Urbano Lugrís González

Urbano Lugrís González, nado na Coruña o 28 de xaneiro de 1908Descoñécese a data exacta do seu nacemento, que puido ser en 1902, 1906 ou, máis probablemente, 1908. O comisario da exposición antolóxica "Lugrís. Paredes soñadas" (A Coruña, 2017) dá por certa esta data. e finado en Vigo o 23 de decembro de 1973, foi un pintor galego.

A súa vida está chea dunha actividade creadora pouco común, que lle permitiu plasmar as súas inquedanzas artísticas en medios tan diversos como a poesía, o teatro, a pintura e incluso a arquitectura no deseño da capela dos Santos Reis do Valado.

 Traxectoria 
miniatura|300x300px|Recreación da obra "Marineda Soñada" de Urbano Lugrís na praza de Pontevedra da Coruña. 
Foi fillo de Manuel Lugrís Freire, un dos fundadores da Real Academia Galega, e Purificación González (irmá do pintor Urbano González), mestra da escola Normal da Coruña e pianista de gran sensibilidade. Apadriñouno Francisco Tettamancy. No seu contorno familiar aprendeu a amar a música, a gozar da lectura, a dominar a arte do debuxo, e a convivir con personaxes da cultura galega que influíron de forma importante na súa formación.

Desde neno sentiuse especialmente atraído polo mar azul da súa terra, no que decidiu mergullarse, facendo para sempre das súas augas e fonduras o seu lugar habitual de soño.

Bohemio de vocación, tras iniciar estudos de perito mercantil en Santiago de Compostela, marchou a Madrid, onde mantivo unha intensa vida cultural a carón de figuras relevantes da época como Federico García Lorca, Rafael Dieste, Rafael Alberti ou Álvaro Cunqueiro, participando nas Misións Pedagóxicas como escenógrafo e guiñolista, e na publicación de revistas como Brétemas, da que foi o gran vertebrador. Fixo parte tamén da renovación do teatro de monicreques español dentro da compañía de Salvador Bartolozzi.

En 1930 foi encarcerado polas súas actividades republicanas e por ser membro da Xuventude Republicana de Santiago Casares Quiroga. Segundo algunhas fontes, durante a guerra civil española, loitou no bando dos sublevados, se ben non hai ningunha referencia documental que o acredite. Trala guerra comezou a dedicarse en exclusiva á pintura e na década de 1940 tiveron lugar as súas primeiras exposicións.

De volta a Galiza seguiu movéndose en círculos literarios e pictóricos, dando renda solta a súa capacidade de gran falador; así tan pronto recitaba un clásico facendo uso dunha memoria prodixiosa, como narraba unha das súas múltiples anécdotas coas que moitas veces foi fabulando a súa propia lenda. Na década de 1950 fundou a revista Atlántida. A súa relación co poeta Antón Avilés de Taramancos fai de Lugrís unha das ligazóns entre a cultura republicana e nacionalista galega previa á Guerra Civil e o rexurdir da cultura galega nos derradeiros anos da ditadura de Francisco Franco.

En 1961 faleceu de cancro a súa muller, Paula, coa que tivera o seu fillo, o tamén pintor Urbano Lugrís Vadillo. Este feito provocou que Lugrís se debatese nun ir e vir de fondas depresións. Con todo, entre unha e outra seguiu pintando coa mesma forza e riqueza imaxinativa que o caracterizou sempre, ata o mesmo ano da súa morte, no Nadal de 1973 na cidade de Vigo.

 Estilo 
500px|miniatura|Mural de Urbano Lugrís situado orixinalmente nun local da rúa Real da Coruña (c. 1950-1959).El mural de Lugrís deja el bajo del Vecchio en A CoruñaCultura prevé que el mural de Lugrís ya será este año bien de interés cultural
Amais de pintor valente e rompedor, foi un grande ilustrador de libros e co seu labor de dirección e creación na revista Atlántida demostrou unha nova faceta do seu carácter: a súa capacidade de traballo. No seu estilo pictórico os críticos atopan semellanzas co metafísico de Chirico, co surrealismo de René Magritte nas súas visións oníricas e con Patinir, O Bosco, e Brueghel no seu barroquismo das formas e a súa minuciosidade. Dominou diversas técnicas: óleo, serigrafías, colaxe, muralista, tinta chinesa sobre papel...

Tematicamente a súa obra está chea de referencias ó mundo céltico e as profundidades mariñas cunha composición escenográfica case constante.

Os murais 

 A Coruña 
miniatura|Mural na praza Jose Sellier da Coruña en homenaxe o artista.Sen título, agora coñecido como Vista da Coruña 1669. O mural foi creado como decoración por encargo do Banco Hispano-SuízoEl local de Los Olmos en el que Lugrís hizo arte volverá a ser un restaurante que houbo nos números 74-76 da rúa Real da Coruña, en 1952.

De acordo co xornalista Rubén Ventureira, Lugrís inspirouse no debuxo que naquela data fixera o artista italiano Pier María Baldi, que acompañaba a Cosme III de Médici na súa viaxe por Galicia e Portugal. Foi Ventureira quen nomeou o fresco que o autor deixou sen título.

Orixinalmente, o mural ocupaba a parede da planta baixa e unha entreplanta (medía sobre 4 m de altura), pero as sucesivas redistribución dos espazos tiveron como consecuencia a destrución da parte superior, aínda que -polas fotografías que se conservan- non afectou significativamente ós motivos pictóricos representados. En 1997, o local pasou a ser adquirido pola cafetería Vecchio e o mural a decorar este establecemento. Finalmente, foi exposto mediante cesion temporal en 2016 por Afundación e trasladado á sede social de Abanca (rúa Olmos, 26)"Arranca el traslado del mural de Lugrís de la calle Real de A Coruña", en La Voz de Galicia 30.11.2016. "El mural de Lugrís termina su viaje", en La Opinión 31.03.2017., onde foi restaurado para poder ser exposto ó público.

Trátase dunha vista onírica da península da Coruña, centrada no seu porto. Reflicte algúns dos elementos máis representativos da cidade, como a cidade vella, a torre de Hércules, o castelo de Santo Antón ou os muíños de vento de Monte Alto, hoxe desaparecidos. Evidentemente, contempla tamén diferentes motivos mariñeiros.

A obra, tras a restauración, ten unhas medidas de 9,10 por 2,45 mFolleto da exposición "Paredes soñadas". A resolución da Xunta de Galicia de marzo de 2016 pola que se incoa expediente para a declaración de ben de interese cultural, dá unhas medidas de 9,02 por 2,35. e foi declarada Ben de Interese Cultural o 26 de outubro de 2017 tras unha mobilización cidadá e a demanda que a asociación cultural O Mural presentou ante a inactividade da Dirección Xeral de Cultura .DOG do 30 de marzo de 2016DECRETO 110/2017, do 26 de outubro, polo que se declara como ben de interese cultural a obra de Urbano Lugrís González Vista da Coruña 1669.

Outros murais. A principios de decembro do 2008 foi descuberto nos baños dun restaurante da rúa da Estrela da Coruña un mural seu durante as obras de reforma do local. A obra representa un reloxo de péndulo que marca as tres en punto e do que penduran dous chourizos, así como a frase "Unha cunca de viño e faise o camiño". A autoría da obra foi confirmada "sen a máis mínima dúbida" polo seu fillo Urbano.Un mural de Urbano Lugrís nun cuarto de bañoEl Lugrís que no llegó a aparecer

Consérvanse outros murais, os máis espectaculares dos que fican no seu lugar orixinario, nun local da rúa dos Olmos, 27  (A Coruña) El legado de Lugrís pugna por sobrevivir en A Coruña

 Vigo 
En 2017 foi restaurado o mural "Misterios do mar" creado para o Gran Hotel de Vigo El Concello restaura un gran mural de Lugrís que rescató en 1977 del antiguo "Gran Hotel" que na actualidade pode verse no Pazo Quiñones de León (Vigo) xunto ao Mapa de Galicia que pintou no dito hotel. Outro dos murais do Gran Hotel, que pertence a colección de Abanca, na actualidade pode desfrutarse na sede de Afundación na Coruña (cantón grande, 8).

 Santiago de Compostela 
Na rúa do Franco, 56 pódese contemplar un relevante mural que amosa toda a iconografía propia de Lugrís.

 Recoñecementos 
En 1997 organizouse a mostra máis ampla do pintor, Urbano Lugrís, viaxe ao redor do meu mundo, comisariada por Rosario Sarmiento e Antón Patiño. Tivo lugar no Círculo de Belas Artes de Madrid e no Auditorio de Galicia de Santiago de Compostela. En 2017, con motivo da restauración da Vista da Coruña, Abanca promoveu a mostra Lugrís, paredes soñadas, formada por 106 obras.Rescatan al Lugrís decorador del mar

Antón Patiño Pérez publicou o libro Urbano Lugrís: Viaxe ao corazón do océano (Ed. do Castro, 2007), que abrangue a vida, obra e lenda de Urbano Lugrís. Análise da súa pintura e do seu labor literario asinado co alcume de Ulyses Fingal ao través de relatos e poemas vencellados ao mundo do mar.

Luís Rei Núñez publicou O señor Lugrís e a negra sombra (Xerais, 2007), novela baseada nos últimos anos da vida do pintor.

O pintor é un dos protagonistas da novela O exército de fume, de Manuel Gago (2018).Manuel Gago: "A obra ocorréuseme entre soldados que deliraban con ataques en Afganistán"

Reciben o nome de Urbano Lugrís dous institutos de ensinanza secundaria, na CoruñaIES Urbano Lugrís e Malpica de Bergantiños.IES Urbano Lugrís - Malpica Existen rúas co seu nome en localidades como Arteixo, Oleiros e Santiago de Compostela.

Obra literaria
Balada de los mares del norte. Poemas, cuentos y ensayos (1942-1973). Ed. Alvarellos, 2008.
El tesoro de punta Herminia y otros textos sumergidos. Ed. Alvarellos, 2017.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Osorio, Rodrigo (2018). Pintores do mar. Lugrís: un náufrago da historia. Nova ardentía. Núm 10.

 [https://web.archive.org/web/20140104010257/http://anavedasideas.blogaliza.org/files/2011/12/URBANO.pdf Urbano. Homenaxe a Urbano Lugrís] (2011). A Nave das Ideas.
 Ligazóns externas 
 A Coruña que viviu Urbano Lugrís, itinerario polos lugares da Coruña que frecuentaba (vídeo, 4:16).

 Lugrís en Galegos.info

Categoría:Pintores de Galicia do século XX
Categoría:Nados na Coruña
Categoría:Nados en 1908
Categoría:Finados en 1973
Categoría:Membros correspondentes da Real Academia Galega