Organización das Nacións Unidas

A Organización das Nacións Unidas (ONU) é un organismo intergobernamental mundial cuxo principal obxectivo e promover a cooperación internacional. Foi fundada oficialmente o 24 de outubro de 1945 en San Francisco, California, finalizada a segunda guerra mundial.

A primeira Asemblea Xeral celebrouse o 10 de xaneiro de 1946 (celebrada en Central Hall Westminter, Londres). A sede actual está na cidade de Nova York.

A precursora das Nacións Unidas foi a Sociedade de Nacións (tamén coñecida como "Liga das Nacións"), organización concibida en circunstancias similares durante a primeira guerra mundial e estabelecida en 1919, en conformidade co Tratado de Versalles, "para promover a cooperación internacional e conseguir a paz e a seguridade". Todos os países soberanos internacionalmente recoñecidos son membros, excepto o Vaticano, en calidade de observador, e Taiwán (un caso especial, recoñecida por poucos países). Dende o 14 de xullo de 2011 a ONU ten 193 Estados Membros. O seu secretario xeral é António Guterres dende o 1 de xaneiro de 2017.

Un dos feitos máis destacábeis da ONU é a proclamación da Declaración Universal dos Dereitos Humanos, en 1948.

 Antecedentes e historia 
miniatura|240x240px|Sede da Organización das Nacións Unidas en Nova York.|esquerda
A idea das Nacións Unidas foi elaborada na declaración, asinada durante a segunda guerra mundial, na conferencia de Aliados celebrada en Moscova en 1943. O daquela presidente dos Estados Unidos de América, Franklin Delano Roossevelt, suxeriu o nome de "Nacións Unidas".
O 25 de abril de 1945 celebrouse a primeira conferencia en San Francisco. Á parte dos gobernos, foron convidadas organizacións non gobernamentais. As 50 nacións representadas na conferencia asinaron a Carta das Nacións Unidas dous meses máis tarde o 26 de xuño; Polonia, que non estivera representada na conferencia, engadiu o seu nome máis tarde.

A ONU comeza a súa existencia o 24 de outubro de 1945, despois de ter sido ratificada a Carta polos entón cinco membros permanentes do Consello de Seguridade (República Popular da China, Francia, A Unión das Repúblicas Socialistas Soviéticas, o Reino Unido e os Estados Unidos de América) e pola gran maioría dos outros 46 membros.

Actualmente os 5 Membros Permanentes do Consello de Seguridade son os únicos que teñen veto nas decisións. Estes son os Estados Unidos de América, a Federación Rusa, Francia, o Reino Unido e a República Popular da China.

Os fundadores da ONU tiñan grandes esperanzas de poderen actuar para previren novas guerras. Aqueles desexos non se conseguiron en moitos casos. Desde 1947 ata 1989 (Caída do Muro de Berlín) a división do mundo en zonas hostís durante a chamada Guerra fría tornou este obxectivo moi difícil de acadar debido ao sistema de veto do Consello de Seguridade.

 Países fundadores 
Arabia Saudita, Arxentina, Australia, Bélxica, Belarús, Bolivia, Brasil, Canadá, Checoslovaquia, Chile, China, Colombia, Costa Rica, Cuba, Dinamarca, Ecuador, Etiopía, Estados Unidos de América, Exipto, Filipinas, Francia, Grecia, Guatemala, Haití, Honduras, a India, Irán, Iraq, Iugoslavia, Líbano, Liberia, Luxemburgo, México, Nicaragua, Noruega, Nova Zelandia, os Países Baixos, Panamá, Paraguai, o Perú, Polonia, o Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte, a República Dominicana, a Federación de Rusia, O Salvador, República Árabe Siria, Suráfrica, Turquía, Ucraína, Uruguai e Venezuela.

 Estrutura 
 Órganos 
O sistema das Nacións Unidas baséase en cinco órganos principais: a Asemblea Xeral, o Consello de Seguridade, o Consello Económico e Social (ECOSOC), o Secretariado e o Tribunal Internacional de Xustiza. O sexto órgano principal, o Consello de Tutela, suspendeu a súa actividade en 1994 trala independencia de Palau, o último territorio baixo tutela das Nacións Unidas.

Catro dos cinco órganos principais atópanse localizados na sede das Nacións Unidas de Nova York. O Tribunal Internacional de Xustiza localízase na Haia, mentres que outras axencias importantes teñen a súa sede en Xenebra, Suíza, en Viena e en Nairobi. Outras institucións das Nacións Unidas están repartidas por todo o mundo. A ONU utiliza 6 linguas oficiais: árabe, chinés, español, francés, inglés e ruso. Case todas as reunións oficiais son interpretadas simultaneamente para estas linguas. Case todos os documentos oficiais, en soporte de papel e en liña, son traducidos para estes seis idiomas. Nalgunhas dependencias, como na Secretaría, as conferencias e mailos documentos de traballo son só en francés e inglés ou en español, francés e inglés e as publicacións realízanse nestes dous ou tres idiomas. De acordo coa Convención de Privilexios e Inmunidades das Nacións Unidas, a ONU e as súas axencias teñen inmunidade diplomática ás leis dos países onde operan, salvagardando a imparcialidade das Nacións Unidas.

Por debaixo dos órganos e segundo as palabras da autora Linda Fasulo,  existe "unha incríbel colección de entidades e organizacións, algunhas das cales son mesmo anteriores á propia ONU e que actúan case con absoluta independencia dela". Entre elas inclúense axencias especializadas, institucións de investigación e formación, programas e fondos e outras entidades das Nacións Unidas.

As Nacións Unidas ríxense polo Principio Noblemaire, que é vinculante para calquera organización pertencente ao seu sistema. Este principio estabelece salarios que permitan atraer cidadáns de países onde os salarios sexan moi altos, ao tempo que esixe salarios do mesmo valor independentemente da nacionalidade do empregadoSalaries, páxina das Nacións UnidasILO: Noblemaire principle, Judgement 986, consideration 7, and Judgment 831, Consideration 1.. Estes soldos están suxeitos a un imposto interno que é administrado polas organizacións da ONUUN Staff Regulations, Regulation 3.3(f)Americans Working at the U.N, World, New York Times, 28 de setembro de 2009.

Órganos principais das Nacións Unidas
<div style="overflow-x:auto;">
 Asemblea Xeral das Nacións Unidas— Asemblea deliberativa de tódolos estados membros da ONU — Secretariado das Nacións Unidas— Órgano administrativo da ONU —  Tribunal Internacional de Xustiza— Tribunal universal de dereito internacional — 260px|Sala da Asemblea Xeral das Nacións Unidas 260px|Sede das Nacións Unidos en Nova York 260px|Tribunal Internacional de Xustiza Pode acordar recomendacións non obrigatorias para os estados e suxestións para o Consello de Seguridade;
 Decide sobre a admisión de novos membros trala proposta polo Consello de Seguridade;
 Aproba o orzamento;
 Elixe os membros non permanentes do Consello de Seguridade; o Secretario Xeral (trala súa proposta polo Consello de Seguridade) e quince xuíces do Tribunal Internacional de Xustiza. Cada estado ten un voto. Dá apoio administrativo ao resto dos órganos da ONU (por exemplo: na organización de congresos, escribindo informes e estudos e na preparación do orzamento);
 O Secretario Xeral é elixido pola Asemblea Xeral para un mandato de cinco anos. É o principal representante da ONU. Intervén en disputas entre estados que recoñecen a súa xurisdición;
 Emite opinións legais;
 Emite veredictos por maioría simple. Os seus quince xuíces son elixidos pola Asemblea Xeral da ONU para un período de nove anos. Consello de Seguridade das Nacións Unidas— Para asuntos de seguridade internacional — Consello Económico e Social das Nacións Unidas— Para asuntos económicos e sociais de ámbito global — Consello de Tutela das Nacións Unidas— Para a administración de territorios baixo tutela da ONU (inactivo na actualidade) — 260px|Consello de Seguridade das Nacións Unidas 260px|Consello Económico e Social das Nacións Unidas 260px|Consello de Tutela das Nacións Unidas Responsábel do mantemento da paz internacional e a seguridade;
 Pode ditaminar resolucións obrigatorias;
 Ten quince membros: cinco membros permanentes con dereito de veto e dez membros elixidos. Responsábel da cooperación entre os estados sobre cuestións económicas e sociais;
 Coordina a cooperación entre as diferentes axencias especializadas das Nacións Unidas;
 Ten 54 membros elixidos pola Asemblea Xeral para servir durante mandatos escalonados de tres anos. Orixinalmente foi creado para administrar as posesións coloniais que foran antigos mandatos da Sociedade de Nacións;
 Leva inactivo dende 1994, ano no que Palau, o derradeiro territorio tutelado, acadou a independencia.

 Secretariado 

miniatura|dereita|150px|O exsecretario Xeral Ban Ki-moon en abril de 2015.
O Secretariado da ONU está presidido polo Secretario Xeral, asistido por un grupo de funcionarios internacionais en todo o mundo. Aporta estudos, información e servizos que precisan os órganos das Nacións Unidas para as súas reunións. Tamén leva a cabo tarefas segundo o requira o Consello de Seguridade, a Asemblea Xeral, o Consello Económico e Social e outros órganos da ONU.

O Secretario Xeral é de facto o principal representante, voceiro e líder da ONU. A súa posición está definida na Carta das Nacións Unidas como "o máis alto funcionario administrativo" da organización. O artigo 99 da Carta indica que o Secretario Xeral pode levar ao Consello de Seguridade "calquera asunto que na súa opinión poida ameazar o mantemento da paz internacional e a seguridade". A oficina evolucionou até ter unha dobre función: a administración da organización da ONU e a mediación e diplomacia fronte aos conflitos entre os estados membros, así como a busca do consenso ante os problemas globais.

O Secretario Xeral é nomeado pola Asemblea Xeral despois de ser recomendado polo Consello de Seguridade, no que os membros permanentes teñen dereito de veto. Non hai requirimentos específicos para o posto, mais ao longo dos anos foise aceptando que o posto debería ser dun ou dous mandatos de cinco anos, que debe haber unha rotación xeográfica e que o Secretario Xeral non debe ser orixinario dun dos cinco estados membros permanentes do Consello de Seguridade. O actual Secretario Xeral é Ban Ki-moon, quen substituíu a Kofi Annan en 2007 e foi elixido unha segunda vez en 2011 para rematar o seu mandato a finais de 2016.

Secretarios Xerais das Nacións UnidasNúmeroNomePaísDendeAté 1  Trygve Lie    2 de febreiro de 1946  10 de novembro de 1952  2  Dag Hammarskjöld    10 de abril de 1953  18 de setembro de  1961  3  U Thant  22px Birmania  30 de novembro de 1961  31 de decembro de 1971 4  Kurt Waldheim    1 de xaneiro de 1972  31 de decembro de 1981  5  Javier Pérez de Cuéllar    1 de xaneiro de 1982  31 de decembro de 1991  6  Boutros Boutros-Ghali    1 de xaneiro de 1992  31 de decembro de 1996 7  Kofi Annan    1 de xaneiro de 1997  31 de decembro de 2006  8  Ban Ki-moon    1 de xaneiro de 2007  31 de decembro de 2016 9 António Guterres    1 de xaneiro de 2017 no cargo

 Axencias especializadas, fundacións e programas 
 Axencias especializadas 
A Carta das Nacións Unidas estipula que cada órgano principal das Nacións Unidas pode estebelecer varias axencias especializadas para cumprir coas súas obrigas. Algunhas das axencias máis coñecidas son a Organización das Nacións Unidas para a Alimentación e a Agricultura (FAO), a UNESCO (Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura), o Banco Mundial ou a Organización Mundial da Saúde (OMS). A meirande parte do traballo humanitario das Nacións Unidas realízase a través das axencias, como os programas de vacinación da OMS, a loita contra a fame e a malnutrición do Programa Mundial de Alimentos e a protección das persoas refuxiadas e desprazadas do Alto Comisionado das Nacións Unidas para os Refuxiados (ACNUR).

Axencias especializadas das Nacións Unidas Número  Acrónimo  Bandeiraou logo  Axencia  Sede  Director/a en novembro de 2013  Estabelecida en 1  FAO  50px|centro  Organización das Nacións Unidas para a Alimentación e a Agricultura Roma, Italia  José Graziano da Silva  1945 2  OACI  centro|70x70px Organización de Aviación Civil Internacional Montreal, Canadá   Raymond Benjamin  1947 3  FIDA   Fondo Internacional de Desenvolvemento Agrícola  Roma, Italia   Kanayo F. Nwanze 1977 4  OIT  50px|centro  Organización Internacional do Traballo Xenebra, Suíza   Guy Ryder  1946 (1919) 5  OMI  centro|83x83px Organización Marítima Internacional Londres, Reino Unido   Koji Sekimizu 1948 6  FMI   Fondo Monetario Internacional  Washington, D.C., Estados Unidos   Christine Lagarde 1945 (1944) 7  UIT   Unión Internacional de Telecomunicacións Xenebra, Suíza   Hamadoun Touré  1947 (1865) 8  UNESCO  centro|83x83px Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura París, Francia   Irina Bokova  1946 9  ONUDI   Organización das Nacións Unidas para o Desenvolvemento Industrial Viena, Austria   Li Yong  1967 10  OMT   Organización Mundial do Turismo Madrid, España   Taleb Rifai  1974 11  UPU  centro|83x83px Unión Postal Universal Berna, Suíza   Bishar Abdirahman Hussein  1947 (1874) 12  WBG  centro|73x73px Grupo do Banco Mundial Washington, D.C., Estados Unidos   Jim Y. Kim 1945 (1944) 13  OMS  centro|83x83px Organización Mundial da Saúde Xenebra, Suíza  Margaret Chan 1948 14  OMPI   Organización Mundial da Propiedade Intelectual Xenebra, Suíza   Francis Gurry  1974 15  OMM  centro|83x83px Organización Meteorolóxica Mundial  Xenebra, Suíza   David Grimes /  Michel Jarraud  1950 (1873)

 Fundacións e programas 
Fundacións e programas das Nacións Unidas Número  Acrónimo  Bandeiraou logo  Fundación ou programa  Sede  Director/a en marzo de 2016  Estabelecida en 1  PNUD  50px|centro  Programa das Nacións Unidas para o Desenvolvemento Nova York, Estados Unidos  Helen Clark  1965 2  UNICEF   Fondo das Nacións Unidas para a Infancia Nova York, Estados Unidos   Anthony Lake  1946 3  ACNUR  Alto Comisionado das Nacións Unidas para os Refuxiados  Xenebra, Suíza  Filippo Grandi1950 4  PMA   Programa Mundial de Alimentos Roma, Italia   Ertharin Cousin  1961 5  UNODC  centro|177x177px Oficina das Nacións Unidas contra a Droga e o Delito Viena, Austria   Yuri Fedotov  1997 6  UNFPA  centro|70x70px Fondo de Poboación das Nacións Unidas  Nova York, Estados Unidos   Babatunde Osotimehin  1969 7  CNUCED   Conferencia das Nacións Unidas sobre Comercio e Desenvolvemento  Xenebra, Suíza   Mukhisa Kituyi  1964 8  UNEP  centro|82x82px Programa das Nacións Unidas para o Medio Ambiente  Nairobi, Kenya   Achim Steiner  1972 9  UNRWA  centro|senmarco|102x102px Axencia das Nacións Unidas para os Refuxiados de Palestina no Oriente Próximo Franxa de Gaza /  Amán, Xordania   Pierre Krähenbühl  1949 10  ONU Mulleres   Entidade das Nacións Unidas para a Igualdade de Xénero e o Apoderamento das Mulleres   Nova York, Estados Unidos   Phumzile Mlambo-Ngcuka  2010 11  ONU-Hábitat   Programa das Nacións Unidas para os Asentamentos Humanos   Nairobi, Kenya   Joan Clos i Matheu  1978

 Organizacións relacionadas 
Organizacións relacionadas coas Nacións Unidas Número  Acrónimo  Bandeiraou logo  Organización  Sede  Director/a en marzo de 2016  Estabelecida en 1  AIEA  70px|centro  Axencia Internacional de Enerxía Atómica  Viena, Austria  Yukiya Amano  1957 2  OMC  110px  Organización Mundial do Comercio   Xenebra, Suíza   Roberto Azevêdo  1995 3  OTPCE   Organización do Tratado de Prohibición Completa dos Ensaios Nucleares   Viena, Austria   Lassina Zerbo  1996 4  OPAQ   Organización para a Prohibición de Armas Químicas   A Haia, Países Baixos   Ahmet Üzümcü  1997

 Outras entidades 
Outras entidades das Nacións Unidas Número  Acrónimo  Bandeiraou logo  Entidade  Sede  Director/a en marzo de 2016  Estabelecida en 1  ONUSIDA  110px  Programa Conxunto das Nacións Unidas sobre o VIH/SIDA  Xenebra, Suíza  Michel Sidibé  1996 2  UNISDR   Oficina das Nacións Unidas para a Redución de Desastres   Xenebra, Suíza   Robert Glasser  1999 3  UNOPS   Oficina das Nacións Unidas de Servizos para Proxectos   Copenhague, Dinamarca   Grete Faremo  1973

 Política 
 Lingüística 
A Organización das Nacións Unidas ditou, no ano 1966, que “nos estados en que haxa minorías étnicas relixiosas ou lingüísticas, as persoas que pertenzan a estas minorías non poden ser privadas do dereito de ter, comunitariamente co resto de membros do seu grupo, a súa propia vida cultural, nin de practicar e profesar a súa propia relixión, nin de usar a súa propia lingua”.

 Orzamento 
+ ONU.Países con participación superior a 1%nos ingresos do orzamento ordinario da ONU (2003).  22 %   19,51 %   9,76 %   6,46 %   5,53 %   5,06 %   2,55 %  2,51 %   2,39 %   1,85 %   1,73%   1,62 %   1,53 %   1,27 %   1,20 %   1,12 %   1,08 %   1,02 %

 Notas 

 Véxase tamén 
 Bibliografía 

 Outros artigos 
 Carta das Nacións Unidas
 Boinas azuis
 Declaración Universal dos Dereitos Humanos
 Dereitos da muller
 Dereitos do neno
 Estados membros das Nacións Unidas
 Os 14 puntos de Wilson
 Tratado do Antártico
 Uso da forza

 Ligazóns externas 
 Páxina oficial da ONU.
 Carta das Nacións Unidas 

Categoría:ONU
Categoría:Artigos que toda Wikipedia debería ter (Ciencias sociais)