Devanágari

O devanágari (palabra de orixe  sánscrita, देवनागरी / devanāgarī, que significa «(escritura) cidadá divina») é o alfasilabario utilizado para escribir, entre outras, o sánscrito, o hindi, o nepalés, o marathi e moitas outras linguas da India. É unha das escrituras da India máis empregada. Provén da escritura brahmi.

 Características xerais 

miniatura|esquerda|Rótulos en devanāgarī nunha rúa de Varanasi, na India.
O devanágari é recoñecíbel pola barra horizontal continua baixo a que van situados os caracteres. Non distingue maiúsculas de minúsculas. A lingua hindi emprega os mesmos signos de puntuación que o alfabeto latino, agás ás veces para os finais de frase. Hai variantes locais para certos caracteres. Escríbese de esquerda a dereita.

 Representación das vogais 

Unha vogal pode ser representada por dous signos diferentes segundo que siga a unha consoante (forma dependente) ou non (forma independente). No segundo caso, a vogal é un símbolo ligado á dereita, á esquerda enriba ou embaixo da consoante despois da que se pronuncia. A nasalización márcase por un signo diacrítico que se sitúa enriba. Este signo pode ser o candrabindu ou o anusvāra. Por razóns de comodidade, os impresores prefiren a miúdo substituír o candrabindu por un anusvâra cando a vogal excede a liña superior.

 Representación das consoantes 

Cando unha consoante nin vai precedida nin seguida doutra consoante, represéntase polo signo de base. Nos casos de combinacións (agrupamentos) de consoantes, hai unha ou varias ligaduras, que poden consistir nunha simple compresión gráfica, por exemplo, स seguido de त dá स्त, ou ben un carácter
enteiramente novo, por exemplo क seguido de ष dá क्ष. Unha consoante non
seguida dun símbolo de vogal dependente é implicitamente pronunciada coa vogal [ə], ou ás veces sen vogal ningunha.

 Terminoloxía 

Un carácter – é dicir unha vogal independente, unha consoante eventualmente acompañada de signos diacríticos ou unha combinación especial de consoantes agrupadas – chámase akṣara (do sánscrito <font
size="+1">अक्षर</font>, que significa « letra, carácter »). A barra vertical utilizada en certos símbolos de consoantes ou de vogais, ou para marcar o fin de frase chámase danda. O signo diacrítico utilizado para darlle unha vogal a unha consoante é o matra.

 Exemplo 
hindi
सभी मनुष्यों को गौरव और अधिकारों के मामले में जन्मजात स्वतन्त्रता और समानता प्राप्त है। उन्हें बुद्धि और अन्तरात्मा की देन है और परस्पर उन्हें भाईचारे के भाव से बर्ताव करना चाहिये।
pronunciación
Sabhī manuṣyõ ko gaurav aur adhikārõ ke mamle mẽ janmajāt svatantrātā aur samāntā prāpt hai. Unhẽ buddhi aur antrātmā kī den hai aur parspar unhẽ bhaīcāre ke bhāv se bartāv karnā cāhiye.
tradución
Todos os seres humanos nacen libres e iguais en dignidade e en dereitos. Están dotados de razón e de consciencia e débense portar os uns cos outros nun espírito de fraternidade.

 O alfasilabario 
+ VogaisCarácterForma dependente con [p]TranscriciónAPIExemplo en galego  अ   प (só)  a  ə / non pronunciado   आ   पा  ā  ɑ    इ   पि  i  ɪ    ई   पी  ī  i     उ   पु  u  ʊ    ऊ   पू  ū  u    ऋ   पृ  ṛ  r̩    ॠ   पॄ  ṝ  rː̩    ऌ   पॢ  ḷ   l ̩    ॡ   पॣ  ḹ  lː̩    ऍ   पॅ  candra e     ऎ   पॆ  e curto     ए   पे  e  e    ऐ   पै  ai  aj ou ɛ    ऑ   पॉ  o (aberto)      ऒ   पॊ      ओ   पो  o (pechado)  aʊ ou o    औ   पौ  au (longo)  ɔ  

+ Vogais: casos particulares con रVogalForma dependente con [r] उ  रु ऊ  रू

+ Outros símbolos diacríticosCarácterDenominaciónFunción प्  virāma (विराम)  chamado halant (हलन्त) en hindi, suprime a vogal implícita एँ  candrabindu (चन्द्रबिन्दु)  nasaliza a vogal पं  anusvāra (अनुस्वार)  nasaliza a vogal ou engade unha consoante nasal tras da vogal (normalmente [n]) एः  visarga (विसर्ग)  aspiración, só en sánscrito फ़  nukta (नुक्ता)  utilizado para os sons tomados de linguas estranxeiras एऽ  avagraha (अवग्रह)  utilizado para prolongar o son dunha vogal

+ ConsoantesCarácterTranscriciónAPIExemplo en galego <font size="+1"> क  k  k  casa <font size="+1"> ख  kh  kh   <font size="+1"> ग  g  g   gato <font size="+1"> घ  gh  gɦ   <font size="+1"> ङ  ṅ  ŋ  unha  <font size="+1"> च  c  ʧ  chamar  <font size="+1"> छ  ch  ʧh   <font size="+1"> ज  j  ʤ    <font size="+1"> झ  jh  ʤɦ   <font size="+1"> ञ  ñ  ɲ  bañar <font size="+1"> ट  ṭ (retroflexo)  ʈ   <font size="+1"> ठ  ṭh (retroflexo)  ʈh   <font size="+1"> ड  ḍ (retroflexo)  ɖ   <font size="+1"> ढ  ḍh (retroflexo)  ɖɦ   <font size="+1"> ण  ṇ (retroflexo)  ɳ   <font size="+1"> त  t  t̪  tella <font size="+1"> थ  th  t̪h   <font size="+1"> द  d  d̪  danza <font size="+1"> ध  dh  d̪ɦ   <font size="+1"> न  n  n  nome  <font size="+1"> प  p  p  papa  <font size="+1"> फ  ph  ph   <font size="+1"> ब  b  b  balón  <font size="+1"> भ  bh  bɦ   <font size="+1"> म  m  m  mamá  <font size="+1"> य  y  j    <font size="+1"> र  r (francés)  ɾ   <font size="+1"> ल  l  l  lago  <font size="+1"> ळ  y (só en marathi)  j   <font size="+1"> व  v  v   francés voiture <font size="+1"> श  ś (ch mollado)  ɕ  alemán mich  <font size="+1"> ष  ṣ (retroflexo)  ʂ    <font size="+1"> स  s  s  sal <font size="+1"> ह  h  h   <font size="+1"> क़  q (palabras de orixe árabe), k moi gutural  q árabe qalb  <font size="+1"> ख़  x  x  español juan  <font size="+1"> ग़  ġ (r grasseillé)  ʀ  francés regarde, à la Brassens  <font size="+1"> ज़  z (palabras de orixe estranxeira)  z    <font size="+1"> ड़  ṛ (retroflexo)  ɽ   <font size="+1"> ढ़  ṛh (retroflexo)  ɽɦ   <font size="+1"> फ़  f (palabras de orixe estranxeira)  f  falta 

+ CifrasCarácterTranscrición <font size="+1"> ०  0 <font size="+1"> १  1 <font size="+1"> २  2 <font size="+1"> ३  3 <font size="+1"> ४  4 <font size="+1"> ५  5 <font size="+1"> ६  6 <font size="+1"> ७  7 <font size="+1"> ८  8 <font size="+1"> ९  9

+ Outros símbolosCarácterDenominaciónFunción <font size="+1"> ।  danda (डण्डा)  . (fin de frase) <font size="+1"> ॥  dobre danda  marca o fin dunha rima en poesía <font size="+1"> ॐ  Ôm  símbolo sagro hindú

 Devanágari en unicode 
O devanágari ocupa os caracteres U+0900 a U+097F de Unicode. As celas baleiras indican os caracteres indefinidos.

 0  1  2  3  4  5  6  7  8  9  A  B  C  D  E  F U+090x    ँ  ं  ः  ऄ  अ  आ  इ  ई  उ  ऊ  ऋ  ऌ  ऍ  ऎ  ए U+091x  ऐ  ऑ  ऒ  ओ  औ  क  ख  ग  घ  ङ  च  छ  ज  झ  ञ  ट U+092x  ठ  ड  ढ  ण  त  थ  द  ध  न  ऩ  प  फ  ब  भ  म  य U+093x  र  ऱ  ल  ळ  ऴ  व  श  ष  स  ह    ़  ऽ  ा  ि U+094x  ी  ु  ू  ृ  ॄ  ॅ  ॆ  े  ै  ॉ  ॊ  ो  ौ  ्   U+095x  ॐ  ॑  ॒  ॓  ॔     क़  ख़  ग़  ज़  ड़  ढ़  फ़  य़ U+096x  ॠ  ॡ  ॢ  ॣ  ।  ॥  ०  १  २  ३  ४  ५  ६  ७  ८  ९ U+097x  ॰               

Cando unha vogal segue a unha consoante, o seu carácter sempre se escribe despois do carácter da consoante, na orde da pronunciación, independentemente de cal sexa o resultado gráfico, por exemple की escríbese U+0915 U+0940 e कि escríbese U+0915 U+093F. Para escribir unha combinación de consoantes, insírese o carácter do virama entre dúas consoantes, por exemplo स्त escríbese U+0938 U+094D U+0924.

Se se quere escribir realmente unha consoante dotada dun virama e logo outra consoante en vez de facer a ligadura, insírese o carácter ZWNJ (Zero Width Non-Joiner) de código U+200C entre o carácter do virama e o da consoante que debe seguilo, por exemplo क्‌ष (en vez do esperedo क्ष) escríbese U+0915 U+094D U+200C U+0937.
Se, para escribir unha combinación de consoantes que normalmente usa un símbolo novo, se quere utilizar as « medio-formas » das consoantes, insírese o carácter ZWJ (Zero Width Joiner) de código U+200D entre o carácter do virama e o da consoante que debe seguila, por exemplo श्‍व (en vez do esperedo श्व) escríbese U+0936 U+094D U+200D U+0935.

 Varios 
 código ISO 15924: Deva
 Notas 

 Véxase tamén 

 Ligazóns externas 

 Devanágari e Unicode
 Editor devanágari
 Devanágari en omniglot
 Detalles de introdución de devanágari en unicode

Categoría:Alfasilabarios