Alfabeto etrusco

O alfabeto etrusco consta de 26 letras (alfabeto modelo) das que catro nunca se empregaron (B C D O). Serve para transcribir o etrusco.
Os textos máis antigos son abecedarios. O exemplo máis coñecido é o alfabeto de Marsiliana (século -VII), que comporta 26 letras das que cinco son vogais: 22 letras gregas de orixe fenicia e 4 letras propias do alfabeto grego (da variante chamada vermella).

Alfabeto de orixe eubea (unha variante vermella do alfabeto grego chamado clásico) que foi empregada polos latinos, que repectaron a mesma orde agás pola letra G, inventada polos romanos e que ocupou o lugar do Z, que non facía falta para a escritura do latín clásico, aínda que despois se retomou para os préstamos do grego e relegada ao final do alfabeto. As letras que non se empregaban en latín desapareceron (como Th, S, S', Ph, Kh e 8).

O lugar onde se tomou prestado este alfabeto é probabelmente a colonia grega de Ischia (Pitecusas), fronte a Cumas, a mediados do século -VII.

A B C (=[k]) D E F (=v) Z (=ts) H Th (como no inglés ten) I K L M N S O P S' (=sh?) Q R S T U X (=ś) Ph (como no inglés pen) Kh 8 (=f)

esquerda|miniatura|223x223px|Lenda etrusca PUPLUNA (Populonia) nunha moeda etrusca, reproducida por Giuseppe Micali.Micali, G. (1849). Storia degli antichi popoli italiani. Vol. I. Florencia. Páxina 146. Nota 153.

O alfabeto etrusco clásico chamado «neoetrusco» aparece sobre o -400 e presenta modificacións en relación ao alfabeto de Marsiliana d'Albegna (primeiro modelo de alfabeto sobre unha taboíña de marfil, destinada a ser un pendente):

 o grafema 8 para a consoante f ;
 B e D abandonadas porque os sons correspondentes non existían en etrusco — que ignoraba as consoantes sonoras (mais habían ser utilizadas polos romanos que as necesitaban para transcribiren os sons do latín);
 K abandonada tamén, agás ante A como no latín KALENDAE (cf. : Calendas) (que deu calendario) e nas cidades setentrionais de Etruria;
 O desaparece, substituído por U/Y;
 as letras de orixe fenicia, samek e sadi, non se empregan.

Pódense notar tamén dous tipos de signos de puntuación:

 a puntuación externa: serve para separar as frases e as palabras.
 a puntuación interna, que se atopa, como indica a palabra, no interior das palabras; o seu significado non foi definido claramente aínda.

 Alfabeto 
A seguinte táboa presenta os alfabetos etruscos arcaico e clásico, así como as letras equivalentes nos alfabetos grego e latino (cando existe correspondencia). Indícase ademais a pronuncia reconstruída:

 Etruscoarcaico  Etrusco  clásico  Equivalentegrego  Equivalentelatino  Pronuncia 15px|A  15px|A  15px|Alpha  A  [a] 15px|B     15px|Bêta  B  [b] 15px|C, 15px|Gimel  15px|, 15px|Gimel  15px|Gamma  C  [k] 15px|D     15px|Delta  D  [r], [d] 15px|E  15px|E  15px|Epsilon  E  [e] 15px|     15px|Digamma    [v], [w], [u] 15px|Z  15px|Z, 12px|  15px|Zêta  Z  [z], [ts] 15px|  15px|, 15px|  15px|Êta  H   [h] 15px|, 15px|  15px|, 15px|  15px|Thêta     [th] 15px|  15px|  10px|Iota  I  [i] 15px|  15px|  15px|Kappa  K   [k] 15px|  15px|  15px|Lambda  L   [l] 15px|  15px|  15px|Mu  M   [m] 15px|  15px|  15px|Nu  N   [n] 15px|  15px|, 15px|  15px|Omicron  O   [thi], [u], [o] 15px|  15px|  15px|Pi  P   [p] 15px|, 15px|  15px|  40px|San     [ch] 15px|  15px|, 15px|  15px|Koppa  Q   [q], [phi] 15px|  15px|, 15px|  15px|Rhô  R   [r] 15px|  15px|  15px|Sigma  S   [s] 15px|  10px|  15px|Tau  T  [t] 15px|  15px|, 12px|Waw  15px|Upsilon  V   [u] 15px|     15px|Chi  X   [ch] Φ  Φ  15px|Phi     [phi] Ψ  Ψ  15px|Psi     [khi]    15px|     F  [f], [fh]

 Codificación informática 

Unicode inclúe un bloque «itálico antigo» que, aínda que non é propiamente etrusco, contén caracteres que proveñen directamente del. Os creadores de tipos de letras se inspiran principalmente nas inscricións latinas arcaicas, que utilizan o primeiro estadio das letras etruscas. Non son utilizábeis con facilidade. Son estes:

𐌀𐌁𐌂𐌃𐌄𐌅𐌆𐌇𐌈𐌉𐌊𐌋𐌌𐌍𐌎𐌏𐌐𐌑𐌒𐌓𐌔𐌕𐌖𐌗𐌘𐌙𐌚

 Notas 

 Véxase tamén 
 Outros artigos 
 Etruscos
 Civilización etrusca
 Lingua etrusca
 Uncial

Categoría:Alfabetos
Categoría:Etruscos

it:Lingua etrusca#Alfabeto