Provincia de Lugo

Lugo é unha das catro provincias de Galicia creadas por Javier de Burgos en 1833. É a meirande provincia galega e a de menor poboación relativa. Limita ó norte co mar Cantábrico, ó oeste coa provincia da Coruña e a de Pontevedra, ó sur coa provincia de Ourense e ó leste co Principado de Asturias e a provincia de León, pertencente a Castela e León. A súa capital e a cidade máis poboada é Lugo, sendo a segunda cidade en poboación Monforte de Lemos, seguida de Viveiro, Vilalba, Sarria, Ribadeo, Foz, Burela e Chantada.

Aínda que é a maior das provincias galegas, é a terceira en número de habitantes, con 327 946 habitantes en 2020, tras A Coruña e Pontevedra.

Consta de 67 concellos, 11 comarcas e 9 partidos xudiciais, integrados por 1167 parroquias e 10 299 entidades de poboación.

 Xeografía 
miniatura|upright=1.5|Lugo por Francisco Coello, 1864.
miniatura|O mar Cantábrico en Burela.
miniatura|O río Sil ó seu paso pola Ribeira Sacra lucense.
miniatura|O Landro ó seu paso polo concello de Ourol.
miniatura|O encoro de Belesar no concello do Saviñao.
miniatura|Vista da praia das Catedrais, en Ribadeo
miniatura|A croa do castro de Viladonga, en Castro de Rei, é un dos miles de castros que ten a provincia.
A provincia sitúase no nordeste de Galicia, e ocupa 9.856 km². Segundo o IGE, no ano 2020 vivía unha poboación de 327 946 habitantes, cunha densidade de poboación duns 33,27 hab./km².

Limita ao norte co mar Cantábrico, ao oeste coa provincia da Coruña, ao sur coa provincia de Ourense, e ao leste, co Principado de Asturias e coa provincia de León.

A orixe da delimitación moderna parte do proxecto de prefecturas de Xosé I, na invasión napoleónica, que establecía a prefectura do Alto Miño, con cabeceira en Lugo e subprefecturas en Lugo, Mondoñedo e Viveiro.

 Rías 
As rías da provincia de Lugo forman parte das Rías Altas. De oeste a leste son:
 Ría do Barqueiro, desembocadura do río Sor, límite das provincias de Lugo e A Coruña.
 Ría de Viveiro, desembocadura do río Landro, ó norte de Viveiro.
 Ría de Foz, desembocadura do río Masma, ó leste de Foz.
 Ría de Ribadeo, desembocadura do río Eo, límite entre Galicia e Asturias.

 Illas 
As illas máis importantes da costa lucense son, de oeste a leste:
 Illa Coelleira, na boca oriental da ría do Barqueiro, no concello do Vicedo.
 Illa Ansarón, no concello de Xove.
 Os Farallóns, en fronte de San Cibrao, no concello de Cervo.
 Illa Pancha, na punta nordeste do concello de Ribadeo, no extremo occidental da saída da ría de Ribadeo.

 Cabos 
Entre os numerosos cabos e puntas que hai na provincia debido a súa costa irregular, destacan:
 Punta Roncadoira, no concello de Xove.
 Punta de Morás, no concello de Xove.
 Cabo de San Cibrao, no concello de Cervo.
 Punta dos Castros, no concello de Cervo.
 Cabo Burela, no concello de Burela.

 Ríos 
O principal río que a percorre é o Miño, que tamén acada a provincia de Ourense e fai de linde entre a provincia de Pontevedra e Portugal, desembocando no océano Atlántico. Na cornixa cantábrica ten moitos pequenos ríos. O afluente do Miño é o Sil, que, doutra banda, cómpre dicir que resulta un atractivo turístico amais de polos canóns e a súa riqueza vinícola, tamén polo encadramento no que se atopa, a chamada Ribeira Sacra, que abrangue o sur da provincia de Lugo e mais o norte da de Ourense.

 Río Miño, nace na serra de Meira e desemboca no océano Atlántico no límite galaico-portugués. Atravesa a provincia de norte a sur. A meirande parte da provincia pertence á súa cunca.
 Río Sil, nace no Bierzo e desemboca no río Miño. Na maior parte do seu percorrido pola provincia fai de límite coa provincia de Ourense.
 Río Landro, nace na serra do Xistral e desemboca na ría do Barqueiro.
 Río Ouro, nace na serra do Xistral e desemboca no mar Cantábrico.
 Río Masma, nace na serra da Toxiza e desemboca na ría de Foz.
 Río Eo, nace en Baleira e desemboca na ría de Ribadeo. Foi declarado en 2007, Reserva da Biosfera pola UNESCO.
 Río Ladra, nace na Terra Chá e desemboca no río Miño.
 Río Narla, nace nos montes do Corno de Boi e desemboca no río Miño.
 Río Anllo, nace na serra do Xistral e desemboca no río Miño.
 Río Lea, nace na serra do Monciro e desemboca no río Miño.
 Río Neira, nace na serra do Portelo e desemboca no río Miño.
 Río Navia, nace nos Ancares e desemboca en Navia (Asturias).
 Río Cabe, nace no Incio e desemboca no río Sil.
 Río Lor, nace no Courel e desemboca no río Sil.

 Encoros 
Hai 28 encoros na provincia, entre os que destacan:
 Encoro de Belesar, no río Miño ó seu paso polos concellos de Guntín, Páramo, Portomarín, Paradela, Taboada, Chantada e O Saviñao. Ten 655 hm³ de capacidade. é o maior de Galicia.
 Encoro de Salime, no río Navia ó seu paso por Negueira de Muñiz. Ten 266 hm³ de capacidade.
 Encoro de Santo Estevo, no río Sil ó seu paso polos concellos de Sober, Nogueira de Ramuín, Parada de Sil e A Teixeira. Ten 213 hm³ de capacidade.
 Encoro dos Peares, no río Miño ó seu paso polos concellos do Saviñao, Chantada, Carballedo e Pantón. Ten 182 hm³ de capacidade.
 Encoro de Vilasouto, no río Mao ó seu paso por Vilasouto, no concello do Incio. Ten 21 hm³ de capacidade.
 Encoro de Sequeiros, no río Sil ó seu paso por Sequeiros, no concello de Quiroga. Ten 11 hm³ de capacidade.
 Encoro de San Martiño, no río Sil ó seu paso polos concellos de Quiroga, Larouco, A Rúa de Valdeorras e Petín. Ten 10 hm³ de capacidade.
 Encoro do Covo, no río Covo ó seu paso polo Castelo, no concello de Cervo. Ten 6 hm³ de capacidade.
 Encoro de San Xoán, no concello de Guitiriz. Ten menos de 1 hm³ de capacidade.

Para unha lista completa, véxase Lista de encoros de Galicia.

 Lagoas 
Na provincia de Lugo hai varias lagoas situadas na Terra Chá:
 Lagoa de Cospeito, no concello de Cospeito.
 Lagoas de Pedroso, no concello de Begonte.
 Lagoas de Bardancos, no concello de Castro de Rei.
 Lagoas de Reboredo, no concello de Vilalba.
 Lagoa de Carballosa, no concello de Cospeito.
 Lagoa de Denune, no concello de Begonte
 Lagoa de Abelleiras, no concello de Cospeito.
 Lagoa de Seixas, no concello de Cospeito.

 Sistemas montañosos 
Os sistemas montañosos máis importantes da provincia son:
 Serra dos Ancares, facendo fronteira con León e Asturias, co pico da Pena Rubia (1.822 m) como altura raíña. Foi declarado en 2006, Reserva da Biosfera pola UNESCO.
 Serra do Courel, ó norte do río Sil, tamén en fronteira coa provincia de León, co monte Faro (1.606 m).
 Serra do Xistral, entre a A Mariña de Lugo e a Terra Chá, co Cadramón (1.056 m) e O Xistral (1.032 m) como puntos máis altos.
 Serra do Faro, co monte Cantelle (1.222 m) fronteira entre Lugo e Pontevedra.
 Cova da Serpe, co pico do mesmo nome (841 m) entre Lugo e A Coruña.

 Demografía 
 Concellos máis poboados 

{|style="border: 1px solid gray; align=top;" 
|-
Comarcas e concellos da provincia de Lugocenter|550pxConcellos máis poboados
PosiciónConcelloPoboación	 (2020) 1º  alt=|36x36px Lugo	 	98.519	 2º 	20px Monforte de Lemos	 	18.347	 3º 	20px Viveiro	 	15.391	 4º 	20px Vilalba	 	14.079	 5º 	20px Sarria	 	13.338	 6º 	20px Foz	 	10.016	 7º 	20px Ribadeo	 	9.860	 8º 	20px Burela	 	9.498	 9º 	20px Chantada	 	8.157	 10º 	25px Guitiriz	 	5.490	 11º 	20px Outeiro de Rei	 	5.210	 12º 	20px Castro de Rei	 	5.073 13º   20px Cospeito	 	4.374 14º   20px Cervo	 	4.192 15º   20px Friol	 	3.682 16º   20px O Saviñao	 	3.589 17º   20px Monterroso	 	3.562 18º   20px Mondoñedo	 	3.480 19º   20px O Corgo	 	3.440 20º   20px A Fonsagrada	 	3.328 21º   20px Quiroga	 	3.151 22°   20px Palas de Rei	 	3.316 23°   20px Xove	 	3.360 24°   20px Barreiros	 	3.001 25º   20px Begonte	   2.976 26°   20px A Pastoriza	 	2.963 27º   20px Becerreá	 	2.826 28º   20px Taboada	 	2.689 29º   20px Guntín	 	2.238 30º   20px Castroverde	 	2.592

 Evolución 

Gráfico da evolución da poboación da provincia dende 1900 ata 2020:

 Patrimonio 
 Zonas protexidas 
Na provincia de Lugo hai varias zonas protexidas, aínda que non hai ningún parque nacional nin natural.

 Praia das Catedrais
 Terras do Miño 
 Río Eo, Oscos e Terras de Burón 
 Os Ancares Lucenses e Montes de Cervantes, Navia de Suarna e Becerreá

 Economía 
O 50% pertence a servizos, o 34% a primaria (agricultura, gandería, silvicultura e pesca), o 11% é a construción e o 5% a industria (incluída a enerxía).

 Comunicacións 
 Estradas 
 A-6 (e N-VI): Arteixo-A Coruña-Lugo-Ponferrada-Astorga-Benavente-Medina del Campo-Madrid.
 A-8 (e N-634): Santiago de Compostela-Vilalba-Ribadeo-Xixón-Santander-Bilbao-Donostia.
 CG-2.1: Lalín (AP-53)-Chantada-Monforte de Lemos
 CG-2.2: Nadela (A-6) - Sarria - Monforte de Lemos
 N-120 (futura A-76): Logroño - Burgos - León - Ponferrada - Monforte de Lemos - Ourense - Vigo
 N-540 (futura A-56): Lugo - Guntín (N-547) - Chantada - Ourense
 N-547 (futura A-57): Santiago de Compostela - Arzúa - Melide - Palas de Rei - Guntín (N-540)
 N-640: Vilagarcía de Arousa - A Estrada - Lalín - Monterroso - Lugo - Meira - A Pontenova - A Veiga - A-8
 N-642: Ferrol - Ortigueira - Viveiro - Burela - Foz

 Ferrocarril 
Na provincia de Lugo hai tres liñas de tren en funcionamento:
 A Coruña-Palencia (Adif) por Guitiriz, Rábade, Lugo, Sarria, Monforte e Quiroga.
 Vigo-Monforte de Lemos (Adif)
 Ferrol-Oviedo (Feve) por Viveiro, Burela, Foz e Ribadeo.

 Transporte aéreo 

 Aeródromo de Rozas, en Castro de Rei.
 Aeródromo de Vilaframil, en Ribadeo.
 Aeródromo das Lamas, en Monforte de Lemos.
 Heliporto Costa Norte, en Viveiro.

 Comarcas 

 Comarca Capital Concellos Os Ancares  Becerreá  Becerreá, Baralla, Cervantes, Navia de Suarna, As Nogais, Pedrafita do Cebreiro Chantada  Chantada  Carballedo, Chantada, Taboada A Fonsagrada  A Fonsagrada  Baleira, A Fonsagrada, Negueira de Muñiz Lugo  Lugo  Castroverde, O Corgo, Friol, Guntín, Lugo, Outeiro de Rei, Portomarín, Rábade A Mariña Central  Mondoñedo  Alfoz, Burela, Foz, Lourenzá, Mondoñedo, O Valadouro A Mariña Occidental  Viveiro  Cervo, Ourol, O Vicedo, Viveiro, Xove A Mariña Oriental  Ribadeo  Barreiros, A Pontenova, Ribadeo, Trabada Meira  Meira  Meira, Pol, Ribeira de Piquín, Riotorto Quiroga  Quiroga  Folgoso do Courel, Quiroga, Ribas de Sil Sarria  Sarria  O Incio, Láncara, Paradela, O Páramo, Samos, Sarria, Triacastela Terra Chá  Vilalba  Abadín, Begonte, Castro de Rei, Cospeito, Guitiriz, Muras, A Pastoriza, Vilalba, Xermade Terra de Lemos  Monforte de Lemos  Bóveda, Monforte de Lemos, Pantón, A Pobra do Brollón, O Saviñao, Sober A Ulloa  Antas de Ulla  Antas de Ulla, Monterroso, Palas de Rei

 Concellos 
As comarcas da provincia de Lugo divídense en 67 concellos (Galicia ten 313).

 Galería de imaxes 

 Notas 

 Véxase tamén 

 Outros artigos 
 Lista de concellos de Lugo
 Provincias de España
 Escudo da provincia de Lugo

 Ligazóns externas 
 Deputación de Lugo


Lugo