Organización Mundial da Saúde

A Organización Mundial da Saúde (OMS, ou WHO, nas súas siglas en inglés), é o organismo especializado das Nacións Unidas responsable da saúde pública internacional. Ten a súa sede en Xenebra, Suíza, e ten seis oficinas rexionais e 150 oficinas locais en todo o mundo.

A OMS fundouse o 7 de abril de 1948 e convocou a súa primeira reunión o 24 de xullo dese ano. Incorporou os activos, o persoal e as funcións da Organización da Saúde da Sociedade de Nacións e da  con sede en París, incluída a Clasificación Internacional de Enfermidades (CIE). O traballo da Axencia comezou en 1951, tras unha importante inxección de recursos financeiros e técnicos.

O mandato oficial da OMS é promover a saúde e a seguridade axudando ao mesmo tempo ás persoas vulnerables de todo o mundo. Proporciona asistencia técnica aos países, establece normas sanitarias internacionais, recompila datos sobre cuestións sanitarias mundiais e serve de foro para debates científicos ou políticos relacionados coa saúde. A súa publicación oficial, o World Health Report (Informe sobre a saúde no mundo), ofrece avaliacións de temas sanitarios mundiais.  

A OMS desempeñou un papel destacado en varios logros de saúde pública, entre os que destacan a erradicación da varíola, a case a erradicación da poliomielite e o desenvolvemento dunha vacina contra o ébola. As súas prioridades actuais inclúen as enfermidades transmisibles, como o VIH/SIDA, o ébola, a malaria e a tuberculose; as enfermidades non transmisibles, como as cardiopatías e o cancro; a dieta sa, a nutrición e a seguridade alimentaria; a saúde laboral; e o abuso de substancias. A axencia avoga pola cobertura sanitaria universal, o compromiso coa vixilancia dos riscos de saúde pública, a coordinación de respostas a emerxencias sanitarias e a promoción da saúde e o benestar en xeral.

A OMS está gobernada pola Asemblea Mundial da Saúde (AMS), composta polos seus 194 Estados membros. A AMS elixe e asesora a un consello executivo formado por 34 especialistas sanitarios; selecciona ao administrador principal da OMS, o director xeral (actualmente Tedros Adhanom Ghebreyesus de Etiopía); fixa obxectivos e prioridades; e aproba o orzamento e as actividades. A OMS finánciase principalmente coas contribucións dos Estados membros (tanto asignadas como voluntarias), seguidas das de doantes privados. O seu orzamento total aprobado para 2020-2021 supera os 7.200 millóns de dólares., mentres que o orzamento aprobado para 2022-2023 supera os 6.200 millóns.

En 2009 recibiu o Premio Princesa de Asturias de Cooperación Internacional.
 Historia 
Orixe e fundación
As Conferencias Sanitarias Internacionais (CIS), a primeira das cales se celebrou o 23 de xuño de 1851, foron unha serie de 14 conferencias que se celebraron ata 1938, ao longo de 87 anos. A primeira conferencia, celebrada en París, centrouse case exclusivamente no cólera, que seguiría sendo a enfermidade que máis preocuparía á CIS durante a maior parte do século XIX. Dado que a etioloxía (causalidade), incluso a transmisibilidade, de moitas enfermidades epidémicas seguía sendo incerta e obxecto de discusión científica, era difícil chegar a un acordo internacional sobre as medidas adecuadas. Convocáronse sete destas conferencias internacionais, ao longo de 41 anos, antes de que ningunha dese lugar a un acordo internacional multiestatal. A sétima conferencia, celebrada en Venecia en 1892, deu lugar finalmente a un convenio. O seu único obxecto era o control sanitario dos buques que atravesaban o Canal de Suez, co fin de evitar a propagación do cólera.

Cinco anos máis tarde, en 1897, dezaseis dos 19 Estados que asistiron á conferencia de Venecia asinaron unha convención sobre a peste bubónica. Aínda que Dinamarca, Suecia-Noruega e Estados Unidos non asinaron esta convención, acordouse por unanimidade que o traballo das conferencias anteriores debían rectificarse para a súa aplicación.
 As conferencias posteriores, desde 1902 ata a última en 1938, ampliaron as enfermidades que preocupaban ao CIS e incluíron debates sobre as respostas á febre amarela, brucelose, lepra, tuberculose e febre tifoide. En parte como resultado dos éxitos das Conferencias, creáronse a Organización Panamericana da Saúde (1902) e a  (1907). Cando se formou a Sociedade de Nacións en 1920, creouse a Organización Sanitaria da Sociedade de Nacións. Tras a segunda guerra mundial, as Nacións Unidas absorberon todas as demais organizacións sanitarias, para formar a OMS.
Formación
Durante a Conferencia das Nacións Unidas sobre Organización Internacional de 1945, Szeming Sze, delegado da China, consultou con delegados noruegueses e brasileiros sobre a creación dunha organización sanitaria internacional baixo os auspicios das novas Nacións Unidas. Tras non conseguir que se aprobase unha resolución respecto diso, Alger Hiss, Secretario Xeral da conferencia, recomendou utilizar unha declaración para establecer a devandita organización. Sze e outros delegados meteron presión e aprobouse unha declaración na que se pedía a celebración dunha conferencia internacional sobre a saúde.Sze Szeming Papers, 1945–2014, UA.90.F14.1 , University Archives, Archives Service Center, University of Pittsburgh. O uso da palabra "mundial", no canto de "internacional", salientaba a natureza verdadeiramente global do que a organización pretendía conseguir. A constitución da Organización Mundial da Saúde foi asinada polos 51 países das Nacións Unidas, e por outros 10 países, o 22 de xullo de 1946. Nesta reunión, organizada por iniciativa do Consello Económico e Social da ONU, redáctanse os primeiros estatutos da OMS. Converteuse así no primeiro organismo especializado das Nacións Unidas subscrito por todos os membros. A súa constitución entrou formalmente en vigor o primeiro Día Mundial da Saúde, o 7 de abril de 1948, cando foi ratificada polo 26º Estado membro. 

A primeira reunión da Asemblea Mundial da Saúde finalizou o 24 de xullo de 1948, conseguindo un orzamento de 5 millóns de dólares estadounidenses (daquela 1.250.000 libras esterlinas) para o ano 1949. G. Brock Chisholm foi nomeado director xeral da OMS, tras ser secretario executivo e membro fundador durante as fases de planificación, mentres que Andrija Štampar foi o primeiro presidente da asemblea. As súas primeiras prioridades foron controlar a propagación da malaria, a tuberculose e as infeccións de transmisión sexual, e mellorar a saúde maternoinfantil, a nutrición e a hixiene ambiental.. O seu primeiro acto lexislativo referíase á recompilación de estatísticas precisas sobre a propagación e a morbilidade das enfermidades. No logotipo da Organización Mundial da Saúde figura o Caxato de Asclepio como símbolo de curación.

En 1959, a OMS asinou o acordo WHA 12-40 coa Axencia Internacional da Enerxía Atómica (AEIA), que di:

A natureza desta declaración levou a algúns grupos e activistas, entre eles Mulleres en Europa por un Futuro Común, a afirmar que a OMS ve restrinxida a súa capacidade para investigar os efectos da radiación na saúde humana causado polo uso da enerxía nuclear e os efectos continuos dos desastres nucleares en Chernóbil e Fukushima. Cren que a OMS debe recuperar o que consideran a súa independencia. A OMS Independente celebrou unha vixilia semanal de 2007 a 2017 fronte á sede da OMS. Con todo, como sinala ForemanM.R.StJ. Foreman, Cogent Chemistry, Reactor accident chemistry an update, 2018, 10.1080/23312009.2018.1450944, https://www.cogentoa.com/article/10.1080/23312009.2018.1450944  na cláusula dous di:

O texto clave está resaltado en letra grosa, o acordo na cláusula 2 establece que a OMS é libre de realizar calquera traballo relacionado coa saúde.
 Historial operativo 
miniatura|upright|Tres antigos directores do Programa Mundial de Erradicación da Varíola len a noticia de que a varíola foi erradicada mundialmente, 1980.

1947: A OMS establece un servizo de información epidemiolóxica vía télex.

1949: A Unión Soviética e as súas repúblicas constituíntes abandonaron a OMS pola negativa da organización para compartir a receita da penicilina. Non volvería ata 1956.

1950: Ponse en marcha unha campaña de inoculación masiva de tuberculose coa vacina BCG.

1955: Púxose en marcha o programa de erradicación do paludismo, aínda que posteriormente se modificaron os obxectivos. (Na maioría das zonas, os obxectivos do programa pasaron a ser o control en lugar da erradicación).

1958: Viktor Zhdanov, Viceministro de Sanidade da URSS, pediu á Asemblea Mundial da Saúde que emprendese unha iniciativa mundial para erradicar a varíola, o que deu lugar á Resolución WHA11.54.

1965: Publicase o primeiro informe sobre a diabetes mellitus e crease a Axencia Internacional para a Investigación do Cancro.
miniatura|upright|Edificio A do Palacio das Nacións
1966: A OMS traslada a súa sede da á do parque Ariana do Palacio das Nacións a unha sede recentemente construída noutra parte de Xenebra.

1967 A OMS intensificou a campaña mundial de erradicación da varíola, achegando 2,4 millóns de dólares anuais e adoptando novos métodos de vixilancia de enfermidades nun momento en que dous millóns de persoas morrían cada ano por mor da varíola. O principal reto foi o infrarrexistro de casos, ao que a OMS respondeu creando unha rede de consultores para axudar aos países a implementar medidas de vixilancia e contención. A organización tamén axudou a xestionar o último brote europeo, que se produciu en Iugoslavia en 1972.Tras máis de dúas décadas de esforzos, unha Comisión Mundial declarou en 1979 que a varíola fora erradicada, converténdose na primeira enfermidade da historia en ser eliminada grazas ao esforzo humano.

Características
Constitución da OMS
A ConstituciónTexto completo en español foi adoptada pola Conferencia Sanitaria Internacional, celebrada en Nova York do 19 de xuño ao 22 de xullo de 1946, asinada o 22 de xullo de 1946 polos representantes de 61 Estados e entrou en vigor o 7 de abril de 1948.

Os seus principios son:
 A saúde é un estado de completo benestar físico, mental e social, e non soamente a ausencia de afeccións ou enfermidadesConferencia de Alma Ata.
 O gozo do máis alto nivel posible de saúde que se poida alcanzar é un dos dereitos fundamentais de todo ser humano, sen distinción de raza, relixión, convicción política, condición económica ou social.
 A saúde de todos os pobos é unha condición fundamental para alcanzar a paz e seguridade e é dependente da máxima colaboración dos individuos e dos Estados.
 Os resultados alcanzados por cada Estado na promoción e protección da saúde son valiosos para todos.
 A desigualdade dos distintos países sobre a promoción da saúde e control de enfermidades, especialmente de enfermidades transmisibles, é un perigo común.
 O desenvolvemento saudable do neno é de importancia fundamental; a capacidade de vivir harmoniosamente nun mundo en cambio é esencial para ese desenvolvemento.
 A extensión a todos os pobos os beneficios do coñecemento médico, psicolóxico e afíns é esencial para acadar o máis alto nivel de saúde.
 Unha opinión pública ben informada e a cooperación activa por parte do público son de suma importancia para mellorar a saúde das persoas.
 Os gobernos teñen a responsabilidade de garantir a saúde dos seus pobos, que só pode ser cumprida pola prestación de axeitadas medidas sanitarias e sociais.

Os 194 Estados Membros da OMS gobernan a Organización por conduto da Asemblea Mundial da Saúde. A Asemblea está composta por representantes dos Estados Membros da OMS. Os principais cometidos da Asemblea Mundial da Saúde son aprobar o programa e o orzamento da OMS para o seguinte bienio e decidir as principais cuestións relativas ás políticas sanitarias.

Sede
A sede central da organización atópase en Xenebra, SuízaDescrición da sede e plan de reforma.

Ademais, a OMS ten sedes rexionais:
 Rexión  Sede África  Brazzaville, Congo As Américas  Washington, D.C., Estados Unidos de América Asia Suroriental  Nova Deli, India Europa  Copenhague, Dinamarca Mediterráneo Oriental  O Cairo, Exipto Pacífico Occidental  Manila, Filipinas

 Organización
Os órganos de dirección da OMS son: Asemblea Mundial da Saúde, Consello Executivo e Secretaría (co Director Xeral á fronte).
Asemblea Mundial da Saúde
A Asemblea Mundial da Saúde é o órgano decisorio supremo da OMS. Reúnese de xeito ordinario, polo xeral en Xenebra todos os anos en maio, ademais das sesións extraordinarias que se poidan convocar. Asisten a ela delegacións dos 194 estados membroshttp://apps.who.int/gb/gov/sp/.

As súas funcións, segundo o artigo 18 da Constitución da OMShttp://apps.who.int/gb/bd/PDF/bd48/basic-documents-48th-edition-sp.pdf?ua=1#page=7, son:
 Determinar a política da Organización.
 Nomear os membros que teñan dereito a designar unha persoa para o Consello.
 Nomear o Director Xeral. 
 Estudar  e  aprobar  os  informes e actividades do Consello e do Director  Xeral, e dar instrucións ao Consello sobre os asuntos nos que se considere axeitada unha acción, estudo, investigación ou informe.
 Establecer  os  comités que considere necesarios para o traballo da Organización.
 Vixiar a política financeira da Organización e estudar e aprobar o seu orzamento.
 Dar  instrucións  ao  Consello e ao Director Xeral para chamar a atención dos membros e das organizacións internacionais sobre calquera asunto relacionado  coa salubridade que estime necesario.
 Invitar  a  calquera organización internacional ou nacional, gobernamental ou non gobernamental, que teña responsabilidades relacionadas coas da Organización, a que designe representantes para  participar, sen  dereito a voto, nas súas reunións ou nas de comités e conferencias, nas condicións que prescriba a Asemblea. No caso de organizacións nacionais, as invitacións faránse soamente co consentimento do goberno interesado.
 Tomar en consideración as recomendacións sobre salubridade feitas pola Asemblea  Xeral, o Consello Económico e Social, o Consello de Seguridade ou o Consello de Administración Fiduciaria das Nacións Unidas, e informarlles sobre as medidas tomadas pola Organización para poñer en práctica as tales recomendacións.
 Informar ao Consello Económico e Social, conforme os acordos que se celebren entre a Organización e a ONU.
 Promover e realizar investigacións no campo da salubridade, mediante o persoal da Organización, polo establecemento das
súas  propias  institucións, ou en cooperación con institucións oficiais ou non oficiais de calquera membro, co permiso do seu goberno.
 Establecer outras institucións que considere axeitadas.
 Emprender calquera acción apropiada para o progreso da finalidade da Organización.

Consello Executivo
Regulado no capítulo VI da Constitución da OMS. Está composto por trinta e catro persoas, tecnicamente cualificadas no ámbito da saúde, designadas polo mesmo número de membros da Asemblea, respectando unha distribución xeográfica equitativa. Son elixidos por un período de tres anos, podendo ser relixidos.

O Consello reunirase polo menos dúas veces ao ano.

Funcións do Consello:
 Dar seguimento ás decisións e políticas da Asemblea Mundial da Saúde.
 Actuar como órgano executivo da Asemblea.
 Aconsellar a Asemblea nos ámbitos que lle son confiadas e que se atribúen á Organización por convenios, acordos e regulamentos.
 Presentar consellos ou propostas á Asemblea por iniciativa propia.
 Preparar o calendario das reunións da Asemblea.
 Someter á Asemblea, para a súa consideración e aprobación, un plan de traballo por un período determinado.
 Estudar todas as cuestións no ámbito da súa competencia.
 Tomar medidas de emerxencia, segundo as funcións e os recursos financeiros da Organización, para xestionar acontecementos que requiren acción inmediata. En particular, poderá autorizar o Director Xeral que tome as medidas necesarias para combater as epidemias, accións sanitarias de emerxencia a prol das vítimas dunha calamidade e realizar estudos e investigacións de urxencia.
 Realizar calquera outra función que a Asemblea Mundial da Saúde pode esixir.
 Pode, en nome de toda a Asemblea, usar dos poderes delegados por este organismo.
 Secretaría
Segundo recolle o capítulo VII da Constitución da OMS, a Secretaría está composta polo Director Xeral e o persoal técnico e administrativo necesario.

O director xeral será nomeado pola Asemblea de Saúde, proposto polo Consello, nas condicións determinadas pola Asemblea. Baixo a autoridade do Consello, o director xeral será o funcionario técnico e administrativo da Organización.

Funcións:
 Será ex officio Secretario da Asemblea, do Consello e de todas as comisións e comités da Organización e de conferencias convocadas por el. Pode delegar estas funcións.
 Establecer acordos con membros da OMS, e con organizacións nacionais, sexan gobernamentais ou non.
 Establecer relacións directas con organizacións internacionais cuxas actividades están dentro da competencia da Organización.
 Manter as oficinas rexionais informadas sobre todas as cuestións relativas ás súas respectivas rexións.
 Preparar e presentar ao Consello as contas e estimacións de orzamento da Organización.
 Nomear o persoal da Secretaría de acordo co estatuto do persoal establecido pola Asemblea da Saúde. Tendo en conta os criterios de: eficiencia, integridade e máis ampla representación xeográfica posible.
 Directores xerais 
Responsable da dirección da organización. De conformidade coa Constitución da OMS, O cargo é nomeado pola Asemblea da Saúde a proposta do Consello Executivohttp://www.who.int/governance/es/.
Desde a súa constitución, a OMS tivo como directores xerais ahttp://www.who.int/dg/former/es/:
 Nome  Nacionalidade  Período de mandato Dr B. Chisholm    1948 - 1953 Dr M.G. Candau    1953 - 1973 Dr H. Mahler    1973 - 1988 Dr H. Nakajima    1988 - 1998 Dr G.H. Brundtland    1998 - 2003 Dr LEE Jong-wook    2003 - 2006 Dr. Anders Nordström    2006 - 2007 (interino)Trala morte repentina do dr. Jong-wook, o dr. Nordström ocupou o cargo ata a seguinte reunión da Asemblea, que escolleu como directora á dra. Chan. Dra. Margaret Chanhttp://www.who.int/dg/es/    2007 - no cargo

Notas

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Saúde pública
 Nacións Unidas
 Organización Panamericana da Saúde

 Ligazóns externas 
 Organización Mundial da Saúde 
 Organigrama da ONU 
 Saúde das Persoas Maiores 

Categoría:Premios Princesa de Asturias de Cooperación Internacional

Categoría:Artigos que toda Wikipedia debería ter (Ciencias sociais)