Alfabeto protocananeo

O alfabeto Protocananeo o abjad lineal (i.e., non-cuneiforme) de sobre vinte glifos acrofónicos. Atópase en textos levantinos da Idade de Bronce final, convencionalmente datada no -1050. A través do seu exitoso sucesor fenicio, converteuse no devanceiro de case todos os alfabetos usados hoxe, desde o grego, o hebreo, o latino e  o Tifinagh no oeste ata o Thai ou o mongol.

Descubríronse predecesores, posibelmente aínda en parte logográficos, en Exipto central en 1905 e 1999 (ver alfabetos da Idade de Bronce Medio). Estas antigas escrituras puideron ter máis letras das que logo se atoparon, e puideron tamén incluír variantes das letras (letras diferentes que podían usarse para expresaren o mesmo fonema).

Os nomes das letras, que sobreviven nos alfabetos grego e hebreo, probabelmente xa existían. Os nomes están baseados nun principio acrofónico, presumibelmente a partir de traducións  semíticas dos nomes dos xeroglíficos exipcios. Por exemplo, o exipcio nt (auga)  converteuse no semítico mu (auga), evolucionando finalmente no latín M, mentres que o exipcio drt (man) se volveu semítico kapp (man), e finalmente no latín K.

A orde das letras neste alfabeto énos descoñecida; o alfabeto ugarítico, que aínda que emprega signos cuneiformes, estaría relacionado con el ten dúas ordes alfabéticas: unha orde ABCD similar á nosa, e outra HLĦM, tamén testemuñada no alfabeto surarábigo e os alfabetos Ge'ez.

A continuación ofrecemos unha reconstrución de vinte das letras, baseada nos sucesores mellor testemuñados (o fenicio e o surarábigo), xunto cos descendentes latinos destas.

[ʾ] ʾalp "boi" (A)
[b] bet "casa" (B)
[g] gaml "búmerang" (C, G)
[d] digg "peixe" (D)
[h] haw / hll "xúbilo" (E)
[w] waw "gancho" (F, U, V, W, Y)
[z] zen /ziqq "grillón" (Z)
[ḥ]  ḥet (H)
[ṭ] ṭēt (Θ) "roda" 
[y] yad "brazo" (I, J)
[k] kap "man" (K)
[l] lamd "aguillada" (L)
[m] mem "auga" (M)
[n] naḥš "serpe" (N)
[s] samek "peixe" 
[ʿ] ʿen "ollo" (O)
[p] piʾt "esquina" (P)
[ṣ ] ṣad "planta"
[q] qup (Q)
[r] raʾs "cabeza" (R)
[š] šimš "sol, o Uraeus" (S)
[t] taw "sinatura" (T)

 Protocananeo Fenicio valor e nome Descendentes50px50px  "boi" א Α A ا50px50px bet "casa"ב Β B ب50px50px gaml "búmerang"ג Γ C-G ج50px 50px50px digg "peixe"ד Δ D ذ-د50px50px haw / hll "xúbilo"ה Ε E ه Є50px50px waw "gancho"וϜ-ΥF-U-V-W-Y  و50px50px zen /ziqq "esposas"ז Ζ Z ز З50px50px  "patio"ח Η H خ-ح37px50px;  "roda"ט Θ ظ-ط Ѳ50px50px yad "brazo"י Ι I-J ي50px50px kap "man"כ Κ K ك50px50px lamd "aguillada"ל Λ L ل50px50px mem "auga"מ Μ M م50px50px  "serpe"Nun Ν N ن50px  30px50px samek "peixe"ס Ξ X Ѯ50px50px  "ollo"ע Ο O غ-ع50px50px  "curva"פ Π P ف10px  28px50px  "planta"צ ϻ ص-ض ц50px50px qup "mono"ק Ϙ Q ق Ҁ50px50px  "cabeza"ר Ρ R ر50px50px šimš "sol, o Uraeus"ש Σ S ش-س Ш50px50px taw "sinatura"ת Τ T ث-ت

Literatura

Ouaknin, Marc-Alain; Bacon, Josephine: Mysteries of the Alphabet: The Origins of Writing.Abbeville Press.1999. ISBN 0-7892-0521-1
Cross, F.M. (1979) The Invention and Development of the Alphabet in Senner, Frank (ed.)    The Origins of Writing. Lincoln: University of Nebraska Press 
Diringer, David e Freeman, Hilda (1983) A History of the Alphabet.  Headley: Gresham Books. 
Healey, John. (1990) The Early Alphabet. Londres: British Museum. 
Neveh, Joseph. (1982) The Early History of the Alphabet. Leiden: E.J. Brill.

Véxase tamén
 Outros artigos 
Alfabeto
Abjad
Alfabetos da Idade de Bronce Media (incluíndo o sinaítico)
silabario de Biblos
Alfabeto ugarítico
Alfabeto surarábigo
Alfabeto fenicio
xeroglíficos exipcios

 Ligazóns externas 
http://www.crystalinks.com/phoenician.html

Categoría:Alfabetos