Xosé Filgueira Valverde

Xosé Fernando Filgueira Valverde, nado en Pontevedra o 28 de outubro de 1906 e finado na mesma vila o 13 de setembro de 1996,El intelectual gallego Xosé Filgueira Valverde falleció ayer... El País, 14/9/1996 , foi un historiador, arqueólogo, antropólogo e escritor polígrafo galego, de abundante produción literaria e humanística.

Cofundou o Seminario de Estudos Galegos, dirixiu o Instituto Padre Sarmiento e o Museo de Pontevedra. Presidiu o Consello da Cultura Galega e foi membro da Real Academia Galega. Persoa de fonda cultura humanista e de obra extensa e divulgativa nunha época na que as institucións que hoxe cumpren esa función non a cumprían ou non existían.

Adicóuselle o Día das Letras Galegas de 2015 polo seu traballo divulgativo a prol da lingua e da cultura galega.Día das Letras Galegas a Xosé Filgueira Valverde , Real Academia Galega, 4/7/2014. Trátase dunha figura que suscita controversiaO historiador galego Lucio Martínez Pereda, nunha entrevista  realizada pola xornalista Montse Dopico e publicada en marzo de 2015 a teor da publicación do ensaio Medo político e control social na retagarda franquista (Xerais, 2015), contestaba así respecto ao papel de Filgueira Valverde na comisión de substitución de mestres por persoas ideoloxicamente afíns ao réxime:"...o seu papel foi o dunha persoa astuta que tivo o poder suficiente para eliminar probas sobre a súa importantísima colaboración coa ditadura franquista. Como premio polos “servizos prestados” en tres organismos de depuración -bibliotecas, docentes, e revisión de sancións- foi nomeado catro veces procurador nas cortes franquistas"."A Mesa non apoia dedicar o Día das Letras Galegas 2015 a Filgueira Valverde  6/7/2014.<ref>. "A estraña ausencia de biografías de Filgueira Valverde e outras curiosidades literarias" , Biosbardia, 19/3/2015.</ref> e ao mesmo tempo resulta un persoeiro fundamental no decorrer da cultura e literatura galegas ao longo do século XX.

 Traxectoria 

miniatura|esquerda|Xosé Fernando fotografado, aínda de bebé, no colo da nai.
Naceu na praza do Peirao de Pontevedra. Foi fillo de José María Filgueira Martínez (Mourente, 1871-1938), médico en Pontevedra, e Araceli Valverde Yaquero (Ugíjar, Granada, 1870-1946).

Estudou o bacharelato de man de Antón Losada Diéguez. No outono de 1922 comezou os estudos de Filosofía e Letras en Santiago de Compostela.Xusto Beramendi: "Filgueira Valverde e o nacionalismo. Polos vieiros da Dereita Galeguista" en Faro da Cultura, Faro de Vigo, 16/5/2015. Desde moi novo estivo involucrado en toda sorte de proxectos culturais. Con 17 anos de idade, o 12 de outubro de 1923, na casa da infancia de Rosalía de Castro en Ortoño, xunto con Fermín Bouza Brey, Wenceslao Requejo Buet, Xosé Pena e Pena, Lois Tobío Fernández, Ramón Martínez López, Manoel Magariños Negreira, Francisco Romero de Lema e Alberte Vidán Freiría, fundou a terceira grande institución da época de preguerra (tras as Irmandades da Fala, 1916, e o Grupo Nós, 1920), o Seminario de Estudos Galegos, onde dirixiría a sección de Historia da Literatura ata o seu desmantelamento, en 1936.Aniversario do Seminario de Estudos Galegos , Real Academia Galega, 15/10/2013. Colaborou en A Nosa Terra e en El Pueblo Gallego. En 1935 comezou a organizar unha escolma da poesía galega de todos os tempos para conmemorar o centenario do nacemento de Rosalía de Castro. Proxéctanse en total nove volumes, e comeza con dous volumes adicados aos autores vivos, desde Noriega Varela e Cabanillas, até os máis novos como Celso Emilio ou Carvalho Calero. Reparte unha enquisa ás persoas que quere incluír na escolma, preguntando polos datos do autor, a súa formación, obra, poética, linguaxe, bibliografía e unhas preguntas xerais sobre a propia escolma.
miniatura|200px|X.F. Filgueira aos 17 anos.
Licenciouse en Dereito na Universidade de Santiago de Compostela en 1927 e doutorouse en Filosofía e Letras na Universidade Central de Madrid, coa tese "La Cantiga CIII: noción del tiempo y gozo eterno en la narrativa medieval" dirixida por Armando Cotarelo Valledor, defendida o 15 de novembro de 1935 ante un tribunal constituído polo propio Cotarelo, Juan Hurtado y Jiménez de la Serna, Américo Castro Quesada e Ángel González Palencia.Ponte Hernando, Fernando: "La tesis doctoral de Filgueira Valverde"  El Correo Gallego, 24/5/2015 . En 1959 diplomouse en Psicoloxía, tamén na USC.

Comezou a súa traxectoria pública en 1928, como secretario da Xunta Provincial de Pontevedra do Padroado Nacional de Turismo, que presidía Daniel de la Sota."El día que Filgueira dejó el Museo" Faro de Vigo, 11/12/11.

Foi profesor axudante de literatura no Instituto de Ensino Medio de Pontevedra en 1928, conseguindo a cátedra en 1933. Dous anos máis tarde gaña por oposición a cátedra da mesma especialidade do Instituto Jaime Balmes de Barcelona, para pasar ao de Melilla e, o mesmo ano, ó de Lugo, onde toma posesión da praza o 8 de novembro, vila na que coñeceu a María Teresa Iglesias de Oscáriz (1908-1995), filla dun médico, coma el, coa que casou o 15 de agosto de 1938 e con quen tería cinco fillos: Araceli, José Fernando, María Teresa, Pilar e Ángeles.
miniatura|225px|Manuel Lesteiro, Claudio Losada, Álvaro das Casas e Filgueira Valverde cos Ultreya en Noia, retrato en Vida Gallega, 1932.
miniatura|esquerda|225px|O profesor Filgueira foi o grande impulsor do Museo de Pontevedra.Filgueira Valverde, José Fernando reportaxe de PontevedraTV en YouTube, 22/11/2011.
En 1940 volveu a Pontevedra, ó instituto, que logo se chamaría Instituto Sánchez Cantón, do que sería director desde 1946 até a xubilación, en 1976. Desde ese 1940 tamén foi cronista oficial da provincia de Pontevedra.

Participou na creación do Museo Provincial de Pontevedra en 1927, do que foi secretario ata 1942, ano no que se converteu no director,Persoeiros do Museo , Museo de Pontevedra. mantendo a colaboración ata a fin dos seus días.

Foi proclamado correspondente da Real Academia Galega en 1925 e recibido como académico de número o 27 de xullo de 1941. en sesión extraordinaria celebrada na Universidade de Santiago, sucedendo na cadeira a Casto Sampedro y Folgar.. O seu discurso de ingreso foi Da épica na Galicia medieval, respondido por Ramón Otero Pedrayo.

Participou sempre do galeguismo, sendo membro desde os comezos do Partido Galeguista. En maio de 1935 encabezou un grupo de militantes deste partido en Pontevedra que abandonan o partido como protesta pola política de pactos coa esquerda, organizando a Dereita Galeguista.

Ocupou cargos públicos no franquismo, como director do Instituto de Lugo ou presidente do Tribunal Tutelar de Menores de Pontevedra ata 1967.

 Alcaldía (1959-1968) 
O 24 de maio de 1959 finou Luis Suárez-Llanos Menacho, presidente da Deputación de Pontevedra. O alcalde de Pontevedra, Prudencio Landín Carrasco, pasou a ocupar ese cargo, deixando baleira a cadeira no concello, que ocupou, en funcións, José Luis Peláez Casalderrey. O nomeamento de Filgueira como novo alcalde asinouse o 27 de outubro de 1959 polo Ministro da Gobernación Camilo Alonso Vega, a proposta do gobernador civil Rafael Fernández Martínez. Filgueira pronunciou o discurso de toma de posesión o 10 de novembro de 1959. No cargo, estimulou a acción cultural e promoveu numerosas medidas dirixidas á conservación do conxunto histórico e monumental da vila.
miniatura|Nomeamento como Presidente do CCG.
Durante o seu mandato anexionouse Ponte Sampaio ao concello en abril de 1960; instalouse a papeleira de Ence en Lourizán, cuxa instalación se decidira entre finais de 1955 e comezos de 1956; co gallo do ascenso do Pontevedra Club de Fútbol a Segunda División na tempada 1959-60, mercáronse á familia de Valentín Paz-Andrade os terreos do Estadio de Pasarón; inaugurouse a nova estación de ferrocarril (o 8 de agosto de 1966); urbanizouse o polígono de Campolongo; construíuse o Pavillón Municipal dos Deportes e asentouse o Centro de Instrución de Recrutas n.º 13 (posteriormente BRILAT) en terreos de Figueirido e Salcedo. (2015): Filgueira Valverde. Crónica de una alcaldía (1959-1968), Concello de Pontevedra e Faro de Vigo, D.L.: PO 314-2015 .

 Despois de 1968 
esquerda|miniatura|Casa natal de Filgueira Valverde.

Foi procurador en Cortes ata 1971Ficha no Congreso dos Deputados . e Conselleiro provincial de Belas Artes en 1969.Orde de 27 de maio de 1969, Villar Palasí, BOE n.º 154, 28 de xuño de 1969. De 1971 a 1981 dirixiu o Instituto Padre Sarmiento de Estudos GalegosHistoria do Instituto, IEGPS-Instituto de Estudios Gallegos Padre Sarmiento.. Formou parte do primeiro padroado do Instituto da Lingua Galega."40º aniversario da fundación do Instituto da Lingua Galega..." ILG, 21/3/2011 Tamén chegou a dirixir a Casa Museo Rosalía de Castro.A historia da Casa-Museo, Fundación Rosalía de Castro.

No eido académico foi, amais, membro correspondente da Real Academia de Belas Artes de San Fernando, nomeado o 28 de xuño de 1971,Relación de membros da Real Academia de Bellas Artes de San Fernando membro numerario da Real Academia da Historia desde 1980 (co discurso "Ideas y sistema de la historia de Fray Martín Sarmiento" contestado por Antonio Blanco Freijeiro)"Ideas y sistema de la historia de Fray Martín Sarmiento" en Google Books. e membro honorario da Real Academia Galega de Belas Artes desde 1990.Académicos honorarios Real Academia Galega de Belas Artes.

Xa na democracia, no primeiro goberno de Xerardo Fernández Albor, en xaneiro de 1982, foi nomeado Conselleiro Adxunto ó Presidente para a CulturaDecreto, DOG. n.º 1 22 de xaneiro de 1982. e, en decembro do mesmo ano, Conselleiro de Cultura,Decreto, DOG. n.º 33 17 de decembro de 1982. ata 1983.Decreto, DOG. n.º 128 16 de setembro de 1983. Dende 1990, e por dous mandatos, foi Presidente do Consello da Cultura GalegaDecreto 489/1990, Manuel Fraga Iribarne, DOG n.º 216, de 3 de novembro de 1990. e en 1995 foi nomeado xuíz protector da Fundación Manuel Ventura Figueroa.Decreto 288/1995 Manuel Fraga Iribarne, DOG. n.º 214, de 8 de novembro de 1995.

Xosé Filgueira Valverde faleceu na casa familiar da rúa Arcebispo Malvar de Pontevedra o 13 de setembro de 1996, a piques de cumprir os 90 anos de idade. (1996): "Necrología del Excmo. Sr. D. José Filgueira Valverde" en Boletín de la Real Academia de la Historia t. CXCIII, c. III p. 373, Madrid.

 Obra 

Ten unha obra moi extensa, tanto científica coma literaria, fundamentalmente divulgativa, que supera os trescentos títulos entre libros e folletos,"A obra de Xosé Filgueira Valverde supera os 300 títulos" La Voz de Galicia, 5/7/2014. máis de mil artigos en xornais e revistas e máis de 1.600 conferencias,Ferro Ruibal, Xesús. Boletín n.º 361 da RAG  Ano 2000. ISBN 84-87987-21-4. en galego e en castelán.Listaxe parcial de artigos, colaboracións e libros de Filgueira Valverde en Dialnet.

 Obra en galego 
A primeira obra narrativa foi a recolleita de narracións breves: Os nenos, en 1925, recollida despois en Quintana Viva (Galaxia, 1971).Filgueira Valverde, un sabio na corte do Teucro: "O mal" 25/10/2008. Como articulista publicou numerosas colaboracións en diferentes medios, quedando recollidos 616 artigos na serie Adral, de nove volumes, editada entre 1979 e 1996.Índices dos nove tomos do Adral

 Ensaio 
miniatura|215px|Conferencia do cabodano de Paz-Andrade.
 A eirexa pre-románica de Francelos (1929), Publicacións do Seminario de Estudos Galegos. Revista Nós, n.º 62, 15 de febreiro de 1929., Xabier. Os libros de Ánxel Casal 22/3/2014.
 O baldaquino en Galicia denantes do arte barroco, con Xosé Ramón Fernández-Oxea, en Arquivos do Seminario de Estudos Galegos, T. V, 1930., Xabier. Os libros de Ánxel Casal 6/5/2015.
 Lago González. Arcebispo galego (1934), 40 p, Pontevedra.
 Da épica na Galicia medieval, discurso de ingreso na RAG en 1941.Da épica na Galicia medieval , discurso de ingreso na RAG en 1941, publicado en 1973.

 Con Rosalía de Castro no seu fogar / Con Rosalía de Castro en su hogar (1974). Patronato. Ed. bilingüe.
 Adral (1979), Sada, Ediciós do Castro, 410 pp.Reeditado en 2015 por Editorial Galaxia.
 A poesía medieval galego-portuguesa fóra dos seus lindeiros (1980).
 Segundo Adral (1981), Sada, Ediciós do Castro, 458 pp.
 Terceiro Adral (1984), Sada, Ediciós do Castro, 405 pp.
 Cuarto Adral (1987), Sada, Ediciós do Castro, 204 pp.
 O arquivo do Museo de Pontevedra e unha guía sucinta (1988), ISSN 0210-7791.
 Quinto Adral (1989), Sada, Ediciós do Castro, 393 pp.
 Santiago de Compostela, con fotos de Manuel G. Vicente, ed. trilingüe (1989), Ir Indo, ISBN 84-7680-025-8.
 Sexto Adral (1990), Sada, Ediciós do Castro, 315 pp.
 O Himno Galego. Da "Marcha do Reino de Galicia" a "Os Pinos" (1991), 41 pp., Caixa de Pontevedra.Otero, Isaac: Crónicas de la Emigración  18/5/2015 .
 Sétimo Adral (1992), Sada, Ediciós do Castro, 346 pp.
 Estudios sobre lírica medieval: traballos dispersos (1925-1987), 1992, Galaxia, ISBN 84-7154-789-9.Estudios sobre lírica medieval vista previa en Google Books.
 Octavo Adral (1994), Sada, Ediciós do Castro, 254 pp.
 Noveno Adral (1996), Sada, Ediciós do Castro, 249 pp.
 Arredor do libro: artigos de bibliografía (1996), Santiago, Xunta, ISBN 84-453-1847-0.

 Dicionarios 
miniatura|200px|Cuberta de O vigairo, deseño de Camilo Díaz
 Vocabulario popular galego-castelán, con Tobío Fernandes, Magariños Negreira e Cordal Carús (1926-1928), Vigo. Publicado por entregas en El Pueblo Gallego.

 Narrativa 
 Os nenos, ilustrado por L. Pintos e cuberta e contracuberta de Castelao (1925), Lar.Reeditado en 2015 ("Reeditan "Os nenos", de Filgueira Valverde, en edición facsímil e ilustrada" Faro de Vigo, 11/4/2015).
 O vigairo: ensaio simbólico, orixinal e inédito, con portada de Camilo Díaz Baliño (1927), 22 p., Lar.Ánxel Casal, un editor para un país Consello da Cultura Galega, 2007.En abril de 2015, Galaxia editou o libro O Vigairo / A monxa-frade / Agromar / Aucto de Santa María, 164 pp, con portada de Ovidio Murguía, ISBN 978-84-9865-602-2.
 Quintana viva, inclúe Os nenos, con ilustracións de L. Pintos, Seoane, Sesto, Castelao e Torres (1971), Galaxia, ISBN 84-7154-004-5.Quintana viva, prosas de Xosé Filgueira Valverde, imaxe da portada.Quintana viva (ed. 1990). Vista previa en Google Books.

 Teatro 
 Agromar. Farsa pra rapaces (1936), asinado baixo o pseudónimo J. Acuña.Descarga dispoñible do orixinal e da versión en galego normativo
 Aucto de Santa María [Aucto de como Santa María foi levada aos ceos pra a festa da nosa señora en agosto (refeito con testos dos séculos XIII e XIV)], Grial, n.º 25 (1969).

 Poesía 
{{Rcita|right|Porque non seca a morte a fonte das cantigaseu vos chamo, segreles, que veñades cantaronde os verdes loureiros gardan vellas ermidas,cabo das sabias ondas sulcadas do luar,das insuas da ribeira nun antigo lugar,¡San Cremenço do mar!|XFV|6 canciones de mar "in modo antico", 1941.Programa do Concerto das Letras Galegas, 2014 (extracto) Círculo das Artes de Lugo, Consello da Cultura Galega.15px Tres pezas audiovisuais con textos de Filgueira Valverde TVG e Xunta de Galicia.}}
 6 canciones de mar "in modo antico" (1941), Albor, n.º 7, Pamplona.Méndez Fernández, Luz. "Algunhas notas sobre Filgueira Valverde e o neotrobadorismo" en Cinguidos por unha arela común: homenaxe ó profesor Xesús Alonso Montero, v. 2, USC, Departamento de Filoloxía Galega, 1999.Descarga de 6 canciones de mar "in modo antico"

Algunhas das obras poéticas da Filgueira Valverde foron musicalizadas. O compositor ponteareán Rogelio Groba, realizou tres cantatas sobre textos seus: Cantigas de mar (1981-1982), Anxos de Compostela (1989 e outra versión en 2004) e Cantata de Maio (1989).

 Edicións 
 Cancioneiriño de Compostela (1932), antoloxía poética, Nós, n.os: 103 e 104.Revista Nós, números: 103 (xullo) completo e 104 (agosto) páxinas 151-155
 Martín Sarmiento (1695-1772): Epistolario do P. Sarmiento (1945), con M.ª Xesús Fortes Alén, CCG.
 Cancioneiriño novo de Compostela (1969), Pombal, Edicións Castelos, Vigo.
 Afonso X e Galicia e unha escolma de cántigas (1980), Real Academia Galega.
 Armando Cotarelo Valledor (1879-1950), 1984, Real Academia Galega.
 Antón Losada Diéguez. Escolma. Publicacións da Real Academia Galega. 1985.Imaxe da portada
 Enrique Campo (1989), Deputación de Pontevedra.
 Álvaro Cunqueiro (1991), Publicacións da Real Academia Galega, A Coruña, 71 p.Álvaro Cunqueiro, imaxe da portada
 Antoloxía do conto galego de medo (1996), Galaxia, ISBN 84-8288-035-7.
 Os poetas galegos (1936). Antoloxía consultada (2008), Deputación de Pontevedra, ISBN 978-84-95632-36-4.
miniatura|300px|Páxina de miniaturas que ilustra a Cantiga 103 (códice escurialense). Filgueira Valverde analizouna polo miúdo na súa tese de doutoramento.

 Obra en castelán 

 Ensaio 
 Guía de Pontevedra (1931), edición de Xerardo Álvarez Gallego.
 La Cantiga CIII: noción del tiempo y gozo eterno en la narrativa medieval (1936), Instituto de Estudios Regionales, USC. Tese de doutoramento defendida en Madrid o 15 de novembro de 1935.
 Formas paródicas en la lírica medieval gallega (1947), AAEPC, Madrid.
 "La lírica medieval gallega y portuguesa" no vol. I de Historia General de las Literaturas Hispánicas de Díaz-Plaja (1949). Ed. Barna, Barcelona.
 El libro de Santiago, con debuxos de J. Sesto (1948), Editorial Nacional.
 Cervantes en nuestro camino (1949), Revista de la Obra de Protección de Menores, 29 p.
 Santiago de Compostela. Guía de sus monumentos e itinerarios (1950), Porto y Cía. Editores.
 La artesanía en Galicia (1953), Ediciones Galicia, Centro Gallego de Buenos Aires.La artesanía en Galicia en Galiciana. Biblioteca de Galicia.
 Tierras Hispánicas. Compostela, la ciudad del Apostol (1954).

 Camoens, conmemoración del centenario de "Os Lusiadas" (1958).
 Pontevedra y el mar, textos para la antología de una tradición (1963).
 Pontevedra, la tierra y sus gentes (prólogo), con Gerardo González Martín (ep.) (1967).
 La ascendencia pontevedresa de Camoens (1968). Editado por Tipografía del Hogar Provincial, Pontevedra. 38 páxinas.
 El viaje a Galicia de Urrabieta Vierge (1880) (1969). Colección "Obradoiro" XI, Bibliófilos Gallegos.
 Guía breve del Museo de Pontevedra (1970), Fundación Pedro Barrié de la Maza, Conde de Fenosa.
 Historias de Compostela (1970), Bibliófilos Gallegos, Biblioteca de Galicia XII.Datos da edición de 1970  (hai unha edición posterior, de 1982, de Edicións Xerais, ISBN 84-7507-059-0.)
 Adiciones a la "Carta Arqueológica de la Provincia de Pontevedra". Inventario de localidades con hallazgos paleolíticos, con Alfredo García Alén (1975), en El Museo de Pontevedra n.º XXIX.
 Los canteros gallegos (1976), Asociación de Amigos de los Pazos, ISBN 84-400-1573-9.
 Galicia (1976), colectiva, canda Ángel Cabo Alonso, José Luis Varela e Chamoso Lamas. Noguer, Barcelona. Publicaciones de la Fund. Juan March. Colecc. Tierras de España.
 Sobre lírica medieval gallega y sus perduraciones (1977), Bello, Valencia.
 Manuel Ventura Figueroa, Arzobispo de Laodicea, Patriarca de las Indias, Gobernador del Consejo de Castilla (1978), 32 p.
 Sargadelos (1978), Cuadernos del seminario de estudios cerámicos de Sargadelos, Ediciós do Castro, ISBN 84-85134-80-X.
 El almirante pontevedrés Sarmiento de Gamboa: descubridor, cronista, poeta (1980), 49 p.
 Ideas y sistema de la historia en Fray Martín Sarmiento (1981) discurso contestado por Antonio Blanco Freijeiro.
 Tiempo y gozo eterno en la narrativa medieval (La cantiga CIII) (1982), Edicións Xerais de Galicia, ISBN 84-7507-057-4.
 Pontevedreses universales (1985), dous tomos, reeditado no ano 2000 en tres tomos."Los «Pontevedreses universales» de Filgueira, reunidos en tres tomos"  La Voz de Galicia, 14/10/2000.
 Baldaquinos Gallegos, con José Ramón y Fernández-Oxea (1987), Fundación Barrié, ISBN 84-85728-57-2.
 .
 La escultura gallega, el centenario de Francisco Asorey (1991), ISBN 84-88051-09-3.
 La Basílica de Santa María de Pontevedra (1992), Fundación Pedro Barrié de la Maza, ISBN 84-87819-14-1.
 Camoens (1993), Xunta de Galicia, Santiago de Compostela, ISBN 84-453-0641-3.
 Compostela, camino y estela (1993), Alsa, Oviedo, ISBN 84-604-6362-1.
 Fray Martín Sarmiento (1695-1772) (1994), Fundación Pedro Barrié de la Maza, ISBN 84-87819-65-6.

 Edicións 
 Cancionero Musical de Galicia, recollido por Casto Sampedro y Folgar, dous tomos (1942).

 Recoñecementos 
miniatura|dereita|Rúa Filgueira Valverde, na Eiriña, Pontevedra.

dereita|miniatura|Tumba de Filgueira Valverde en Mourente.
Foi amplamente recoñecido con premios, como a Cruz de Honra de San Raimundo de Pañafort (1961),Orden de 1 de outubro de 1961, Iturmendi, BOE n.º 251, de 20 de outubro de 1961. a Gran Cruz da Orde do Mérito Civil (1964),Decreto 1144/1964, Francisco Franco, BOE n.º 102, de 28 de abril de 1964. a Medalla de Ouro da Cidade de Pontevedra (1969), o Premio da Deputación da Coruña (1973)Boletín de la Real Academia Gallega nº. 355  ., a Medalla de Ouro da Provincia de Pontevedra (1977), a Medalla de Ouro ao Mérito nas Belas Artes (1980),Real Decreto 514/1980, Xoán Carlos R., BOE n.º 69, de 20 de marzo de 1980. a Medalla Castelao (1984), o Premio Otero Pedrayo (1986),"El investigador y poeta Filgueira Valverde, ganador del premio Otero Pedrayo" ABC, 15/11/1986 . o Premio Fernández-Latorre (1989), o Premio Trasalba (1990) da Fundación Otero Pedrayo. Foi nomeado Galego Egrexio pola Fundación Premios da Crítica (1995), doutor honoris causa polas universidades de Santiago de Compostela e Vigo (ámbalas dúas en 1996).Vídeo, Doutor Honoris Causa pola Universidade de Santiago Televisión de Galicia.Doutores e doutoras Honoris Causa pola Universidade de Vigo. Déronlle o Premio das Artes e das Letras de Galicia (1996). Foille outorgado o Premio Nacional de Historia de España, de xeito colectivo, por España: Reflexiones sobre el ser de España (1998).Orden de 17 de decembro de 1998, Aguirre y Gil de Biedma, BOE n.º 8, 9 de xaneiro de 1999. Días despois do seu pasamento o Centro Superior Bibliográfico de Galicia pasou a denominarse Centro Superior Bibliográfico de Galicia Xosé Fernando Filgueira Valverde,Decreto 357/1996 DOG. nº 190, de 27 de setembro de 1996. e en 2007 foi nomeado Fillo Predilecto da Provincia de Pontevedra.Boletín Oficial da Provincia de Pontevedra 9/3/2007.

Levan o seu nome rúas en Pontevedra,Mapa de mobilidade do Concello de Pontevedra  5'25 MB. Santiago de Compostela, Monforte de Lemos e Pastoriza (Arteixo)Plano rueiro do Concello de Arteixo  4'1 MB. e a Fundación Filgueira Valverde foi clasificada, en 1984, como de interese galego.Orde DOG. n.º 205, 25 de outubro de 1984.

 Día das Letras Galegas 2015 e controversia 
O 5 de xullo de 2014 foi escollido pola Real Academia Galega como autor a homenaxear no Día das Letras Galegas do ano 2015,Nota aclaratoria da Executiva da Academia sobre a elección da figura dedicataria do Día das Letras Galegas 2015 , 10 de xullo de 2014."Xosé Filgueira Valverde será o protagonista das Letras Galegas en 2015" Diario de Pontevedra, 5/7/2014. cos avais de Francisco Díaz-Fierros, Pegerto Saavedra, Ramón Villares e Xosé Ramón Barreiro.

Os outros propostos foron Ricardo Carvalho Calero (apoiado por Manuel González González, Francisco Fernández Rei e Euloxio Ruibal), Celestino Fernández de la Vega (promovido por Rosario Álvarez Blanco, Andrés Fernández-Albalat e Andrés Torres Queiruga), Manuel María (defendido por Margarita Ledo Andión, Darío Xohán Cabana, Fina Casalderrey e Xosé Luís Regueira Fernández) e Xela Arias (defendida por Ramón Lorenzo, Antón Santamarina e Xosé Fernández Ferreiro)."Filgueira Valverde, no olimpo das Letras Galegas" Faro de Vigo, 6/7/2014.

A decisión final resultou polémica e recibiu críticas da Mesa pola Normalización Lingüística, Manuel Rivas, Xosé Manuel Carril,"Un grupo de académicos de la RAG manifiesta incomodidad por la elección ..."  Cadena SER, 7/7/2014. Fran Alonso, Bernardo Máiz"Aumenta a polémica pola escolla de Filgueira Valverde para as Letras 2015" Praza Pública. e Suso de Toro,«Un ano para Filgueira Valverde: burla, loucura ou provocación?» 7 de xullo de 2014. e mesmo provocou que a comisión executiva da Academia publicase unha nota na que afirmaba que “non tivo máis papel na elección da figura para as Letras Galegas 2015 cá que sinala o Regulamento de Réxime Interno da RAG, isto é, dar trámite ao Plenario das propostas recibidas”.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 


  (2015): Xosé Filgueira Valverde. O intelectual, galeguista, o profesor, o investigador. Ir Indo, 80 p..
  (2015): Xosé Filgueira Valverde. Biografía intelectual. Edicións Xerais, 296 p. ISBN 978-84-9914-833-5
  (2015): Filgueira Valverde y Faro de Vigo, El hombre que más sabía de Galicia, ISBN 978-84-606-8044-4.
  (1997): "Filgueira Valverde na nosa memoria" en Homenaxe a Xosé Filgueira Valverde. El Museo de Pontevedra, n.º LI. 
  (2015): Xosé Filgueira Valverde, O noso Adral, 136 pp., La Voz de Galicia, ISBN 978-84-9757-289-7.
 : Ó Dr. Filgueira Valverde nos seus noventa anos (1906-1996). Bibliografía. Traballos. Eloxios, Caixa de Pontevedra.
  (2015): A poesía oculta de Filgueira Valverde. Guerra Civil, literatura franquista e galeguismo n' O Gaiteiro de Lugo, 128 pp., Baía, ISBN 978-84-9995-161-4.
  (1976): Filgueira Valverde. Publicaciones. Conferencias. Curriculum. Homenaje de sus discípulos. Pontevedra.
  et al.: artigo "Filgueira Valverde, Xosé Fernando" en Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada.
  (2015): Filgueira Valverde. Crónica de una alcaldía (1959-1968), 352 pp., Concello de Pontevedra e Faro de Vigo, D.L.: PO 314-2015.
  (1996): "José Filgueira Valverde 1906-1996" Revista de la Sociedad Española de Estudios Medievales 6, UM.

  (1958): "Galicia a través de sus hombres: José Filgueira Valverde". El Pueblo Gallego, 14, 17, 18 e 19 de decembro de 1958.
  (2015) Biobibliografía de Xosé Fernando Filgueira Valverde 28 pp.
 AAVV (2006): "Filgueira Valverde, Xosé Fernando (1906-1996)" en Enciclopedia Universal Micronet En DVD. Micronet, San Sebastián de los Reyes.
 AAVV (2007): Xosé Filgueira Valverde. 1906-1996. Un século de Galicia , Museo de Pontevedra, ISBN 978-84-95632-34-0:
 "Cronobiografía", de Xosé Carlos Valle Pérez;
 "Personalidade do profesor pontevedrés", de Francisco Fernández del Riego;
 "Filgueira Valverde e o Partido Galeguista", de Xosé Ramón Barreiro Fernández;
 "D. Xosé Filgueira Valverde e a lírica galego-portuguesa", de Mercedes Brea;
 "Filgueira Valverde e as letras: notas para entender o seu discurso erudito e crítico", de Alonso Montero;
 "Contribución de Filgueira Valverde ao ámbito da creación literaria", de Xosé Ramón Fandiño;
 "A música como fundamento da identidade na obra de Xosé Filgueira Valverde", de Carlos Villanueva;
 "O profesor Filgueira Valverde e a arqueoloxía", de Antonio de la Peña Santos;
 AAVV (2015). Boletín da Real Academia Galega. Número 376, 2015 

 Outros artigos 
 Neotrobadorismo
 Galería de imaxes de Xosé Filgueira Valverde

 Ligazóns externas 
 Fundación Filgueira Valverde
 Especial Letras Galegas 2015 Consello da Cultura Galega.
 Persoeiros do Museo de Pontevedra 
 20px Contextualizando a Filgueira Valverde Documental de  (participan: Carlos Reigosa, Alonso Montero, Francisco Fernández Rei, Xusto Beramendi, Lourenzo Fernández Prieto, Víctor Freixanes, Ramón Villares, Inma López Silva, Henrique Monteagudo, Pegerto Saavedra, Carlos Valle, Francisco Díaz-Fierros, Xosé R. Fandiño, Antón Lopo, Luis Cochón, Xabier Fortes, Xosé Fortes...)
 . "José Filgueira Valverde (1906-1996)"  Asociación Hispánica de Literatura Medieval.
 ; "Xosé Filgueira Valverde"  Álbum da JAE, CCG.
  (2015): Biografía de Xosé Filgueira Valverde 27 pp., Consello da Cultura Galega.
 . MCN biografias.com Micronet .
 Xosé F. Filgueira Valverde. IES Sánchez Cantón


Categoría:Artigos destacados sobre Galicia