Lingua gala

Galo ou gálico é o nome que se lle dá á lingua de orixes celtas falada en gran parte da Galia antes de que o latín vulgar de finais do Imperio romano se impuxese nesas terras.

 Historia 
O idioma coñécese grazas a uns centos de inscricións en pedra, cerámica ou outros artefactos e moedas, así como en láminas de chumbo (e nunha ocasión de cinc). Estes atópanse por toda a antiga Galia, é dicir, especialmente na actual Francia pero tamén en partes de Suíza, Italia, Alemaña e Bélxica.

O galo agrúpase xunto co celtibérico, lepóntico e gálata como linguas celtas continentais.

 Fonoloxía 
 vogais:
 breves: a, e, i, o u
 longas ā, ē, ī, (ō), ū
 semivogais: w, y
 oclusivas: 
 xordas: p, t, k
 sonoras: b, d, g
 soantes
 nasais: m, n
 líquidas r, l
 sibilantes: s
 fricativas: ts

χ é un alófono de k ante t.

 Ortografía 
A lingua gala foi representada mediante varios sistemas de escritura, dependendo da época e da situación xeográfica:

1. O alfabeto de Lugano usado na Galia Cisalpina para o lepóntico era:

AEIKLMNOPRSTΘUVXZ

O alfabeto de Lugano non distingue entre as oclusivas xordas e sonoras, é dicir, P representa /b/ ou /p/, T vale para /t/ ou /d/, K para /g/ ou /k/.

Z representa probabelmente ts. U /u/ e V /w/ distínguense. Θ usábase probabelmente para /t/ e X para /g/.

2. O alfabeto grego oriental usado na Galia Transalpina era:
αβγδεζηθικλμνξοπρστυχω

χ úsase para [χ], θ para ts, ου para /u/, /ū/, /w/, 
η e ω tanto para o /e/, /ē/ breve e longo, /o/, /ō/, mentres que ι é para o /i/ breve e ει para /ī/. Hai que notar que Sigma no alfabeto grego oriental se parece a un C (sigma lunar).

3. O alfabeto latino (tanto o monumental como o cursivo) que se usaba na Galia romana era:

ABCDÐEFGHIKLMNOPQRSTUVXZ
abcdðefghiklmnopqrstuvxz

G e K usábanse en ocasións de forma indistinta. Ð, ð, ds e s pode que representasen ts. X, x representa [χ] ou /ks/. EV pódese intercambiar xunto con OV (e.g. L-3, L-12). Q úsase en raras ocasións (por exemplo, Sequanni, Equos) e pode que fose un arcaísmo. Ð e ð eran usadas para representar a letra Tau Gallicum, que aínda non se engadiu ao Unicode. En contraste con Ð a barra central esténdese por todo o glifo.

 Numerais 
Números ordinais que aparecen nos grafitos da Graufesenque:

 cintux[so (galés cyntaf, irlandés antigo cétnae)
 allos (galés ail, irlandés antigo  aile = outro)
 tritios (galés trydydd, irlandés antigo  treide)
 pentuar[ios (galés pedwerydd, irlandés antigo  cethramad)
 pinpetos (Ml galés pymhet (agora pumed), irlandés antigo  cóiced)
 suexos (quizais confundido con suextos, galés chweched, irlandés antigo  seissed)
 sextametos (galés seithfed, irlandés antigo  sechtmad)
 oxtumeto[s (galés wythfed, irlandés antigo  ochtmad)
 namet[os (galés nawfed, irlandés antigo  nómad)
 decametos, decometos (galés degfed, irlandés antigo  dechmad, celtibero dekametam)

 Véxase tamén 
 Bibliografía 
 Delamarre, X. (2003). Dictionaire de la Langue Gauloise (2nd ed.). París: Editions Errance. ISBN 2-287772-237-6
 Lambert, Pierre-Yves (2003) La language gauloise (2nd ed.) París: Editions Errance. ISBN 2-87772-224-4
 Meid, Wolfgang (1994) Gaulish Inscriptions. Budapest: Archaeolingua. ISBN 963-846-06-6
 Sims-Williams, Patrick  (2003) The Celtic Inscriptions of Britain: phonology and chronology, c.400-1200 Oxford: Blackwell. ISBN 1-4051-0903-3

 Ligazóns externas 
 L.A. Curchin, "Gaulish language" 
 Lingua gala no TIED 
O calendario de Coligny 
 Día de Todos os Santos: o Calendario de Coligny 
 Dous exemplos de inscricións galas en TITUS 
 Reconsceltica: estudos de Gaulês e céltica continental  

Categoría:Linguas celtas continentais
Categoría:Linguas mortas de Europa
Categoría:Galos