ISBN

ISBN é a abreviatura do número internacional para a catalogación de libros (International Standard Book Number), código de 10 ou 13 díxitos que identifica biunivocamente calquera libro editado legalmente no mundo.

 Formato 
O ISBN consta das seguintes partes:
 Os primeiros (un, dous ou tres) díxitos correspóndense co país, grupo de países ou lingua común: O código para España é 84 (que para o sistema de código de barras EAN-13 é 978-84) e para Portugal son dous: 972 e 989 (constando para un total de 6240 editoriais). Para EUA é 0 ou 1, para Francia é 2 e para Alemaña é 3. Algunhas rexións francófonas usan o número 2 para o francés (francobelgas, africanos,...) mentres que para o castelán non pasa o mesmo (Arxentina usa 950 e 987). Andorra ten dous números propios e independentes do castelán ou francés: 99913 e 99920;
 Estes van seguidos cun código que identifica a editorial ou casa impresora. O número de díxitos do código da casa editora correspóndese normalmente co seu volume de títulos: o código da entidade con maior volume editor da lingua galega, a Xunta de Galicia, tén tres cifras mentres que o resto ten tres, catro ou máis (véxase unha breve listaxe abaixo);
 Tras estas partes vai un número dado pola editorial consecutivamente para os seus libros;
 Ó final aparece un díxito de control (que pode ser un número ou a letra X);

O ISBN vai normalmente dividido con guións e especificado nalgún ou en todos estes lugares do libro:
 Na parte superior do código de barras, normalmente na lapela exterior posterior do libro;
 Na páxina anterior ó título, en páxina par, normalmente xunta o depósito legal;
 Na última páxina do libro, onde indica o obradoiro gráfico e a data onde se imprimiu o libro;

 Historia 
En 1965 W. H. Smith era o maior distribuidor en Londres que quixo poñer en funcionamento un sistema de orde nos seus novos almacéns informatizados. Asesorado polo British Publishers Association's Distribution and Methods Committee (BPADMC, Comité para a distribución e métodos da Asociación de editoriais británicas), ideouse o SBN en 1966 e aplicouse en 1967.

Contra esas datas, o Comité Técnico 46 da ISO estudou a aplicación a nivel mundial do método SBN: houbo primeiro unha reunión con representantes da UNESCO, Dinamarca, Francia, Alemaña, Éire, Holanda, Noruega, Reino Unido e EUA e logo outras dúas en Berlín e Estocolmo, xa con membros da ISO. Tras este tempo aprobouse a implantación do ISBN mediante a norma ISO 2108.

En 2015, o Publishers' International ISBN Directory (PIID, Guía ISBN Internacional de Editoriais) contiña máis de 1.100.000 editoriais de máis de 221 países e territorios. A partir do ano 2007 implantouse o sistema de ISBN con números de 13 díxitos. En España tódolos editores teñen un código asignado, e tódolos libros á venda teñen ISBN, pois só se exceptúan os gratuítos.

 Códigos ISBN nacionais dun ou dous díxitos 
 Rexión xeográfica  Código EUA, Bermudas, Canadá, Australia, Nova Zelandia, Zambia, Suráfrica e Xibraltar outras rexións anglófonas 0 e 1 Francia e francófonos belgas, suízos, canadenses e africanos 2 Alemaña, Austria e xermanófonos belgas 3 Xapón 4 Rusia e algúns outros países da antiga Unión Soviética 5 China 7 Chequia 80 India 81 e 93 Noruega 82 Polonia 83 España 84 Brasil 85 Serbia e Montenegro e algúns países da antiga Iugoslavia 86 Dinamarca 87 Italia 88 Corea 89 Países Baixos e os belgas flamengos, pero non Antillas Neerlandesas 90 Suecia 91 Institucións multinacionais e supranacionais (ONU, FAO, UNESCO, OMS, OMC, UE, CEE) 92 India 93 e 81

 Códigos ISBN para países iberoamericanos 
 Rexión xeográfica  Código Arxentina 950 e 987 Chile 956 Colombia 958 Cuba 959 México 968 e 970 Portugal 972 e 989 Venezuela 980 Panamá 9962 Costa Rica 9968 e 9977 Perú 9972 Uruguai 9974 Ecuador 9978 Bolivia 99905 Andorra 99913 e 99920 Guatemala 99922 e 99939 O Salvador 99923 Nicaragua 99924 Paraguai 99925 Honduras 99926 República Dominicana 99934

 Subcódigos ISBN para algunhas editoriais galegas 
 Editorial  Código Xunta de Galicia (administrativa):   453 Editorial Galaxia (viguesa):   8288, 400, 7154 Edicións Xerais de Galicia (viguesa):   7507, 9782, 8302 Consello da Cultura Galega (compostelá):   505, 87172, 95415  Real Academia Galega (coruñesa):   600, 604, 606, 87987 Ir Indo (viguesa):   7680 Ediciós do Castro (de Sada):   300, 7492, 8485, 85134  Edicións A Nosa Terra = Promocións culturais galegas (viguesa):   404, 604, 89138, 89976, 922032, 95350, 96202, 96203, 96403 AS-PG (coruñesa):   300, 604, 605, 89679, 920453, 921126, 930421  Nigra (pontevedresa):   87709 Trea (de Xixón):   87733, 89427, 95178, 9704 NigraTrea (galegoasturiana):   95364, 604 Linteo (ourensá):   930058 Tristram (luguesa):   89377 3C3 (ourensá):  932667

 Evolución da produción editorial en galego 



Fonte: Panorámica de la edición española de libros  edicións de 2014 e 2019. Dirección General del Libro y Fomento de la Lectura. Ministerio de Cultura e Deporte. Os datos a partir do 2013 non inclúen reimpresións.

 Características xerais 
Como se pode comprobar, as relacións non sempre son biunívocas para as editoriais nin para os códigos (604 úsase para Edicións A Nosa Terra, AS-PG e NigraTrea), pero isto non impide que sexa un número único para cada edición dun libro. Tamén se pode observar que non teñen relación en absoluto coa localidade sede da editorial. As chamadas autoedicións ou edición de autor teñen números moi diversos. Por outra banda, as chamadas reimpresións conservan o mesmo ISBN có orixinal: dentro destas considéranse aqueles libros onde só se modificou o prezou ou menos dun 5% dos contidos. Para as reedicións, renovacións e modificacións de formato, úsase un novo ISBN. Os ISBN úsanse para edicións non perecedoiras (calendarios, axendas) e se xorden da colaboración entre dúas entidades editoras é preferible que teñan dous ISBN. En certos países é obrigatorio por lei (en España non, dende 2009). Existen países nos que hai que pagar inicialmente para conseguir un código de editorial (na zona 0-1, dende 33 dólares australianos) mentres que noutros códigos territoriais é gratuíto.

 Notas técnicas 
A Wikipedia identifica automaticamente a cadea ISBN que vaia seguida dun código numérico separada simplemente por un espazo. Non é necesario colocarlle un punto nin dous puntos para separala: pode verse un exemplo na bibliografía de Lorenzo Varela, onde os ISBN non están marcados con dobres corchetes [[]].

Debe notarse tamén que, en moitas ocasións, a consecución dun ISBN territorial propio considérase unha cuestión identitaria. Que as Antillas holandesas, as antigas repúblicas soviéticas ou iugoslavas e os territorios de fala propia en estados multilingües (cataláns con Andorra en España, flamengos en Bélxica, alemáns e italianos en Suíza ou franceses no Canadá, Suíza e Bélxica) cheguen a ter un código territorial distintivo dentro do ISBN é interesante para as súas reclamacións culturais e mesmo aspiracións independentistas. Neste sentido, o seu comportamento é o mesmo que ante a consecución de dominios de Internet.

 Notas 

 Véxase tamén 
 Outros artigos 
 Distribución editorial galega
 Depósito legal, identificador español de imprentas
 ISSN, identificador de publicacións periódicas
 ISMN, identificador de obras musicais
 ISRC, identificador de gravacións
 ISWC, identificador de propiedade intelectual
 ISAN, identificador de obra audiovisual
 DOI e URN, identificadores de publicacións en Internet
 Código de barras EAN-13

 Ligazóns externas 
 Buscador da Axencia española do ISBN, para libros dende 1972
 Associaçäo Portuguesa de Editores e Livreiros, xestora do ISBN en Portugal
 Axencia internacional do ISBN
 Solicitudes de ISBN en liña para publicacións estadounidenses e portorriqueñas
 RILVI, Repertorio Integrado do Libro en Venda en Iberoamérica, ferramenta en liña do CERLALC e as axencias latinoamericanas do ISBN 

Categoría:Edición