Illas Aleutianas

As illas Aleutianas (posiblemente o nome vén da lingua chukchi aliat, illa) forman unha cadea de pequenas illas volcánicas que forman un arco situado no norte do océano Pacífico que se estende ao longo de 1 900 km dende o extremo da península de Alasca ata a península de Kamchatka. 

Case todo o arquipélago forma parte do estado de Alasca, Estados Unidos, pero o extremo oeste pertence a Rusia. 

Segundo o censo do ano 2000 as Aleutinas tiñan 8 162 habitantes, deles 4 282 concentrados na cidade de Unalaska.

 Xeografía 

As illas, coñecidas antes de 1867 como o arquipélago de Catarina, comprende catro grupos: Fox, Andreanof, Rat e Near, localizadas entre os 52° N e os 174° O.

A gran maioría das illas mostran as marcas da súa orixe volcánica e hai numerosos volcáns na parte norte da cadea, algúns aínda activos, Shishaldin (3041 m), en Unimak, é o máis importante.

O clima das illas é oceánico, con temperaturas moderadas e uniformes e con abondosa chuvia. As néboas son constantes. A temperatura media anual de Unalaska, a illa máis importante do grupo, é 3,4 °C, e en xaneiro a media é de 1,1 °C e 11,1 °C en agosto, con 250 días de chuvia por ano (2 032 mm).

 Historia 
Os Ungangan son o pobo orixinario das Aleutianas, coñecidos internacionalmente como aleutianos. A súa lingua está relacionada coas linguas inuit. Moitos antropólogos cren que os primeiros seres humanos en pisar América seguiron a rota das agora illas Aleutinas que entón formaba un paso de terra entre Asia e América.
En 1741 o goberno ruso enviou a Vitus Bering, un danés ao servizo de Rusia, e a Aleksei Chirikov, nunha viaxe de exploración ao Pacífico Norte. Chirikov descubriu moitas das illas Aleutianas orientais, e Bering a maioría das occidentais. Nas illas establecéronse compañías comerciais rusas dedicadas ao comercio de peles, algúns aleutianos mesmo foron transferidos ás Illas Pribilof para cazaren lontras mariñas. As illas pertenceron a Rusia ata a merca de Alasca polos Estados Unidos en 1867.

 Lista das Illas Aleutianas 

Listaxe de leste a oeste dos maiores grupos das Illas Aleutianas, as illas esta por orde alfabetico. O nome en aleutiano está entre parentese.

miniatura|300px|Localización das illas Aleutianas
miniatura|300px|Xeografía física das illas Aleutianas
miniatura|300px|As Illas Aleutianas e a Península de Alasca, vistos dende a órbita da Terra
miniatura|300px|Vista de Atka, Amlia e outras das illas Aleutianas dende o espazo
miniatura|300px|Mapa das illas Fox
miniatura|300px|Mapa das illas Andreanof
miniatura|300px|Mapa das illas Rat
miniatura|300px|Mapa da illa Amchitka
miniatura|300px|Mapa que mostra a posición das illas do Comandante, ao leste de Kamchatka. A illa máis grande, no oeste, é a illa de Bering, e a pequena é a illa Medni

 Illas Fox 
 Illa Aiktak (Ugangax)
 Illa Akun (Akungan)
 Illa Akutan (Akutanax̂)
 Illa Amak (Amax)
 Illa Amaknak (Amaxnax̂)
 Illa Amukta (Amuux̂tax̂)
 Illa Ananiuliak
 Illa Avatanak (Agutanax̂)
 Illas Baby
 Illa Bird (Kitnamax)
 Illa Bogoslof (Aĝasaaĝux̂)
 Illa Breadloaf (Taanĝiinax̂)
 Illa Buck (Ukdax̂sxix)
 Illa Caton (Qagan Unimgix̂)
 Illa Chagulak (Chugssĝinax̂)
dereita|Alasca with Aleutian island chain (at bottom), Unalaska Island is marked.
 Illa Deer (Animin)
 Illa Derbin
 Illa Dushkot (Duxsxan)
 Illa Egg (Ugalĝa)
 Illa Emerald
 Illa Expedition (Guchiganang)
 Illa Fire
 Illa Gargoyle
 Illa Gull
 Illa Hog (Uknadax)
 Illa Kaligagan (Qisxagan)
 Illa Kigul (Kiigalux̂)
 Illas Krenitzin (grupo de Illas)
 Illa Kudiakof
 Illa Ogangen
 Illa Ogchul (Uxchalux̂)
 Pancake Rock (Kaduuĝix̂ Tanax̂)
 Illa Peter
 Illa Poa (Saduuĝinax̂)
 Illa Pustoi (Taĝilgadax)
 Illa Rootok (Aayux̂tax̂)
 Illa Round (Imlichin)
 Illa Samalga (Samalĝa)
 Illa Sanak (Sanaĝax)
 Illa Sedanka (Sidaanax̂)
 Illa Sushilnoi (Tanĝimax)
 Illa Tangik (Tan'gax̂)
 Illa Tanginak
 Illa Tigalda (Qigalĝan)
 Illa Ugamak (Ugangax̂)
 Illa Umnak (Unmax)
 Illa Unalaska (Nawan-Alaxsxa)
 Illa Unalga (Unalĝa)
 Illa Unimak (Unimax)
 Illa Vsevidof (Uyagax̂)
 Illa Wislow

 Illas das Catro Montañas (Uniiĝun) 
 Illa Amukta (Amuux̂tax̂)
 Illa Chagulak (Chugaaĝinax̂)
 Illa Chuginadak (Tanax̂ Angunax̂)
 Illa Carlisle (Kigalĝa)
 Illa Herbert (Chiĝulax)
 Illa Kagamil (Qagaamila)
 Illa Uliaga (Ulaĝa)
 Illa Yunaska (Yunax̂sxa)

 Illas Andreanof (Niiĝuĝin tanangis) 
 Illa Adak (Adaax)
 Illa Agligadak (Aĝligadax)
 Illas Amatigis
 Illa Amatignak (Amatignax̂)
 Illa Amlia (Amlax)
 Illa Anagaksik (Anagaxsax̂)
 Illa Argonne
 Illa Asuksak (Hasux̂sax̂)
 Illa Atka (Atx̂ax̂)
 Illa Aziak (Haazax)
 Illa Barbara
 Illa Black
 Illa Bobrof (Walĝa)
 Illa Bolshoi (Tanax̂ Angunax̂)
 Illa Box
 Illa Castle
 Chaika Rock (Hasax̂sax̂)
 Illa Channel
 Illa Chisak (Hatmax)
 Chugul (Chiĝulax̂)
 Illa Cone
 Illa Cormorant
 Illa Crone
 Illas Delarof (Naahmiĝun tanangis)
 Illa Dora
 Illa Eddy (Ugidaagamax)
 Illa Egg (Ugalĝa)
 Illa Elf
 Fenimore Rock (Taxchisax̂)
 Illa Gareloi (Anangusix̂)
 Gramp Rock
 Illa Great Sitkin (Stitxinax̂̂)
 Illa Green (Hmiikaayaĝus)
 Illa Igitkin (Igitxix̂)
 Illa Ikiginak (Ikiiĝinax̂)
 Illa Ilak (Iilax̂)
 Illa Ina
 Illa Kagalaska (Qigalaxsix̂)
 Illa Kanaga (Kanaga)
 Illa Kanu (Yunax̂)
 Illa Kasatochi (Qanan-tanax)
 Illa Kavalga (Qawalĝa
 Illa Koniuji (Tanĝimax)
 Illa Little Tanaga (Tanagax̂)
 Illa North (Chihngax̂)
 Illa Ogliuga (Aglaga)
 Illa Oglodak (Ungluudâ)
 Illa Plum
 Illa Ringgold (Tanam Aduu)
 Illa Sadatanek (Sadan-tanax̂)
 Illa Sagchudak (Saĝuugax̂)
 Illa Sagigik (Amlagim Saĝuugaa)
 Illa Salt (Uladax)
 Illa Sea Parrot
 Illa Seguam (Saĝuugamax)
 Illa Silak (Silax̂
 Illa Skagul (Sxaĝulax̂
 Illa South
 Illa Staten (Iluuĝix̂ Tanax̂)
 Illa Tag (Tagachaluĝis)
 Illa Tagadak (Tanadax)
 Illa Tagalak (Tagalax̂)
 Illa Tanadak (Tanaadax̂)
 Illa Tanaga (Tanax̂ax)
 Illa Tanaklek (Tanaqlax̂)
 The Signals
 The Three Sisters
 Illa Tidgituk (Aakutanas)
 Illa Ugidak (Qagan-tanax̂)
 Illa Ulak (Uulax)
 Illa Umak (Uhmax̂)
 Illa Unalga (Unalĝa)
 Illa Uyak (Uuyax)
 Illa Whip

 Illas Rat (Qax̂um tanangis) 
 Illa Amchitka (Amchixtax̂)
 Bird Rock
 Illa Davidof (Qanan-tanax)
 Illa Khvostof (Atanax̂)
 Illa Kiska (Qisxa
 Illa Little Kiska (Kangxhix̂)
 Illa Little Sitkin (Sitignax̂)
 Illa Pyramid
 Illa Rat (Hawadax)
 Illa Segula (Chiĝulax̂)
 Illa Semisopochnoi (Unyax)
 Illa Tanadak (Tanaadax̂)

 Illa Buldir (Idmaax) 
 Illa Buldir (Idmaax)

 Illas Near (Sasignan Tanangin) 
 Illa Agattu (Angatux̂)
 Illa Alaid (Igingiinax̂)
 Illa Attu (Atan)
 Illas Cooper
 Illas Gibson
 Illa Hammerhead
 Illa Hodikof
 Illa Kennon
 Illa Kohl
 Illa Loaf
 Illa Lotus
 Illa Nizki (Avayax̂)
 Illa Peaked
 Illa Savage
 Illas Semichi (Samiyan)
 Illa Shemya (Samiyax̂)

 Illas do Comandante (Rusia) 
 Illa de Bering
 Illa Medni

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
 Bergsland, K. Aleut Dictionary, Fairbanks: Alaska Native Language Center, 1994
 Orth, Donald J. 1971. Dictionary of Alaskan place names. U.S. Geological Survey Professional Paper 567, 1083 pp.

Categoría:Illas dos Estados Unidos de América
Categoría:Illas e arquipélagos da costa de Norteamérica
Categoría:Arquipélagos
Categoría:Illas Aleutianas
Categoría:Illas do mar de Bering