A Franqueira, A Cañiza

Santa María da Franqueira é unha parroquia que se localiza no oeste do concello da Cañiza, na comarca da Paradanta, provincia de Pontevedra.

Segundo o Instituto Galego de Estatística, en 2024 tiña 130 habitantes (70 homes e 60 mulleres), distribuídos en 6 entidades de poboación, o que supón unha diminución con respecto a 2004, cando tiña 301 habitantes. Está composta por tres aldeas (A Franqueira, Parada e Cebreiro).

 Etimoloxía e historia 
O termo Franqueira (tamén escrito antigamente Franqueyra) procede do xermano e significaría: “lugar dos homes libres ou francos, honrados”. A primeira referencia da súa existencia é do ano 1063, cando o rei de Galiza Fernando I fixo unha doazón ao abade do mosteiro Alvito e aos freires que nel moraban. A parroquia tivo moita importancia na antigüidade. Ademais de aparecer en todos os mapas do antigo Reino de Galicia, en 1750, grazas ao censo do Marqués da Ensenada sabemos que na vila xa existía unha hospedaría monacal, unha botica, catro mesóns, xastre, ferreiros de cabalos, oito arrieiros de viño do Ribeiro, e incluso dous traficantes que traían lenzos de teas dende MadridHistoria na páxina web Franqueira.org.

 Patrimonio 
 Mosteiro de Santa María da Franqueira, do que só queda hoxe a súa igrexa parroquial, data do século XII, e é o edificio máis alto da parroquia.

 Festas 

A parroquia da Franqueira tamén e coñecida polas súas romarías. Celébranse dúas importantes cada ano. Unha é a das pascuillas, que se celebra o luns seguinte ó domingo de Pentecoste, na que acoden representacións de varias parroquias en procesión con cadansúa imaxe da Virxe. Cando chegan á Franqueira proceden a un ritual, que é o saúdo á Virxe da Franqueira, que fan tódalas imaxes da Virxe que van ese día á Franqueira.

A outra romaría celebrase os días 7, 8, 9 e o domingo seguinte do mes de setembro, que coincide co nacemento da Virxe María: nese día chega moita xente á Franqueira polo vieiro da Franqueira. Nesta romaría celébrase unha procesión ó acabar a celebración da eucaristía que vai acompañada por un grupo de 8 danzantes (catro homes e catro mulleres) que realizan as catro danzas (a dos paus, a dos arcos, a das cintas) e despois ten lugar a representación da loita entre os mouros e os cristiáns.

 A Franqueira na literatura popular 
 A Virxe de Lurdes/ vai para a Franqueira/ visitar a santa/ Virxe compañeira Vicente Risco: "Cultura espritual", en Historia de Galiza I, 393..
 Árdelle o carro,/ árdelle o eixe,/ árdelle o carro/ aos de Valeixe Xaquín Lorenzo Fernández: Cantigueiro popular da Limia Baixa 1973, 269. Valeixe é lugar e parroquia (Santa Cristina) da Cañiza; tamén lugar de San Pedro de Crecente, do concello homónimo..
 Batalláns xa chega/ coa súa santiña,/ e cara a Franqueira/ connosco camiña Santa Eulalia de Batalláns é parroquia das Neves lindeira coa da Franqueira, na Cañiza. Vicente Risco: "Cultura espritual", en Historia de Galiza I, 1962 (reed. Akal 1979, 255-777, px. 393..
 De Vilar a Virxe,/ garrida e xeitosa,/ pola nova ponte/ vén en busca nosa .
 Virxe da Franqueira/ que tes un meniño,/ fainos levadeiro/ o longo camiño .

 Galería de imaxes 

 Lugares e parroquias 
 Lugares da Franqueira 

 Parroquias da Cañiza 

Notas

 Véxase tamén 
 Outros artigos 
 Lugares da Cañiza
 Mosteiro de Santa María da Franqueira
 Romaría da Franqueira
 Vieiro da Franqueira

Categoría:Parroquias da Cañiza
Categoría:Parroquias de Galicia baixo a advocación de santa María