Tempo gramatical

O tempo gramatical é unha categoría lingüística que traduce diversas categorizacións do tempo "real" ou "natural", permitindo situar unha acción no eixo do tempo da enunciación en relación a tres momentos: o pasado, o presente ou o futuro. Esta categoría asóciase habitualmente ao verbo.

Oponse ó tempo físico (continuum que carece en si de delimitacións. Os lindes que nel observamos son percepcións alleas ó seu ilimitado decorrer), e ó tempo cronolóxico (tempo dos sucesos que implica parámetros como día, estación,..., xa que a duración dos acontecementos e mensurable.

O tempo gramatical (ou temporalidade verbal) é o tempo interno do acto de fala, refire todo o que se transmite nun relato a un punto orixinario que frecuentemente é o instante en que se produce a emisión da mensaxe: a diferenza entre o tempo cronolóxico e lingüístico consiste en que os termos cronolóxicos son parámetros fixos que fraccionan o tempo físico, o tempo lingüístico implica que un suceso poida ser amentado con temporalidades diferentes, dependendo de cando se dea o momento ó cal a súa temporalidade faga referencia con respecto ó acto de fala).

O tempo gramatical exprésase normalmente mediante a conxugación verbal (nas linguas indoeuropeas, por exemplo), aínda que existen outros medios (os adverbios exclusivamente en mandarín, o caso gramatical ou os adxectivos cualificativos (en función predicativa) en xaponés).

O tempo verbal vai acompañado doutras informacións gramaticais, como son o modo, a voz ou a persoa, e todas estas categorías son moi diferentes nas distintas linguas. O único tempo común a todas as linguas é o "presente simple", aínda que o seu uso varía.

Guillermo Rojo atende á temporalidade verbal do seguinte xeito:

 Tempo  definición  exemplo Presente de ind.  OoV  Vexo o cóengo Presente de subx.  OoV  Oxalá estea de camiño Presente de subx.  O+V  Quizabes veñá para o mes Imperfecto de ind.  (O-V)oV Cando o chamei, estaba despistado Imperfecto de subx.  O-V  Quizais o reparase pola mañá Imperfecto de subx.  (O-V)oV  El esperaba que agora volvésemos Imperfecto de subx.  (O-V)+V  Esperou a que volvese Imperfecto de subx.  (OoV)-V  Espera que volvese Imperfecto de subx.  (O+V)-V  Non esperará que volveses Imperfecto de subx.  (O-V)-V  Non considerei que volveses daquela Imperfecto de subx.  ((O-V)+V)-V Aseguraron que o farían toda vez que rematasen Pluscuamperfecto de ind.  (O-V)-V  Comentou que volvera Futuro de ind.  OoV  Terá agora tres meses Futuro de ind.  O+V  Mañá direicho Futuro de ind.  (O+V)-V  Para xuño verémolo Condicional  OoV)+V  Serían oito os invitados Condicional  (O-V)+V  Dixo que chegarían axiña

Interpretación da táboa:

 O-V (acontecemento anterior ó momento da enunciación ou orixe)
 OoV (acontecemento simultáneo ó momento da enunciación ou orixe)
 O+V (acontecemento posterior ó momento da enunciación ou orixe)
 (O-V)+V (acontecemento posterior a un anterior á orixe)
 (O-V)-V (acontecemento anterior a un anterior á orixe)
 (O-V)oV (acontecemento simultáneo a un anterior á orixe)
 (O+V)+V (acontecemento posterior a un posterior á orixe)
 (O+V)-V (acontecemento anterior a un posterior á orixe)
 (O+V)oV (acontecemento simultáneo a un posterior á orixe)

Categoría:Morfosintaxe