Aranga, Aranga

San Paio de Aranga é unha parroquia que se localiza no centro-leste do concello coruñés de Aranga na comarca de Betanzos. Segundo o IGE en 2018 tiña 476 habitantes (250 homes e 226 mulleres) distribuídos en 31 entidades de poboación, o que supón unha diminución en relación ao ano 1999 cando tiña 643 habitantes.

Eclesiasticamente pertence ó arciprestado de Pruzos.
miniatura|Aranga no Catastro de Ensenada (1752).

Xeografía
A parroquia de Aranga ten unha superficie de 36,84 km² e 31 núcleos de poboación.
miniatura|Aranga no Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar de Pascual Madoz (1845).
Situación
Está situada no centro-leste do concello de Aranga, estendéndose de norte a sueste do municipio, e no extremo sur do arciprestado de Pruzos.

Limita ó norte coa parroquia de Verís (do concello de Irixoa), ó nordeste coa de Cambás, ó leste coa de Santa Mariña de Lagostelle (Guitiriz), ó sur coa de Foxado (Curtis) e ó oeste coas de Muniferral e Vilarraso.

 Noroeste: Muniferral Norte: Verís (Irixoa) Nordeste: Cambás Oeste: Muniferral e Vilarraso 100px|alt=Rosa dos Ventos|ligazón= Leste: Santa Mariña de Lagostelle (Guitiriz) Suroeste: Vilarraso Sur: Foxado (Curtis) Sueste: Santa Mariña de Lagostelle (Guitiriz)

 Historia 
Na reforma parroquial de 1867, levada a cabo persoalmente polo arcebispo de Santiago de Compostela, García Cuesta, os lugares de Carballo Torto, A Graña, Orosa e Santiso pasaron a formar parte da nova parroquia de Vilarraso. Así e todo, no censo de 1887 aínda aparecían incluídos na parroquia de Aranga.

 Demografía 
No Censo de Pecheros de 1528, a parroquia aparece con 114 pecheros ―os que teñen que pagar un tributo― mentres no censo de 1591 ten 161 veciños, dos cales 153 son pecheros.

Século XVIII
 1752 1768 1787 Veciños  Habitantes 206  960  1052

 Século XIX 
  1816/17 1826 1836 1845 1857 1860 1887 1900 Veciños 147  184  158  200 288  295  –  – Habitantes –  892  632  1500 1542  1657  2006Este é o último censo no cal aínda se contabilizan os lugares de Orosa (220 habitantes), Carballo Torto (136 habitantes) e Santiso (38 habitantes). Após a reforma parroquial de 1867 pasaron a formar parte da nova parroquia de Vilarraso.  1640

 Século XX 
  1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1986 1991 1999 2000 Habitantes 1439  1432  1542  1580  1318  1158  865  707  675  640  643  625

 Século XXI 
 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 620  607  595  588  576  570  566  553  549  540 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 544  528  520  512  502  503  488       Fonte: IGE (padrón municipal)Nomenclátor estatístico de Galicia. Anos ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ; ;  e . Instituto Galego de Estatística (IGE).

 Etnografía 
 Aranga na cultura popular 
 A verdadeira Cruz de Aranga / queda sentada na porta / mirando para os romeiros / como lle soben a costa.
 Pasei a ponte de Aranga, / non a pasei por ladrón, / paseina por bo mozo, / porque tamén eu son.
 Verdadeira Cruz de Aranga / que has de dar aos teus romeiros? / auguiña da túa fonte, / sombra dos teus castiñeiros.

 Galería de imaxes 

Lugares e parroquias
Lugares de Aranga

Parroquias de Aranga

Notas

Referencias

Véxase tamén
Bibliografía



Outros artigos
Lugares de Aranga

Categoría:Parroquias de Aranga
Categoría:Parroquias de Galicia baixo a advocación de san Paio