Arzúa

Arzúa é un concello da provincia da Coruña, pertencente á comarca de Arzúa. Segundo o IGE en 2018 tiña 6053 habitantes. O xentilicio é «».

 Toponimia 
Arzúa foi confundida coa cidade de Araduca, poboada por galaicos brácaros e situada preto do actual Porto, citada por Tolomeo na súa Xeografía do século II despois da era actual. Segundo Manuel C. Díaz y Díaz o topónimo tería orixe latina: argia, -mato-. En galego arxe, é palabra moi común na zona de Arzúa, Boimorto, Touro e Santiso, de certa profusión no noroeste peninsular do século VII. A orixe do actual nome de Arzúa estaría en argiola, zona máis ou menos extensa dominada por toxos, xestas, silveiras e carrasco. A forma máis antiga do nome de Arzúa sería Arçúa,(Arxúa en galego actual) co tempo castelanizaríase polo actual ArzúaPorén aparece escrito Arzua nun documento de 1245, segundo o Inventario Toponímico da Galicia Medieval. Segundo Fernández López, Arzúa viría de A-Re-Sua ou aream sudam ("espazo soleado"), Ara-súa. Asentamento romano agrícola, leira en renda ou propiedade ben orientada ao sol que medraría vinculada ao Camiño Primitivo ou á Vía XIXArzúa non foi Araduca, no blog A Nosa Historia (3-6-2009)..

 Xeografía 
Limita cos concellos de Boimorto, Melide, Santiso, Vila de Cruces (provincia de Pontevedra), Touro, O Pino e Frades.

 Demografía 
 Censo total 6219 (2015) Menores de 15 anos 631 (10,15 %) Entre 15 e 64 anos 3768 (60,59 %) Maiores de 65 anos 1820 (29,26 %)

 Cultura 
 Etnografía 
É tradición que as campás da igrexa de Santa María de Rendal, parroquia de Arzúa, posúen poderes curativos e son capaces de curar a dor de moas se os que a sufrían tanxían as campás collendo cos dentes o cabo do badalo o Sábado de Gloria. Tamén son curativas as augas da fonte de San Lourenso de Brandeso, noutrora moi nomeadas, estando indicadas para enfermidades da pel e úlceras crónicas Gran Enciclopedia Galega, s. v. Arzúa..

 Festas e celebracións 
dereita|miniatura|200px|Festa do queixo.

A feira de Arzúa celébrase os días 8 e 22. Existen outras concentracións feirais con asistencia pública importante, como a festa do queixo, de sona nacional, e que se realiza anualmente o primeiro domingo de marzo. As outras feiras que organiza o concello son:
 Mostra de Apicultura: a data de celebración é variable pero sempre ten lugar durante o mes de xaneiro.
 Feira do cabalo: 3 de xullo.
 Feira de artesanía: 22 de xullo.
 Primeira Feira dos Cans de Caza: último domingo de setembro.
 Segunda Feira de Cans de Caza: primeiro domingo de outubro.
 Feira do Capón: 22 de decembro.

A parte de feiras, no concello existen outras datas sinaladas que levan parella unha conmemoración, tal é o caso do Día das Letras Galegas, o Día da Galiza mártir ou o Día do Libro. En diferentes parroquias de Arzúa existen outras festas a destacar, como son:

 Festa do Roscón de Pascua: en Dodro o sábado de Pascua.
 Festa dos Botes: en Arzúa o segundo domingo de agosto.
 Xornadas do Pan: organizadas pola asociación Ánxel Casal, no meses de agosto e setembro e rotando polas distintas freguesías arzuás.
 Festa do Deporte: durante o mes de setembro.
 Festa do Emigrante: en Boente, os segundos mércores e xoves do mes de agosto.
 Festa das castañas: en Rendal, o 31 de outubro.

Outras celebracións son as tradicionais festas e romarías que se reparten durante todo o ano por tódolos currunchos das terras arzuás:
 San Sebastián, na Mella, o domingo seguinte ao 20 de xaneiro.
 San Vicente, en Burres o 23 de xaneiro.
 As Candeas, en Santa María de Arzúa o domingo seguinte ao 2 de febreiro (festa-exaltación do caldo galego).
 Domingo de Corredor : en Oíns o domingo anterior ao Entroido.
 Santa Cruz, en Branzá o 3 de maio e en Maroxo o 11 de setembro.
 Perpetuo Socorro, en Brandeso o 21 de maio.
 Corpus Christi, 
 en Arzúa, Branzá e Dodro, no mes de xuño (60 días despois do domingo de Pascua).
 en Figueiroa o 27 de xuño.
 en Viñós o 30 de xuño.
 en Santo Estevo do Campo o primeiro domingo de xullo.
 en Brandeso o 11 de agosto.
 en Santa María de Arzúa o 14 de agosto.
 en Tronceda o 16 de agosto.
 en Oíns o domingo seguinte á Santa María.
 Santo Antonio, en Vilantime e Branzá o domingo seguinte ao 13 de xuño.
 San Xoán, en Santa María de Arzúa e en Dodro o 24 de xuño.
 San Pedro, en Pantiñobre o sábado seguinte ao San Xoán, en Vilantime os días 29 e 30 de xuño e en Lema e Viñós o 29 de xuño.
 San Paio, en Pregontoño e Figueiroa o 26 de xuño.
 Santa Margarida en San Martiño de Calvos de Sobrecamiño o segundo domingo de xullo.
 Nosa Señora do Carme,
 en Viñós o do domingo seguinte ó 30 de xuño.
 en Arzúa os días 16, 17 e 18 de xullo.
 en Figueiroa o 1 de agosto.
 en Santa María de Arzúa o domingo seguinte ó 15 de agosto.
 en Pantiñobre o 27 de decembro.
 San Cristovo, en Dombodán os días 30 e 31 de xullo.
 Santa Marta, en Pantiñobre o primeiro sábado de agosto.
 San Lourenzo, en Brandeso o 10 de agosto.
 Santa María, en Santa María de Arzúa, Dodro, A Castañeda, Rendal, Tronceda e Viladavil o 15 de agosto e en Maroxo os días 15 de 16 de agosto.
 Festa do San Queremos, en Vilantime, o penúltimo sábado de agosto.
 Festa da Mota na ermida da Mota en Santo Estevo do Campo. As festas da ermida son 24 de agosto (Mota Pequena), o 21 de setembro (Mota Grande) e o 28 de outubro, dedicados a San Bartolomeu, San Mateo e San Simón respectivamente.
 San Salvador, en Santa María de Arzúa o segundo domingo posterior á Santa María.
 Romaría de Nosa Señora, no Viso o primeiro domingo de setembro.
 Virxe da Saleta, en Boente o terceiro sábado e domingo de setembro.
 San Cosme, en Oíns os días 24, 25 e 26 de setembro.
 Santo Cristo, en Branzá o último domingo de setembro.
 San Miguel, en Rendal o 29 de setembro.
 O Rosario, en Lema o primeiro domingo de outubro.
 Romaría de San Froilán, en Rendal o 5 de outubro.
 Romaría da Fonte Santa, en Lema o segundo domingo de outubro.
 San Martiño, en Calvos de Sobrecamiño os días 11, 12 e 13 de novembro.
 Santa Leocadia, en Branzá o 9 de decembro.
 Santo Estevo, en Santo Estevo do Campo e Pantiñobre o 26 de decembro.

 Gastronomía 
Arzúa posúe unha denominación de orixe dos seus queixos Arzúa-Ulloa, un dos máis representativos de Galicia. Todos os anos, o primeiro domingo de marzo faise a festa do queixo.

 Galería de imaxes 

 Parroquias 

 Lugares de Arzúa 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Arzúa vexa: Lugares de Arzúa.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 



 Outros artigos 

 Eleccións municipais en Arzúa

 Queixo de Arzúa-Ulloa
 Ligazóns externas 
 Páxina web do Concello de Arzúa
 Antón Santamarina en "O Seminario de Onomástica responde" (Real Academia Galega, 16.09.2024)

Categoría:Arzúa
Categoría:Localidades do Camiño Francés
Categoría:Topónimos de concellos galegos con etimoloxía