Premio Nobel de Física

O Premio Nobel de Física (en sueco: Nobelpriset i fysik), é un dos cinco Premios Nobel que outorga a Real Academia das Ciencias de Suecia, en Estocolmo, xunto cos Premio Nobel de Química, o Premio Nobel de Literatura, o Premio Nobel da Paz e mailo Premio Nobel de Fisioloxía ou Medicina. Tradicionalmente, o de física é o primeiro en entregarse e o primeiro ano que se entregou foi no 1901. Como os demais premios, é administrado pola Fundación Nobel.

 Antecedentes 
Alfred Nobel, na súa última vontade e testamento, afirmou que a súa riqueza debería ser utilizada para crear unha serie de premios para aqueles que lle confiran o "maior beneficio á humanidade" nos campos da física, a química, a paz, a fisioloxía ou a medicina e a literatura. Aínda que Nobel escribiu varios testamentos durante a súa vida, o derradeiro foi escrito un ano antes de morrer e asinouse no Club Sueco-Noruegués de París o 27 de novembro de 1895.Sohlman (1983), p. 7 Nobel legou o 94% dos seus activos totais, 31 millóns de coroas suecas (2,9 millóns de dólares, ou 2,7 millóns de euros en 2023), para establecer e dotar os cinco premios Nobel. Debido ao nivel de escepticismo ao redor do testamento, non foi ata o 26 de abril de 1897 cando foi aprobado polo Storting (Parlamento noruegués).

Os executores do seu testamento foron Ragnar Sohlman e Rudolf Lilljequist, quen formaron a Fundación Nobel para coidar a fortuna de Nobel e organizar os premios. Conforme ás indicacións no testamento, o premio é administrado pola Fundación Nobel e outorgado por un comitê que consiste de cinco membros electos pola Academia Real.

Os membros do Comité Nobel noruegués que debían outorgar o Premio da Paz foron nomeados pouco despois de aprobarse o testamento. As outras organizacións que concederon premios seguiron: Karolinska Institutet o 7 de xuño, a Academia Sueca o 9 de xuño e a Real Academia Sueca de Ciencias o 11 de xuño. A Fundación Nobel estableceu entón pautas para a concesión dos premios. En 1900, os estatutos recentemente creados da Fundación Nobel foron promulgados polo rei Óscar II. Segundo o testamento de Nobel, a Real Academia Sueca de Ciencias concede o Premio de Física.

 Características 
De gran relevancia dende a súa creación, obedecendo a vontade do químico Alfred Nobel, expresa no seu testamento, é un premio atribuído anualmente, en outubro, polos membros da Real Academia das Ciencias de Suecia «(...) á persoa que realizase o descubrimento ou invención máis importante dentro do campo da física». Porén, a cerimonia onde se entregan oficialmente, polo rei de Suecia, a medalla e o diploma da fundación e un certificado para o premio monetario celébrase o 10 de decembro, día do aniversario do creador do premio. Dende 2001, a cantidade que se lle dá ó gañador é de 10 millóns de coroas suecas (pouco máis de 1 millón de euros).O contido da lista de premiados está baseado na información da páxina dos premios Nobel, 

 Estatísticas (até 2024) 
Desde 1901, outorgáronse en 118 ocasións, quedando sen outorgar, por diferentes razóns, en 1916, 1931, 1934, 1940, 1941 e 1942 polo que os cartos se engadiron aos fondos da Fundación. Os estatutos indican que non se pode entregar a máis de 3 persoas, polo que, entre 1901 e 2024, hai 47 premios de física outorgados a unha soa persoa; en 33 ocasións se compartiron entre 2 galardoados e en 38 ocasións se compartiron entre 3; cun total de 226 persoas galardoadas en total.

Das 226 persoas galardoadas, só 5 foron mulleres: Marie Curie en 1903, Maria Goeppert Mayer en 1963, Donna Strickland en 2018, Andrea Ghez en 2020 e Anne L’Huillier en 2023; e, soamente, unha persoa o recibiu en 2 ocasións, John Bardeen, en 1956 e 1972.

O máis novo en recibilo foi William Lawrence Bragg, que o recibiu en 1905, cando tiña 25 anos, e o máis vello foi Arturo Ashkin, que o recibiu en 2018, cando tiña 96 anos.

 Familiares galardoados 
O único matrimonio galardoado foi o de Marie Curie e Pierre Curie en 1903. En troques, hai 4 casos de pais e fillos: Sir William Henry Bragg xunto co seu fillo William Lawrence Bragg, o recibiron xuntos en 1915; Niels Henrik David Bohr en 1922 e seu fillo Aage Niels Bohr no 1975; Karl Manne Georg Siegbahn en 1924 e seu fillo Kai M. Siegbahn en 1981 e Joseph John Thomson en 1906 mailo seu fillo George Paget Thomson en 1937.

 Premiados 
 Data LaureadosFoto Nacionalidade Traballos recompensados 1901 Wilhelm Conrad Röntgencentro|senmarco|141x141px 22px| Imperio Alemán "En recoñecemento dos extraordinarios servizos que ha prestado polo descubrimento dos extraordinarios raios que posteriormente levan o seu nome". 1902 Hendrik A. Lorentz (1/2)centro|senmarco|141x141px   "En recoñecemento ao extraordinario servizo que prestaron polas súas investigacións sobre a influencia do magnetismo nos fenómenos radiolóxicos".Pieter Zeeman (1/2)centro|senmarco|140x140px 1903 Antoine Henri Becquerel (1/2)centro|senmarco|133x133px  "En recoñecmento aos extraordinarios servizos que prestou polo seu descubrimento da radioactividade espontáne".Pierre Curie (1/4)centro|senmarco|151x151px"En recoñecemento aos extraordinarios servizos prestados polas súas investigacións conxuntas sobre os fenómenos radiolóxicos descubertos polo profesor Henri Becquerel".Marie Curie (1/4)centro|senmarco|133x133px 1904 Lord John William Struttcentro|senmarco|141x141px  "Polas súas investigacións sobre as densidades dos gases máis importantes e polo seu descubrimento de argon en relación con estes estudos". 1905 Philipp Lenardcentro|senmarco|133x133px 22px| Imperio Alemán "Polo seu traballo sobre os raios catódicos." 1906 Sir Joseph John Thomsoncentro|senmarco|138x138px  Pescudas sobre a condución do gas. Primeiro modelo atómico. 1907 Albert Abraham Michelsoncentro|senmarco|140x140px  Desenvolvemento de diversos instrumentos ópticos de precisión e investigacóns desenvolvidas con estes instrumentos nos campos da espectroscopía e meteoroloxía. 1908 Gabriel Lippmanncentro|senmarco|141x141px  Polo seu método de reproducir fotografías en cor baseado nos fenómenos de interferencia luminosa. 1909 Guglielmo Marconicentro|senmarco|133x133px 22px| Italia Invención da telegrafía sen fíos por ondas hertzianas e do osciloscopio catódico (tubo de Braun)Karl Ferdinand Brauncentro|senmarco|137x137px20px| Imperio Alemán 1910 Johannes Diderik van der Waalscentro|senmarco|141x141px  Ecuación de estado para gases e líquidos (lei de Van der Waals) 1911 Wilhelm Wiencentro|senmarco|117x117px 22px| Imperio Alemán Descubrimento sobre as leis da radiación da calor 1912 Gustaf Daléncentro|senmarco|141x141px  Invención do regulamento automático para a chama das farolas e dos faros. 1913 Heike Kamerlingh Onnescentro|senmarco|133x133px Pola súa investigación das propiedades da materia a baixas temperaturas. 1914 Max von Lauecentro|senmarco|133x133px 22px| Imperio AlemánPolo seu descubrimento da difracción dos raios X polo cristais. 1915 William Henry Braggcentro|senmarco|141x141px  Fundamentos da radiocristalografía moderna.William Lawrence Braggcentro|senmarco|141x141px 1916 Destinado ao Fondo Especial desta sección do premio. 1917 Charles Glover Barklacentro|senmarco|131x131px  Propagación das ondas de radio e os raios X. 1918 Max Planckcentro|senmarco|149x149px 20px| AlemañaPolo seu descubrimento dos cuantos de enerxía. 1919 Johannes Starkcentro|senmarco|141x141px 22px| Alemaña O efecto Stark: descomposición dos raios espectrais por un campo eléctrico. 1920 Charles Edouard Guillaumecentro|senmarco|141x141px Pola mellora da precisión das medidas en Física debido ó descubrimento de anomalías nas aliaxes níquel-aceiro. 1921 Albert Einsteincentro|senmarco|133x133px 22px| Alemaña Polo impulso ó avance da física teórica, en particular pola lei do efecto fotoeléctrico. 1922 Niels Bohrcentro|senmarco|141x141px  Pola investigación da estrutura do átomo e a radiación emanada deles (mellora teórica do modelo de Rutherford). 1923 Robert Andrews Millikancentro|senmarco|126x126px  Pola medida da carga eléctrica elemental do electrón. 1924 Karl Manne Georg Siegbahncentro|senmarco|141x141px  Polo seu traballo no campo da espectroscopía dos raios X. 1925 James FranckGustav Ludwig Hertzcentro|senmarco|130x130px 22px| AlemañaPolo descubrimento das leis que regulan o impacto do electrón sobre o átomo. 1926 Jean Baptiste Perrincentro|senmarco|138x138px  Polo traballo sobre a estrutura descontinua da materia. 1927 Arthur Holly Comptoncentro|senmarco|141x141px Polo descubrimento do efecto Compton.Charles Thomson Rees Wilsoncentro|senmarco|141x141pxPolo seu método de visualización de camiños seguidos polas partículas eléctricas (cámara de Wilson). 1928 Sir Owen Willans Richardsoncentro|senmarco|141x141px "...polo seu traballo sobre o efecto termoiónico e, sobre todo, polo descubrimento da lei que leva o seu nome". 1929 Louis de Brogliecentro|senmarco|127x127px   Polo seu descubrimento da natureza ondulatoria do electrón, 1930 Sir Chandrasekhara Venkata Ramancentro|senmarco|150x150px Polo seu traballo sobre a dispersión da luz (efecto Raman). 1931 Destinado ao Fondo Especial desta sección do premio. 1932 Werner Heisenbergcentro|senmarco|125x125px 22px| AlemañaPola creación da mecánica cuántica. 1933 Paul Adrien Maurice Diraccentro|senmarco|141x141px Polo descubrimento de novas formas na teoría atómica.Erwin Schrödingercentro|senmarco|138x138px 1934 1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio 1935 James Chadwickcentro|senmarco|125x125px  Descuberta do neutrón. 1936 Carl David Andersoncentro|senmarco|137x137px Polo descubrimento do positrón.Victor Franz Hesscentro|senmarco|141x141pxPolo seu descubrimento da radiación cósmica. 1937 Clinton Joseph Davissoncentro|senmarco|141x141px Pola descuberta experimental da difracción dos electróns polos cristais.Sir George Paget Thomsoncentro|senmarco|141x141px 1938 Enrico Fermicentro|senmarco|136x136px 22px| ItaliaPola súa demostración da existencia de novos elementos radioactivos producidos por irradación de neutróns e o descubrimento relacionado das reaccións nucleares por neutróns lentos. 1939 Ernest Lawrencecentro|senmarco|141x141px Pola invención, desenvolvemento e resultados do ciclotrón. 1940 1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio 1941 1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio 1942 1/3 destinado ao Fondo Principal e 2/3 ao Fondo Especial desta sección do premio 1943 Otto Sterncentro|senmarco|141x141px Polo descubrimento do momento magnético do protón e o método do raio molecular. 1944 Isidor Isaac Rabicentro|senmarco|150x150px Polo método de resonancia en relación coas propiedades magnéticas do núcleo atómico. 1945 Wolfgang Ernst Paulicentro|senmarco|143x143px "polo descubrimento do Principio de Exclusión, tamén chamado Principio de Pauli". 1946 Percy Williams Bridgmancentro|senmarco|141x141px Pola invención dun aparello para producir moi altas presións. 1947 Edward Victor Appletoncentro|senmarco|141x141px Polas súas investigacións sobre a alta atmosfera, en particular, polo descubrimento da capa Appleton. 1948 Patrick Maynard Stuart Blackettcentro|senmarco|141x141px Polo desenvolvemento do método da cámara de néboa de Wilson, e os descubrimentos subsecuentes na física nuclear e a radiación cósmica. 1949 Hideki Yukawa (湯川 秀樹)centro|senmarco|140x140px Polo descubrimento dos mesóns en base ó traballo teórico sobre as forzas nucleares. 1950 Cecil Frank Powellcentro|senmarco|141x141px Polo desenvolvemento do método fotográfico para o estudo dos procesos nucleares e a súa aplicación ó estudo dos mesóns. 1951 Sir John Cockcroftcentro|senmarco|141x141px Polo seu traballo sobre a transmutación de núcleos atómicos producido por partículas atómicas aceleradas artificialmente.Ernest Waltoncentro|senmarco|141x141px 1952 Felix Blochcentro|senmarco|125x125px Polo desenvolvemento de novos métodos de medidas magnéticas de precisión.Edward Mills Purcellcentro|senmarco|141x141px 1953 Frits Zernikecentro|senmarco|141x141px  Polo método de contraste de fase a a súa aplicacion ó microscopio de contraste de fase. 1954 Max Borncentro|senmarco|140x140px Pola súa investigación fundamental en mecánica cuántica, e en particular, pola súa interpretación estatística da función de onda.Walther Wilhelm Georg Bothecentro|senmarco|141x141pxPolo método de coincidencia. 1955 Willis Eugene Lambcentro|senmarco|141x141px Polos descubrimentos relacionados coa estrutura fina do espectro do hidróxeno.Polykarp Kuschcentro|senmarco|141x141pxPola determinación precisa do momento magnético do electrón. 1956 William Bradford Shockleycentro|senmarco|139x139px Polas súas investigacións sobre semicondutores e o efecto transistor.Walter Houser Brattaincentro|senmarco|151x151pxJohn Bardeencentro|senmarco|141x141px 1957 Chen Ning Yang (楊振寧)centro|senmarco|141x141px Pola súa profunda investigación das leis de paridade.Tsung-Dao Lee (李政道)centro|senmarco|141x141px 1958 Pavel Tcherenkov (Павел Черенков)centro|senmarco|141x141px 24px| URSSPolo descubrimento e interpretación do efecto Tcherenkov.Ilia Frank (Илья Франк)centro|senmarco|141x141pxIgor Tamm (Игорь Тамм)centro|senmarco|141x141px 1959 Emilio Gino Segrècentro|senmarco|140x140px  Descuberta do antiprotónOwen Chamberlaincentro|senmarco|141x141px 1960 Donald Arthur Glasercentro|senmarco|118x118px Pola invención da cámara de burbullas. 1961 Robert Hofstadtercentro|senmarco|141x141px Polos seus estudos pioneiros na dispersión do electrón no núcleo atómico e os seus descubrimentos na estrutura dos nucleónsRudolf Ludwig Mössbauercentro|senmarco|144x144pxPolos seus estudos sobre a absorción resonante da radiación gamma e o efecto Mössbauer. 1962 Lev Davidovich Landau (Лев Давидович Ландау)centro|senmarco|141x141px 24px| URSSPolas súas teorías para a materia condensada, especialmente, helio líquido. 1963 Eugene Paul Wignercentro|senmarco|141x141px Pola súa contribución á teoría do núcleo atómico e partículas elementais, particularmente polo descubrimento e aplicación de principios de simetría.Maria Goeppert-Mayercentro|senmarco|141x141pxHans Daniel Jensencentro|senmarco|141x141pxPolos seus descubrimentos sobre a superficie nuclear.1964 Charles Townescentro|senmarco|177x177px Polo seu traballo no campo da electrónica cuántica, que levou á construción de osciladores e amplificadores baseados no principio dos máser e láser.Nikolai Basov (Николай Геннадиевич Басов)centro|senmarco|141x141px24px| URSSAlexandr Prokhorov (Александр Михайлович Прохоров)centro|senmarco|141x141px24px| URSS 1965 Julian Schwingercentro|senmarco|141x141px Polo seu traballo en electrodinámica cuántica.Richard P. Feynmancentro|senmarco|115x115pxSin-Itiro Tomonaga (朝永 振一郎)centro|senmarco|150x150px 1966 Alfred Kastlercentro|senmarco|141x141px Polo desenvolvemento de métodos ópticos para o estudo das resonancias hertzianas nos átomos. 1967 Hans Bethecentro|senmarco|141x141px Polas súas contribuciónas á teoría das reaccións nucleares, en particular no relacionado coa enerxía das estrelas. 1968 Luis Walter Álvarezcentro|senmarco|147x147px Pola súa decisiva contribución á física das partículas elementais, en particula o descubrimento dun gran número de estados de resonancia. 1969 Murray Gell-Manncentro|senmarco|157x157px Pola contribución á clasificación das partículas elementais e as súas interaccións. 1970 Hannes Alfvéncentro|senmarco|139x139px Polos seus descubrimentos en magnetohidrodinámica e a aplicación de física do plasma.Louis Eugène Félix Néelcentro|senmarco|136x136px 1971 Dennis Gaborcentro|senmarco|133x133px Pola invención e desenvolvemento do método holográfico. 1972 John Bardeencentro|senmarco|141x141px Pola teoría da supercondutividade (Teoría BCS)Leon Coopercentro|senmarco|100x100pxJohn Robert Schrieffercentro|senmarco|111x111px 1973 Leo Esaki (江崎 玲於奈)centro|senmarco|152x152px Polo estudo do efecto túnel en semicondutores. Ivar Giaevercentro|senmarco|131x131pxBrian David Josephsoncentro|senmarco|132x132pxPola predición teórica de propiedade dunha supercorrente a traverso dunha barreira túnel, en particular, o efecto Josephson.  1974 Sir Martin Ryle  Pola súa investigación en radio astrofísica (técnica de apertura de síntese e descubrimento dos púlsares, respectivamente).Antony Hewishcentro|senmarco|119x119px 1975 James Rainwatercentro|senmarco|133x133px Polo estudo e descubrimento da relación entre movemento colectivo e movemento particular nos núcleos atómicos, e o desenvolvemento subsecuente da teoría do núcleo atómico.Aage N. Bohrcentro|senmarco|134x134pxBen Roy Mottelsoncentro|senmarco|125x125px 1976 Burton Richtercentro|senmarco|131x131px Polos traballos sobre o descubrimento de partículas elementais pesadas dun novo tipo.Samuel Chao Chung Ting (丁肇中)centro|senmarco|133x133px 1977 Philip Warren Andersoncentro|senmarco|135x135px Polo estudo da estrutura electrónica dos sistemas magnéticos desordeados.Sir Nevill Francis Mottcentro|senmarco|139x139pxJohn Hasbrouck van Vleckcentro|senmarco|121x121px 1978 Petr Kapitsa (Петр Леонидович Капица)centro|senmarco|140x140px24px| URSSPolas súas invencións e descubrimentos na área da física de baixas temperaturas.Arno Allan Penziascentro|senmarco|151x151pxPolo seu descubrimento da radiación de fondo de microondas.Robert Woodrow Wilsoncentro|senmarco|126x126px 1979 Sheldon Lee GlashowAbdus SalamSteven Weinberg Pola teoría da campo unificado electrodébil. 1980 James Watson Cronincentro|senmarco|135x135px Polo estudo da violación de principios fundamentais de simetría no decaemento dos mesóns K neutros.Val Logsdon Fitchcentro|senmarco|140x140px 1981 Nicolaas Bloembergencentro|senmarco|135x135px Polo desenvolvemento da espectroscopía láser Polo desenvolvemento da espectroscopía electrónica de alta resolución.Arthur Leonard Schawlowcentro|senmarco|125x125pxKai Siegbahncentro|senmarco|131x131px 1982 Kenneth Geddes Wilson Pola teoría dos fenómenos críticos en relación coas transicións de fase. 1983 Subrahmanyan Chandrasekharcentro|senmarco|146x146px Polos estudos teóricos na estrutura e evolución das estrelas.William A. Fowlercentro|senmarco|127x127pxPola contribución ó estudo da xénese dos elementos químicos. 1984 Carlo Rubbiacentro|senmarco|154x154px Pola contribución á obtención das partículas W e Z, portadoras da forza electrodébil.Simon van der Meer  1985 Klaus von Klitzing centro|senmarco|133x133px Pola descuberta do Efecto Hall cuántico. 1986 Gerd Binnigcentro|senmarco|133x133px Polo deseño do primeiro microscopio electrónico.Heinrich Rohrercentro|senmarco|100x100pxErnst August Friedrich Ruskacentro|senmarco|100x100px 1987 Johannes Georg Bednorzcentro|senmarco|145x145px Polos avances na supercondutividade en materiais metálicos.Karl Alexander Müllercentro|senmarco|129x129px 1988 Leon Ledermancentro|senmarco|118x118px Pola demostración da estrutura dobre dos leptóns.Melvin SchwartzJack Steinbergercentro|senmarco|132x132px 1989 Hans Georg DehmeltWolfgang PaulNorman Foster Ramsey Polo desenvolvemento das bases dos reloxos atómicos.

Polo desenvolvemento da trampa de ións. 1990 Jerome Isaac FriedmanHenry Way KendallRichard E. Taylor Por establecer as bases para o modelo de quarks. 1991 Pierre-Gilles de Gennescentro|senmarco|100x100px Pola xeneralización de métodos de estudo a formas 
complexas de materia 1992 Georges Charpakcentro|senmarco|113x113px Pola invención e desenvolvemento de detectores de partículas. 1993 Russell Alan Hulsecentro|senmarco|134x134px  Descuberta dun púlsar nun sistema de estrelas binarias.Joseph Hooton Taylorcentro|senmarco|117x117px 1994 Bertram N. Brockhousecentro|senmarco|127x127px  Estudo da estrutura e das propiedades dos cristais.Clifford G. Shullcentro|senmarco|113x113px 1995 Martin Lewis Perlcentro|senmarco|120x120px  Descuberta do leptón τ.Frederick Reinescentro|senmarco|127x127pxPola detección do neutrino. 1996 Douglas Dean Osheroff  Polo descubrimento da superfluideza no Helio-3.David Morris LeeRobert Coleman Richardsoncentro|senmarco|116x116px 1997 Claude Cohen-Tannoudjicentro|senmarco|124x124px  Desenvolvemento de métodos para arrefecer e atrapar átomos con luz láser.Steven Chucentro|senmarco|129x129pxWilliam Daniel Phillipscentro|senmarco|149x149px 1998 Robert B. Laughlincentro|senmarco|125x125px  Polo descubrimento dunha nova forma de fluído cuántico con excitacións cargadas fraccionais (efecto Hall cuántico).Horst L. Störmercentro|senmarco|113x113pxDaniel C. Tsui 1999 Gerardus 't Hooftcentro|senmarco|132x132px  Por dilucidar a estrutura cuántica da interacción electrofeble na física de partículas.Martinus J. G. Veltmancentro|senmarco|133x133px 2000 Zhores Ivanovich Alferovcentro|senmarco|101x101px  Desenvolvemento de heteroestruturas semi-condutoras para a electrónica rápida e a optoelectrónica.Herbert Kroemercentro|senmarco|140x140pxJack S. Kilbycentro|senmarco|141x141px 2001 Eric A. Cornellcentro|senmarco|133x133px  Pola realización doa condensado de Bose-Einstein en gases enrarecidos de átomos alcalinos.Wolfgang Ketterlecentro|senmarco|135x135pxCarl E. Wiemancentro|senmarco|123x123px 2002 Masatoshi Koshiba (小柴 昌俊)centro|senmarco|142x142px  Polas súas contribucións pioneiras á astrofísica, en particular na detección de neutrinos cósmicos (Koshiba e Davis), e a descuberta das fontes astrofísicas de raios X (Giacconi).Raymond Daviscentro|senmarco|122x122pxRiccardo Giacconicentro|senmarco|125x125px 2003 Alekséi Alekséyevich Abrikósov (Алексей Алексеевич Абрикосов)centro|senmarco|136x136px  Polas súas contribucións pioneiras á teoría dos supercondutores e superfluídos.Vitaly L. Ginzburg (Виталий Лазаревич Гинзбур)centro|senmarco|138x138pxAnthony J. Leggettcentro|senmarco|133x133px 2004  David Grosscentro|senmarco|134x134px  Polos seus descubrimentos sobre as interaccións dos quarks formulando o concepto de liberdade asintótica en cromodinámica cuántica.H. David PolitzerFrank Wilczekcentro|senmarco|132x132px 2005  Roy J. Glaubercentro|senmarco|111x111px  Roy J. Glauber pola súa contribución á teoría cuántica de coherdanza óptica.John L. Hallcentro|senmarco|134x134pxJohn L. Hall e Theodor W. Hänsch, polas súas contribucións ó desenvolvemento da espectroscopía de precisión baseada en láser, incluíndo a técnica de frecuencia óptica combinada.Theodor W. Hänschcentro|senmarco|100x100px 2006  George Fitzgerald Smoot  centro|senmarco|133x133px  Pola descuberta da natureza dos corpos negros, da radiación cósmica de fondo e das súas anisotropías.John Cromwell Mathercentro|senmarco|100x100px 2007  Albert Fert (1/2)centro|senmarco|108x108px  "polo descubrimento magnetorresistencia xigante."Peter Grünberg (1/2)centro|senmarco|145x145px2008Yoichiro Nambu (1/2)centro|senmarco|149x149px"...polo descubrimento do mecanismo da simetría rota espontánea na física subatómica".Makoto Kobayashi (1/4)centro|senmarco|133x133px "...polo descubrimento da orixe da disimetría que predí cando menos a existencia de tres familias de quarks na natureza."Toshihide Maskawa (1/4)centro|senmarco|134x134px 2009 Charles K. Kao (1/2)centro|senmarco|104x104px   "...polos logros innovadores sobre a transmisión de luz en fibra para a comunicación óptica."Willard S. Boyle (1/4)centro|senmarco|140x140px"...pola invención dun circuíto de semicondutores de imaxe - o sensor CCD".George E. Smith (1/4)centro|senmarco|142x142px 2010 Andre Geim (1/2)centro|senmarco|150x150px  Polos seus traballos no desenvolvemento do grafeno.Konstantín Novosiólov (1/2)centro|senmarco|116x116px 2011 Saul Perlmutter (1/2)centro|senmarco|150x150px  Polo descubrimento da expansión acelerada do universo a través do estudo e observación das supernovas.Adam Riess (1/4)centro|senmarco|150x150pxBrian Schmidt (1/4)centro|senmarco|134x134px 2012 Serge Haroche (1/2) centro|senmarco|100x100px   Pola súa metodoloxía revolucionaria que permitiu medir e manipular os sistemas individuais de quanto.David Wineland (1/2)centro|senmarco|114x114px 2013 Peter Higgs (1/2) centro|senmarco|140x140px   Polos seus traballos e concepción do bosón de Higgs.François Englert (1/2)centro|senmarco|145x145px 2014 Isamu Akasaki (1/3) centro|senmarco|147x147px  "...pola invención de díodos emisores de luz azul eficientes que permiten fontes de luz branca brillantes e que aforran enerxía".Hiroshi Amano (1/3) centro|senmarco|150x150pxShuji Nakamura (1/3)centro|senmarco|138x138px 2015 Takaaki Kajita (1/2) centro|senmarco|146x146px   "...pola descuberta das oscilacións dos neutrinos, que permiten demostrar que os neutrinos teñen masa."Arthur B. McDonald (1/2)centro|senmarco|113x113px 2016 David J. Thouless (1/2)centro|senmarco|146x146px    "...polos descubrimentos teóricos nas transicións de fase topolóxicas e as fases topolóxicas da materia."Duncan Haldane (1/4)centro|senmarco|100x100pxMichael Kosterlitz (1/4)centro|senmarco|125x125px 2017 Rainer Weiss (1/2) centro|senmarco|133x133px  "...polas decisivas contribucións ao detector LIGO e á observación das ondas gravitacionais."Kip Thorne (1/4)centro|senmarco|127x127pxBarry Barish (1/4)centro|senmarco|150x150px 2018 Arthur Ashkin (1/2) centro|senmarco|133x133px  "...polas pinzas ópticas e a súa aplicación aos sistemas biolóxicos."Gérard Mourou (1/4)centro|senmarco|150x150px"...Polo seu método de xeración de pulsos ópticos de alta intensidade e ultra-curtos."Donna Strickland (1/4)centro|senmarco|100x100px 2019 James Peebles (1/2)centro|senmarco|133x133px  "...polos descubrimentos teóricos na cosmoloxía física."Michel Mayor (1/4)centro|senmarco|146x146px"...polo descubrimento dun exoplaneta orbitando unha estrela de tipo solar."Didier Queloz (1/4)centro|senmarco|141x141px2020Roger Penrose (1/2)centro|senmarco|114x114px"...polo descubrimento de que a formación de buratos negros é unha predición robusta da teoría xeral da relatividade."Reinhard Genzel (1/4)centro|senmarco|153x153px"...polo descubrimento dun obxecto compacto supermasivo no centro da nosa galaxia."Andrea Ghez (1/4)centro|senmarco|145x145px2021Syukuro Manabe (1/4)centro|senmarco|153x153px"...pola modelaxe do clima terrestre, a cuantificación da variabilidade e a predición fiable do quecemento global."Klaus Hasselmann (1/4)Giorgio Parisi (1/2)centro|senmarco|131x131px"...polo descubrimento da interacción de trastornos e flutuacións nos sistemas físicos desde escalas atómicas a planetarias."2022Alain Aspect (1/3) centro|senmarco|133x133px"...polos seus experimentos con fotóns entrelazados, establecendo a violación das desigualdades de Bell e por ser pioneiros na ciencia da información cuántica."John Clauser (1/3)centro|senmarco|140x140px Anton Zeilinger (1/3)centro|senmarco|114x114px2023Pierre Agostini (1/3)centro|senmarco|125x125px"...polos métodos experimentais que xeran pulsos attosegundos de luz para o estudo da dinámica electrónica na materia."Ferenc Krausz (1/3)centro|senmarco|145x145pxAnne L'Huillier (1/3)centro|senmarco|152x152px2024John Hopfield (1/2) centro|senmarco|135x135px"...polos seus descubrimentos fundamentais que permitan a aprendizaxe automática con redes neuronais artificiais."Geoffrey Hinton(1/2)centro|senmarco|118x118px/2025John Clarke (1/3) "...polas súas descubertas sobre o efecto túnel en mecánica cuántica macroscópica e pola cuantización da enerxía nun circuíto eléctrico."Michel Devoret(1/3)centro|senmarco|118x118pxJohn Martinis(1/3)

Notas

 Véxase tamén 

 Bibliografía 


 Ligazóns externas 
 Fundación Nobel 
 Listaxe de premiados e contribucións da Fundación Nobel