Torrelavega

Torrelavega é un concello español situado na comunidade autónoma de Cantabria. É a capital da comarca do Besaya e a segunda cidade máis poboada de Cantabria, ademais dun importante núcleo industrial e comercial. 

Xeografía
miniatura|esquerda|Pico Dobra, desde Viérnoles, punto máis alto de Torrelavega
Situase a uns oito quilómetros da costa cantábrica, a 27,5 quilómetros de Santander (capital da comunidade). A cidade é a capital da comarca do Val do Besaya, á que tamén pertencen os concellos de Cartes, Los Corrales de Buelna, Cieza, Arenas de Iguña, Bárcena de Pie de Concha, Molledo, Anievas e San Felices de Buelna.

A cota máxima é de 606 metros e, a cota mínima, de 12 metros. Ten de área 35,54 km2, ocupando o posto 57 en canto a municipios por superficie en Cantabria.

Destacan o río Saja e o río Besaya. Ambos ríos forman a principal conca hidrográfica de Cantabria. En Torrelavega o Saja recibe as augas do Besaya para logo desembocar na ría de San Martín de Arena de Suances.

Limita polo norte con Santillana del Mar, Suances e Polanco, polo leste con Piélagos e Puente Viesgo, polo sur con Los Corrales de Buelna e San Felices de Buelna, e polo oeste con Reocín e Cartes.

 Localidades 
 Barreda
 Campuzano
 Duález
 Ganzo
 La Montaña
 Sierrapando
 Tanos
 Torrelavega (capital)
 Torres
 Viérnoles

Historia
Foi fundada a finais do século XIII por Garci Lasso I de la Vega, Adiantado Maior de Castela, en nome de Afonso XI.

O seu nome actual é a contracción que, co paso do tempo, se produciu do epónimo da casa que construíu na zona Leonor de la Vega, filla de Garci Lasso II de la Vega e nai do Marqués de Santillana, para administrar os impostos e os privilexios do seu territorio.

Torrelavega era un centro gandeiro de importancia para Castela dende tempos remotos. "O aumento de poboación e o progreso da súa industria" merecéronlle en 1895 o título de cidade, concedido pola entón rexente María Cristina de Borbón.

 Demografía 

<tr bgcolor="#DDDDDD">
	<th> 
	<th>Ano 2000
	<th>Ano 2001
	<th>Ano 2002
	<th>Ano 2003
	<th>Ano 2004
	<th>Ano 2005
	<th>Ano 2006
<tr bgcolor="#DDDDDD">
	<th>Poboación
	<th> 
	<th> 
	<th> 
	<th> 
	<th> 
	<th> 
	<th> 
<tr>
	<th>Barreda
	<th align= "right">2995
	<th align= "right">2973
	<th align= "right">2948
	<th align= "right">2977
	<th align= "right">2932
	<th align= "right">2897
	<th align= "right">2828
	<tr>
	<th>Campuzano
	<th align= "right">11972
	<th align= "right">11783
	<th align= "right">11679
	<th align= "right">11617
	<th align= "right">11366
	<th align= "right">11258
	<th align= "right">11217
	<tr>
	<th>Duález
	<th align= "right">267
	<th align= "right">269
	<th align= "right">331
	<th align= "right">366
	<th align= "right">377
	<th align= "right">371
	<th align= "right">373
	<tr>
	<th>Ganzo
	<th align= "right">1130
	<th align= "right">1109
	<th align= "right">1121
	<th align= "right">1101
	<th align= "right">1095
	<th align= "right">1066
	<th align= "right">1067
	<tr>
	<th>Montaña (La)
	<th align= "right">180
	<th align= "right">177
	<th align= "right">188
	<th align= "right">191
	<th align= "right">183
	<th align= "right">188
	<th align= "right">183
	<tr>
	<th>Sierrapando
	<th align= "right">4013
	<th align= "right">3947
	<th align= "right">3968
	<th align= "right">3967
	<th align= "right">3982
	<th align= "right">4005
	<th align= "right">4041
	<tr>
	<th>Tanos
	<th align= "right">5065
	<th align= "right">5336
	<th align= "right">5614
	<th align= "right">5782
	<th align= "right">5986
	<th align= "right">6080
	<th align= "right">6121
	<tr>
	<th>Torrelavega
	<th align= "right">28534
	<th align= "right">28259
	<th align= "right">28303
	<th align= "right">28603
	<th align= "right">28457
	<th align= "right">28360
	<th align= "right">28334
	<tr>
	<th>Torres
	<th align= "right">1012
	<th align= "right">1032
	<th align= "right">1025
	<th align= "right">1012
	<th align= "right">1013
	<th align= "right">1002
	<th align= "right">997
	<tr>
	<th>Viérnoles
	<th align= "right">1018
	<th align= "right">1024
	<th align= "right">1003
	<th align= "right">1022
	<th align= "right">1016
	<th align= "right">1003
	<th align= "right">982
	<tr>
	<th> 
	<th> 
	<th> 
	<th> 
	<th> 
	<th> 
	<tr>
	<td>
	<td align="right">
	<td align="right">
	<td align="right">

A poboación do concello é de 55.947 habitantes segundo o censo de 2009, (INE 2009), polo que un 9,5% dos cántabros viven en Torrelavega. A súa tendencia demográfica está estancada desde o ano 2000, dado a unha baixa natalidade e a un progresivo envellecemento da poboación, que son compensados con fluxos migratorios que se dan desde os comezos dos noventa. Desde 1991, Torrelavega perdeu un 6,8% da poboación, isto é, 4.113 habitantes.

Ademais, a escaseza e subsecuente carestía das vivendas no núcleo urbano desenvolveu nun proceso de periurbanización ou desprazamento da poboación para os concellos do contorno, en especial ós eixes conurbanos Torrelavega-San Felices de Buelna, que aumentou a súa poboación nun 2,86 %, Torrelavega-Cartes (1,47 %), Torrelavega-Los Corrales de Buelna (1,44 %) e Torrelavega-Suances (2,84 %), sendo o aumento demográfico en Torrelavega do 0,82 % entre 2002 e 2003, e un retroceso do 0,15% entre 2005 e 2006. Torrelavega é o segundo concello máis poboado de Cantabria.
 Evolución demográfica del municipio (1900-2009) 1900  1910  1920  1930  1940  1950  1960  1970  1980  1990  2000  2007  2008  2009  7.777  9.574  12.960  15.933  19.315  23.728  31.021  42.945  55.786  59.997  56.189  55.418  55.910  55.947 
Fonte: INE

Monumentos
Casa de Velarde, en Viérnoles, declarada Ben de Interese Local.
Edificio do Colexio de “Nuestra Señora de La Paz”, en Torrelavega, ben inventariado . A súa fachada é obra de José María Subirachs.
 Unha das Locomotoras de Vapor ("Udías, María, Revilla, Peñacastillo, Reyerta e Begoña 3"), en concreto a locomotora María, no Almacén do Concello de Torrelavega. Ben inventariado.
Monumentos relixiosos
miniatura|180px|Fachada da igrexa da Virxe Grande, 1964
miniatura|180px|Glorieta do bulevar ronda, en Nova Cidade, con escultura Oteando, de Miquel Navarro
A igrexa neogótica da Asunción (1892), que alberga o Cristo da Agonía e a da Virxe Grande (ou igrexa Nova), contemporánea e racionalista, inaugurada en 1964, coa súa bóveda en estrela, obra de Luis Moya Blanco. A súa patroa conmemorase o 15 de agosto.
O Convento dos Santos Reis S. Luis e S. Fernando das Nais Carmelitas, en Sierrapando.
A ermida de Santa Ana, en Tanos. A súa patroa conmemórase o 26 de xullo.

Monumentos civís

O palacio de Demetrio Herrero, construído en 1888 e actual sede do Concello e, nun grao máis modesto, a Praza Maior, cos seus soportais. Tamén é de destacar a Fonte de Catro Caños, lugar de paso das rondas marceiras protagonizadas polo Coro Ronda Garcilaso na festa do Primeiro de Marzo.
A Casona dos Condes de Torreanaz.
A Casona Calderón (ou dos Mártires).
 Cabe destacar tamén o conxunto monumental de Viérnoles, formado por palacios e casonas dos séculos XVII ao XIX.
 A Praza de Abastos.
 A Fábrica La Lechera, sede actual da Feira de Mostras de Cantabria.
 A estación de ferrocarrís FEVE.
 A estación de ferrocarrís RENFE en Tanos.
 A ponte Espina, que dá acceso a Viérnoles desde Tanos.
 A ponte Roja, en Tanos.
 O mercado nacional de ganados.

 Esculturas 

Na última década fóronse colocando en espazos públicos diversas esculturas contemporáneas. Destaca o conxunto localizado na estrada de circunvalación, chamado "bulevar ronda":

 Oteando, de Miquel Navarro, é o exemplo máis coñecido.
 Saiva nova, de Lucio Marcos Pernía, na praza de La Llama.
 Alegorías do traballo, a minería e a emigración, de Jesús González de la Vega.
 Catro cadros, de Chema Alvargonzález.
 Sen título, de Adolfo Schlosser.
 A miña casa en Torrelavega, de Jaume Plensa, coñecida popularmente como a pajarera.
 Paneis metálicos, instalación de José Pedro Croft.
 Fonte de Granito, de Juan Asensio.

Festas

As festas da Patroa celébranse durante uns dez días a mediados de agosto e, nelas, pode asistirse, por exemplo, ó Desfile de Carrozas da Gala Floral (declarada de Interese Turístico Nacional).
A festa de San Ciprián, Festa de Interese Turístico Rexional que se celebra o 16 de setembro, con romaría incluída no alto do mesmo nome.
A última noite do mes de febreiro celébranse as Marzas, que conmemora a chegada da primavera.
O 3 de febreiro teñen o San Blas na localidade de La Montaña.
O 23 de abril celebran o San Xurxo na localidade de Viérnoles.
O 10 de maio celébrase o San Migueluco na localidade de Campuzano.
O 22 de maio a Santa María en Barreda.
O 26 de xullo a Santa Ana en Tanos.
O 5 de agosto a Nosa Señora das Neves en Tanos.
 No inicio de outono fan a Magosta nas localidades de Ganzo, Barreda e Viérnoles, como tamén en barrios torrelaveguenses como Covadonga e La Inmobiliaria.
O 8 de setembro celébrase a Virxe do Milagre na localidade de Torres.

Medios de comunicación
Prensa escrita
O Diario Alerta, que ten a súa sede en Peñacastillo, en Santander, cobre cunha sección a actualidade da cidade.

El Diario Montañés, ten o seu Suplemento Veciños de Torrelavega, ademais dunha correspondente sección informativa sobre a cidade diariamente en cada exemplar do xornal.

Radio

Radio Nacional de España en Torrelavega
SER Torrelavega 
RtvTanos

Televisión

A televisión de Torrelavega pasou no 2005 de chamarse Vegavision a chamarse TÚ Television que retransmitía en analóxico en parte de Cantabria, e nas plataformas dixitais. Cesou as súas emisións a finais do 2008 comezos  do 2009. Actualmente funciona unha nova televisión de cobertura en toda a comarca, TCBtelevisión (Tele Comarca del Besaya), que iniciou as súas emisións o 1 de outubro de 2009.

Axencia de prensa
Agencia EFE, Axencia EFE, delegación en Torrelavega.

Véxase tamén