Kwame Nkrumah

Kwame Nkrumah, nado o 21 de setembro de 1909 en Costa de Ouro (hoxe Ghana) e finado o 27 de abril de 1972 en Bucarest, Romanía, foi un político, filósofo panafricanista e revolucionario ghanés, líder anticolonial, antineocolonial e anti-imperialista de África tamén coñecido como Francis Nwia-Kofi Ngoloma. 

Foi primeiro ministro de Costa de Ouro entre 1952 e 1957 cando gañou a independencia do Reino Unido. Tamén foi primeiro ministro e presidente de Ghana entre 1957 e 1966. Firme defensor do panafricanismo, Nkrumah foi un dos membros fundadores da Organización para a Unidade Africana e gañou o Premio Lenin da Paz da Unión Soviética en 1962.

Tras pasar os seus primeiros doce anos no estranxeiro cursando estudos superiores, desenvolvendo a súa filosofía política e organizándose con outros panafricanistas da diáspora, Nkrumah regresou á Costa de Ouro para iniciar a súa carreira política como defensor da independencia nacional. Formou o Partido da Convención Popular (en), que acadou un rápido éxito grazas ao seu atractivo sen precedentes para o votante común. Converteuse en primeiro ministro en 1952 e conservou o cargo cando levou a Ghana á independencia de Gran Bretaña en 1957, a primeira na África subsahariana nese momento. En 1960, os ghaneses aprobaron unha nova constitución e elixiron a Nkrumah como presidente.

O seu goberno foi principalmente socialista e nacionalista africano. Financiou proxectos industriais e enerxéticos nacionais, desenvolveu un sistema educativo nacional forte e promoveu unha cultura panafricanista. Durante o tempo que Nkrumah estivo no poder, Ghana xogou un papel principal nas relacións internacionais africanas durante o período de descolonización.

O goberno de Nkrumah tornouse autoritario na década de 1960, xa que reprimiu a oposición política e levou a cabo eleccións que non eran libres e xustas. En 1964, unha emenda constitucional converteu Ghana nun estado de partido único, con Nkrumah como presidente vitalicio tanto da nación como do seu partido. Fomentou un culto á personalidade, formando institutos ideolóxicos e adoptando o título de 'Osagyefo Dr.', mentres adornaba a moeda coas súas imaxes.Commanding Heights, 1998 Nkrumah foi deposto en 1966 polo Consello de Liberación Nacional nun golpe de Estado, baixo cuxa supervisión se liberalizou a economía do país. Nkrumah viviu o resto da súa vida en Guinea, onde foi nomeado copresidente honorario.

 Primeiros anos e educación
Costa de Ouro
Kwame Nkrumah naceu o martes 21 de setembro de 1909  en Nkroful, no territorio africano entón coñecido como Costa de Ouro, hoxe Ghana, nunha familia de relixión cristiá relativamente humilde. Nkroful era unha pequena aldea situada na zona de Nzema, no suroeste da Costa de Ouro, preto da fronteira coa colonia francesa de Costa do Marfil. O seu pai non vivía coa familia, senón que traballaba en Half Assini (en), onde se dedicou ao negocio da ourivaría até a súa morte. Kwame Nkrumah foi criado pola súa nai e a súa familia extensa, que vivían xuntos de forma tradicional e recibían a miúdo a visita de parentes máis afastados. Viviu unha infancia despreocupada, que pasou no pobo, no monte e no mar próximo. 

Durante os seus anos como estudante nos Estados Unidos, coñecíaselle como Francis Nwia Kofi Nkrumah, sendo Kofi o nome akan que se dá aos homes nados en venres. Máis tarde, en 1945, cambiou o seu nome polo de Kwame Nkrumah no Reino Unido, xa que prefería o nome "Kwame". Segundo Ebenezer Obiri Addo, no seu estudo sobre o futuro presidente, o nome "Nkrumah", que tradicionalmente se daba ao noveno fillo, indica que Kwame probablemente ocupaba ese lugar na casa do seu pai, que tiña varias esposas.

O seu pai, Opanyin Kofi Nwiana Ngolomah, era orixinario de Nkroful e pertencía ao clan Asona da tribo Akan. Fontes indicaron que Ngolomah aloxouse en Tarkwa-Nsuaem e dedicouse ao negocio da ourivaría. Ngomolah era respectado polos seus sabios consellos por aqueles que lle pedían consello sobre cuestións tradicionais e asuntos domésticos. Morreu en 1927.

Kwame era o único fillo da súa nai. Ela enviouno á escola primaria dirixida por unha misión católica en Half Assini, onde demostrou ser un alumno aplicado..

Aínda que a súa nai, cuxo nome era Elizabeth Nyanibah (1877-1979), indicou máis tarde que o seu ano de nacemento era 1912, Nkrumah escribiu que nacera o 21 de setembro de 1909. A súa nai era orixinaria de Nsuaem e pertencía á familia Agona. Era pescadeira e pequena comerciante cando casou co seu pai. Oito días despois do seu nacemento, o seu pai púxolle o nome de Francis Nwia-Kofi, en honra a un familiar. pero máis tarde os seus pais chamárono Francis Kwame Ngolomah. 

Completou o programa de primaria de dez anos en oito anos. En 1925, era profesor en prácticas na escola e foi bautizado na fe católica. Mentres estaba na escola, chamou a atención do reverendo Alec Garden Fraser (en), director do Government Training College (que pronto se convertería na Achimota School) en Accra capital da Costa de Ouro. Fraser dispuxo que Nkrumah formásese como profesor na súa escola. Aquí, o subdirector Kwegyir Aggrey, formado na Universidade Columbia, introduciuno nas ideas de Marcus Garvey e W. E. B. Du Bois. Aggrey, Fraser e outros membros de Achimota pensaban que debía existir unha estreita cooperación entre as razas no goberno da Costa de Ouro, pero Nkrumah, facéndose eco de Garvey, pronto chegou a crer que só cando a raza negra se gobernase a si mesma podería haber harmonía entre as razas.

Tras obter o seu título de profesor, en 1930, no Prince of Wales' College de Achimota Nkrumah, en 1931, obtivo un posto de profesor na escola primaria católica romana de Elmina. Durante os seus anos en Achimota, Nkrumah destacou polas súas habilidades para o debate e o seu liderado, trazos que máis tarde moldearon o seu papel como líder nacionalista.

Despois dun ano alí, foi nomeado director da escola de Axim. En Axim, comezou a involucrarse na política e fundou a Sociedade Literaria Nzema. En 1933, foi nomeado profesor no seminario católico de Amissano. Aínda que a vida alí era estrita, gustáballe e considerou converterse en xesuíta. Nkrumah escoitara falar ao xornalista e futuro presidente nixeriano Nnamdi Azikiwe mentres era estudante en Achimota; os dous homes coñecéronse e a influencia de Azikiwe aumentou o interese de Nkrumah polo nacionalismo negro. O novo profesor decidiu continuar a súa formación e Azikiwe que asistira á universidade Lincoln, unha universidade historicamente negra situada no Condado de Chester, Pensilvania, ao oeste de Filadelfia, aconsellou a Nkrumah que se matriculase alí. 

Nkrumah, que suspendera o exame de ingreso á Universidade de Londres, obtivo fondos para a viaxe e a súa educación dos seus familiares. Viaxou a través do Reino Unido, onde se decatou, para a súa indignación, da invasión italiana de Etiopía, unha das poucas nacións africanas independentes. Chegou aos Estados Unidos en outubro de 1935.

Estados Unidos
No 1935 deixou Ghana para ir aos Estados Unidos de América. Segundo o historiador John Henrik Clarke no seu artigo sobre a estancia de Nkrumah nos Estados Unidos, "a influencia dos dez anos que pasou nos Estados Unidos tivo un efecto duradeiro no resto da súa vida»." Nkrumah solicitara ingresar na Universidade Lincoln algún tempo antes de comezar os seus estudos alí. O venres 1 de marzo de 1935, enviou unha carta á universidade indicando que a súa solicitude levaba máis dun ano pendente. Cando chegou a Nova York en outubro de 1935, viaxou a Pensilvania, onde se matriculou a pesar de non dispor de fondos para pagar o semestre completo. Pronto conseguiu unha bolsa de estudos que lle permitiu pagar a matrícula na Universidade Lincoln. Durante a súa estancia nos Estados Unidos seguiu sen dispor de fondos suficientes. Para chegar a fin de mes, realizou traballos humildes como almacenista de peixe e aves, limpador, lavapratos e outros. Os domingos visitaba igrexas presbiterianas negras en Filadelfia e Nova York.

Nkrumah completou unha licenciatura en economía e socioloxía en 1939. Lincoln nomeouno entón profesor adxunto de filosofía. Comezou a recibir invitacións para ser predicador convidado en igrexas presbiterianas de Filadelfia e Nova York. En 1939, Nkrumah matriculouse no seminario de Lincoln e na institución Ivy League, a Universidade de Pensilvania en Filadelfia,Kwame Botwe-Asamoah Kwame Nkrumah's Politico-Cultural Thought and Policies. Routledge, 2005, páxina 3 e en 1942 foi iniciado na fraternidade Phi Beta Sigma da Universidade de Lincoln. Nkrumah obtivo unha licenciatura en Teoloxía pola Universidade de Lincoln en 1942, sendo o mellor estudante da promoción. Ao ano seguinte, obtivo en Penn unha Mestría en Filosofía e unha Mestría en Ciencias da Educación. Mentres estudaba en Penn, Nkrumah traballou co lingüista William Everett Welmers, proporcionándolle o material oral que serviu de base para a primeira gramática descritiva do seu dialecto nativo o fante da lingua akan. Nkrumah tamén foi iniciado na Masonaría Prince Hall mentres vivía nos Estados Unidos.

Nkrumah pasaba os veráns en Harlem, un centro da vida, o pensamento e a cultura afroamericanos. Con dificultade, atopou aloxamento e emprego en Nova York e involucrouse na comunidade. Pasou moitas tardes escoitando e discutindo con oradores rueiros e, segundo Clarke, Kwame Nkrumah afirmou durante os seus anos nos Estados Unidos:

Nkrumah foi un estudante activista que organizou un grupo de estudantes africanos expatriados en Pensilvania e converteuno na Asociación de Estudantes Africanos de América e Canadá, da que chegou a ser presidente. Algúns membros consideraban que o grupo debía aspirar a que cada colonia obtivese a independencia (en) por si mesma; Nkrumah avogaba por unha estratexia panafricana. Nkrumah desempeñou un papel importante na conferencia panafricana celebrada en Nova York en 1944, na que se instou a Estados Unidos, ao final da segunda guerra mundial, a axudar a garantir que África se desenvolvese e fóra libre.

O seu antigo mestre Aggrey falecera en 1929 nos Estados Unidos, e en 1942, Nkrumah dirixiu as oracións tradicionais por Aggrey xunto á súa tumba. Isto provocou unha ruptura entre el e a Lincoln, aínda que despois de alcanzar a fama na Costa de Ouro, regresou en 1951 para aceptar un título honorífico. Con todo, a tese doutoral de Nkrumah quedou inconclusa. Adoptara o nome de pila Francis mentres estaba no seminario Amissano (en); en 1945, tomou o nome de Kwame Nkrumah.

Nkrumah lía libros sobre política e divindade, e daba clases particulares de filosofía aos estudantes. En 1943, Nkrumah coñeceu ao marxista trinitense C. L. R. James, á expatriada rusa Raya Dunayevskaya e á chinés-estadounidense Grace Lee Boggs, todos eles membros dunha cohorte intelectual marxista con sede nos Estados Unidos. Máis tarde, Nkrumah recoñeceu que James ensináralle "como funcionaba un movemento clandestino". Os arquivos da Oficina Federal de Investigación (FBI) sobre Nkrumah, conservados entre xaneiro e maio de 1945, identifícano como un posible comunista. Nkrumah estaba decidido a ir a Londres, co desexo de continuar alí os seus estudos agora que terminara a segunda guerra mundial. James, nunha carta de 1945 na que presentaba a Nkrumah ao trinitense George Padmore en Londres, escribiu: "Este mozo vai ir a verche. Non é moi brillante, pero fai o que poidas por el, porque está decidido a expulsar aos europeos de África".

 Londres 
miniatura|upright|60 Burghley Road, Kentish Town, Londres, onde viviu Nkrumah cando estivo en Londres entre 1945 e 1947.
Nkrumah regresou a Londres en maio de 1945 e matriculouse na London School of Economics como candidato a doutoramento en antropoloxía. Retirouse despois dun trimestre e ao ano seguinte matriculouse na University College London, coa intención de escribir unha tese doutoral de filosofía sobre "Coñecemento e positivismo lóxico".

O seu supervisor, A. J. Ayer, negouse a cualificar a Nkrumah como "filósofo de primeira clase", dicindo: "Caíame ben e gozaba falando con el, pero non me parecía que tivese unha mente analítica. Quería respostas demasiado rápidas. Creo que parte do problema pode ser que non se concentraba moito na súa tese. Era unha forma de matar o tempo ata que se lle presentase a oportunidade de regresar a Ghana". Finalmente, Nkrumah matriculouse, pero non completou, a carreira de dereito na Gray's Inn.

Nkrumah viviu a experiencia da discriminación racial, quedando ao tempo impresionado polo pensamento dalgúns activistas afroamericanos, como Marcus Garvey e Web Du Bois. Dos Estados Unidos trasladouse a Gran Bretaña con intención de continuar os seus estudos. Nkrumah xogaría un papel de primeiro plano na WASU (West African Students’ Union: Unión de Estudantes da África Occidental), colaborando como secretario na organización do V Congreso Panafricano, en Manchester, organismo instituído por W.E.B. Du Bois.

 Regreso a Ghana 
Toda esa actividade chamou a atención de Arko Adjei, dirixente do United Gold Coast Convention (Convención Unida da Costa de Ouro) (UGCC), o primeiro partido político de Ghana. En 1947 Nkrumah tornou a Ghana para participar na loita polo dereito do seu pobo á autodeterminación, mais entre el e outros membros da UGCC as relación volvéronse de súpeto tensas.

No 1948 Nkrumah e outros dirixentes da da UGCC foron detidos polo goberno colonial coa escusa dunha serie de tumultos e desordes que convulsionaran o país; porén o arresto non fixo senón aumentar a súa popularidade, e foi ceibado pouco despois.

Nkrumah comezou a súa axitación polo país adiante. De comunidade en comunidade proclamou que a Costa de Ouro precisaba o "autogoberno", ao tempo que edificaba unha ampla base de poder. Os agricultores do cocos uníronselle porque estaban en desacordo coa política británica. Solicitou que as mulleres tomasen parte no proceso político nunha época na que o sufraxio feminino era aínda recente nas democracias occidentais. Os sindicatos tamén se xuntaron ao seu movemento. Cara 1949, organizara todos eses grupos nun novo partido denominado The Convention People’s Party (Partido da Convención Popular) (CCP). Nkrumah, ademais de poder contar co seu propio carisma persoal, buscou rodearse de persoas con habilidade propagandística que soubesen aproveitar todos os medios ao seu alcance, especialmente xornalísticos. Fundáronse novos xornais como Accra Evening News e Cape Coast Daily Mail que, a diferenza das anteriores publicacións políticas do país, eran redactadas de xeito simple e comprensíbel. O goberno colonial británico probou a censurar e reprimir os xornais, mais desta vez só conseguiu inflamar o ánimo da poboación.

O 9 de xaneiro de 1950 Nkrumah proclamou unha grande folga con demostracións polo país enteiro, que se denominou “Positive Action” (Acción concreta): a idea era imitar o exemplo de Gandhi na India. Algúns tumultos conseguintes deron ao goberno colonial a escusa para arrestar de novo a Nkrumah o 22 de xaneiro.

 A independencia de Ghana 
O 1 de xaneiro de 1951 foi promulgada a nova constitución de Ghana, que o CPP criticou ora porque negaba o pleno autogoberno, ora porque máis unha vez favorecía a representación a través das elites tradicionais. En febreiro de 1951, como o partido decidira participar nas eleccións, o novo gobernador británico Sir Charles Alden permitiu que Nkrumah, aínda no cárcere, competise por un escano na Asemblea. O éxito nas votacións foi un triunfo para Nkrumah. Ante esta esmagadora vitoria Alden decidiu liberar a Nkrumah xunto outros membros do CPP que estaban tamén detidos, e nomealo xefe do goberno e, un ano despois, primeiro ministro. Unha das primeiras medidas de Nkrumah foi modificar a constitución, que transformou a Asemblea Lexislativa nunha cámara integramente elixíbel por sufraxio universal. No ano 1954 as novas eleccións outorgáronlle de novo unha nidia vitoria ao CPP.

Así Nkrumah accedeu a guiar o seu país -que rebautizou Ghana, en lugar do nome de Costa de Ouro, que tiña na época colonial- cara a independencia, obtida o 6 de marzo de 1957.

Ata o 1960 un representante da Coroa británica ostentaba aínda o título de xefe de estado honorífico. No mesmo 1960 Ghana foi proclamada república e Nkrumah foi elixido presidente fronte de J.B. Danqua, candidato da oposición.

 Presidente de Ghana 
miniatura|Nkrumah visita a construción do encoro de Akosombo en febreiro de 1962.
Un dos primeiros obxectivos do goberno Nkrumah foi promover o desenvolvemento do país, de modo que os seus recursos poidesen ser usados para mellorar o benestar da poboación, e non só para producir bens exportábeis cara aos países desenvolvidos. Desde un punto de vista ideolóxico Nkrumah era un defensor do socialismo africano. Foi así creado un sistema económico que combinaba a libre iniciativa privada cun forte papel do Estado na economía. Na primeira época a política de Nkrumah obtivo discretos éxitos, especialmente nos campos do ensino e da construción de infraestruturas (o grande encoro de Akosombo), mais os programas de desenvolvemento impuxeron tamén un forte peso nas finanzas do país que, unido as esperanzas que as excesivas ambicións do presidente xeraran, e máis o difusión da corrupción, revelouse un punto insostíbel. Amargado polas dificultades que Ghana atopaba no seu intento de se emancipar tanto social como economicamente, Nkrumah virou moi apaixonado na denuncia do neocolonialismo . Para vencer estas forzas Nkrumah tiña en mente unha solución, xa pensada nos tempos da súa militancia no movemento panafricano: a unión de África enteira nunha federación.

As ambicións revolucionarias de Nkrumah levábano a considerarse investido dunha misión que transcendía os confíns de Ghana para se estender por toda África. Nkrumah vía na federación de África o único xeito de que o continente se emancipase realmente e obtivese un espazo na época da guerra fría. Coherentemente, estaba a prol dunha política de “neutralismo activo”.

Neses anos da descolonización a idea dunha organización, calquera que fose, dos países africanos gozaba de consenso xeral. Mais Nkrumah insistía en botar as bases dunha unión política, sendo claro que esa postura non se aceptaba pola maioría dos dirixentes africanos. De maneira que a Organización da Unidade Africana (OUA) non correspondía aos desexos de Nkrumah, senón apenas un organismo intergobernamental. Con todo, en 1965, Kwame Nkrumah non dubidou en gastar 10 millóns de libras en erguer un Pazo da Unidade Africana en Accra, con ocasión da Conferencia de Xefes de Estado e Goberno da OUA, nun momento no que a economía do seu país estaba en dificultades, custo que a súa ambición política impuña e que lle subtraía o apoio da poboación. Por outra banda a súa liña intransixente sobre o neocolonialismo, xunto co apoio aos "combatentes pola liberdade" no resto do continente, e mailo seu achegamento, nos anos últimos, á URSS e a China, contribuíron a lle crear fama de revolucionario incómodo e a lle retirar o sostén dos "moderados". Todos ese factores illárono no plano internacional e foron unha das causas da súa caída. Outra causa sería o cariz cada vez máis autoritario que o seu réxime fora tomando desde a independencia de Ghana.

Se ben Nkrumah se declarara partidario dun réxime democrático, na práctica demostrouse pouco tolerante cando a oposición puña en perigo as súas concepcións de progreso e unidade das nacións e da interpretación que daba da vontade popular. A represión do disenso era xustificada pola identificación do “goberno do pobo” coa vontade do líder electo, isto é co mesmo Nkrumah. As primeiras medidas que restrinxían as liberdades políticas no país foran unha resposta as axitacións rexionalistas e secesionistas que acompañaran á independencia: a Deportation Act (Lei de deportación), que permitía expulsar de Ghana os cidadáns estranxeiros que apoiasen e financiasen a oposición e maila Avoidance of Discrimination Act (Lei antidiscriminación). Ambas de 1957. A última das leis vedaba os partidos de base rexional ou tribal. Pero foi máis alá, coa Preventive Detention Act (Lei de detención preventiva), de xullo de 1958, que autorizaba encarcerar por un período non superior a cinco anos, en base a simples sospeitas, a quen fose acusado de accións contra a seguranza do país.

Os actos terroristas contra o goberno aumentaran antes de diminuír. Tense suxerido que o cancro que causou a morte de Nkrumah en 1972 foi unha secuela dun atentado no 1962. Pero tivera tamén como resultado o endurecemento da política represiva.

 Últimos anos 
No 1964 Nkrumah convocou un referendo con idea de proclamar o CPP, do cal tiña o control absoluto, partido único de Ghana, e a el mesmo presidente vitalicio. Nkrumah perdera o que fora a súa gran calidade: a capacidade de interpretar os sentimentos e as necesidades das masas populares.

O 24 de febreiro de 1966, mentres o presidente estaba ocupado nunha misión de paz en Hanoi, entón capital de Vietnam do Norte, o exército e a policía anunciaron a súa expulsión do poder, a suspensión da Constitución e a formación dun goberno militar provisorio. Nkrumah refuxiouse en Conakry (Guinea) como convidado do presidente Ahmed Sékou Touré, quen o nomeou copresidente honorario do seu país.

O 27 de abril de 1972 Kwame Nkrumah morreu de cancro en Romanía, onde se retirara para curarse.

Nkrumah foi e é aínda un referente para toda África, como unha das figuras máis importantes na loita contra o colonialismo e pola emancipación dos pobos do Terceiro Mundo. Os ouvintes africanos da BBC escollérono como "Home do Milenio" no 2000."Kwame Nkrumah's Vision of Africa" , BBC World Service, 14 de setembro de 2000.

 Notas 

Referencias

 Véxase tamén 

 Bibliografía 











 Ligazóns externas 
 Fragmento de Commanding Heights de Daniel Yergin e Joseph Stanislaw.

Categoría:Descolonización
Categoría:Presidentes de Ghana
Categoría:Nados en 1909
Categoría:Nados en Ghana
Categoría:Finados en 1972
Categoría:Artigos que toda Wikipedia debería ter (Biografías)
Categoría:Alumnos da Universidade de Pensilvania
Categoría:Premio Lenin da Paz