Pena de morte

miniatura|300px|Pena de morte no mundo: azul: suprimida para tódolos crimes; verde: suprimida para os crimes non cometidos en circunstancias excepcionais (coma os cometidos en tempo de guerra); laranxa: contemplada como sanción penal, pero suprimida na práctica; vermello: contemplada como sanción penal, aínda aplicada
miniatura|300px|Pena capital nos Estados Unidos: azul: suprimida para tódolos crimes; laranxa: declarada inconstitucional; verde: non suprimida, pero non aplicada desde 1976; vermello: non suprimida, aplicada en varias ocasións desde 1976

A pena de morte, pena capital ou execución consiste en provocar a morte a unha persoa condenada por parte do Estado, como castigo por cometer un delito establecido na lexislación. A expresión provén do latín capita (=cabeza), onde á súa vez chegou supostamente dun termo indoeuropeo kaput, co mesmo significado. Así, etimoloxicamente, a pena capital é o castigo imposto a un crime tan grave que, a xuízo dalgúns, merece a decapitación. Debe distinguirse das execucións extraxudiciais, xa que estas son realizadas sen o debido proceso legal.
 Existe un debate, legal e filosófico, respecto a pena de morte.

A execución de criminais e disidentes políticos foi empregada por gran parte das sociedades ao longo da historia, tanto para castigar o crime como para suprimir a disidencia política. Actualmente a situación legal da pena de morte varía segundo as rexións do mundo. Así, foi abolida e penalizada en case todos os países europeos (excepto Rusia e Belarús) e a maioría dos de Oceanía (como Australia, Nova Zelandia e Timor Leste). A maioría dos países latinoamericanos tamén a aboliron. Porén, en países como os Estados Unidos e a maioría dos estados do Caribe segue sendo aplicada. En Asia a pena de morte está permitida en países como a China, a India, Indonesia, Corea do Sur, Corea do Norte, Emiratos Árabes Unidos, Paquistán, Irán e o Xapón. En África aínda se usa en varios países, especialmente da zona nororiental do continente. Segue sendo aplicada na maioría dos países árabes e en toda a zona de Oriente Próximo. Os países que lle puxeron fin son 160 dos cales 104 son totalmente abolicionistas, seis impídena para crimes ordinarios, noutros seis rexe unha moratoria e 44 son "abolicionistas de feito" e non aplican a pena capital.

En moitos países onde aínda se aplica úsase como para crimes de asasinato, espionaxe, traizón ou como parte do dereito militar.Shot at Dawn , campaña solicitando o perdón para os soldados británicos e da Commonwealth executados durante a primeira guerra mundial (en inglés) Nalgúns países aplícase tamén para castigar delitos sexuais, considerados como tales o adulterio ou a sodomía. Tamén se castiga con pena de morte nalgúns países musulmáns a apostasía, a renuncia formal á propia relixión. Na China o tráfico de persoas e os casos graves de corrupción política son castigados coa pena de morte. Nalgúns países utilízase por motivos políticos, coa máxima difusión posible, como «escarmento» de masas. En 2007 o director dunha empresa foi executado en Corea do Norte como castigo por realizar numerosas chamadas telefónicas ao estranxeiro.

O tema da pena de morte é moi controvertido. Os simpatizantes da mesma opinan que a súa realización reduce o delito, prevén a súa repetición e é unha forma de castigo para o asasinato. Os detractores argumentan que non reduce o crime en maior medida que a cadea perpetua; son peores que o delito e é unha discriminación de feito contra as minorías  pobres que poidan non ter recursos suficientes no sistema legal.

En 2015, Irán, Paquistán e Arabia Saudita foron responsables de case o 90 % das execucións, segundo Amnistía Internacional (AI). Este dato non inclúe as execucións na China, as cales AI cre son de miles, pero non existen cifras oficiais dispoñibles. En 2020, segundo Amnistía Internacional, a clasificación de execucións continuaba encabezado pola China, como en anos anteriores. A cifra total de condenas á morte durante 2020 foi de polo menos de 1.477, entre as que se puideron confirmar 483 execucións.

Asemblea Xeral das Nacións Unidas aprobou o 18 de decembro de 2007 unha resolución chamando a tódolos países a suspender a pena de morte en todo o mundo. 104 Estados votaron a favor, 54 en contra e 29 abstivéronse. No 2008, 137 países xa aboliran este castigo pero 60 aínda o manteñen e o aplican. Durante o 2007 foron condenadas a morte 3.347 persoas e executadas 1.252 (42 delas nos Estados Unidos)"Día Mundial contra a Pena de Morte", artigo en La Voz de Galicia, 8 de outubro de 2008..

Con todo, en 2015 catro países aboliron a pena capital para todos os crimes (República do Congo, Fiji, Madagascar e Suriname), e no 2016 Benín e Nauru  fixerón o mesmo. E no 2019, 56 países mantiñan nas súas lexislación a pena de morte, pero deles un total de 28 países levan polo menos unha década sen levar a cabo execucións.

O 10 de outubro celébrase o Día Mundial contra a Pena de Morte para sensibilizar a poboación.

 Historia 
miniatura|Pintura de Pisanello, 1436 - 1438.
miniatura|O anarquista Auguste Vaillant a piques de ser guillotinado en Francia en 1894
O uso da execución formal esténdese ata o comezo da historia rexistrada. A execución de criminais e disidentes foi utilizada por case todas as sociedades desde o inicio das civilizacións na Terra. A maioría dos rexistros históricos e diversas prácticas tribais primitivas indican que a pena de morte formaba parte do seu sistema de xustiza.

A execución de persoas foi empregada por moitas sociedades, tanto para castigar crimes como para suprimir oposicións políticas. Moitos rexistros históricos, así como prácticas tribais primitivas, indican que a pena de morte formou parte dos sistemas penais dende o principio dos mesmos e continuou a ser un castigo habitual para unha gran cantidade de delitos nas cidades estado sumerias, no antigo Israel, en Babilonia e Persia, na Grecia e en Roma.

Os castigos comunais por malas accións incluían xeralmente diñeiro de sangue compensación por parte do malfeitor, castigo corporal, rexeitamento, desterro e execución. Nas sociedades tribais, a compensación e o rexeitamento considerábanse suficientes como forma de xustiza.Tan común era a práctica da indemnización que a palabra asasinato deriva da palabra francesa mordre (dentada), unha referencia á forte indemnización que había que pagar por causar unha morte inxusta. A "mordida" que había que pagar utilizábase como termo para referirse ao delito en si: "Mordre wol out; that se we day by day". – Geoffrey Chaucer (1340–1400), Os contos de Canterbury, The Nun's Priest's Tale, l. 4242 (1387–1400), repr. In The Works of Geoffrey Chaucer, ed. Alfred W. Pollard, et al. (1898). A resposta aos crimes cometidos por tribos, clans ou comunidades veciñas incluía unha desculpa formal, compensación, feudos de sangue e guerra ritual.

Un feudo de sangue ou vendetta prodúcese cando fracasa a arbitraxe entre familias ou tribos, ou cando non existe un sistema de arbitraxe. Esta forma de xustiza era común antes da aparición dun sistema de arbitraxe baseada no Estado ou na relixión organizada. Pode ser o resultado dun crime, de disputas pola terra ou dun código de honra. Os actos de represalia poñen de relevo a capacidade do colectivo social para defenderse e demostrar aos inimigos (e aos aliados potenciais) que os danos á propiedade, os dereitos ou a persoa non quedarán impunes".."Translated from Waldmann, op.cit., p. 147.

Ao longo da Idade Media, a pena capital continuou a ser moi común non só en Europa occidental, senón tamén en Bizancio e na América precolombiana. En América a práctica da pena capital levábase a cabo por diferentes étnicos, aztecas, mixtecos e zapotecos.

Ata o século XIX, sen sistemas penais desenvolvidos, a miúdo non existía unha alternativa viable para garantir a disuasión e a incapacitación dos delincuentes. Na época premoderna, as execucións implicaban a miúdo torturas con métodos crueis e dolorosos, como a roda de rotura, pasar pola quilla, o aserrado, o aforcamento, o descuartizamento, a fogueira, o desollamento, o corte lento, o morte por ebulición, o empalamento, o mazzatello, o soprado con arma de fogo, o schwedentrunk e o escafismo. Outros métodos que só aparecen na lenda son o aguia de sangue e o touro de Fálaris.

Despois dos esforzos de ilustrados como Cesare Beccaria, a guillotina foi o símbolo do Reino do Terror na época da Revolución francesa. Karl Marx escribiu que «o mundo xamais se corrixiu ou intimidou polo castigo». No século XX, os estados autoritarios empregaron a pena de morte como un método de opresión política.

A maioría dos estados federados dos Estados Unidos retomaron esta práctica tras unha breve interrupción durante a década de 1970, o que converte os Estados Unidos nunha das poucas democracias, xunto co Xapón, que continúan a aplicar a pena de morte. En xaneiro de 2008, 36 dos 50 estados prevían a aplicación da pena capital. En decembro de 2007 Nova Jersey aboliuna.Richburg, Keith B. "N.J. Approves Abolition of Death Penalty; Corzine to Sign", The Washington Post, 14 de decembro de 2007. Consultado o 13 de xuño de 2010. 

Uzbekistán aboliu a pena de morte o 1 de xaneiro de 2008 mediante un decreto."Entra em vigor decreto que elimina a pena de morte no Uzbequistão" . EFE, 1 de xaneiro de 2008. Consultado o 17 de xaneiro de 2008. Entre abril de 2015 e xuño de 2016 abolírano a República do Congo, Fiji, Madagascar, Mongolia, Nauru e Suriname, período en que se fixo un relatorio da ONU sobre os países que aboliron a pena de morte.

Pola contra, en 2017 os gobernos de dous países, Turquía e as Filipinas fixeron movementos para reinstaurar a pena capital.Philippines Moves Closer to Reinstating Death Penalty

Na maioría dos países que practican a pena capital, actualmente reservase para o asasinato, o terrorismo, os crimes de guerra, a espionaxe, a traizón ou como parte da xustiza militar. Nalgúns países os delitos sexuais, como a violación, a fornicación, o adulterio, o incesto, a sodomía e a zoofilia castíganse coa pena de morte, do mesmo xeito que os delitos relixiosos como o hadd, a zina e qisas delitos como apostasía (renuncia formal á relixión do estado), blasfemia, moharebeh, hirabah, fasad, mofsed-e-filarz e bruxería. En moitos países que aplican a pena de morte, o tráfico de drogas e, a miúdo, a posesión de drogas tamén son delitos punibles coa pena capital. Na China, o tráfico de seres humanos e os casos graves de corrupción e delitos financeiros castíganse coa pena de morte. Nos exércitos de todo o mundo, os consellos de guerra impuxeron penas de morte por delitos como a covardía, a deserción, a insubordinación e o motín.
Idade Antiga
miniatura|esquerda|A última oración dos mártires cristiáns, de Jean-Léon Gérôme (1883). Romano Circo Máximo.
As elaboracións da arbitraxe tribal de faidas incluían acordos de paz realizados a miúdo nun contexto relixioso e nun sistema de compensación. A compensación baseábase no principio de substitución, que podía incluír unha compensación material (por exemplo, gando, escravos, terras), o intercambio de noivas ou noivos, ou o pago da débeda de sangue. As normas de liquidación podían permitir que o sangue animal substituíse ao sangue humano, ou transferencias de bens ou diñeiro de sangue ou, nalgún caso, o ofrecemento dunha persoa para a súa execución. A persoa ofrecida para a execución non tiña por que ser o autor orixinal do crime, xa que o sistema social baseábase en tribos e clans, non en individuos. As rifas de sangue podían regularse en reunións, como  nas asembleas things dos nórdicos.Lindow, op.cit. (primarily discusses Icelandic things). Os sistemas derivados das faidas de sangue poden sobrevivir xunto a sistemas legais máis avanzados ou ser recoñecidos polos tribunais (por exemplo, o xuízo por combate ou o diñeiro de sangue). Un dos refinamentos máis modernos das faidas de sangue é o duelo.
miniatura|Decapitación de Xoán o Bautista, xilografía de Julius Schnorr von Karolsfeld, 1860
Nalgunhas partes do mundo xurdiron nacións en forma de antigas repúblicas, monarquías ou oligarquías tribais. Estas nacións adoitaban estar unidas por lazos lingüísticos, relixiosos ou familiares comúns. Ademais, a expansión destas nacións producíase a miúdo mediante a conquista de tribos ou nacións veciñas. En consecuencia, xurdiron diversas clases de realeza, nobreza, plebeos diversos e escravos. En consecuencia, os sistemas de arbitraxe tribal mergulláronse nun sistema de xustiza máis unificado que formalizaba a relación entre as distintas "clases sociais" no canto de "tribos". O exemplo máis antigo e famoso é o Código de Hammurabi que establecía os diferentes castigos e compensacións, segundo a diferente clase ou grupo de vítimas e victimarios. A Torá e o Antigo Testamento establecen a pena de morte por asasinato,, "Quen derrame sangue de home, por home será derramada o seu sangue." secuestro, práctica de maxia negra, violación do Sabbath, blasfemia e unha ampla gama de delitos sexuais, aínda que as probas, se ocorreron, suxiren que as execucións reais eran extremadamente raras.

Outro exemplo vén da Grecia antiga, onde o sistema xurídico ateniense que substituíu o dereito oral consuetudinario cuxas leis foron escritas por primeira vez por Dracón cara ao 621 a.C., conservando a pena capital só por homicidio intencionado, e só co permiso da familia da vítima A palabra draconiano deriva das leis de Dracón. Os romanos tamén usaron a pena de morte para unha ampla gama de delitos.

 Grecia antiga 
miniatura|A morte de Sócrates (1787), no Metropolitan Museum of Art de Nova York
Protagoras (cuxo pensamento recolle Platón) critica o principio de vinganza, porque unha vez que o dano está feito non pode ser anulado por ningunha acción. Así, se a pena de morte debe ser imposta pola sociedade, é só para protexer a esta contra o criminal ou cun fin disuasorio. "O único dereito que Protágoras coñece é, pois, o dereito humano, que, establecido e sancionado por unha colectividade soberana, identifícase co dereito positivo ou vixente da cidade. De feito, atopa a súa garantía na pena de morte que ameaza a todos aqueles que non o respecten."

Platón vía a pena de morte como un medio de purificación, porque os crimes son unha "contaminación". Así, nos seus diálogos as Leis, considerou necesaria a execución do animal ou a destrución do obxecto que causou a morte dun home por accidente. Para os asasinos, consideraba que o acto de homicidio non é natural e non está plenamente consentido polo criminal. O homicidio é, pois, unha enfermidade do alma, que debe ser reeducada na medida do posible e, como último recurso, condenada á morte se non é posible a súa rehabilitación.

Segundo Aristóteles, para quen o libre albedrío é propio do home, unha persoa é responsable dos seus actos. Se houbo un delito, un xuíz debe definir a pena que permita anular o delito indemnizándoo. Así apareceu a indemnización pecuniaria para os criminais menos recalcitrantes e cuxa rehabilitación se considera posible. Con todo, para outros, argumentou, a pena de morte é necesaria.

Esta filosofía pretende, por unha banda, protexer á sociedade e, por outro, compensar para anular as consecuencias do delito cometido. Inspirou o dereito penal occidental ata o século XVII, época na que apareceron as primeiras reflexións sobre a abolición da pena de morte.

 Roma antiga 
Na antiga Roma, a aplicación da pena de morte contra cidadáns romanos era infrecuente e considerábase excepcional. Preferían penas alternativas que van, segundo o delito e o delincuente, desde a amoestación privada ou pública ata o exilio, pasando pola confiscación dos seus bens, ou a tortura, ou mesmo o cárcere e, como último recurso, a morte..

Un debate histórico, seguido dunha votación, tivo lugar no Senado romano para decidir o destino dos aliados de Catilina cando tentou facerse co poder en decembro do ano 63 a.C.. O entón cónsul romano, argumentou a favor do asasinato dos conspiradores sen xuízo por decisión do Senado (Senatus consultum ultimum) e foi apoiado pola maioría dos senadores; entre as voces minoritarias que se opuxeron á execución, a máis notable foi a de Xulio César. O costume era diferente para os estranxeiros, xa que se consideraban inferiores aos cidadáns romanos, e especialmente para os escravos, que eran propiedade transferible.

A morte lenta e atroz por crucifixión era unha práctica moi estendida entre os romanos. Pretendía ser un castigo, unha humillación e un elemento disuasorio, e os condenados podían tardar varios días en morrer. Os cadáveres dos crucificados adoitaban deixarse nas cruces para que se descompuxesen e fosen devorados polos animais.

 China 
Aínda que na actualidade execútase a moitas persoas cada ano na República Popular China, houbo un tempo durante a dinastía Tang (618-907) en que se aboliu a pena de morte. Foi no ano 747, promulgada polo emperador Xuanzong de Tang (r. 712-756). Ao abolir a pena de morte, Xuanzong ordenou aos seus funcionarios que se remitisen á norma máis próxima por analoxía ao sentenciar aos culpables de delitos para os que o castigo prescrito era a execución. Así, dependendo da gravidade do delito, un castigo de severos azoutes coa vara grosa ou de exilio á remota rexión de Lingnan podía substituír a pena capital. Con todo, a pena de morte só se restableceu 12 anos despois, no 759, en resposta á Rebelión de An Lushan.Benn, pp. 209–210 Nesta época da dinastía Tang, só o emperador tiña autoridade para condenar aos criminais á pena capital. Baixo Xuanzong, a pena capital era relativamente infrecuente, con só 24 execucións no ano 730 e 58 execucións no ano 736.

As dúas formas máis comúns de execución na dinastía Tang eran o estrangulamento e a decapitación, métodos prescritos para 144 e 89 delitos respectivamente. O estrangulamento era a condena prescrita por presentar unha acusación contra os seus pais ou avós ante un maxistrado, planear o secuestro dunha persoa e vendela como escrava e abrir un cadaleito mentres se profanaba unha tumba. A decapitación era o método de execución prescrito para delitos máis graves, como a traizón e a sedición. A pesar da gran incomodidade que supoñía, a maioría dos chineses Tang preferían a estrangulación á decapitación, como resultado da crenza tradicional chinesa Tang de que o corpo é un agasallo dos pais e que, por tanto, é unha falta de respecto aos antepasados morrer sen devolver o corpo intacto á tumba.

Na dinastía Tang practicáronse algunhas outras formas de pena capital, das que polo menos as dúas primeiras que seguen foron extralegais. A primeira delas foi a flaxelación ata a morte cunha vara grosa que era común en toda a dinastía Tang, especialmente en casos de corrupción grave. A segunda era a truncamento, no que o condenado era cortado en dous á altura da cintura cun coitelo forraxeiro e logo deixábaselle desangrarse ata morrer.Benn, p. 210 Desde o final da dinastía Tang (ao redor do ano 900) ata a súa abolición en 1905, utilizouse outra forma de execución chamada Ling Chi (corte lento), ou morte por mil cortes.

Cando un ministro de quinto grao ou superior era condenado á morte, o emperador podía concederlle unha dispensa especial que lle permitise suicidarse en lugar de ser executado. Mesmo cando non se concedía este privilexio, a lei esixía que o ministro condenado recibise comida e cervexa dos seus gardiáns e fóra transportado ao lugar da execución nun carro en lugar de ter que camiñar ata alí.

Case todas as execucións baixo a dinastía Tang tiñan lugar en público como advertencia á poboación. As cabezas dos executados exhibíanse en postes ou lanzas. Cando as autoridades locais decapitaban a un criminal convicto, a cabeza encaixonabase e enviábase á capital como proba de identidade e de que a execución tivera lugar.
Idade Media
miniatura|esquerda|A roda de tortura utilizouse durante a Idade Media e seguiuse utilizando no século XIX.
Na Europa medieval e moderna, antes do desenvolvemento dos sistemas penais modernos, a pena de morte tamén se utilizaba como unha forma xeneralizada de castigo incluso para delitos menores.

A principios da Europa moderna, o pánico masivo á bruxería estendeuse por toda Europa e, máis tarde, polas Colonias europeas en América do Norte. Durante este período, houbo afirmacións xeneralizadas de que o malévolo Satan e as bruxas operaban como unha ameaza organizada para a cristiandade. Como resultado, decenas de miles de mulleres foron procesadas por bruxería e executadas a través dos xuízos por bruxería (entre os séculos XV e XVIII).

miniatura|A queima de Jakob Rohrbach, líder dos campesiños durante a Guerra dos campesiños alemáns
A pena de morte tamén se aplicaba a delitos sexuais como a sodomía. Nos inicios da historia do islam (séculos VII-XI), existen varios «supostos informes» (athar) sobre os castigos á sodomía ordenados por algúns dos primeiros califas. Abu Bakr, o primeiro califa do Califato Rashidun, ao parecer recomendou derrubar un muro sobre o culpable, ou ben queimalo vivo, mentres que Ali ibn Abi Talib dise que ordenou morte por lapidación para un sodomita e fixo que outro fose guindado de cabeza desde o alto do edificio máis alto da cidade; segundo Ibn Abbas, este último castigo debe ir seguido da lapidación. Outros líderes musulmáns medievais, do califato abbasí de Bagdad (sobre todo al-Mu'tadid), adoitaban ser crueis nos seus castigos.The Caliphate: Its Rise, Decline, and Fall., William Muir A principios da Inglaterra moderna, a Ley de sodomía de 1533 (Buggery Act 1533) estipulaba a forca como castigo por «sodomía». James Pratt e John Smith foron os dous últimos ingleses executados por sodomía en 1835. En 1636 a colonia de Plymouth gobernada por leis puritanas   incluían a sentenza de morte por sodomía. A colonia da baía de Massachusetts seguiu con ela ata 1641. Ao longo do século XIX, os estados dos Estados Unidos derrogaron as penas de morte das súas leis por sodomía, sendo Carolina do Sur o último en facelo en 1873.

Os historiadores recoñecen que durante a Alta Idade Media, as poboacións cristiás que vivían nas terras invadidas polos exércitos árabes musulmáns entre os séculos VII e X sufriron discriminación relixiosa, persecución relixiosa, violencia relixiosa e martirio en múltiples ocasións a mans de funcionarios e gobernantes árabes musulmáns. Como xente do libro, os cristiáns baixo dominio musulmán estaban sometidos ao status dos dhimmi (xunto con xudeus, samaritanos, gnósticos, mandeos e zoroastrianos), inferior ao dos musulmáns. Deste xeito, os cristiáns e outras minorías relixiosas enfrontábanse á discriminación relixiosa e á persecución relixiosa no sentido de que se lles prohibía o proselitismo (para os cristiáns, estaba prohibido evanxelizar ou difundir o cristianismo) nas terras invadidas polos musulmáns árabes baixo pena de morte, prohibíaselles portar armas, exercer determinadas profesións e obrigábaselles a vestir de forma diferente para distinguirse dos árabes. Baixo a xaria, os non musulmáns estaban obrigados a pagar os impostos jizya e kharaj, xunto cos elevados rescates periódicos que os gobernantes musulmáns cobraban ás comunidades cristiás para financiar as campañas militares, todo o cal achegaba unha proporción significativa de ingresos aos estados islámicos e, á inversa, reducía a moitos cristiáns á pobreza, e estas dificultades financeiras e sociais obrigaban a moitos cristiáns a converterse ao islam. Os cristiáns que non podían pagar estes impostos víanse obrigados a entregar aos seus fillos aos gobernantes musulmáns como pago, que os vendíanos como escravos a fogares musulmáns onde víanse obrigados a converterse ao islam. Moitos mártires cristiáns foron executados baixo a pena de morte islámica por defender a súa fe cristiá mediante dramáticos actos de resistencia como negarse a converterse ao islam, repudiar a relixión islámica e posterior reconversión ao cristianismo, e blasfemia cara ás crenzas musulmás.

A pesar do amplo uso da pena de morte, non eran descoñecidas as peticións de reforma. O xurista xudeu do século XII Maimónides escribiu: «É mellor e máis satisfactorio absolver a mil culpables que condenar á morte a un só inocente». Argumentou que executar a un criminal acusado con algo menos que a certeza absoluta conduciría a unha pendente esvaradía de diminución da carga da proba, ata que estariamos a condenar soamente «segundo o capricho do xuíz». A preocupación de Maimónides era manter o respecto popular pola lei, e consideraba que os erros de comisión eran moito máis ameazadores que os erros de omisión.Moses Maimonides, The Commandments, Neg. Comm. 290, at 269–71 (Charles B. Chavel trans., 1967).

 Filosofía da Ilustración 
Mentres que durante a Idade Media tíñase en conta o aspecto expiatorio da pena de morte, xa non é así baixo os lumières. Estas definen o lugar do home dentro da sociedade xa non segundo unha regra divina, senón como un contrato establecido ao nacer entre o cidadán e a sociedade, é o contrato social. A partir dese momento, a pena capital debe considerarse útil á sociedade polo seu efecto disuasorio, pero tamén como un medio de protección desta fronte aos criminais.
Idade Moderna
miniatura|upright|Antiporta de Dei delitti e delle pene (Dos delitos e as penas), 1766 ed.
Nos últimos séculos, coa aparición dos estados nacionais modernos, a xustiza asociouse cada vez máis co concepto de dereitos naturais e legais. Neste período produciuse un aumento das forzas policiais permanentes e das institucións penais permanentes. A teoría da elección racional, un enfoque utilitarista da criminoloxía que xustifica o castigo como unha forma de disuasión fronte á retribución, remóntase a Cesare Beccaria, cuxo influente tratado Dei delitti e delle pene (Sobre os delitos e as penas) (1764) foi a primeira análise detallada da pena capital que esixiu a abolición da pena de morte. <ref>Marcello Mestre, «Un pioneiro da abolición da pena capital: Cesase Beccaria». Revista de Historia das Ideas 34.3 (1973): 463-68. en liña</ref> En Inglaterra, Jeremy Bentham (1748-1832), fundador do utilitarismo moderno, avogou pola abolición da pena de morte. Beccaria, e máis tarde Charles Dickens e Karl Marx observaron a incidencia dun aumento da criminalidade violenta nos momentos e lugares das execucións. O recoñecemento oficial deste fenómeno levou a que as execucións se levasen a cabo no interior das prisións, lonxe da vista do público.

 Idade Contemporánea 
En Inglaterra, no século XVIII, cando non existían forzas policiais, o Parlamento aumentou drasticamente o número de delitos capitais a máis de 200. Tratábase principalmente de delitos contra a propiedade, como cortar unha cerdeira nun horto. En 1820 eran 160, incluídos delitos como o furto en tendas, os pequenos furtos ou o roubo de gando.Durant, Will and Ariel, The Story of Civilization, Volume IX: The Age of Voltaire New York, 1965, p. 71 A severidade do chamado código sanguento era a miúdo atenuada por xurados que se negaban a condenar, ou xuíces, no caso de furtos menores, que fixaban arbitrariamente o valor roubado por baixo do nivel regulamentario para un delito capital.Durant, p. 72,
Século XX
esquerda|miniatura|Execución mexicana por un pelotón de fusilamento, 1916
Na Alemaña nazi, existían tres tipos de pena capital; a forca, a decapitación e a morte por fusilamento. Así mesmo, as organizacións militares modernas empregaban a pena capital como medio de manter a disciplina militar. No pasado, a covardía, a ausencia sen permiso, a deserción, a insubordinación, a evasión ante o fogo inimigo e a desobediencia de ordes eran a miúdo delitos castigados coa morte. Un método de execución, desde que as armas de fogo empezaron a utilizarse comunmente, foi tamén o fusilamento, aínda que algúns países utilizan a execución cun só disparo na cabeza ou o pescozo.
[[Ficheiro:German announcement General Government Poland 1944.jpg|miniatura|upright|50 polacos xulgados e condenados á morte por un Standgericht' en represalia polo asasinato de 1 policía alemán na Polonia ocupada polos nazis, 1944]]
Varios estados autoritarios empregaron a pena de morte como un potente medio de opresión política. O autor antisoviético Robert Conquest afirmou que máis dun millón de cidadáns soviéticos foron executados durante a Gran Purga de 1936 a 1938, case todos dun tiro na caluga.Conquest, Robert, The Great Terror: A Reassessment, New York, pp. 485–86 Mao Tse Tung declarou publicamente que «800.000» persoas foran executadas na China durante a Revolución Cultural (1966-1976). En parte como resposta a tales excesos, as organizacións de dereitos civís empezaron a facer cada vez máis fincapé no concepto de dereitos humanos e na abolición da pena de morte.
Época contemporánea
Por continentes, todos os países europeos menos un aboliron a pena capital; moitos países de Oceanía abolírona; a maioría dos países de América aboliron o seu uso, mentres que uns poucos a reteñen activamente; menos da metade dos países africanos consérvana; e a maioría dos países de Asia mantéñena, por exemplo, a China, o Xapón e a India.

A abolición adoptouse a miúdo debido a cambios políticos, como cando os países pasaron do autoritarismo á democracia, ou cando se converteu nunha condición de entrada na UE. Estados Unidos é unha excepción notable: algúns estados prohibiron a pena capital durante décadas, o primeiro deles Míchigan, onde foi abolida en 1846, mentres que outros estados aínda a utilizan activamente na actualidade. A pena de morte nos Estados Unidos segue sendo un tema polémico que se debate acaloradamente.

Nos países que manteñen a pena capital, o debate reavívase en ocasións cando se produce un erro xudicial, aínda que isto adoita dar lugar a iniciativas lexislativas destinadas a mellorar o proceso xudicial máis que a abolir a pena de morte. Nos países abolicionistas, o debate reavívase ás veces por asasinatos especialmente brutais, aínda que poucos países o reintroduciron tras a súa abolición. Con todo, o aumento dos delitos graves e violentos, como os asasinatos ou os atentados terroristas, levou a algúns países a pór fin de facto á moratoria da pena de morte. Un exemplo notable é Paquistán, que en decembro de 2014 levantou unha moratoria de seis anos sobre as execucións tras a masacre da escola de Peshawar de 2014, na que 132 estudantes e 9 membros do persoal da Escola Pública e Universidade do Exército de Peshawar foron asasinados por terroristas de Tehrik-i-Taliban Pakistan, un grupo distinto dos talibán afgáns, que condenaron o ataque.
Desde entón, Paquistán executou a máis de 400 condenados.

En 2017, dous países importantes, Turquía (en) e Filipinas (es), viron como os seus executivos tomaban medidas para restablecer a pena de morte. No mesmo ano, a aprobación da lei en Filipinas non obtivo a aprobación do Senado.

O 29 de decembro de 2021, tras unha moratoria de 20 anos, o goberno de Kazakhstán promulgou a "Lei sobre modificacións e adicións a determinados actos lexislativos da República de Kazakhstán relativos á abolición da pena de morte", asinada polo presidente Kassym-Jomart Tokayev como parte dunha serie de reformas xerais do sistema xurídico kazako denominadas «Estado que escoita».

Abolición
miniatura|esquerda|upright|O emperador Shōmu prohibiu a pena de morte no Xapón no ano 724.
No ano 724 d. C., en Xapón, prohibiuse a pena de morte durante o reinado do emperador Shōmu, pero a abolición só durou uns anos. No ano 818, o emperador Saga aboliu a pena de morte baixo a influencia do xintoísmo e esta medida mantívose até 1156. Na China, a pena de morte foi prohibida polo emperador Xuanzong de Tang no 747 d. C. e substituída polo exilio ou a flaxelación. Con todo, a prohibición só durou 12 anos. Tras o seu conversión ao cristianismo no 988, Vladimiro o Grande aboliu a pena de morte en Rus de Kíiv, xunto coa tortura e a mutilación; os castigos corporais tamén se utilizaban en raras ocasións.

En Inglaterra, incluíuse unha declaración pública de oposición en As doce conclusións dos lolardos, escrita en 1395.
Na posclásica república de Poljica, a vida garantíase como un dereito básico no seu estatuto de Poljica (en) de 1440.
A obra “Utopía” de sir Thomas More, publicada en 1516, debatía os beneficios da pena de morte en forma de diálogo, sen chegar a unha conclusión definitiva. O propio More foi executado por traizón en 1535.

miniatura|upright|Leopoldo I, Gran Duque de Toscana (máis tarde Leopoldo II, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico), aboliu a pena de morte en todo o seu reino en 1786, converténdose no primeiro país da historia moderna en facelo.
A oposición máis recente á pena de morte xurdiu a raíz do libro do italiano Cesare Beccaria Dei Delitti e Delle Pene (Dos delitos e das penas''), publicado en 1764. Neste libro, Beccaria pretendía demostrar non só a inxustiza, senón mesmo a inutilidade, desde o punto de vista da política social e o benestar social, da tortura e a pena de morte. Influenciado polo libro, o gran duque Leopoldo II de Habsburgo, futuro emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico, aboliu a pena de morte no entón independente Gran Ducado de Toscana, a primeira abolición na era moderna. O 30 de novembro de 1786, tras bloquear de facto as execucións (a última foi en 1769), Leopoldo promulgou a reforma do código penal que abolía a pena de morte e ordenou a destrución de todos os instrumentos para a execución capital nas súas terras. En 2000, as autoridades rexionais da Toscana instituiron unha festa anual o 30 de novembro para conmemorar o acontecemento. O evento conmemórase ese día en 300 cidades de todo o mundo que celebran o Día das Cidades pola Vida. O irmán de Leopoldo, Xosé II, emperador do Sacro Imperio Romano Xermánico, aboliu nos seus territorios en 1787 a pena capital, que, con todo, só durou até 1795, tras a morte de ambos, e o fillo de Leopoldo, Francisco II, aboliuna nos seus territorios. Na Toscana reintrodujciose en 1790, tras a marcha de Leopoldo para converterse en emperador. Só despois de 1831 suspendeuse de novo a pena capital nalgunhas ocasións, aínda que houbo que esperar até 2007 para abolir completamente a pena capital en Italia.

O Reino de Tahití foi a primeira asemblea lexislativa do mundo en abolir a pena de morte en 1824. Tahití conmutó a pena de morte polo desterro.Alexandre Juster, L'histoire de la Polynésie française en 101 dates : 101 événements marquants qui ont fait l'histoire de Tahiti et ses îles, Les éditions de Moana, 2016 (), p. 40 Nos Estados Unidos, Míchigan foi o primeiro estado en prohibir a pena de morte, en 1846.Véxase Caitlin pp. 420–22 

 Métodos de aplicación 
Os seguintes métodos de execución foron empregados en 2015:
 Forca: Afganistán, Irán, Iraq, o Xapón, Malaisia, Paquistán, Palestina, o Iemen, Exipto, a India, Myanmar, Singapur, Sri Lanka, Siria, Zimbabwe, Malawi, Liberia, o Chad e o estado de Washington (Estados Unidos)
 Fusilamento: a China, Taiwán, Vietnam, Belarús, Corea do Norte, Indonesia, Iemen e nos estados de Oklahoma e Utah (Estados Unidos).
 Inxección letal: os Estados Unidos, Guatemala, Tailandia, a China e Vietnam)
 Electrocución e inhalación de gas: algúns estados dos Estados Unidos (se o pide o prisioneiro e non está dispoñible a inxección letal)
 Decapitación: Arabia Saudita

Ó longo da historia tamén se empregaron outros métodos:
 Afogamento
 Asfixia
 Esmagamento
 Esmagamento por elefante
 Crucifixión
 Desangrado
 Desmembramento
 Empalamento
 Envelenamento
 Estrangulación
 Garrote
 Fogueira
 Roda
 Lapidación
 Morte por mil cortes

 Notas 

 Referencias 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 






 Ligazóns externas 
 Protocolo europeo contra a pena de morte de 1983/1999
 Amnistía Internacional 
 "La matanza legal" Noticias sobre a pena de morte por Inter Press Service

Categoría:Pena de morte
Categoría:Artigos que toda Wikipedia debería ter (Ciencias sociais)