Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina

O Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina (en sueco, Nobelpriset i fysiologi eller medicin) é un premio outorgado anualmente polo Karolinska Institutet (en galego, Instituto Karolinska), en Estocolmo, que recompensa as persoas que se destaquen nas áreas de investigación da Fisioloxía ou da Medicina.

No seu testamento de 1895, Alfred Nobel, establecera que a súa fortuna había ser para "aqueles que, durante o ano anterior, fixeran o maior beneficio á humanidade" naqueles campos nos que, durante a súa vida, estivera máis activo: química, física, literatura, paz e o de fisioloxía ou medicina. Segundo o testamento de Nobel, este premio é administrado directamente pola Fundación Nobel e outorgado por un comité de cinco membros e un secretario executivo que son elixidos polo Instituto Karolinska. Aínda que se coñece popularmente como o "Premio Nobel de Medicina", Alfred Nobel especificou claramente que se outorgaría por "fisioloxía ou medicina", para que os laureados poidan proceder dunha ampla gama de campos de estudo.

Dende 1901, data en que se concedeu o primeiro premio, o Nobel de fisioloxía ou medicina é outorgado pola Asemblea Nobel do Instituto Karoliska que está formada por 50 profesores de medicina do instituto con dereito a voto. Para levar a cabo a selección de candidatos, desa Asemblea xorde o Comité Nobel, formado por 5 profesores máis un presidente, que escollen os candidatos entre aqueles que foron nomeados previamente.

Cada premiado recibe unha medalla, un diploma e un premio monetario que foron variando ao longo dos anos. A medalla do premio de Fisioloxía ou Medicina foi deseñada por Erik Lindberg e representa un xenio médico sostendo un libro aberto no seu colo, que está a recoller auga que brota dunha rocha para saciar a sede dunha nena enferma. A inscrición di: Inventas vitam iuvat excoluisse per artes (en galego: É beneficioso ter mellorado a vida (humana) a través das artes descubertas); e que é unha frase inspirada nun verso da Eneida de Virxilio

Eneida de Virgilio, libro 6, liña 663,inventas aut qui vitam excoluere per artes
 Premiados 
DataLaureadosFotoNacionalidadeTraballos recompensados1901Emil Adolf von Behringcentro|senmarco|133x133px22x22px Imperio Alemán"...polo seu traballo sobre a terapia con soro, especialmente a súa aplicación contra a difteria, polo que abriu un novo camiño no ámbito da ciencia médica e, por tanto, puxo nas mans do médico unha arma vitoriosa contra a enfermidade e a morte."1902Ronald Rosscentro|senmarco|142x142px"... polas súas investigacións sobre a malaria, nas que demostrou como penetra no organismo e, polo tanto, sentou as bases para investigar exitosamente sobre a enfermidade e poder combatela".1903Niels Ryberg Finsencentro|senmarco|146x146px"... en recoñecemento á súa contribución ao tratamento de enfermidades, especialmente o lupus vulgaris, con radiación de luz concentrada, coa que abriu unha nova vía para a ciencia médica".1904Ivan Petrovich Pavlovcentro|senmarco|141x141px"... en recoñecemento ao seu traballo sobre a fisioloxía da dixestión, a través do cal se transformou e ampliou o coñecemento sobre aspectos vitais da materia".1905Robert Kochcentro|senmarco|130x130px22x22px Imperio Alemán"... polas súas investigacións e descubrimentos en relación coa tuberculose".1906Camillo Golgicentro|senmarco|141x141px"... en recoñecemento do seu traballo sobre a estrutura do sistema nervioso."Santiago Ramón y Cajalcentro|senmarco|144x144px1907Charles Louis Alphonse Laverancentro|senmarco|150x150px"... polas súas investigacións sobre as enfermidades causada por protozoos."1908Ilya Ilyich Mechnikovcentro|senmarco|100x100px"... polos seus estudos sobre o sistema inmunitario."Paul Ehrlichcentro|senmarco|133x133px1909Emil Theodor Kochercentro|senmarco|134x134px"... polos seus traballos sobre a fisioloxía, patoloxía e cirurxía da glándula tiroide."1910Albrecht Kosselcentro|senmarco|141x141px"... en recoñecemento das contribucións ao noso coñecemento da química celular realizadas a través do seu traballo sobre as proteínas, incluídas as substancias nucleicas."1911Allvar Gullstrandcentro|senmarco|124x124px"... polo seu traballo con respecto ás dioptrías do ollo."1912Alexis Carrelcentro|senmarco|133x133px"... en recoñecemento dos seus traballos sobre sutura vascular e transplante de vasos sanguíneos e órganos."1913Charles Robert Richetcentro|senmarco|131x131px"...en recoñecemento do seu traballo sobre a anafilaxia".1914Robert Báránycentro|senmarco|141x141px"... polas súas investigacións sobre a fisioloxía e patoloxía do aparato vestibular".1915Estes anos non se concederon Premios NobelOs fondos dos premios foron asignados ao Fondo Especial desta sección de premios1916191719181919Jules Bordetcentro|senmarco|141x141px"... polos seus descubrimentos relacionados coa inmunidade."1920Schack August Steenberg Kroghcentro|senmarco|141x141px"... pola súa descuberta do mecanismo de regulación do motor capilar".1921Este ano non se concedeu ningún Premio NobelOs fondos do premio foron asignados ao Fondo Especial desta sección de premios1922Archibald Vivian Hillcentro|senmarco|133x133pxOtto Fritz Meyerhofcentro|senmarco|141x141px1923Frederick Grant Bantingcentro|senmarco|132x132pxpor descubrir a insulinaJohn James Richard Macleodcentro|senmarco|155x155px1924Willem Einthovencentro|senmarco|129x129pxpolo seu descubrimento do electrocardiograma1925Este ano non se concedeu ningún Premio NobelOs fondos do premio foron asignados ao Fondo Especial desta sección de premios1926Johannes Andreas Grib Fibigercentro|senmarco|148x148pxpolas súas investigacións sobre a hipótese inflamatoria na etiopatoxenia do cancro1927Julius Wagner-Jaureggcentro|senmarco|141x141px1928Charles Jules Henri Nicollecentro|senmarco|100x100pxpolas súas investigacións sobre o tifo.1929Christiaan Eijkmancentro|senmarco|141x141pxSir Frederick Gowland Hopkinscentro|senmarco|149x149px1930Karl Landsteinercentro|senmarco|141x141pxpor descubrimento dos grupos sanguíneos1931Otto Heinrich Warburgcentro|senmarco|141x141pxpolas súas investigacións sobre o citocromo na respiración celular1932Sir Charles Scott Sherringtoncentro|senmarco|138x138pxEdgar Douglas Adriancentro|senmarco|152x152px1933Thomas Hunt Morgancentro|senmarco|133x133px1934George Hoyt Whipplecentro|senmarco|141x141pxGeorge Richards Minotcentro|senmarco|141x141pxWilliam Parry Murphycentro|senmarco|136x136px1935Hans Spemanncentro|senmarco|141x141px1936Sir Henry Hallett Dalecentro|senmarco|141x141pxOtto Loewicentro|senmarco|141x141px1937Albert von Szent-Györgyi Nagyrapoltcentro|senmarco|140x140px1938Corneille Jean François Heymanscentro|senmarco|141x141px1939Gerhard Domagkcentro|senmarco|141x141px1940Este ano non se concedeu ningún Premio Nobel1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio1941Este ano non se concedeu ningún Premio Nobel1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio1942Este ano non se concedeu ningún Premio Nobel1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio1943Henrik Carl Peter Damcentro|senmarco|141x141pxpolos seus traballos no descubrimento e a función fisiolóxica da vitamina K.Edward Adelbert Doisycentro|senmarco|141x141px1944Joseph Erlangercentro|senmarco|141x141pxHerbert Spencer Gassercentro|senmarco|141x141px1945Sir Alexander Flemingcentro|senmarco|145x145pxpolo descubrimento da penicilina e mellora dos métodos de produciónErnst Boris Chaincentro|senmarco|149x149pxSir Howard Walter Floreycentro|senmarco|153x153px1946Hermann Joseph Mullercentro|senmarco|128x128pxautor de notábeis estudos acerca da acción dos raios X como produtores de mutacións e da acción das radiacións sobre células1947Carl Ferdinand Coricentro|senmarco|141x141pxGerty Theresa Coricentro|senmarco|141x141pxBernardo Alberto Houssaycentro|senmarco|153x153px1948Paul Hermann Müllercentro|senmarco|141x141pxpolo seu descubrimento da alta eficacia do DDT como veleno de contacto no tratamento de artrópodos1949Walter Rudolf Hesscentro|senmarco|141x141pxAntonio Caetano De Abreu Freire Egas Monizcentro|senmarco|140x140px1950Edward Calvin Kendallcentro|senmarco|135x135pxTadeus Reichsteincentro|senmarco|140x140pxPhilip Showalter Henchcentro|senmarco|141x141px1951Max Theilercentro|senmarco|141x141pxpolo desenvolvemento das primeiras vacinas efectivas para a febre amarela1952Selman Abraham Waksmancentro|senmarco|123x123pxdescubrimento do antibiótico estreptomicina1953Hans Adolf Krebscentro|senmarco|159x159pxdescrición do Ciclo de KrebsFritz Albert Lipmanncentro|senmarco|131x131px1954John Franklin Enderscentro|senmarco|169x169pxThomas Huckle Wellercentro|senmarco|150x150pxFrederick Chapman Robbinscentro|senmarco|141x141px1955Axel Hugo Theodor Theorellcentro|senmarco|141x141pxpolos seus traballos sobre os procesos bioquímicos das enzimas1956André Frédéric Cournandcentro|senmarco|141x141pxWerner Forssmanncentro|senmarco|142x142pxDickinson W. Richardscentro|senmarco|141x141px1957Daniel Bovetcentro|senmarco|141x141pxlogra sintetizar o primeiro antihistamínico clinicamente dispoñíbel1958George Wells Beadlecentro|senmarco|131x131pxEdward Lawrie Tatumcentro|senmarco|141x141pxJoshua Lederbergcentro|senmarco|121x121px1959Severo Ochoacentro|senmarco|133x133pxArthur Kornbergcentro|senmarco|133x133px1960Sir Frank Macfarlane Burnetcentro|senmarco|129x129pxPeter Brian Medawarcentro|senmarco|141x141px1961Georg von Békésycentro|senmarco|141x141px1962Francis Harry Compton Crickcentro|senmarco|143x143pxJames Dewey Watsoncentro|senmarco|120x120pxMaurice Hugh Frederick Wilkinscentro|senmarco|141x141px1963Sir John Carew Ecclescentro|senmarco|127x127pxAlan Lloyd Hodgkincentro|senmarco|141x141pxAndrew Fielding Huxleycentro|senmarco|141x141px1964Konrad Blochcentro|senmarco|134x134pxpolos seus traballos sobre o metabolismo do colesterolFeodor Lynencentro|senmarco|142x142px1965François Jacobcentro|senmarco|141x141pxAndré Lwoffcentro|senmarco|141x141pxJacques Monodcentro|senmarco|135x135px1966Peyton RousCharles Brenton Hugginscentro|senmarco|152x152px1967Ragnar Granitcentro|senmarco|141x141pxHaldan Keffer Hartlinecentro|senmarco|141x141pxGeorge Waldcentro|senmarco|141x141px1968Robert W. Holleycentro|senmarco|127x127pxHar Gobind Khoranacentro|senmarco|141x141pxMarshall W. Nirenbergcentro|senmarco|137x137px1969Max Delbrückcentro|senmarco|134x134pxAlfred Hersheycentro|senmarco|152x152pxSalvador Luriacentro|senmarco|133x133px1970Sir Bernard Katzcentro|senmarco|130x130pxUlf von Eulercentro|senmarco|151x151pxJulius Axelrodcentro|senmarco|133x133px1971Earl W. Sutherland, Jr.centro|senmarco|132x132px1972Gerald M. Edelmancentro|senmarco|142x142pxRodney R. Portercentro|senmarco|143x143px1973Karl von Frischcentro|senmarco|158x158pxpolos seus traballos en Etoloxía: comportamento e comunicación animalKonrad Lorenzcentro|senmarco|150x150pxNikolaas Tinbergencentro|senmarco|153x153px1974Albert Claudecentro|senmarco|134x134pxChristian de Duvecentro|senmarco|130x130pxGeorge E. Paladecentro|senmarco|145x145px1975David Baltimorecentro|senmarco|133x133pxRenato Dulbeccocentro|senmarco|118x118pxHoward Martin Temincentro|senmarco|130x130px1976Baruch S. Blumbergcentro|senmarco|133x133pxD. Carleton Gajdusekcentro|senmarco|125x125px1977Roger Guillemincentro|senmarco|128x128pxAndrew V. Schallycentro|senmarco|131x131pxRosalyn Sussman Yalowcentro|senmarco|136x136px1978Werner Arbercentro|senmarco|121x121pxDaniel Nathanscentro|senmarco|132x132pxHamilton O. Smithcentro|senmarco|133x133px1979Allan M. Cormackcentro|senmarco|137x137pxGodfrey N. Hounsfieldcentro|senmarco|145x145px1980Baruj Benacerrafcentro|senmarco|133x133pxJean Daussetcentro|senmarco|128x128pxGeorge D. Snell1981Roger W. Sperrycentro|senmarco|132x132pxDavide H. Hubelcentro|senmarco|144x144pxTorsten N. Wieselcentro|senmarco|122x122px1982Sune K. Bergströmcentro|senmarco|145x145pxBengt I. Samolssoncentro|senmarco|131x131pxJohn R. Vanecentro|senmarco|138x138px1983Barbara McClintockcentro|senmarco|144x144pxpolo seu traballo cos transposóns1984Niels K. Jernecentro|senmarco|115x115pxGeorges J.F. Köhlercentro|senmarco|160x160pxCésar Milsteincentro|senmarco|133x133px1985Michael S. Browncentro|senmarco|125x125pxJoseph L. Goldsteincentro|senmarco|125x125px1986Stanley Cohencentro|senmarco|124x124pxRita Levi-Montalcinicentro|senmarco|147x147px1987Susumu Tonegawacentro|senmarco|148x148pxPolo seu descubrimento do fundamento xenético na formación dunha ampla variedade de anticorpos1988Sir James W. Blackcentro|senmarco|151x151pxGertrude B. Elioncentro|senmarco|142x142pxGeorge H. Hitchingscentro|senmarco|133x133px1989J. Michael Bishopcentro|senmarco|146x146pxCos seus achados puido comprenderse a produción de tumores malignos a partir de cambios que se producen en xenes normais dunha célula, que non só son producidos por virus senón que tamén poden ser producidos por radiacións, substancias químicas etcHarold E. Varmuscentro|senmarco|133x133px1990Joseph E. MurraiE. Donnall Thomascentro|senmarco|103x103px1991Erwin Nehercentro|senmarco|172x172pxBert Sakmanncentro|senmarco|135x135px1992Edmond H. Fischercentro|senmarco|134x134pxEdwin G. Krebs1993Richard J. Robertscentro|senmarco|151x151pxpolo seu traballo sobre os intróns, fragmentos de ADN que non ten nada que ver coa información xenética. Puideron describir que a información depositada nun xene non estaba disposta de forma continua senón que se atopaba fraccionadaPhillip A. Sharpcentro|senmarco|157x157px1994Alfrede G. Xilmancentro|senmarco|118x118pxMartin Rodbellcentro|senmarco|145x145px1995Edward B. Lewiscentro|senmarco|124x124pxChristiane Nüsslein-Volhardcentro|senmarco|147x147pxEric F. Wieschauscentro|senmarco|114x114px1996Peter C. Dohertycentro|senmarco|144x144pxpolos seus descubrimentos sobre a resposta inmunitaria das células fronte ao ataque de organismos infecciososRolf M. Zinkernagelcentro|senmarco|133x133px1997Stanley B. Prusinercentro|senmarco|133x133pxdescubrimento do prión como partícula infecciosa proteica1998Robert F. Furchgottcentro|senmarco|132x132pxpolos seus traballos sobre o óxido nítricoLouis J. Ignarrocentro|senmarco|150x150pxFerid Muradcentro|senmarco|145x145px1999Günter Blobelcentro|senmarco|137x137pxpor descubrir que as proteínas teñen sinais intrínsecos que gobernan o seu transporte e situación na célula.2000Arvide Carlssoncentro|senmarco|133x133pxPaul Greengardcentro|senmarco|114x114pxEric R Kandelcentro|senmarco|133x133px2001Leland H. Hartwellpolos seus descubrimentos de reguladores clave do ciclo celularTim Huntcentro|senmarco|150x150pxPaul M. Nursecentro|senmarco|132x132px2002Sydney Brennercentro|senmarco|148x148pxpola súa investigación sobre o fenómeno da apoptose cos vermes C. elegans.H. Robert HorvitzJohn E. Sulstoncentro|senmarco|155x155px2003Paul Lauterburcentro|senmarco|123x123pxpor invención e desenvolvemento da resonancia magnética nuclearPeter Mansfieldcentro|senmarco|153x153px2004Richard Axelcentro|senmarco|150x150pxpolos seus descubrimentos dos receptores odorantes e a organización do sistema olfactivoLinda B. Buckcentro|senmarco|146x146px2005Barry J. Marshallcentro|senmarco|115x115pxpolo seu descubrimento da bacteria Helicobacter pylori e o seu papel na úlcera de estómago e a gastriteJ. Robin Warrencentro|senmarco|134x134px2006Andrew Z. Firecentro|senmarco|125x125pxpolo descubrimento da ribointerferencia.Craig C. Mellocentro|senmarco|125x125px2007Mario R. Capecchicentro|senmarco|153x153pxpolos traballos sobre células nai e o descubrimento das células que causan as úlceras.Martin J. Evanscentro|senmarco|155x155pxOliver Smithiescentro|senmarco|132x132px2008Harald zur Hausencentro|senmarco|129x129pxpolo descubrimento do virus do papiloma humano que causan o cancro cervical Françoise Barré-Sinoussicentro|senmarco|149x149pxpolo descubrimento do VIH.Luc Montagniercentro|senmarco|112x112px2009Elizabeth H. Blackburncentro|senmarco|134x134pxpolo descubrimento da telomerase e de como os cromosomas están protexidos por telómeros.Carol W. Greidercentro|senmarco|134x134pxJack W. Szostakcentro|senmarco|142x142px2010Robert Edwardscentro|senmarco|148x148pxpolo desenvolvemento da fertilización in vitro.2011Bruce Beutlercentro|senmarco|150x150pxpolo descubrimentos sobre a activación da inmunidade innataJules Hoffmanncentro|senmarco|150x150pxRalph M. Steinmancentro|senmarco|133x133pxpolas súas descubertas sobre as células dendríticas.2012John B. Gurdoncentro|senmarco|146x146pxpolo seu descubrimento de que as células adultas poden reprogramarse para adquirir múltiples funcións.Shinya Yamanakacentro|senmarco|133x133px2013James E. Rothmancentro|senmarco|125x125pxpolas súas descubertas na regulación do tráfico vesicular, un dos principais sistemas de transporte nas célulasRandy Schekmancentro|senmarco|115x115pxThomas C. Südhofcentro|senmarco|134x134px2014John O'Keefecentro|senmarco|129x129pxpola descubera das células que constitúen o sistema de xeoposicionamento do cerebro.May-Britt Mosercentro|senmarco|150x150pxEdvard I. Mosercentro|senmarco|150x150px2015William C. Campbellcentro|senmarco|143x143pxpola descuberta de novas medicinas que combaten enfermidades parasitarias como a elefantíaseSatoshi Ōmuracentro|senmarco|112x112pxTu Youyoucentro|senmarco|149x149pxpola descuberta de novas medicinas que combaten enfermidades parasitarias como a malaria2016Yoshinori Osumicentro|senmarco|133x133pxpolas súas pescudas sobre a autofaxia celular, que explica algunhas das características de enfermidades como o párkinson ou o cancro.2017Jeffrey C. Hallcentro|senmarco|125x125pxpolas súas descubertas dos mecanismos moleculares que controlan o ritmo circadiano.Michael Rosbashcentro|senmarco|125x125pxMichael W. Youngcentro|senmarco|125x125px2018Tasuku Honjocentro|senmarco|150x150pxpolos seus traballos sobre o control do sistema inmunitario humano para combater o cancro.James P. Allisoncentro|senmarco|139x139px2019William G. Kaelin Jr.centro|senmarco|135x135pxPeter J. Ratcliffecentro|senmarco|125x125pxpola súa descuberta de como as células perciben e se adaptan ao osíxeno dispoñible.Gregg L. Semenzacentro|senmarco|133x133px2020Harvey James Altercentro|senmarco|133x133pxpola descuberta do virus da hepatite C.Michael Houghtoncentro|senmarco|133x133pxCharles M. Ricecentro|senmarco|135x135px2021David Juliuscentro|senmarco|146x146pxpolas súas pescudas sobre o sentido do tacto e a percepción da temperatura.Ardem Patapoutiancentro|senmarco|100x100px2022Svante Pääbocentro|senmarco|103x103pxpolos seus descubrimentos en xenética de especies extintas, coma o xenoma dos homínidos neandertais.2023Katalin Karikócentro|senmarco|156x156pxpolo desenvolvemento das tecnoloxías que permitiron a elaboración das vacinas contra a COVID-19.Drew Weissmancentro|senmarco|100x100px2024Victor Ambroscentro|senmarco|138x138pxpolo descubrimento do microARN e o seu papel na regulación xénica postranscricional.Gary Ruvkuncentro|senmarco|134x134px2025Mary E. Brunkowpolos seus traballos na tolerancia inmunolóxica periférica.Fred Ramsdell Shimon Sakaguchicentro|senmarco|150x150px

 Notas 

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 
 Páxina oficial dos Premios Nobel 
 Educacional