Elemento químico

Un elemento químico, ou soamente elemento, é unha substancia formada por átomos co mesmo número de protóns no núcleo. Este número coñécese como o número atómico do elemento. Por exemplo, todos os átomos con 6 protóns nos seus núcleos son átomos do elemento químico carbono, mentres que todos os elementos con 92 protóns nos seus núcleos son átomos do elemento uranio.

Coñécense no mundo millóns de compostos que se atopan de maneira espontánea na natureza ou que foron creados polo ser humano. Cada un destes compostos é o resultado da combinación de dous ou máis elementos químicos. Historicamente, o termo "elemento químico" referíase a unha substancia que non se pode descompoñer nas substancias constituíntes mediante reaccións químicas e, para a maioría dos fins prácticos, esta definición aínda ten validez. Houbo certa controversia na década de 1920 sobre se os isótopos merecían ser recoñecidos como elementos separados se se podían separar por medios químicos.Helge Kragh (2000). Conceptual Changes in Chemistry: The Notion of a Chemical Element, ca. 1900-1925

O termo "elemento (químico)" utilízase con dous significados diferentes pero estreitamente relacionados:Pode significar unha substancia química que consiste nun só tipo de átomo (un elemento libre) ou pode significar ese tipo de átomo como compoñente de varias substancias químicas. Por exemplo, a auga (HO) consiste nos elementos hidróxeno (H) e osíxeno (O) aínda que non contén as substancias químicas (di)hidróxeno (H) e (di)osíxeno (O), xa que as moléculas de HO son diferentes das moléculas de H e O. Para o significado de "substancia química que consiste nun só tipo de átomo", suxeríronse os termos "substancia elemental" e "substancia simple", pero non gañaron moita aceptación na literatura química inglesa, mentres que noutras linguas o seu equivalente é amplamente utilizado. Por exemplo, o francés distingue  (tipo de átomos) e  (substancia química que consiste nun tipo de átomo); o ruso distingue  e .

Coñécense máis de 112 elementos, 93 dos cales son naturais e o resto artificiais. Algúns son moi comúns e necesarios, como o carbono, o osíxeno ou o hidróxeno. Outros, creados artificialmente en aceleradores de partículas ou en reactores atómicos, son tan raros que só existen durante milésimas de segundo.

 Lista de elementos 
Número atómicoNomeSímboloPeríodo,GrupoPeso atómico (uma)Densidade(g/cm³)a 20°CPunto de fusión (°C)Punto de ebulición (°C)Ano do seudescubrimentoPersoa que o descubriu1HidróxenoH1, 11.00794(7)A composición isotópica dalgúns elementos presentes en certos fragmentos xeolóxicos pode variar da facilitada na táboa.A composición isotópica pode variar nos materiais comerciais, polo que o peso atómico pode variar do dado significativamente.A composición isotópica de varios metais terrestres que necesitan unha precisión maior no seu peso atómico non pode ser facilitada.0.084 g/l-259.1-252.691766T. Von Hohenheim (Paracelso)2HelioHe1, 184.002602(2)0.17 g/l-272.2-268.91895Ramsay e Cleve3LitioLi2, 16.941(2)O peso atómico do litio comercializado pode variar entre 6.939 e 6.996. En análises futuros tratarase de especificar máis o dato.0.53180.513171817Arfwedson4BerilioBe2, 29.012182(3)1.85127829701797Vauquelin5BoroB2, 1310.811(7)2.46230025501808Davy e Gay-Lussac6CarbonoC2, 1412.0107(8)3.5135504827PrehistoriaDescoñecido7NitróxenoN2, 1514.0067(2)1.17 g/l-209.9-195.81772Rutherford8OsíxenoO2, 1615.9994(3)1.33 g/l-218.4-182.91774Priestly e Scheele9FlúorF2, 1718.9984032(5)1.58 g/l-219.6-188.11886Moissan10NeonNe2, 1820.1797(6)0.84 g/l-248.7-246.11898Ramsay e Travers11SodioNa3, 122.98976928(2)0.9797.88921807Davy12MagnesioMg3, 224.3050(6)1.74648.811071755Black13AluminioAl3, 1326.9815386(8)2.70660.524671825Oersted14SilicioSi3, 1428.0855(3)2.33141023551824Berzelius15FósforoP3, 1530.973762(2)1.8244 (P4)280 (P4)1669Brand16XofreS3, 1632.065(5)2.06113444.7PrehistoriaDescoñecido17CloroCl3, 1735.453(2)2.95 g/l-34.6-1011774Scheele18ArgonAr3, 1839.948(1)1.66 g/l-189.4-185.91894Ramsay e Rayleigh19PotasioK4, 139.0983(1)0.8663.77741807Davy20CalcioCa4, 240.078(4)1.5483914871808Davy21EscandioSc4, 344.955912(6)2.99153928321879Nilson22TitanioTi4, 447.867(1)4.51166032601791Gregor e Klaproth23VanadioV4, 550.9415(1)6.09189033801801del Río24CromoCr4, 651.9961(6)7.14185724821797Vauquelin25ManganesoMn4, 754.938045(5)7.44124420971774Gahn26FerroFe4, 855.845(2)7.8715352750PrehistoriaDescoñecido27CobaltoCo4, 958.933200(9)8.89149528701735Brandt28NíquelNi4, 1058.6934(2)8.91145327321751Cronstedt29CobreCu4, 1163.546(3)8.921083.52595PrehistoriaDescoñecido30ZincZn4, 1265.409(4)7.14419.6907PrehistoriaParacelso31GalioGa4, 1369.723(1)5.9129.824031875Lecoq de Boisbaudran32XermanioGe4, 1472.64(1)5.32937.428301886Winkler33ArsénicoAs4, 1574.92160(2)5.72613613(sublimación)ca. 1250Albertus Magnus34SelenioSe4, 1678.96(3)4.822176851817Berzelius35BromoBr4, 1779.904(1)3.14-7.358.81826Balard36CriptonKr4, 1883.798(2)3.48 g/l-156.6-152.31898Ramsay e Travers37RubidioRb5, 185.4678(3)1.53396881861Bunsen e Kirchhoff38EstroncioSr5, 287.62(1)2.6376913841790Crawford39ItrioY5, 388.90585(2)4.47152333371794Gadolin40CirconioZr5, 491.224(2)6.51185243771789Klaproth41NiobioNb5, 592.906 38(2)8.58246849271801Hatchett42MolibdenoMo5, 695.94(2)10.28261755601778Scheele43TecnecioTc5, 7[98.9063]11.49217250301937Perrier e Segrè44RutenioRu5, 8101.07(2)12.45231039001844Klaus45RodioRh5, 9102.90550(2)12.41196637271803Wollaston46PaladioPd5, 10106.42(1)12.02155231401803Wollaston47PrataAg5, 11107.8682(2)10.49961.92212PrehistoriaDescoñecido48CadmioCd5, 12112.411(8)8.643217651817Strohmeyer e Hermann49IndioIn5, 13114.818(3)7.31156.220801863Reich e Richter50EstañoSn5, 14118.710(7)7.292322270PrehistoriaDescoñecido51AntimonioSb5, 15121.760(1)6.69630.71750PrehistoriaDescoñecido52TelurioTe5, 16127.60(3)6.25449.69901782von Reichenstein53IodoI5, 17126.90447(3)4.94113.5184.41811Courtois54XenonXe5, 18131.293(6)4.49 g/l-111.9-1071898Ramsay e Travers55CesioCs6, 1132.9054519(2)1.9028.46901860Kirchhoff e Bunsen56BarioBa6, 2137.327(7)3.6572516401808Davy57LantanoLa6138.90547(7)6.1692034541839Mosander58CerioCe6140.116(1)6.7779832571803W. Hisinger e Berzelius59PraseodimioPr6140.90765(2)6.4893132121895von Welsbach60NeodimioNd6144.242(3)7.00101031271895von Welsbach61PrometioPm6[146.9151]7.22108027301945Marinsky e Glendenin62SamarioSm6150.36(2)7.54107217781879Lecoq de Boisbaudran63EuropioEu6151.964(1)5.2582215971901Demarçay64GadolinioGd6157.25(3)7.89131132331880de Marignac65TerbioTb6158.92535(2)8.25136030411843Mosander66DisprosioDy6162.500(1)8.56140923351886Lecoq de Boisbaudran67HolmioHo6164.93032(2)8.78147027201878Soret68ErbioEr6167.259(3)9.05152225101842Mosander69TulioTm6168.93421(2)9.32154517271879Cleve70IterbioYb6173.04(3)6.9782411931878de Marignac71LutecioLu6, 3174.967(1)9.84165633151907Urbain72HafnioHf6, 4178.49(2)13.31215054001923Coster e de Hevesy73TántaloTa6, 5180.9479(1)16.68299654251802Ekeberg74VolframioW6, 6183.84(1)19.26340759271783Elhuyar75RenioRe6, 7186.207(1)21.03318056271925Noddack, Tacke e Berg76OsmioOs6, 8190.23(3)22.61304550271803Tennant77IridioIr6, 9192.217(3)22.56241041301803Tennant78PlatinoPt6, 10195.084(9)21.45177238271735de Ulloa79OroAu6, 11196.966569(4)19.321064.42940PrehistoriaDescoñecido80MercurioHg6, 12200.59(2)13.55-38.9356.6PrehistoriaDescoñecido81TalioTl6, 13204.3833(2)11.85303.614571861Crookes82ChumboPb6, 14207.2(1)11.34327.51740PrehistoriaDescoñecido83BismutoBi6, 15208.98040(1)9.80271.415601753Geoffroy84PolonioPo6, 16[208.9824]O elemento non ten un nucleoide estable, e su valor entre corchetes, (por exemplo, [209]), indica o número másico do isótopo con maior duración de dicho elemento.9.202549621898Marie e Pierre Curie85ÁstatoAt6, 17[209.9871]3023371940Corson e MacKenzie86RadonRn6, 18[222.0176]9.23 g/l-71-61.81900Dorn87FrancioFr7, 1[223.0197]276771939Perey88RadioRa7, 2[226.0254]5.5070011401898Marie e Pierre Curie89ActinioAc7[227.0278]10.07104731971899Debierne90TorioTh7232.03806(2)11.72175047871829Berzelius91ProtactinioPa7231.03588(2)15.37155440301917 Hahn e Meitner92UranioU7238.02891(3)18.971132.438181789Klaproth93NeptunioNp7[237.0482]20.4864039021940McMillan e Abelson94PlutonioPu7[244.0642]19.7464133271940Seaborg95AmericioAm7[243.0614]13.6799426071944Seaborg96CurioCm7[247.0703]13.5113401944Seaborg97BerkelioBk7[247.0703]13.259861949Seaborg98CalifornioCf7[251.0796]15.19001950Seaborg99EinsteinioEs7[252.0829]8601952Seaborg100FermioFm7[257.0951]1952Seaborg101MendelevioMd7[258.0986]1955Seaborg102NobelioNo7[259.1009]1958Seaborg103LaurencioLr7, 3[260.1053]1961Ghiorso104RutherfordioRf7, 4[261.1087]1964/69Flerov105DubnioDb7, 5[262.1138]1967/70Flerov106SeaborgioSg7, 6[263.1182]1974Flerov107BohrioBh7, 7[262.1229]1976Oganessian108HassioHs7, 8[265]1984GSI109MeitnerioMt7, 9[266]1982GSI110DarmstadtioDs7, 10[269]1994GSI111RoentgenioRg7, 11[272]1994GSI112CopernicioCn7, 12[285]1996GSI113NihonioNh7, 13[284]2004JINR, LLNL114FlerovioFl7, 14[289]1999JINR115MoscovioMc7, 15[288]2004JINR, LLNL116LivermorioLv7, 16[290]2006JINR, LLNL117TénnessoTs7, 172009-2010JINR118OganessonOg7, 18[294]2006JINR, LLNL

+ Alcalinos Alcalinotérreos Lantánidos  Actínidos Metais de transición Metais do bloque p Metaloides Non metais Halóxenos (non metais) Gases nobres

 Siglas incluídas na táboa
 GSI, Gesellschaft für Schwerionenforschung (Sociedade para a Investigación de Ións Pesados), Wixhausen, Darmstadt, Alemaña.
 JINR, Joint Institute for Nuclear Research (Instituto Unido para a Investigación Nuclear), Dubna, Moskvá Oblast, Rusia.
 LLNL, Lawrence Livermore National Laboratory (Laboratorio Nacional Lawrence Livermore) Livermore, California, Estados Unidos.
 LBNL, Lawrence Berkeley National Laboratory (Laboratorio Nacional Lawrence de Berkeley) Berkeley, California, Estados Unidos.

 Táboa periódica 

A ordenación destes elementos en función das súas propiedades físicas e químicas, dá lugar á chamada Táboa periódica dos elementos.

 Abundancia dos elementos químicos 

Abundancia dos elementos químicos na nosa galaxiaElemento H  He  O  C  Ne  Fe  N  Si  Mg  S % en masa 73,9  24,0  1,04  0,46  0,13  0,11  0,096  0,065  0,058  0,044

Abundancia dos elementos químicos na TerraElemento Fe  O  Si  Mg  Ni  Ca  Al  S  Na  Co % en masa 39,76  27,71  14,53  8,69  3,16  2,52 1,79 0,64  0,39  0,23

Abundancia dos elementos químicos na codia terrestreElemento O  Si  Al  Fe  Ca  Na  Mg  K  Ti  H  P  Mn% en masa 46  27  8,0  6,0  5,0  2,5  2,5  2,0  0,6  0,1  0,1  0,1

Abundancia dos elementos químicos nos océanosElemento O  H  Cl  Na  Mg  S  Ca  K  Br  C % en masa 85,89  10,82  1,94  1,08  0,129  0,091  0,04  0,04  0,0067  0,0028

Abundancia dos elementos químicos no corpo humanoElemento O  C  H  N  Ca  P  S  K  Na  Cl  Mg  Si  Fe  F % en masa 61  23  10  2,6  1,4  1,1  0,20  0,20  0,14 0,12  0,027  0,026  0,006  0,0037

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 








 Ligazóns externas 
 Vídeos para cada elemento químico da Universidade de Nottingham. 

 Outros artigos 
 Átomo
 Molécula


Categoría:Artigos que toda Wikipedia debería ter (Ciencia)