Alfabeto glagolítico

O alfabeto glagolítico ou Glagolitza é o máis antigo alfabeto eslavo. Foi creado na Bulgaria por San Cirilo. O seu código  ISO 15924 é Glag.

 Historia 
Este alfabeto eslavo foi introducido no reino da Gran Moravia no século IX polos santos Cirilo e Metodio como axuda á evanxelización das poboacións da Gran Moravia, pero tamén se usou para a evanxelización de Bulgaria. A orixe do nome é a antiga palabra eslava «glagoljati» que significa «falar». Expandiuse pola actual Croacia, en Bulgaria e mesmo ata Montenegro. Foi prohibido polo papa e desapareceu case completamente no século X. É a orixe do alfabeto cirílico desenvolvido polos discípulos de Cirilo.

 Características 
O alfabeto ten dúas variantes: redonda e cadradaRepresentación das dúas variantes (non completa). A variante redonda está dominada por círculos e curvas lixeiras, a variante angular (ou croata) comprende numerosos ángulos rectos e ás veces trapecios. A variante angular utiliza numerosas ligaduras tipográficas que se poden comparar cos alfabetos latinos ou cirílico.

A seguinte táboa representa cada letra clasificada alfabeticamente, cunha representación da súa variante cadrada, o seu nome, a súa representación fonética aproximada, a letra grega equivalente utilizada literalmente (se é posíbel), e a letra en cirílico moderno correspondente se existe. Os nomes de «Jer» a «Jus» escríbense tamén «Ier» a «Ius». Existen numerosas letras que non teñen equivalente moderno, como a vogal nasal «Jus».

 Grafía Nome Fonema Equivalente grego Equivalente cirílico Az  Az  /a/ Alpha (Α α)  A (А а) Buki  Buki /b/   Be (Б б) Vedi  Vedi /v/  Beta (Β β)  Ve (В в) Glagol Glagol  /g/  Gamma (Γ γ)  Ghe (Г г) Dobro  Dobro /d/  Delta (Δ δ)  De (Д д) Jest  Jest /ɛ/  Epsilon (Ε ε)  E (Е е) 30px|Zhivete Zhivete  /ʒ/    Zhe (Ж ж) Dzelo  Dzelo /ʣ/   Dze macedonio Zemlja Zemlja  /z/  Zeta (Ζ ζ)  Ze (З з) Izhe  Izhe /i/  Eta (Η η)  I (И и) 20px|I  I  /i/ Iota (Ι ι)  I belaruso/ucraíno (І і) Dzherv Dzherv  /ʤ/   Tshe serbio (Ћ ћ) ou Ðerv serbio (Ђ ђ) Kako  Kako /k/  Kappa 	(Κ κ)  Ka (К к) Ljudi  Ljudi /l/  Lambda (Λ λ)  El (Л л) Mislete Mislete  /m/  Mu (Μ μ)  Em (М м) Nash  Nash /n/  Nu (Ν ν)  En (Н н) On  On  /ɔ/ Omicron (Ο ο)  O (О о) Pokoj  Pokoj /p/  Pi (Π π)  Pe (П п) Rtsi  Rtsi /r/  Rho (Ρ ρ)  Er (Р р) Slovo  Slovo /s/  Sigma (Σ σ)  Es (С с) Tverdo Tverdo  /t/  Tau (Τ τ)  Te (Т т) Uk  Uk  /u/ Omicron Upsilon  U (У у) Fert  Fert /f/  Phi (Φ φ)  Ef (Ф ф) Kher  Kher /x/  Chi (Χ χ)  Ha (Х х) Oht  Oht /o/  Omega 	(Ω ω) Ot (Ѿ ѿ) (utilizado unicamente para a tradución do grego) Tsi  Tsi /ʦ/  hebreo Tsade (צ ץ)
  Tse (Ц ц) Cherv  Cherv /ʧ/   Che (Ч ч) Sha  Sha /ʃ/  hebreo Shin (ש)
  Sha Shta  Shta /ʃt/   Shcha (Щ щ) Jer  Jer /w/, /ə/   Signo duro (Ъ ъ) Jery  Jery /ɨ/   Jery (Ы ы) Jerj  Jerj /j/   Signo brando (Ь ь) Jat  Jat /jæ/   Yat (Ѣ ѣ) (suprimido do ruso en 1917, do búlgaro en 1945) Ficheiro:GlagolitsaJo.gif  Jo  /jɔ/  E iotificado (Ѥ ѥ) (obsoleto) Ju  Ju  /ju/  Ju (Ю ю) Jus Malij Jus Malij  /ɛ̃/   Pequeno Jus (Ѧ ѧ) (obsoleto) Jus Malij Jotirovannij Jus Malij Jotirovannij  /jɛ̃/   Pequeno Jus iotificado (Ѩ ѩ) (obsoleto) Jus Bolshoj Jus Bolshoj  /ɔ̃/   Gran jus (Ѫ ѫ) (obsoleto) Jus Bolshoj Jotirovannij Jus Bolshoj Jotirovannij  /jɔ̃/  Pequeno Jus iotificado (Ѭ ѭ) (obsoleto) Thita  Thita /f/  Theta (Θ θ) Fita (Ѳ ѳ) (utilizado unicamente para a tradución do grego)  Izhitsa Izhitsa  /v/, /i/  Upsilon (Υ υ) ruso en 1917)

Notas

Véxase tamén
 Bibliografía 
 Fucic, Branko: Glagoljski natpisi. (In: Djela Jugoslavenske Akademije Znanosti i Umjetnosti, knjiga 57.) Zagreb, 1982. 420 p.
 Fullerton, Sharon Golke: Paleographic Methods Used in Dating Cyrillic and Glagolitic Slavic Manuscripts. (In: Slavic Papers No. 1.) Ohio, 1975. 93 p.
 Gosev, Ivan: Rilszki glagolicseszki lisztove. Szofia, 1956. 130 p.
 Jachnow, Helmut: Eine neue Hypothese zur Provenienz der glagolitischen Schrift - Überlegungen zum 1100. Todesjahr des Methodios von Saloniki. In: R. Rathmayr (Hrsg.): Slavistische Linguistik 1985, München 1986, 69-93.
 Jagic, Vatroslav: Glagolitica. Würdigung neuentdeckter Fragmente, Wien, 1890.
 Kiparsky, Valentin: Tschernochvostoffs Theorie über den Ursprung des glagolitischen Alphabets In: M. Hellmann u.a. (Hrsg.): Cyrillo-Methodiana. Zur Frühgeschichte des Christentums bei den Slaven, Köln 1964, 393-400.
 Miklas, Heinz (Hrsg.): Glagolitica: zum Ursprung der slavischen Schriftkultur, Wien, 2000.
 Steller, Lea-Katharina: A glagolita írás In: B.Virághalmy, Lea: Paleográfiai kalandozások. Szentendre, 1995. ISBN 963-450-922-3
 Vais, Joseph: Abecedarivm Palaeoslovenicvm in usum glagolitarum. Veglae, [Krk], 1917. XXXVI, 74 p.
 Vajs, Josef: Rukovet hlaholske paleografie. Uvedení do knizního písma hlaholskeho. V Praze, 1932. 178 p, LIV. tab.

 Ligazóns externas 
 Glagolítico en Unicode 4.1
 Escrituras glagolíticas croatas (en inglés)

Categoría:Alfabetos
Categoría:Antigo eslavo eclesiástico