Mar Caribe

O mar Caribe é un mar tropical situado entre as costas orientais de América Central e as setentrionais de América do Sur. Tamén é chamado mar das Antillas por seren estas illas os seus límites polo norte (Grandes Antillas) e polo leste (Pequenas Antillas de Barlovento). Ao noroeste comunica co golfo de México a través da canle do Iucatán, e co océano Atlántico polas numerosas canles que se abren entre a grilanda que forman as Antillas. Ten unha área aproximada de 2 754 000 km²The Caribbean Sea  All The Sea. Consultado o 7 de maio de 2006 e alberga máis de 7 000 illas, illotes e arrecifes, moitos dos cales son moi pequenos e están deshabitados, que conforman a chamada rexión do Caribe. As illas cobren aproximadamente 235 688 km²; sendo Cuba a máis grande de todas.

O seu fondo elévase na parte media formando un gran relevo desde as costas de Honduras e Nicaragua ata a illa de Xamaica. As maiores profundidades acádanse ao NO deste promontorio submarino, sendo o punto máis profundo a fosa das Illas Caimán, entre Cuba e Xamaica, con 7 686 metros de profundidade. O resto do mar Caribe ten unha profundidade máis uniforme que raramente supera os 5 500 metros. A profundidade media é de 2 200 metros.

O mar Caribe ten a segunda meirande barreira de coral do mundo, que discorre por 1000 ao longo das costas de México, Belize, Guatemala e Honduras.

Tódolos países da zona -especialmente os das illas- son coñecidos como Caribe. Os principais países e territorios caribeños son:
 En América Central: México (península do Iucatán), Belize, Guatemala, Honduras, Costa Rica e Panamá.
 En América do Sur: Colombia (Rexión Caribe) e Venezuela.
 Grandes Antillas: Cuba, Xamaica, Haití e a República Dominicana na illa da Española e Porto Rico.
 Pequenas Antillas: Illas Virxes, divididas en británicas e estadounidenses, Antiga e Barbuda, Saint Kitts e Nevis, Guadalupe (departamento francés de ultramar), Dominica, Martinica (departamento francés de ultramar), Santa Lucía, Barbados, San Vicente e as Granadinas, Granada, Trinidad e Tobago, e as holandesas de Aruba, Curaçao e Bonaire (as dúas últimas forman parte das Antillas Neerlandesas).

 Historia 

miniatura|Mapa lingüístico do Caribe no ano 1500 d.C., antes da colonización europea.
esquerda|miniatura|Gravado que representa a Cristovo Colón desembarcando na Hispaniola o 6 de decembro de 1492.
O nome Caribe deriva dos caribes, nome utilizado para describir a etnia amerindia predominante na rexión na época da primeira chegada de europeos a finais do século XV. O navegante italiano Américo Vespucio afirmaba que a palabra Charaibi significaba entre os indíxenas Home sabio, e que probabelmente este fose utilizado para describir os europeos á súa chegada a América. O termo "Antillas" aplicouse máis tarde ás terras do mar Caribe e, por extensión, o "mar das Antillas" converteuse nun nome alternativo para o "mar Caribe" en varias linguas europeas. Durante o primeiro século despois do descubrimento por Cristovo Colón destas terras, a dominación española na rexión foi absoluta.

A partir do século XVI, os europeos que visitaron a rexión caribeña identificaron o océano Pacífico como o "Mar do Sur", por estar ao sur do istmo de Panamá, en contraposición co mar Caribe ao que chamaban "Mar do Norte" por estar ao norte do mesmo istmo.

miniatura|Tulum, cidade maia na costa caribeña do estado mexicano de Quintana Roo.

Os pobos eurasiáticos non coñeceron o mar Caribe ata 1492 cando Cristovo Colón, na procura dunha ruta marítima máis curta cara ás Indias Orientais (Extremo Oriente), topouse coas terras do Caribe que, pouco tempo despois foron denominadas, en contraposición, Indias Occidentais. Nese momento, a maioría dos europeos descoñecían o Hemisferio Occidental en xeral, aínda que fora descuberto polos viquingos entre os anos 800 e 1000. Tralo descubrimento das illas por Colón, a zona foi rapidamente colonizada por varias culturas occidentais (inicialmente España e máis tarde Inglaterra, os Países Baixos, Francia, Curlandia e Dinamarca). Despois da colonización das súas illas, o mar Caribe converteuse nunha importante área para o comercio e transporte marítimo con Europa, atraendo a piratas como Samuel Bellamy e Barbanegra.

En 2015 había 22 territorios insulares caribeños e 12 países continentais tiñan costas no mar Caribe.Amerindians to Africans (page one), published by Macmillan Caribbean 

 Límites 
A Organización Hidrográfica Internacional define os límites do mar Caribe como segue:

 Ao noroeste: unha liña a través da canle do Iucatán que une os faros de cabo Catoche () en México e cabo San Antonio () en Cuba.

 Ao norte: no Canal de Barlovento, unha liña que une punta Caleta () en Cuba e Pearl Point () en Haití. No Canal da Mona, unha liña que une o cabo Engaño () ao extremo de Agujereada () en Porto Rico.

miniatura | Arrecifes de coral nas Illas Virxes Británicas.
 Límites orientais: desde Punta San Diego (Porto Rico) cara ao norte ao longo do meridiano (65°39′ O) ata alcanzar a profundidade de 100 brazas náuticas (183 metros), de aí cara ao leste e ao sur, de tal xeito que todas as illas, baixíos e estreitos das Antillas Menores queden incluídas no mar Caribe, ata chegar a Punta Galera no extremo nordeste da illa Trinidad. Desde aquí, a través da illa Trinidad, ata o seu extremo sueste (punta Galeota). Finalmente, desde punta Galeota ata Punta Baja () en Venezuela.

Aínda que Barbados é unha illa situada na mesma plataforma continental, queda fóra dos límites sinalados polo cal se considera que está no océano Atlántico máis ca no mar Caribe.

 Xeoloxía 
O mar Caribe é un mar oceánico situado sobre a placa do Caribe. Está separado do océano por algúns arcos insulares de distintas idades. Os tramos máis novos están nas Pequenas Antillas entre as Illas Virxes e Trinidad e Tobago. Este arco formouse pola colisión entre a placa suramericana e a placa do Caribe, e inclúe volcáns activos e extintos como o Monte Pelée na Martinica, o Quill na illa de Santo Eustaquio no Caribe Neerlandés e Morne Trois Pitons en Dominica. As illas máis grandes na parte norte do Caribe (Cuba, A Española, Xamaica e Porto Rico) están nun arco insular máis vello.

A idade xeolóxica do mar Caribe estímase entre 160 e 180 millóns de anos, e formouse por unha fractura horizontal no Mesozoico que dividiu o supercontinente Panxea. Está amplamente asumido que a bacía proto-caribeña xa existía no Devoniano, e que perdeu tamaño a comezos do Carbonífero polo movemento cara ao norte de Gondwana e a súa converxencia con Laurusia. O seguinte estadio na formación do mar Caribe comezou no Triásico. O poderoso rifting levou á formación de estreitas fosas que se estendían desde a moderna Terra Nova ata a costa oeste do golfo de México, que formou rochas sedimentarias siliciclásticas. A comezos do Xurásico, debido á acción da transgresión mariña, a auga penetrou na áres do que hoxe é o golfo de México creando un vasto estanque superficial. Durante o rifting do Xurásico Medio apareceron as cuncas profundas no Caribe que marcaron o principio do océano Atlántico e contribuíron á destrución de Panxea e á fin do Xurásico tardío. Durante o Cretáceo, o Caribe adquiriu a forma pechada que podemos observar hoxe. A comezos do Paleóxeno, e debido á regresión mariña, o Caribe comezou a separarse do golfo de México e do océano Atlántico por medio das terras de Cuba e Haití. O mar Caribe permaneceu así na maior parte do Cenozoico ata o Holoceno, cando a elevación do nivel das augas dos océanos restaurou a comunicación co océano Atlántico.

miniatura|Mapa do leito oceánico do mar Caribe e o golfo de México.
O leito do mar Caribe está composto por sedimentos suboceánicos de arxila vermella peláxica nas bacías profundas e depresións. Nas ladeiras e cristas continentais encóntrase limo calcario. Os minerais arxilosos probablemente foron depositados polos principais ríos, o Orinoco e o Magdalena. Os depósitos no fondo do mar Caribe teñen un grosor de aproximadamente 1 km. As capas sedimentarias superiores corresponden ao Mesozoico e ó Cenozoico
(desde hai 250 millóns de anos ata o presente) e as capas inferiores son do Paleozoico e do Mesozoico.

O leito do mar Caribe está dividido en cinco bacías separadas por cristas e serras subacuáticas. A auga do océano Atlántico entra no Caribe a través do Paso Anegada, entre as Pequenas Antillas e as Illas Virxes, e o Canal de Barlovento, entre Cuba e Haití. A canle do Iucatán, entre México e Cuba, comunica o golfo de México co mar Caribe. O punto máis profundo está na depresión das illas Caimán, con profundidades que acadan aproximadamente os 7.686 m. A pesar disto, o Caribe está considerado como un mar relativamente pouco profundo en comparación con outros corpos de auga.

miniatura|esquerda|Vista do mar Caribe desde Bodden Town en Gran Caimán.
miniatura|Tectónica do mar Caribe.

A presión da placa suramericana ao leste do Caribe fai que a rexión das Pequenas Antillas teña unha alta actividade volcánica. A erupción do monte Pelée en 1902 foi unha das máis devastadoras da historia, provocando máis de 30.000 mortos.

O leito caribeño ten tamén dúas fosas abisais: a das Caimán e a de Porto Rico, que poñen á rexión nun alto risco de terremotos. Os terremotos subacuáticos representan unha ameaza pola capacidade de xerar tsunamis, os cales terían un efecto devastador nas illas do Caribe. Os datos científicos revelan que durante os últimos 500 anos houbo na rexión unha ducia de terremotos de magnitude superior a 7,5. Recentemente, un terremoto de magnitude 7,1 sacudiu Haití o 12 de xaneiro de 2010.

 Oceanografía 

miniatura|Esquema da Corrente Ecuatorial do Norte e da Corrente do Golfo.
A hidroloxía do mar Caribe ten un alto grao de homoxeneidade. As variacións anuais das temperaturas mensuais medias da auga na superficie non exceden de 3 °C. Durante os últimos cincuenta anos, o Caribe pasou por tres fases: arrefriando ata 1974, unha fase fría con picos durante 1974–1976 e 1984–1986 e finalmente unha fase de quecemento cun incremento da temperatura de 0,6 °C anuais. Virtualmente, todas as temperaturas extremas foron asociadas co fenómeno de El Niño e La Niña. A salinidade da auga é de arredor do 3,6% e a súa densidade está entre 1.023,5 e 1.024 kg/m³. A cor da auga superficial está entre verde azulado e verde.

A profundidade do mar Caribe nas súas concas máis anchas e as temperaturas das augas profundas son similares ás do Atlántico. Crese que as augas profundas do Atlántico espállanse no Caribe e contribúen á auga profunda deste mar. A auga superficial (ata 100 m de profundidade) actúa como unha extensión do Atlántico norte xa que a Corrente de Güiana e parte da Corrente Ecuatorial do Norte penetran no Caribe polo leste. Na parte oeste do mar, os ventos alisios producen unha corrente norte que causa un afloramento e abundante pesca preto do Iucatán.

 Clima 
miniatura|dereita|Temperaturas medias da superficie do mar no Caribe (25-27 de agosto de 2005). Furacán Katrina sobre Cuba.

O clima do Caribe caracterízase polas baixas latitudes e as correntes oceánicas tropicais que o atravesan. A principal corrente oceánica é a Corrente Ecuatorial do Norte, que entra na rexión dende o [[Océano Atlántico|Atlántico] tropical. O clima da zona é tropical, variando dende selva tropical nalgunhas áreas ata sabana tropical noutras. Tamén hai algúns lugares que son climas áridos con considerable seca nalgúns anos.

 División política 

 Países independentes 
Costas continentais:










Illas das Antillas Maiores:

 La Gonâve
 Illa da Vaca 
 Illas Cayemites

 Caios de Morant
 Banco de Pedro
 Caios de Pedro
 Caios de Puerto Real

 Illa Saona
 Illa Beata
 Illa Catalina
 Illa Alto Velo

 Arquipélago dos Canarreos
 Illa da Juventud 
 Caio Largo do Sur 
 Xardíns da Raíña

Illas das Antillas Menores:

 Antiga
 Barbuda
 Redonda




 Carriacou
 Ronde
 Pequena Martinica
  Saint Kitts e Nevis
 Saint Kitts
 Nevis

 Baliceaux
 Bequia
 Canouan
 Mayreau
 Mustique 
 Illa Palm
 Pequeno San Vicente
 Caios de Tobago
 Illa Unión
 Illa Young
 San Vicente


 Trinidad
 Tobago
 Chacachacare
 Gaspar Grande
 Gasparillo
 Illa Huevos 
 Illa Monos
 Pequena Tobago

 Territorios dependentes doutros países 
As principais illas do Caribe dependentes doutros estados son:

 Caio Ambergris
 Illas Turneffe
 Caio Corker
 Caio San Jorge
 Caio Chapel
 Caio Goff

  Colombia 
 San Andrés, Providencia e Santa Catalina
 Illa San Andrés
 Illa de Providencia 
 Illa Santa Catalina
 Caio Alburquerque
 Baixo Nuevo
 Caio Bolívar
 Caio Roncador
 Caio Rocoso
 Caio Santander
 Illa Serranilla
 Banco Serrana
 Banco Quitasueño
 Bolívar
 Illa Tierra Bomba
 Illas Corales del Rosario
 Córdoba
 Illa Fuerte
 Illa Tortuguilla
 Sucre
 Arquipélago de San Bernardo


 Illas Virxes Estadounidenses 
 San Tomé
 San Xoán
 Santa Cruz 
 Water Island
 Porto Rico
 Culebra 
 Vieques 
 Mona
 Illote Monito 
 Desecheo
 Caixa de Mortos
 Illa Navassa


 Guadalupe
 Basse-Terre 
 Grande-Terre
 La Desirade
 Petite Terre
 Les Saintes
 Marie-Galante
 Martinica
 Illa de San Martiño
 Tintamarre
 Illa de San Bartolomeu


 Caios Cochinos
 Illas da Baía
 Roatán 
 Guanaja
 Útila
 Illas del Cisne


 Estado de Quintana Roo
 Illa Contoy
 Illa Mujeres
 Cozumel 
 Illa Holbox
 Illa Branca
 Caio Sucio
 Banco Chinchorro


 Illas do Millo
 Caios Miskitos
 Caios Perlas


 Aruba
 Bonaire 
 Pequena Bonaire
 Curazao
 Pequena Curazao
 Saba
 Santo Eustaquio
 Illa de San Martiño


 Provincia de Bocas del Toro 
 Illa Colón
 Caios Zapatillas
 Illa Bastimentos
 Arquipélago de Kuna Yala (ou San Blas)
 Illa Narganá
 Illa Naluenga
 El Porvenir
 Illa Wichubwala
 Illa Ukupseni
 Caios Holandeses
 Provincia de Veraguas
 Illa Escudo de Veraguas
 Provincia de Colón
 Illa Grande


 Anguila
 Anguillita 
 Illa Dog 
 Illa Little Scrub 
 Prickly Pear 
 Illa Sandy
 Illa Scrub
 Illa Seal
 Illa Sombrero 
 Illas Virxes Británicas
 Tórtola
 Virgin Gorda
 Anegada
 Jost Van Dyke
 Illas Caimán
 Caimán Brac
 Gran Caimán
 Caimán Menor
 Montserrat


 Estado Anzoátegui
 Illas Chimanas
 Illas Borrachas
 Illotes de Píritu
 Estado Carabobo
 Illa Larga
 Estado Nova Esparta
 Illa de Margarita
 Illa de Coche
 Illa de Cubagua 
 Estado Sucre
 Illas Caracas
 Dependencias Federais Venezolanas
 Arquipélago Los Monjes
 Arquipélago de Las Aves
 Arquipélago Los Testigos
 Arquipélago de Los Frailes
 Illas Los Hermanos
 Illa de Aves
 Illa la Sola
 La Tortuga
 Caio Herradura
 Illas Los Tortuguillos
 La Orchila
 Illa La Blanquilla
 Illa de Patos
 Arquipélago de Los Roques
 Gran Roque
 Caios de Francisquí 
 Caio Lanquí 
 Nordisquí 
 Madrisquí 
 Crasquí 
 Caio Espenquí 
 Caio Carenero 
 Caio de Agua 
 Dos Mosquises 
 Caio Sal 
 Caio Grande
 Estado Zulia
 Illa de San Carlos
 Illa de Toas
 Illa de Zapara
 Illa Los Pájaros
 Illas Pescadores
 Illa de Providencia

 Galería de imaxes 

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 

 Altman, Ida. "The Revolt of Enriquillo and the Historiography of Early Spanish America," The Americas vol. 63(4)2007, 587–614.
 Altman, Ida. "Marriage, Family, and Ethnicity in the Early Spanish Caribbean," William and Mary Quarterly, 3rd ser. 70:2(2013):226-250.
 Altman, Ida."Key to the Indies: Port Cities in the Spanish Caribbean: 1493-1550." The Americas 74:1(Jan. 2017):5-26.
Altman, Ida. Life and Society in the Early Caribbean: The Greater Antilles, 1493-1550. Baton Rouge: Louisiana State University Press 2021. 
 Donovan, Stephen K. e Trevor A. Jackson, eds. Caribbean Geology: An Introduction (1994) online
 Gallegos, Artemio. "Descriptive physical oceanography of the Caribbean Sea." Small Islands Marine Science and Sustainable Development 51 (1996): 36–55.
 Glover K., Linda (2004), Defying Ocean's End: An Agenda For Action, Island Press, p. 9. 
  Morgan, Philip D. et al. Sea and Land: An Environmental History of the Caribbean (Oxford University Press, 2022) online review
 Snyderman, Marty (1996), Guide to Marine Life: Caribbean-Bahamas-Florida, Aqua Quest Publications, pp. 13–14, 19. 
 Wood, Robert E. "Caribbean cruise tourism: Globalization at sea." Annals of tourism research 27.2 (2000): 345–370.
 Woodring, Wendell Phillips. "Caribbean land and sea through the ages." Geological Society of America Bulletin 65.8 (1954): 719–732. GSA Bulletin (1954) 65 (8): 719–732. doi.org/10.1130/0016-7606(1954)65[719:CLASTT]2.0.CO;
 Peters, Philip Dickenson (2003), Caribbean WOW 2.0, Islandguru Media, p. 100^^75;4. 
 Reefs at Risk in the Caribbean: Economic Valuation Methodology, World Resources Institute 2007.

 Outros artigos 
 Rexión do Caribe
 Imperio español
 Revolución cubana

 Ligazóns externas 
 Páxina web oficial da Secretaría da Comunidade do Caribe CARICOM  

Categoría:Mares do Océano Atlántico
Categoría:Mar Caribe
Categoría:Artigos que toda Wikipedia debería ter (Historia e xeografía)