Idade Moderna

A Idade Moderna é a cuarta das etapas nas que se divide tradicionalmente a historia en Occidente segundo a historiografía tradicional. O comezo da Idade Moderna pódese situar entre a caída de Constantinopla (1453) e o descubrimento de América (1492), e o seu final na Revolución Francesa (1789), comezando a nacer un novo sistema económico, o mercantilismo. A Idade Moderna sería o período dos valores da modernidade (progreso, comunicación, razón) en contraste co período anterior, a Idade Media, identificada coma un paréntese histórico dominado polo atraso cultural e social e o escurantismo. O espírito da Idade Moderna buscou o seu referente nun pasado anterior, a Idade Antiga. 

Dende unha perspectiva máis global, a Idade Moderna marcou o momento de integración de dous mundos humanos que permaneceran completamente illados durante máis de 20.000 anos: América, o Novo Mundo, e Eurasia e África, o Vello Mundo. A fragmentación política característica do mundo medieval foi dando paso gradualmente á aparición de poderosos estados gobernados por monarquías autoritarias e absolutas.

 Delimitación do tempo e do espazo 
Tradicionalmente, as datas que marcan o final da Idade Media e o comezo da Idade Moderna considéranse a caída de Constantinopla (1453) ou o descubrimento de América (1492). A Idade Moderna remata, no século XVIII, coa Revolución Francesa (1789) e abre unha nova etapa na historia: a Idade Contemporánea. As datas de inicio e fin deben tomarse sempre como guía e non de forma absoluta. Estes acontecementos específicos marcaron grandes momentos históricos que cambiarían a sociedade da época anterior cara a novas formas sociais que clasificamos na idade posterior. Estes cambios de diversa índole (económicos, ideolóxicos, de comportamento, etc.) producíronse a medio e longo prazo, non dun ano para o outro.

Por exemplo, a caída de Constantinopla ou o descubrimento de América forman parte do mesmo proceso: a apertura de novas rutas comerciais no océano Atlántico substituirá o Mediterráneo como centro comercial; a mediados do século XV o Imperio Otomán controlaba todos os centros comerciais terminais das rutas que tradicionalmente uniran o Asia Oriental coa Europa Occidental. Co camiño cara ao leste bloqueado, as posibles rutas alternativas pasaban polas difíciles augas do Atlántico.

En canto á concepción dunha división do tempo histórico a escala global, o período histórico considerado como a Idade Moderna é a miúdo criticado por presentar unha perspectiva eurocéntrica.

 Demografía 
Desde finais da Idade Media ata o século  XVIII, Europa experimentou varias fases de crecemento demográfico e prosperidade económica. Non obstante, esta expansión sempre se viu sucesivamente interrompida por crises profundas marcadas por epidemias, como a peste, guerras, concretamente novas invencións militares, os movementos de soldados e as fames. Os soldados, en tempos de guerra, na súa maioría non residían en campamentos, senón en casas fronteirizas, onde as familias se vían obrigadas a dar máis comida aos soldados que a si mesmas, ademais os soldados propagaban as enfermidades que portaban.

A mortalidade infantil era moi alta, comparable á dun país do terceiro mundo actual, con 150-350 mortes por cada 1000 nacementos, a hixiene continúa a ser en xeral desastrosa, o que xerou innumerables enfermidades, como infeccións pulmonares e febre tifoide, e a alimentación continúa a centrarse esencialmente nos cereais. A cantidade de alimentos non crece, nin tampouco a poboación, pero os gráficos de poboación e alimentos sepáranse cada vez máis, debido en parte á alta taxa de natalidade, cunha media de 35/45 nacementos por cada 1 000 habitantes, o que significa que a poboación pode morrer de desnutrición ou que as súas defensas baixan, o que deixa a porta aberta á acción de epidemias.

A esperanza de vida non era moi alta: dependendo da rexión de Europa xeralmente de 30/40 anos.

Segundo os cálculos de Angus Maddison, Europa Occidental experimentou unha taxa de crecemento da poboación do 0,14 % entre 1500 e 1800, unha taxa baixa pero xa superior á doutras rexións do mundo (0,02 %). Polo tanto, Europa comezou a diferenciarse economicamente do resto do mundo, pero aínda de forma limitada. Aínda que a poboación europea representaba o 18,2 % do total mundial en 1500 e o 20,4 % en 1800, como explica Massimo Livi-Bacci, Europa estaba lonxe de alcanzar o 60 % que representaba o continente asiático. A poboación en Europa vive no campo e non en cidades, en 1500 o 11 % vivía en cidades e en 1800 o 13 %. Poderiamos estar a falar de que Europa tiña 84 millóns de habitantes en 1500 e 195 millóns en 1800, segundo Livi-Bacci.

 Notas