Parrulo eurasiático

O parrulo eurasiático (Aythya ferina) é unha especie de ave da orde das anseriformes, familia dos anátidos e subfamilia dos aitinos.

 Taxonomía 
 Descrición 
A especie foi descrita en 1758 por Linneo na páxina 126 da 10ª edición do seu Systema Naturae, co nome de Anas ferina.Caroli Linnæi. [http://www.biodiversitylibrary.org/item/10277#page/144/mode/1up Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis Editio decima reformata 1758, Holmiæ, Impensis direct. Laurentii Salvii] p. 126. Aythya ferina (Linnaeus, 1758) no GBIF. Consultado o 8 de decembro de 2022.Aythya ferina (Linnaeus, 1758) na BioLib. Consultada o 8 de decembro de 2022.

 Etimoloxías 
Para a do xénero, ver Aythya.

O epíteto específico, ferina, está tirado do adxectivo latino frīnus, -a, -um "áspero", "agreste", "salvaxe".ferino en nome.me/pt.

 Sinónimos 
Ademais de polo nome actualmente válido, a especie coñeceuse tamén polos sinónimos:
Anas ferina Linnaeus, 1758 (protónimo) 
Athya ferina (Linnaeus, 1758)
Fuligula ferina Linnaeus, 1758
Nyroca ferina (Linnaeus, 1758)

 Notas taxonómicas 
Como quedou dito, a especie foi descrita por Linneo, incuíndoa no xénero Anas. Posteriormente foi trasladada ao xénero Aythya, creado por Friedrich Boie en 1822.Peterson, A. P. Zoonomen. Zoological Nomenclature Resource - Anseriformes 

É unha especie monotípica, é dicir, non se recoñecen subespecies diferenciadas.Frank Gill & David Donsker. Screamers, ducks, geese & swans. IOC World Bird List. Versión 5.1.

 Características 
É un pato mergullador de tamaño medio, co pescozo relativamente curto e unha característica cabeza de forma triangular. Mide entre 42 e 49 cm de longo e tene unha envergadura alar de 72 a 82 cm.Mark Beaman & Steve Madge (1998): Guía de las aves de Europa, norte de África y próximo oriente. Barcelona: Ediciones Omega. ISBN 84-2820-946-4, p. 142.Berte Bruun & Arthur Siger (1971): Guía de las aves de Europa. Barcelona: Ediciones Omega, p. 58. 

O macho adulto ten a cabeza e o pescozo dunha cor castaña avermellada. A maior parte da súa plumaxe é gris clara, salvo dúas zonas negras nas súas partes frontal (peito e parte superior do manto) e caudal. Ten o pico longo, cunha ancha franxa escura na súa base seguida por unna banda gris abracazada e a punta negra. O iris dos seus ollos é vermello. A femia adulta ten a parte frontal parda (cabeza, colo e peito) e a traseira parda agrisada, con algunhas zonas máis claras no rostro, especialmente unha liña branca ao redor dos ollos (que forma, ás veces, o deseño duns anteollos), e na zona media do cuerpo. O seu pico ten a zona gris máis estreita ca do macho, e os seus ollos son castaños. O macho en plumaxe de eclipse parécese á femia, aínda que co dorso máis gris e sen marcas claras no rostro.

O macho é característico entre os parrulos europeos pola cabeza e o pescozo de cor castaño-vermella, o peito negro e o lombo da cor da prata, o bico escuro e os ollos vermellos. É de aspecto semellante a dúas especies americanas: Aythya americana e Aythya valisineria. 

É unha das especies incluídas no Acordo para a conservación das aves acuáticas migratorias africano-eurasiáticas (AEWA).

 Distribución e hábitat 
miniatura|240px|esquerda|Macho e femia en plumaxe reprodutivo
miniatura|240px|esquerda|A cor dos ollos e do pico, e a característica forma da súa cabeza, diferénciano doutras especies similares

O pato chupón común é unha ave migratoria como a maioría dos patos. A espeices europeas son patos mergulladores que se alimentan principalmente de plantas acuáticas.

A área de cría de Anas ferina esténdese por unha ampla franxa de Eurasia, desde o sur de Escandinavia e as illas Británicas, percorrendo o interior de Asia, os arredores do lago Baikal até o sueste de Siberia e o norte da China. Os principais centros reprodutivos en Europa son Bélxica, os Países Baixos, partes do norte e do leste de Francia e a Europa central e oriental. En cambio, no oeste de Francia, España e Portugal, só hai unha zonas diseminadas onde cría e é máis habitual encontralo só como un visitante invernal.

No límite setentrional da súa área de distribución percorre o golfo de Botnia, o centro de Finlandia e Carelia e se prolonga até o sur de Siberia. Nas últimas décadas a especie ampliou a súa área de distribución cara ao oeste a ao norte, ocupando o sur de Suecia nas décadas de 1920 e 1930. Desde 1954, a especie  reprodúcese tamén de forma esporádica en Islandia. A colonización dalgunhas zonas de Francia levouse a cabo só nas últimas décadas do século XX.Erich Rutschke (1988): Die Wildenten Europas – Biologie, Ökologie, Verhalten. Wiesbaden: Aula Verlag. ISBN 3-8910-4449-6, pp. 251-253,

Os patos chupóns son aves migratorias que pasan o inverno en zonas do sur e o oeste de Europa, África do Norte, chegando incluso a algúns lugares ao sur do Sáhara, como Senegal, Malí e o lago Chad, e a totalidade da conca do Nilo, e tamén chegan a gran parte do sur de Asia, chegando até o sur da China, e tamén alcanzan as illas do extremo oriente: Sakhalin, o arquipélago xaponés, Taiwán e Hainan, chegando até Luzón no norte das Filipinas. 

O seu hábitat de reprodución son os lagos e lagoas tanto someros como relativamente profundos con vevetación densa circundante. Fóra da época de cría pode encontrarse ademais de nos lagos en todo tipo de auga doce abertos e ríos de augas lentas, ademais de en marismas salobres, albufeiras e baías resgardadas. 

 Na Península Ibérica 
Na Península Ibérica cría en áreas restrinxidas do leste, no centro e na desembocadura do río Guadalquivir.

 Poboación na Galiza 
Na Galiza o pato chupón é unha ave invernante habitual a partir do mes de novembro. A súa poboación invernante está a medrar debido a que a especie atópase en expansión. Actualmente cría localizadamente no noroeste da provincia de Ourense.

 Bioloxía 
 Comportamento 
miniatura|250px|Os patos chupóns son torpes en terra por ter as patas en posición traseira para mergullarse mellor
miniatura|250px|A femia coida en solitario da súas crías
miniatura|250px|Ovos de Aythya ferina

Son aves gregarias, que forman grandes bandadas en inverno, moitas veces mesturadas con outras especies de patos mergulladores como Aythya fuligula, co que ás veces hibrida.

 Alimentación 
Aliméntanse mergullándose en augas pouco profundas tanto de día como pola noite. A súa dieta componse principalmente de plantas acuáticas que toman do fondo, en profundidades entre 1 e 3,5 m, aínda que a complementan (aproximadamente nun 15%) con pequenos animais como insectos acuáticos, pequenos peixes e moluscos.

Aínda que seu voo é rápido e potente, a engalaxe da auga é difícil, e a maioría só consegue elevarse tras moito esforzo patexando na auga.

Por iso, e a diferenza doutros patos, estes adoitan mergullarse para escapar dun perigo inminente.

 Reprodución 
O pato chupón alcanza a madurez sexual tras o primeiro ano de vida, aínda que na maioría dos casos reprodúcese por primeira vez no seu terceiro ano de vida. A partir de entón establece distintas parellas cada temporada.Hans-Günther Bauer, Einhard Bezzel & Wolfgang Fiedler, eds. (2005): Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas: Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz. Tomo 1: Nonpasseriformes – Nichtsperlingsvögel. Wiesbaden: Aula-Verlag Wiebelsheim. ISBN 3-8910-4647-2, pp. 111-113. 

Os emparellamentos prodúcense en marzo, cando os patos europeos chegaron aos seus cuarteis reprodutivos. O cortexo nupcial redúcese a algúns movementos de cabeza do macho, acompañados de asubíos nasais. O vínculo da parella só dura o período primaveral. O macho abandona á femia en canto empeza a incubación, e ela se encargará soa da crianza da niñada.

A localización do niño é elixido pola femia. Sitúao entre a vexetación da ribeira, ben sexa xusto sobre a auga na vexetación flotante, o ben escondido nalgún illote. Raramente fai o niño dentro dun tronco ou lomxe da beira. Constrúe o niño acumulando plantas acuáticas, ramiñas e herba seca, e recobre seu interior con penuxe.

A posta adoita realizarse entre maio e xuño, e normalmente é de seis a nove ovos. A eclosión prodúcese tras vinte e cinco días de incubación. Os patiños son nidífugos, e pronto seguen á súa nai e son capaces de voar ás dez semanas.

O exemplar anelado máis lonxevo encontrouse no Reino Unido e tiña vinte e dous anos e tres meses.

 Nome común noutras linguas 
 Alemán: Tafelente
 Danés: Taffeland
 Español: Porrón común
 Finlandés: Punasotka
 Francés: Fuligule milouin
 Húngaro: Barátréce
 Inglés: Pochard
 Italiano: Moriglione
 Lituano: Rudagalve antis
 Neerlandés: Tafeleend
 Noruegués: Taffeland
 Polaco: głowienka, kaczka rdzawogłowa
 Portugués: zarro, zarro comum, zarro-comum

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Carboneras, Carles; del Hoyo, Josep; Elliot, Andrew & Sargatal, Jordi (1992): "Family Anatidae" en Handbook of the Birds of the World. Volume 1. (Ducks, Geese and Swans). Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 84-87334-10-5.
 del Hoyo, J., Elliot, A. & Sargatal, J. (1992): Handbook of the Birds of the World, Volume 1: Ostrich to Ducks.   Barcelona: Lynx Edicions. ISBN 978-84-87334-10-8.

 Outros artigos 
Anátidos
Aitinos
Aythya

 Ligazóns externas 
 Porrón Europeo (Aythya ferina) .
 Vídeos sobre o pato chupón en Internet Bird Collection
 Artigo e fotos sobre o pato chupón en Tierdoku.com  .

Categoría:Anátidos
Categoría:Animais descritos en 1758
Categoría:Aves de Eurasia
Categoría:Taxons descritos por Linné