 1999 participaba na Recopa de Europa). Ademais, disputa a Supercopa de España, enfrontándose ao campión da Liga española desa mesma tempada.

Ata a tempada 2004/2005 xogábase a partido único no campo do equipo máis débil ata oitavos de final. Oitavos de final, cuartos de final e semifinais xogábanse a partido dobre. A final disputábase a partido único nun terreo neutral. Con todo, na tempada 2005/2006, a Real Federación Española de Fútbol modificou este sistema en favor doutro que desatou gran polémica entre os clubs de divisións inferiores: os equipos de Segunda B enfróntanse entre eles, logo xogan contra os de Segunda, os gañadores compiten outra vez entre eles e logo incorpóranse os equipos de Primeira que non disputan competicións europeas. Os equipos participantes da Europa League ou a Liga de Campións non comezan ata oitavos de final. Foi na tempada 2006-2007 cando a Real Federación Española de Fútbol volveu modificar o sistema. Os clubs de Segunda B enfróntanse entre eles, logo xogan contra os de Segunda e, posteriormente, en dezaseisavos de final, xogan contra todos os conxuntos de Primeira, xoguen ou non competicións europeas.

 Historia 
250px|miniatura|Os xogadores do Athletic Club coa primeira Copa de España, en 1903.

O primeiro campionato de fútbol, a nivel nacional, disputado en España foi o Concurso Madrid, un torneo impulsado polos irmáns Carlos e Juan Padrós, ambos os fundadores do Madrid CF, que foi organizado por este club madrileño, en 1902, con motivo dos festexos da maioría de idade do rei Afonso XIII.
O éxito alcanzado por este torneo fixo que en 1903 Carlos Padrós decidise instaurar un Campionato de España, con carácter anual, que reunise aos mellores equipos do país. Para iso limitou a participación a un representante por provincia e conseguiu que o Rei Afonso XIII doase unha copa para o campión. O trofeo, segundo as bases, pasaría a ser propiedade do club que se proclamase campión tres anos consecutivos ou cinco alternos. O Madrid FC encargouse inicialmente da organización e os partidos disputáronse, do mesmo xeito que no Concurso Madrid dun ano antes, no Hipódromo da Castellana. O torneo desenvolveuse como unha liguiña, na que tomaron parte tres clubs: Club Español de Barcelona, Madrid FC, Athletic Club de Bilbao, proclamándose este campión ao vencer no último e decisivo partido aos madrileños.

As dúas seguintes edicións foron organizadas pola Federación Madrileña -organismo que fora fundado por Carlos Padrós- aínda que a partir de 1906 o Madrid FC volveu tomar as rendas do torneo.

Logo de sete anos organizándose o torneo en Madrid, acordouse que a partir de 1909 -ano en que gañou o Club Ciclista- o equipo campión fose o organizador da seguinte edición. Ese mesmo 1909 creouse a Federación Española de Clubs de Foot-ball, a quen as bases do Campionato España ortorgaban o dereito a organizar o torneo unha vez constituída. A Real Sociedad -sucesora do Club Ciclista- que se consideraba lexitimada para organizar o campionato de 1910, non recoñeceu ao novo organismo federativo e, xunto con outros equipos disidentes, creou a Unión de Clubs de Football.

Este cisma propiciou que en 1910 disputásense dous torneos nacionais, o organizado polos equipos da Federación Española de Clubs e o da Unión de Clubs. Finalmente, en outubro dese ano ambas as faccións asinaron a paz: os clubs disidentes recoñeceron á Federación Española, que á súa vez daba oficialidade ao Campionato de España organizado pola Unión de Clubs.

No entanto, as discrepancias entre as sociedades futbolísticas da época continuaron e tres anos máis tarde, producíase un novo cisma, cando o FC Barcelona e a Real Sociedad, entre outros equipos, déronse de baixa da Federación para refundar a Unión de Clubs. Novamente, en 1913 disputáronse dous campionatos de Copa, antes do acordo que permitiu a reunificación definitiva do fútbol español, coa constitución da Real Federación Española.

O novo organismo aprobou novas bases para o Campionato de España, para pór fin ás disputas que marcaran as últimas edicións do torneo. Acordouse, entre outras medidas, institucionalizar os campionatos organizados polas distintas federacións rexionais como unha fase previa a Copa do Rei. Dividiuse o estado en dez rexións, aínda que inicialmente só en catro (Galicia, Norte, Cataluña e Centro) xa existían federacións con campionatos rexionais en marcha.

O torneo foi crecendo a medida que se puñan en marcha novos campionatos rexionais por toda a xeografía española. Así mesmo, a partir de 1927 ampliouse a participación no torneo aos subcampións rexionais.

 Finais 

 Copa do Rei (1977–) 

 Tempada Campión Subcampión Resultado Estadio IncidenciasNeste apartado indicanse os resultados dos partidos de desempate (cando se disputaban) ou das quendas de penaltis.2022-23Real MadridOsasuna 2-1 La Cartuja 2021–22 Betis Valencia 1-1  La Cartuja Penaltis (5-4) 2020–21  Barcelona  Athletic Club  4-0  La Cartuja  2019–20  Real Sociedad  Athletic Club  1-0  La Cartuja  2018–19  Valencia  Barcelona  2-1  Benito Villamarín  2017–18  Barcelona  Sevilla  5-0  Wanda Metropolitano  2016–17  Barcelona  Alavés  3-1  Vicente Calderón  2015–16  Barcelona  Sevilla  2-0  Vicente Calderón  2014–15  Barcelona  Athletic Club  3-1  Camp Nou  2013–14  Real Madrid  Barcelona  2-1  Mestalla  2012–13  Atlético de Madrid  Real Madrid  2-1  Santiago Bernabéu  2011–12  Barcelona  Athletic Club  3-0  Vicente Calderón  2010–11  Real Madrid  Barcelona  1-0  Mestalla   2009–10  Sevilla  Atlético de Madrid  2-0  Camp Nou   2008–09  Barcelona  Athletic Club  4-1  Mestalla   2007–08  Valencia  Getafe 3-1  Vicente Calderón   2006–07  Sevilla  Getafe  1-0  Santiago Bernabéu   2005–06  Espanyol  Zaragoza  4-1  Santiago Bernabéu   2004–05  Betis  Osasuna  2-1  Vicente Calderón  2003–04  Zaragoza  Real Madrid  3-2  Lluís Companys    2002–03  Mallorca  Recreativo de Huelva  3-0  Martínez Valero  2001–02  Deportivo da Coruña  Real Madrid  2-1  Santiago Bernabéu  2000–01  Zaragoza  Celta de Vigo  3-1 La Cartuja  1999–00  Espanyol  Atlético de Madrid  2-1  Mestalla  1998–99  Valencia  Atlético de Madrid  3-0 La Cartuja  1997–98  Barcelona  Mallorca  1-1  Mestalla  Penaltis (5-4) 1996–97  Barcelona  Betis  3-2  Santiago Bernabéu  1995–96 Atlético de Madrid  Barcelona  1-0 La Romareda  1994–95  Deportivo da Coruña  Valencia  2-1  Santiago Bernabéu  1993–94  Zaragoza  Celta de Vigo  0-0  Vicente Calderón  Penaltis (5-4) 1992–93 Real Madrid  Zaragoza  2-0 Luis Casanova  1991–92 Atlético de Madrid  Real Madrid  2-0 Santiago Bernabéu  1990–91 Atlético de Madrid  Mallorca  1-0  Santiago Bernabéu  1989–90 Barcelona  Real Madrid  2-0 Luis Casanova   1988–89  Real Madrid  Valladolid  1-0 Vicente Calderón  1987–88  Barcelona  Real Sociedad  1-0  Santiago Bernabéu  1986–87  Real Sociedad  Atlético de Madrid   2-2  La Romareda  Penaltis (4-2) 1985–86  Zaragoza  Barcelona  1-0 Vicente Calderón  1984–85   Atlético de Madrid  Athletic Club  2-1 Santiago Bernabéu  1983–84  Athletic Club  Barcelona  1-0 Santiago Bernabéu  1982–83  Barcelona  Real Madrid   2-1 La Romareda  1981–82  Real Madrid  Sporting de Gijón  2-1 José Zorrilla  1980–81  Barcelona  Sporting de Gijón  3-1  Vicente Calderón  1979–80  Real Madrid  Castilla  6-1  Santiago Bernabéu  1978–79  Valencia  Real Madrid  2-0  Vicente Calderón  1977–78  Barcelona  Las Palmas  3-1  Santiago Bernabéu  1976–77  Betis  Athletic Club  2-2  Vicente Calderón  Penaltis (8-7)

 Copa do Xeneralísimo 
 Tempada Campión Subcampión Resultado Estadio Incidencias 1975–76   Atlético de Madrid   Zaragoza  1-0  Santiago Bernabéu  1974–75  Real Madrid  Atlético de Madrid  0-0  Vicente Calderón Penaltis (4-3)  1973–74  Real Madrid  Barcelona  4-0  Vicente Calderón  1972–73  Athletic Club  Castellón  2-0  Vicente Calderón   1971–72  Atlético de Madrid  Valencia  2-1  Santiago Bernabéu  1970–71  Barcelona  Valencia  4-3  Santiago Bernabéu 1969–70  Real Madrid  Valencia  3-1   Camp Nou  1968–69  Athletic Club  Elche  1-0  Santiago Bernabéu  1967–68  Barcelona  Real Madrid  1-0  Santiago Bernabéu  1966–67  Valencia  Athletic Club  2-1 Santiago Bernabéu  1965–66  Zaragoza  Athletic Club  2-0 Santiago Bernabéu  1964–65  Atlético de Madrid  Zaragoza  1-0 Santiago Bernabéu  1963–64  Zaragoza  Atlético de Madrid  2-1 Santiago Bernabéu  1962–63  Barcelona  Zaragoza  3-1  Camp Nou  1961–62  Real Madrid Sevilla  2-1  Santiago Bernabéu  1960–61  Atlético de Madrid  Real Madrid  3-2  Santiago Bernabéu  1959–60  Atlético de Madrid  Real Madrid  3-1  Santiago Bernabéu  1958–59  Barcelona  Granada  4-1  Santiago Bernabéu  1958  Athletic Club  Real Madrid  2-0 Santiago Bernabéu  1957 Barcelona  Espanyol  1-0  Montjuïc  1956  Athletic Club  Atlético de Madrid  2-0 Santiago Bernabéu  1955  Athletic Club  Sevilla  1-0 Santiago Bernabéu  1954  Valencia  Barcelona  3-0 Nuevo Chamartín  1952–53  Barcelona  Athletic Club  2-1 Nuevo Chamartín  1952  Barcelona  Valencia  4-2 Nuevo Chamartín  1951  Barcelona  Real Sociedad  3-0  Nuevo Chamartín  1949–50  Athletic Club  Valladolid  4-1 Nuevo Chamartín  1948–49  Valencia  Athletic Club  1-0 Nuevo Chamartín   1947–48  Sevilla  Celta de Vigo  4-1  Nuevo Chamartín  1947  Real Madrid  Espanyol  2-0  Riazor  1946  Real Madrid  Valencia  3-1 Montjuïc  1944–45  Athletic Club  Valencia  3-2  Montjuïc  1944  Athletic Club  Valencia  2-0 Montjuïc  1943  Athletic Club  Real Madrid  1-0 Metropolitano  1942  Barcelona  Athletic Club  4-3  Chamartín  1941  Valencia  Espanyol  3-1  Chamartín  1940  Espanyol  Real Madrid  3-2  Vallecas  1939A Copa tivo que interromperse durante os anos que durou a Guerra Civil española. Ao caer a república, a Copa cambiou o seu nome polo de "Copa do Xeneralísimo".  Sevilla  Racing de Ferrol  6-2  Montjuïc 

 Copa España Libre 
Esta edición, disputada durante a guerra civil española na zona republicana, non era recoñecida oficialmente. Unha iniciativa parlamentaria para o recoñecemento deste títuloReconocen al Levante como campeón oficial de la Copa de 1937, en marca.com. foi estudada pola Real Federación Española de Fútbol pero foi rexeitada en 2009 pola súa asemblea tras un informe desfavorable do CIHEFE que concluíu se tratou dun torneo de carácter amigable organizado polo presidente do Valencia CF. Finalmente en 2023, a RFEF acabou por recoñecer a oficialidade desta competición, aínda que non como unha edición máis da Copa do Rei.

 Tempada Campión Subcampión Resultado Estadio Incidencias 1937No ano 1937 os equipos da zona republicana disputaron a Liga Mediterránea, gañada polo Fútbol Club Barcelona e os mellores clasificados disputaron a Copa, chamada da España Libre. Levante  Valencia  1-0   Sarriá  

 Copa Presidente da República 
 Tempada Campión Subcampión Resultado Estadio Incidencias 1935-1936  Real Madrid  Barcelona  2-1 Mestalla  1934-1935  Sevilla  Sabadell  3-0  Chamartín  1933-1934  Real Madrid  Valencia  2-1  Montjuïc  1932-1933  Athletic Club  Real Madrid  2-1  Montjuïc  1931-1932  Athletic Club  Barcelona  1-0  Chamartín 

 Copa do Rei (1903-1931) 

 Tempada Campión Subcampión Resultado Estadio Incidencias  1930-1931  Athletic Club  Betis  3-1 Chamartín  1929-1930  Athletic Club  Real Madrid  3-2 Montjuïc  1929  Espanyol  Real Madrid  2-1 Mestalla  1928  Barcelona  Real Sociedad  1-1  El Sardinero  1º partido de desempate (1-1)  2º partido de desempate (3-1) 1927  Real Unión  Arenas de Getxo  1-0 Torrero  1926  Barcelona  Atlético de Madrid  3-2 Mestalla  1925  Barcelona  Arenas de Getxo  2-0 Reina Victoria  1924  Real Unión  Real Madrid  1-0  Atocha  1923  Athletic Club  Europa  1-0 Les Corts  1922 Barcelona  Real Unión  5-1  Coia  1921  Athletic Club  Atlético de Madrid  4-1  San Mamés  1920  Barcelona  Athletic Club  2-0  El Molinón  1919  Arenas de Getxo  Barcelona  5-2 Martínez Campos  1918  Real Unión  Real Madrid  2-0  O'Donnell  1917  Real Madrid  Arenas de Getxo  0-0  Muntaner  1º partido de desempate (2-1) 1916  Athletic Club  Real Madrid  4-0  Muntaner  1915  Athletic Club  Espanyol  5-0 Amute  1914  Athletic Club  España  2-1 Costorbe  1913Tanto a segunda competición de 1910 como a de 1913 foron competicións paralelas á oficial, é dicir, a organizada pola Real Federación Española de Fútbol. En ambos torneos participaron exclusivamente os equipos da Unión Española de Clubs. Racing de Irún  Athletic Club  2-2  O'Donnell  1º partido de desempate (1-0) 1913  Barcelona  Real Sociedad  2-2  La Industria  1º partido de desempate (0-0)  2º partido de desempate (2-1)  1912  Barcelona  Gimnástica de Madrid  2-0   La Industria  1911  Athletic Club  Espanyol  3-1 Jolaseta  1910  Barcelona  Español de Madrid  3-2  Tiro de Pichón  1910  Athletic Club  Vasconia  1-0  Ondarreta  1909  Club Ciclista  Español de Madrid  3-1 Narváez  1908 Real Madrid  Vigo F.C.  2-1 Narváez  1907  Real Madrid  Bizcaya  1-0  Hipódromo  1906  Real Madrid Athletic Club  4-1 Hipódromo  1905  Real Madrid  Athletic Club  1-0 Retiro  1904  Athletic Club  ---  --- Retiro  Non houbo finalEn 1904, o Athletic Club de Bilbao  proclamouse campión debido, en primeiro lugar, a que o Espanyol de Barcelona non se presentou en semifinais, pasando directamente á final, e en segundo lugar, a que tras varios problemas entre o Real Madrid, o Español de Madrid e o Moncloa, o Athletic víuse sen rival na final. 1903  Athletic Club  Real Madrid  3-2 Hipódromo 

 Copa da Coroación 
Aínda que a Real Federación Española de Fútbol non recoñece a Copa da Coroación no palmarés da Copa do Rei, moitas veces é considerada a primeira edición do torneo e mesmo o Athletic Club considéraa o primeiro título de Copa da súa historia.

 Tempada Campión Subcampión Resultado Estadio Incidencias 1902 Bizcaya  Barcelona  2-1 Hipódromo 

 Palmarés 
O FC Barcelona é o líder en canto a palmarés desta competición, aínda que é certo que o Athletic Club de Bilbao foi o que máis tempo encabezou esta clasificación.

Palmarés actualizado a 6 de maio de 2023 segundo os datos oficiais fornecidos pola Real Federación Española de Fútbol:
 Pos. Equipo Campión Subcampión Títulos (anos) 1 Barcelona 31 11 1910, 1912, 1913, 1920, 1922, 1925, 1926, 1928, 1942, 1951,1952, 1953, 1957, 1959, 1963, 1968, 1971, 1978, 1981, 1983,1988, 1990, 1997, 1998, 2009, 2012, 2015, 2016, 2017, 2018, 2021 2 Athletic Club 23 16 1903, 1904, 1910, 1911, 1914, 1915, 1916, 1921, 1923, 1930,1931, 1932, 1933, 1943, 1944, 1945, 1950, 1955, 1956, 1958,1969, 1973, 1984 3 Real Madrid20 201905, 1906, 1907, 1908, 1917, 1934, 1936, 1946, 1947, 1962,1970, 1974, 1975, 1980, 1982, 1989, 1993, 2011, 2014, 2023 4 Atlético de Madrid 10 9 1960, 1961, 1965, 1972, 1976, 1985, 1991, 1992, 1996, 2013 5 Valencia 8 9 1941, 1949, 1954, 1967, 1979, 1999, 2008, 2019 6 Zaragoza6 5 1964, 1966, 1986, 1994, 2001, 2004 7 Sevilla5 4 1935, 1939, 1948, 2007, 2010 8 Espanyol  4 5 1929, 1940, 2000, 2006 9 Real Unión 4 1 1913, 1918, 1924, 1927 10 Real Sociedad 3 4 1909, 1987, 2020 11 Betis 3 2 1977, 2005, 2022 12 Deportivo da Coruña 2 01995, 2002 13 Arenas de Getxo1 31919 14 Mallorca 1 2 2003 15 Racing de Irún10 1913 16 Club Ciclista10 1909 Celta de Vigo0 3 Español de Madrid0 3  Valladolid0 2   Sporting de Gijón 0 2  Getafe 0 2  Osasuna 0 2 Bizcaya 0 1 Vigo Sporting01 Vasconia 0 1  Gimnástica de Madrid 0 1  España 0 1  Europa 0 1   Sabadell 0 1  Racing de Ferrol 0 1  Granada 0 1  Elche 0 1   Castellón 0 1  Las Palmas 0 1  Castilla 0 1  Recreativo de Huelva 0 1  Alavés 0 1 

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Liga española de fútbol
 Supercopa de España
 Concurso España
 Campionato de España de segunda categoría
 Campionatos rexionais de fútbol en España

Categoría:Competicións de fútbol en España

Categoría:Copas nacionais de fútbol