Kazakhstán

Kazakhstán, tamén chamado Kazakistán, Casaquistán ou Kazhakhstán,Diciopedia do século 21. é un país fundamentalmente asiático, aínda que tamén inclúa unha rexión relativamente pequena que, xeograficamente, pertence á Europa: a área situada ao oeste do río Ural, o punto máis oriental do continente europeo. Limita ao norte e oeste con Rusia (6.846 quilómetros de fronteira), ao leste coa China (1.533 km), a sur co Kirguizistán (1.051 km), o Uzbekistán (2.203 km) e Turkmenistán (379 km) e a oeste co Mar Caspio.
É o noveno país máis grande do mundo por superficie, mais ten unha densidade de 6 hab./km².

Kazakhstán foi un dos países que se volveron independentes coa disolución da Unión Soviética, proclamando a súa independencia o 16 de decembro de 1991.

 Historia 

Os kazakos, ou cabaleiros das estepas, descenden de tribos nómades de orixe turca e relixión islámica que, no século XVII, piden protección ao tsar ruso perante a ameaza de invasión mongol. O Imperio Ruso retira o poder dos xefes tribais e domina gradualmente Kazakhstán.

Coa abolición da servidume polo imperio, no 1861, millóns de labregos rusos e ucraínos instálanse nas terras kazakas doadas polo goberno central, provocando resentimentos entre os nativos. O exército tzarista reprime unha rebelión contra o poder ruso no 1916, matando 150.000 persoas.

 Cambio de presidente, e do nome da capital 
Nursultan Nazarbayev, veterano ex-comunista, o único dirixente da antiga URSS no poder sen interrupcións desde a disolución do país en 1991, o político que máis tempo permaneceu no poder en todo o espazo post-soviético, anunciou por sorpresa, o 19 de marzo de 2019 a súa dimisión tras practicamente 30 anos á fronte de Kazakhstán. Nazarbáyev, de 78 anos de idade, fixo pública a súa decisión a través dunha alocución televisada polos principais canais do país. «Este ano cumpriranse 30 anos desde que ocupo o cargo máis alto. O pobo outorgoume a posibilidade de ser o primeiro presidente do Kazakhstán independente», dixo diante as cámaras despois de dar a coñecer a súa renuncia.El presidente kazajo y último líder soviético, renuncia tras 30 años en el poder. La Voz de Galicia, 20-03-2019.Nazarbayev dimite por sorpresa como presidente de Kazajstán tras tres décadas en el poder. ABC, 19-03-2019.  

Porén, o líder kazako non se apartará demasiado dos centros de poder. Segundo as súas palabras, manterse á fronte do Consello de Seguridade da república, do Consello Constitucional e do seu partido Nur Otan, o maioritario no Parlamento. Até que se celebren unhas novas eleccións, o presidente é Kassym-Jomart Tokayev, que ocupaba o cargo de presidente do Senado no momento da renuncia do xefe de Estado.

A primeira medida adoptada polo Parlamento kazako, tras renunciar Nursultan Nazarbayev ao seu cargo de Xefe do Estado e tras tomar posesión o novo presidente interino, Kassym-Jomart Tokayev, non caeu ben entre algúns cidadáns de Astana, a capital do país, cuxo nome foi cambiado ao do pai da Nación, Nur-Sultan. Con todo, só tres anos despois, a cidade volveu cambiar de nome, recuperando a denominación de Astana.

 Xeografía 
Kazakhstán é un país transcontinental, coa maior parte do seu territorio situado na Asia Central e unha menor (ao oeste do río Ural) en Europa. Cunha superficie de 2 724 900 km²,Kazajistán. Geografía (Oratlas. Tradución ao castelán do World Factbook da CIA) é o noveno país máis grande do mundo, así como o estado sen litoral marítimo máis extenso do mundo (considerando o mar Caspio como un lago). Kazakhstán é un dos seis Estados túrquicos independentes, xunto a Turquía, Azerbaidján, Kirguizistán, Uzbekistán e Turkmenistán; comparte fronteiras cos tres últimos e con Rusia e a China, ao mesmo tempo que posúe costas no mar Caspio e no mar de Aral. A capital foi trasladada en 1997 de Almati, a cidade máis poboada de Kazakhstán, a Astana. Kazakhstán pertence á rexión natural denominada Asia Central, formada ademais, xunto con Tadjiikistán, por tres dos países xa citados, Kirguizistán, Uzbekistán e Turkmenistán.

A maior parte do territorio está cuberta por deserto, semi-deserto e estepa, aínda que ao norte o país atinxa a zona da taiga. O clima é continental, con veráns quentes e invernos fríos.

 Organización político-administrativa 
dereita|400px

Kazakhstán está formado por 14 provincias (oblystar; en singular: oblys) e tres cidades (qala; en singular: qalasy). Á súa vez, as provincias divídense en distritos.

 Provincia  Capital Área (km²)  Poboación  Akmola  Kokshetau  121,400  829,000 Aktobe  Aktobe 300,600  661,000 Almaty(1)  Almaty 324.8  1,226,300 Provincia de Almati  Taldykorgan 224,000  860,000 Astana(1)  Astana 710.2  600,200 Atyrau  Atyrau 118,600  380,000  Baiconur(2)  Baikonur 57  70,000 Kazakhstán oriental  Oskemen 283,300  897,000 Karagandy  Karagandy 428,000  1,287,000 Kostanay  Kostanay  196,000  975,000 Kyzylorda  Kyzylorda  226,000  590,000 Mangystau  Aktau 165,600  316,847 Kazakhstán setentrional  Petropavl  123,200  586,000 Pavlodar  Pavlodar 124,800  851,000 Kazakhstán meridional  Shymkent 118,600  1,644,000 Kazakhstán occidental  Oral 151,300  599,000 Zhambyl  Taraz 144,000  962,000

Notas:
 (1) As cidades de Almaty e Astana non pertencen a ningún oblys.
 (2) A cidade de Baikonur ten un status especial, pois actualmente, até o ano 2050, está gobernada polos rusos debido á presenza do cosmódromo Baikonur.

 Economía 

 Mapas e imaxes 

 Notas 

 Véxase tamén