Xénero literario

Os xéneros retóricos

Ata a fin da idade media, a retórica coñeceu tres xéneros definidos polas súas motivacións:
 o xudiciario, co que se trata de acusar ou de defender.
 o deliberativo, onde se trata de persuadir ou disuadir.
 o demostrativo, co que se trata de eloxiar ou censurar.
A historia dos xéneros clásicos foi rastrexada minuciosamente por Gerard Genette no Introdución ó Arquitexto (1979). Genette estráñase de que esta clasificación puidese sobrevivir no esencial durante tantos anos cando contradí de forma manifesta a súa base. O avogado que acusa ou defende non pode facelo sen persuadir e sen eloxiar ou censurar. Os teóricos franceses do século XVII e XVIII recoñecen este estado do asunto e alertan de que os xéneros tenden a prestarse un apoio mutuo. Un sermón, por exemplo, pode alternar entre deliberativo e demostrativo.
A aplicación desta teoría ás obras literarias presentaba aínda maiores problemas aínda que ofrecía, en contrapartida, a comodidade de tomar como base a existencia de tres funcións lingüísticas (incitar, persuadir e conmover) que certamente recubrían os nomes dos tres xéneros.

 Os xéneros como estrutura piramidal 
Ó longo do século XIX e durante a primeira metade do século XX, a estrutura piramidal domina a concepción do xénero, organizado en subxéneros compostos por varias especies de textos, que á súa vez comprenderían varias outras subespecies. Esta terminoloxía iría acompañada dos conceptos de paraxéneros (ó lado da novela, o relato breve e o conto) e de superxéneros (o lirismo ou o teatro, por exemplo).

 Os xéneros como esquemas de comunicación 
Henri Bonnard é partidario de falar dos xéneros como de categorías que existen nunha época dada nun certo número e que poden ser clasificados atendendo ós diversos factores non xerarquizados que interveñen no esquema da comunicación:
 canal: oral (conferencia, discurso...) ou escrito (carta, novela...), con canal visual asociado (teatro, cine...)
 Código: prosa ou verso; con música asociada (canción...)
 Emisor: escritor como axente da acción (memorias...), narrador (novela, relato histórico); escritor falando no seu nome (poema lírico) ou facendo falar os personaxes (teatro)
 Receptor: particular (carta), colectivo en asemblea (discurso), conxunto anónimo e ilimitado de lectores (libro) ou de auditores (drama, canción).
 Situación: actual (panfleto, crítica), pasada (novela histórica), futura (ciencia ficción), xeral (máxima, proverbio), imaxinaria (conto), exótica, rexional, tráxica, cómica...
 Motivación: incitador (manifesto, publicidade), informativo (reportaxe, relato, poesía didáctica), conmovedor (traxedia, comedia, poesía lírica, sátira, apoloxía, panexírico, epigrama, diatriba...)

 Os diferentes xéneros 
Velaquí unha lista de xéneros e formas literarias:

 Xéneros poéticos 
 Poesía
 Alba
 Balada
 Caligrama
 Canción de berce
 Elexía
 Epigrama
 Fábula
 Haïku
 Lai
 Oda
 Pastorela
 Poesía en prosa
 Rondel
 Sirventés
 Soneto

 Xéneros narrativos 
 Novela
 Novela cortés
 Novela histórica
 Novela de aventuras
 Novela epistolar
 Novela de amor
 Novela negra
 Novela policial
 Novela de ciencia ficción
 Ciberpunk
 Fantasía
 Animal
 Dark
 Urbana
 Heroica
 Light
 Romántica
 Biografía
 Autobiografía
 Autoficción
 Xornal íntimo
 Conto
 Epopea
 Cantar de xesta
 Novela breve

 Xéneros teatrais 
 Peza de teatro
 Traxedia
 Comedia
 Farsa
 Moralidade
 Drama
 Misterio

 Xéneros gráficos 
 Banda deseñada
 Manga
 Ecchi
 Hentai
 Shojo
 Shonen
 Álbum
 Novela gráfica

 Xéneros experimentais 
 Complexa
 Experimental

 Outros 
 Epístola
 Ensaio
 Fantástica
 Infantil e xuvenil
 Libro de referencia
 Dicionario
 Enciclopedia
 Estudo
 Tratado
 Panfleto
 Potencial
 Sermón

 Véxase tamén 
 Ligazóns externas 
 Os xéneros literarios
 Curso sobre a noción de xénero

Categoría:Literatura