Oleiros

Oleiros é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca da Coruña. Segundo o IGE no 2018 tiña 35.559 habitantes (34.963 no 2015, 33.550 no 2010, 31.694 no 2007, 31.264 no 2006, 30.467 no 2005, 29.671 no 2004). O seu xentilicio (véxase no Galizionario) é «/oleiresa».

 Xeografía 
miniatura|esquerda|300px|Unha vista da Coruña dende Bastiagueiro, en Oleiros.
Limita ao norte coa ría de Ares, ao leste cos concellos de Sada e Bergondo, ao sur cos de Cambre e Culleredo e ao oeste co concello da Coruña e coa ría do Burgo, da cal abrangue a costa da marxe dereita oposta á da cidade da Coruña. Está situado no interior da unidade xeográfica chamada Xistos Cristalinos de Bergondo, creada no Precámbrico.

 Toponimia 
Segundo o Padre SarmientoPadre Sarmiento (1754-55): Viaje a Galicia, páxs. 67 e 68. o topónimo Oleiros fai referencia ás olas en que se celebraban antigamente os soterramentosCabeza Quiles, F.: Os nomes de lugar, p. 3145. Ed. Xerais, Vigo 1992..

 Historia 
Da época da cultura castrexa consérvanse trece castros:PXOM do Concello de Oleiros do ano 2014Traballo de Comendador Rey, Beatriz. Ferrer Cruz, J. Vázquez Collazo, S. Anuario Brigantino 2007, num .30
 Castro de Punta Roza
 Castro de Punta Torrella
 Castro de Subiña
 Castro de Morro Canide
 Castro de Xaz
 Castro de Edreira
 Castro de Santa Cristina
 Castro de Montrove
 Castro de Nós
 Castro de Xoez
Da Idade Media consérvanse poucos restos, entre eles atópase a Igrexa Románica de Dexo do século XII consagrada polo arcebispo Xelmirez no ano 1108.

O castelo de Santa Cruz está situado nun illote na enseada do mesmo nome, no Porto de Santa Cruz. Foi mandado construír por Diego das Mariñas no século XVI para completar o sistema defensivo da baía coruñesa, xunto co castelo de Santo Antón, o castelo de San Diego e o castelo de Santo Amaro. No século XIX foi mercado pola familia Quiroga-Pardo Bazán. En 1939 foi doado pola filla de Emilia Pardo Bazán á arma de cabalaría para organizar colonias dos orfos de guerra civil ata 1978. O castelo quedou abandonado ata 1989 cando foi mercado polo concello. O Castelo de Santa cruz está declarado Ben de Interese Cultural. Actualmente é o Centro de Extensión Universitaria e Divulgación Ambiental de GaliciaO CEIDA -Centro de Extensión Universitaria e Divulgación Ambiental de Galicia-

 Demografía 
É o segundo concello máis poboado da comarca da Coruña e o décimo concello galego en poboación. 
 Censo total (2015) 35.013 habitantes Menores de 15 anos 5.645 (16.12 %) Entre 15 e 64 anos 22.677 (64.77 %) Maiores de 65 anos 6.436 (19,11 %)

 Economía 
miniatura|Urbanización de chalés en Montrove.
A economía de Oleiros estivo durante séculos centrada no sector agrario, gandeiro e pesqueiro. No porto de Lorbé existe unha das depuradoras de mexillóns máis importantes de Galiza.

A proximidade á cidade da Coruña fixo medrar a poboación do concello que pasou dunha etapa de cidade dormitorio, nas zonas máis próximas, e de lecer preto das praias. Oleiros é agora un concello residencial e de alta calidade de vida. O concello ten múltiples urbanizacións, zonas de vivendas e equipamento residencial. Nos últimos anos construíronse zonas verdes, zonas peonís e infraestruturas para mellorar a vida diaria no concello. O novo acceso ao concello é a Vía ártabra (AG-13), estrada de alta capacidade que ligará o concello coa autoestrada AP-9.

 Patrimonio 

O museo dos Oleiros forma parte do Centro Cultural As Torres de Santa Cruz, unha das máis importantes escolas de cerámica popular. Acolle unha colección única en Europa de cerámica popular, e é sede dunha das feiras máis importantes de cerámica tradicional de España, que cada ano acolle centos de ceramistas que expoñen as súas pezas.

 Oleiros na literatura popular 
 Refraneiro
 O que pasou a Marola, pasou a mar todaA Marola é un pequeno illote fronte á costa de Dexo-Serantes, no concello de Oleiros. Lino Lema Bouzas (compilador): Ditos e cantigas mariñeiras. I Encontro de embarcacións tradicionais, Galicia 1993, 7..

 Cantigueiro
 Ferrolana, por te ver, / pasei o mar da Marola / a pique de me perder.

 Lugares de interese 
miniatura|Praia de Santa Cristina.
Praias
 Praia de Santa Cristina (Perillo)
 Praia de Bastiagueiro (Bastiagueiro) Bandeira Azul
 Praia de Portocovo (Porto de Santa Cruz)
 Praia de Mera (Mera)

Museos
 Castelo de Santa Cruz (Porto de Santa Cruz)
 Museo dos Oleiros (Porto de Santa Cruz)

Salas de exposicións
 Casa Charry (Oleiros)

Monumentos
 Estatua de Che Guevara

 Galería de imaxes 

 Parroquias 
miniatura|As nove parroquias que compoñen o concello de Oleiros.

 Lugares 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Oleiros vexa: Lugares de Oleiros.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Eleccións municipais en Oleiros
 Ligazóns externas 
 Páxina web do Concello

Categoría:Oleiros
Categoría:Topónimos de concellos galegos con etimoloxía