Jean-Paul Sartre

Jean-Paul Sartre, nado en París o 21 de xuño de 1905 e finado na mesma cidade o 15 de abril de 1980, foi un escritor e filósofo francés, representante da corrente existencialista, cuxa obra e personalidade marcaron a vida intelectual e política de Francia desde 1945 ata finais da década de 1970.

Escritor prolífico, fundador e editor da revista Les temps modernes (Os tempos modernos, en galego) (1945), foi coñecido tanto pola súa obra filosófica e literaria como polos seus compromisos políticos,  primeiro en relación co Partido Comunista, despois, na década de 1970, coas correntes de esquerda leninista máis concretamente maoístas.

Intransixente e fiel ás súas ideas, rexeitou sempre tanto as honras como calquera forma de censura; rexeitou notablemente o Premio Nobel de Literatura en 1964. Aínda que fixo unha notable excepción cando aceptou o título de doutor honoris causa da Universidade de Xerusalén en 1976. Negouse a dirixir unha serie de programas de televisión que lle ofreceron, porque requirían un modelo previo, e explicou: «Son demasiado vello para facer exames.» Contribuíu á creación do xornal Libération (1973), chegando a vendelo el mesmo nas rúas para dar máis publicidade ao seu lanzamento..

Sartre mantivo unha relación aberta coa destacada feminista e tamén filósofa existencialista Simone de Beauvoir. Xuntos, Sartre e de Beauvoir desafiaron as presuntas expectativas sociais e culturais da súa educación, que consideraban burguesa, tanto no estilo de vida como no pensamento. As súas filosofías, aínda que moi próximas, non se poden confundir. Desde 1949 ata a súa morte, mantivo simultaneamente un romance con Michelle Vian, a primeira esposa de Boris Vian, que mecanografaba os seus textos para publicalos na revista Les temps modernes..

Outros intelectuais xogaron para el un papel importante en diferentes etapas da súa vida: Paul Nizan e Raymond Aron, os seus compañeiros durante a etapa na Escola Normal Superior de París; Maurice Merleau-Ponty e Albert Camus nos anos da posguerra, e Benny Lévy (alias Pierre Victor) ao final da súa vida.

Segundo moitos comentaristas e para o propio Sartre, a súa vida foi dividida en dous pola segunda guerra mundial. Podemos distinguir entón dous grandes períodos na obra de Sartre: primeiro un enfoque filosófico teórico centrado na ontoloxía de L'Être et le Néant (en ), obra de 1943; despois un período máis práctico, onde o autor busca aplicar o seu método exposto na Critique de la raison dialectique (en ), de 1960.. Este segundo período do seu traballo influíu fortemente en sociólogos cualitativistas como Erving Goffman.

Jean-Paul Sartre deixa atrás un traballo considerable, en forma de novelas, ensaios, obras de teatro, escritos filosóficos ou biografías. A súa filosofía marcou a posguerra, e é, con Albert Camus, un símbolo do intelectual comprometido. Do mesmo xeito que a este último, en 1957, tamén se lle concedeu o Premio Nobel de Literatura en 1964.

Do seu suposto compromiso coa resistencia en 1941 (compromiso cuestionado pola súa actitude problemática durante a ocupación), ata a súa morte en 1980, Sartre seguiu facendo titulares. De feito, estivo involucrado en moitos asuntos, abrazando ferventemente as causas que considera correctas. Ás veces foi comparado como o Voltaire do século XX, Sartre seguiu sendo un activista ata o final da súa vida.

 Traxectoria 
 Xuventude e compromiso 
miniatura|upright|Jean-Paul Sartre cara a 1910.
 Infancia 
Jean-Paul Charles Aymard Sartre naceu o , no número 13 da rúa Mignard. no distrito 16 de París. Fillo único, procedía dunha familia burguesa. : súa nai Anne-Marie Schweitzer. pertencía a unha familia de intelectuais e profesores alsacianos, os Schweitzer (era curmá de Albert Schweitzer.), o seu tío materno Georges Schweitzer, irmán da súa nai polo tanto, era politécnico, enxeñeiro en enxeñería marítima,. seu pai, Jean-Baptiste, era fillo dun médico de Thiviers., era tamén enxeñeiro da promoción de 1895, titulado en 1897 como oficial naval... A parella uniuse o  no Distrito 16 de París. e o pequeno Sartre, nado uns trece meses despois, nunca coñeceu a seu pai, que morreu de febre amarela o , quince meses despois do seu nacemento..

De 1907 a 1917, o pequeno "Poulou", como lle chamaban, foi vivir coa súa nai a casa dos seus avós maternos. Alí pasou dez anos felices, adorado, malcriado, felicitado cada día, o que sen dúbida contribuíu a construír nel un certo narcisismo. Orfo aos quince meses, así que foi o seu avó, Charles Schweitzer, profesor asociado xubilado de alemán, autor de Deutsches Lesebuch, un método experimental recoñecido baixo a III RepúblicaAnnie Cohen-Solal, "Le cas de Jean-Paul Sartre : entre l’héritage Schweitzer et l’étiquette de ‘‘juif d’honneur’’", Actes du colloque Juifs et protestants : cinq siècles de relations en Europe, 2017., que no educa antes de entrar na escola pública aos dez anos. Na gran biblioteca da casa Schweitzer descubriu a literatura moi cedo, e preferiu ler antes que socializar con outros nenos. Dende pequeno padeceu estrabismo, tamén cando tiña tres anos perdeu case por completo a vista do ollo dereito, xa débil polo defecto conxénito, por mor dunha enfermidade infantil. O período da infancia foi narrado polo propio Sartre na súa autobiografía Les Mots..).

Este período remata o  cando a súa nai volveu casar con Joseph Mancy,. enxeñeiro marítimo., da mesma promoción que o seu irmán Georges e do seu defunto marido. Sartre, entón de 12 anos, nunca deixará de odiar ao seu padrasto. A parella trasladouse entón a La Rochelle, onde Sartre permanecerá ata a idade de 15 anos, tres anos que serán anos de calvario para el: pasa do ambiente familiar feliz á realidade dos estudantes de secundaria que lle parecen violentos e crueis..

No verán de 1920, Jean-Paul Sartre cae enfermo e é trasladado a París. Preocupado pola súa educación, que podería ser "pervertida" polos mozos rebeldes do liceo Eugène-Fromentin de La Rochelle, a súa nai decide que o seu fillo quedará en París.

 Anos de estudo 
miniatura|upright|Jean-Paul Sartre, estudante da Escola Normal Superior de París en 1924.

Aos trece anos, estivo brevemente matriculado no liceo Montaigne. Os 16 anos, Sartre volve ao liceo Henri-IV onde fora alumno en quinto e sexto. Alí coñece a Paul Nizan, tamén aprendiz de escritor, co que establecerá unha amizade tan estreita que foron alcumados. « Nitre et Sarzan ». Apoiado por esta amizade, Sartre comeza a construirse unha personalidade propia. Para toda a «clase elitista» -"opción" latín e grego- na que estuda, Sartre convértese no SO, é dicir, o "sátiro oficial": sobresae de feito na faceta das bromas. 

Sartre, sempre acompañado de Paul Nizan, prepara a proba de acceso a Escola Normal Superior no liceo Louis-le-Grand. Alí fixo o seu debut literario, escribindo sobre todo dous contos, dúas historias sinistras de mestres de provincias, nos que mostraba a súa ironía e o seu desgusto polo convencional. Ao mesmo tempo, Sartre, xunto con Nizan, retoma o seu papel de animador público facendo bromas e pequenas obras entre clases. En 1924, dous anos despois da súa entrada en Louis-le-Grand, Sartre e Nizan foron ambos admitidos no concurso de ingreso para a Escola Normal Superior de París (ENS) Journal officiel de la République française. Lois et décrets. Lista de admitidos na Escola Normal Superior, JORF, 

Sartre destacou inmediatamente no que Nizan deu en chamar "escola normal e superior". Sartre foi o formidable instigador de todas as bromas e arremedos, chegando mesmo a provocar un escándalo ao realizar un sketch antimilitarista cos seus amigos na revista da ENS de 1927, tras o cal Gustave Lanson, director da escola, dimitiu. Ese mesmo ano, asinou xunto cos seus compañeiros, e tras Alain, Lucien Descaves, Louis Guilloux, Henry Poulaille, Jules Romains, Séverine... , a protesta (publicada o 15 de agosto na revista Europa) contra a lei de organización xeral da nación para tempos de guerra, que abrogaba toda independencia intelectual e toda liberdade de opinión. 

Sartre xa ten gusto pola provocación e pola loita contra a autoridade. Tamén adquiriu gran notoriedade entre os seus profesores e recibía unha grande ovación cada vez que chegaba ao refectorio. Se Sartre é un bromista, tamén é un gran traballador, devora máis de 300 libros ao ano, escribe cancións, poemas, contos e novelas sucesivamente. Sartre trabou amizade con algúns dos que máis tarde se farían famosos, como Pierre-Henri Simon, Raymond Aron, Maurice Merleau-Ponty e Henri Guillemin. 

Con todo, durante os seus catro anos na *École normale supérieure, Sartre non pareceu interesarse pola política. Espontaneamente anarquista, non acudiu a ningunha manifestación, nin se entusiasmou por ningunha causa. Para sorpresa dos seus admiradores, que se preguntaban por un posible erro do xurado, Sartre suspendeu as oposicións de 1928 para a ser agregado de filosofía, mentres que Raymond Aron foi clasificado en primeiro lugar. El mesmo diria que era demasiado orixinal. 
miniatura|upright|Simone de Beauvoir e Jean-Paul Sartre diante da estatua de Balzac en París 
Preparándose a fondo para as oposicións por segunda vez, coñece no seu grupo de traballo a Simone de Beauvoir, presentada por un amigo común, René Maheu, a quen alcumou "castor", en referencia ao inglés beaver (que significa "castor": por unha banda, este animal simboliza o traballo e a enerxía, ou o espírito construtivo deste animal; por outra banda, o son da palabra castor é próximo ao do nome 'Beauvoir'). Este alcume será adoptado por Sartre e ela converterase na súa compañeira ata o final da súa vida. Ela será o seu "amour nécessaire" (amor necesario) fronte aos "amours contingentes" (amores continxentes) que ambos os dous experimentarán.. En 1929, no segundo intento, Sartre obtivo o primeiro posto no concurso para de funcionario. Simone de Beauvoir obtivo o segundo posto..

Por consello de Raymond Aron, Sartre completa a partir de novembro de 1929 o seu servizo militar obrigatorio dun ano na sección de meteoroloxía do exército do aire, con Aron como sarxento de instrución., O mesmo Raymond Aron aconselloulle en 1930 a lectura da Théorie de l'intuition dans la phenomenologie de Husserl (Teoría a intuición na fenomenoloxía de Husserl), unha obra de Emmanuel Levinas. Sartre consegue o libro. O descubrimento de Husserl foi para el unha sorpresa. Sartre dise a si mesmo: «Ah, pero xa atopou todas as miñas ideas».Simone de Beauvoir, La Cérémonie des Adieux, Gallimard

Pasa un ano no Instituto francés de Berlín, completa a súa iniciación á fenomenoloxía de Husserl. Ao seu regreso do servizo militar, con 26 anos entón, Sartre cobizou un posto de tradutor no Xapón, país que sempre lle interesou.. O seu soño faise cachizas e en marzo de 1931 denégaselle unha praza e envíaselle ao Lycée de Le Havre, hoxe Lycée François-Ier. Foi o comezo dun calvario para Sartre, que tanto temía a vida ordenada e que tanto criticara nos seus escritos a aburrida vida dun mestre de provincias. De 1936 a 1939, ensina en Le Havre, Laon e París.

 Anos en Le Havre: cruzando o deserto 
Sartre entra entón de cheo na vida real, o traballo e a vida cotiá. Se cos seus modos choca un pouco cos pais e profesores, como chegar a clase sen gravata, estes seducen aos seus alumnos, para os que é un excelente profesor, cálido e respectuoso, e moitas veces un amigo. De aí nace a súa complicidade coa adolescencia, un contacto que sempre lle gustará ter ao longo da súa vida.

En 1932 descobre Voyage au bout de la nuit de Louis-Ferdinand Céline , unha obra que lle causaría unha impresión duradeira. No verán de 1933, sucedeu a Raymond Aron no Instituto Francés de Berlín, quen, a cambio de boa vontade, sucedeulle no Liceo de Le Havre desde o outono de 1933 ata o verán de 1934.. Sartre completa entón a súa introdución á fenomenoloxía de Husserl e descobre a obra de Martin Heidegger, Sein und Zeit (Ser e Tempo). Tamén neste caso, é un shock..

En outubro de 1934 retomou o seu posto en Le Havre. En 1936 publicou L'Imagination e La Transcendance de l'Ego. Presentou o manuscrito de La Nausée a Gallimard, que o rexeitou a pesar da valoración positiva de Paulhan. A gloria que pensaba que conseguiría desde neno, estes anos en Le Havre poñenlla en cuestión En outubro de 1936 obtivo o seu traslado á escola normal de mestres en Laon, no departamento de Aisne onde ensina un ano no ensino superior..

Ao ano seguinte, Sartre é trasladado ao Lycée Pasteur de Neuilly-sur-Seine, onde coñece a Robert Merle. Iniciou entón unha breve fase de notoriedade coa publicación, en xullo de 1937, na revista Nouvelle Revue française, dun conto, Le Mur, que se reeditou en 1939 na colección Le Mur. Gide consideraba esta colección como unha "obra mestra". Despois retomou o seu manuscrito de Melancholia e en abril de 1938 aceptou o título final La Nausée que lle propuxera Gaston Gallimard. O libro, que non obtivo por pouco o premio Goncourt, é unha novela filosófica ("fenomenolóxica") e un tanto autobiográfica, marcada pola influencia de Céline, que narra os tormentos existenciais de Antoine Roquentin, solteiro de 35 anos e historiador de profesión.

Esta florecente fama viuse abruptamente eclipsada polo estalido da segunda guerra mundial: Sartre foi mobilizado o 2 de setembro de 1939
.

 Guerra e ocupación 
Antes da guerra, Sartre non tiña conciencia política. Era pacifista, pero sen militar pola paz, o antimilitarista Sartre enfróntase, con todo, á guerra sen vacilar. A experiencia da guerra e a vida en comunidade transformarano por completo.

Durante a "guerra de broma" ("drôle de guerre"), foi destinado, á 70ª división, ao campo de aviación militar de Essey-lès-Nancy, como soldado encargado dos recoñecementos meteorolóxicos. Unha semana máis tarde, debido á súa miopía, foi trasladado a Marmoutier (Baixo Rin), e despois a Ittenheim, Brumath, Morsbronn e Bouxwiller..

O seu traballo deixáballe moito tempo libre, tempo que aproveitaba para escribir moito (de media doce horas diarias durante nove meses, é dicir, 2.000 páxinas, das que unha pequena parte será publicada baixo o título de Carnés da drôle de guerre). A súa primeira razón para escribir era evitar o contacto cos seus compañeiros, xa que as relacións serias e xerárquicas do exército resultábanlle bastante difíciles de soportar..

A guerra de broma remata en maio de 1940, e o falso conflito faise moi real. O 21 de xuño Sartre foi feito prisioneiro en Padoux (Vosgos), e foi trasladado ao campo de prisioneiros Stalag XII D de 25.000 prisioneiros en Alemaña, preto de Tréveris. A súa experiencia como prisioneiro marcouno profundamente: ensinoulle a solidariedade cos homes. Lonxe de sentirse limitado, participou na vida da comunidade, contando historias e chistes aos seus compañeiros de barracón, participando en combates de boxeo e escribindo e dirixindo unha obra de teatro para a Noiteboa de 1940, Bariona, ou le Fils du tonnerre. Ambientada en Xudea na época da ocupación romana, mostra a un oficial romano facendo duros comentarios sobre os xudeus. O cabo Jean Pierre, compañeiro de prisión de Sartre, considerou que a obra era antisemita. Annie Cohen-Solal, biógrafa de Sartre, preguntábase se estes comentarios debían atribuírse á irreflexión ou á torpeza de Sartre.e. 
miniatura|upright|Número 24 da rue Cels de París, onde Sartre viviu en varias ocasións durante a guerra..
Esta vida no campo de prisioneiros é importante, porque é o punto de inflexión da súa vida: a partir de agora xa non é o individualista dos anos 30, senón que se pon un deber na comunidade.

En marzo de 1941 Sartre queda en liberdade grazas a un certificado médico falso que alega "cegueira parcial do ollo dereito". Segundo os autores Gilles e Jean-Robert Ragache, debe a súa liberación á intervención de Drieu la Rochelle: 

De volta en París, fundou con algúns dos seus amigos, entre eles Simone de Beauvoir, o movemento de Resistencia, "Socialisme et liberté".. Annie Cohen-Solal menciona varios encontros, en particular con Maurice Merleau-Ponty, Raymond Marrot, Simone de Beauvoir, François Cuzin, Simone Debout-Oleszkiewicz, Yvonne Picard, Jean Pouillon e Jacques-Laurent Bost. Menciona a redacción e distribución de folletos e cita os testemuños de Beauvoir, Georges Chazelas, Dominique e Jean-Toussaint Desanti. Herbert R. Lottman tamén informa da breve existencia deste grupo
. Hai que sinalar, con todo, que ningunha investigación puido descubrir probas da existencia deste movemento (o Catalogue des périodiques clandestins diffusés en France de 1939 à 1945, publicado pola Bibliothèque nationale en 1954, non o menciona) nin da actividade de resistencia de Sartre durante este período, como confirmou o xornalista da resistencia Henri Noguères ao historiador Gilbert Joseph. :

miniatura|upright|Placa conmemorativa na rua de Cels

Tamén foi moi criticado por Jankélévitch, que o reprochaba de estar máis preocupado por facer progresar a súa carreira que por denunciar ou opoñerse ao poder ocupante... Dise que no verán de 1941 percorreu as provincias en bicicleta, nun intento infrutuoso de estender o movemento fóra da capital e de reunir a outros intelectuais como Gide ou Malraux. Tras a detención de dous camaradas, o grupo "Socialisme et liberté" disólvese a finais de 1941.. Sartre sempre recoñeceu o fracaso deste intento, dicindo despois da guerra: "Non eramos resistentes que escribían, senón escritores que resistían.».

En outubro de 1941 Jean-Paul Sartre foi destinado ao Liceo Condorcet como profesor de khâgne (clase preparatoria literaria) en substitución de Ferdinand Alquié. Este posto foi ocupado inicialmente (ata 1940) polo profesor Henri Dreyfus-Le Foyer, que foi destituído polo seu xudaísmo. Sartre certificara previamente pola súa honra que non era masón nin xudeu, como esixían as autoridades francesas.. Este feito, revelado en outubro de 1997 polo xornalista Jean Daniel nun editorial do Nouvel Observateur, deulle unha vantaxe indubidable, que se lle botaría en cara, pero non así a Ferdinand Alquié que tamén usara o mesmo argumento no seu momento. Ingrid Galster expón a cuestión da calidade do compromiso de Sartre e sinala "quixera ou non: obxectivamente, beneficiouse das leis raciais de Vichy". Durante este período, publicou varios artigos na revista colaboracionista Comœdia., que foi dirixida desde o  até o  por René Delange e controlada pola Propagandastaffel alemána ("escuadrón de propaganda")....

En 1943, Sartre fixo representar no teatro unha obra que escribira, As moscas., baseada no mito de Electra e presentada como unha chamada simbólica a resistir ao opresor. Esta interpretación foi impugnada, en particular por Gilbert Joseph, que consideraba que a intención de resistir estaba ausente ou era invisible.. Foi na estrea onde coñeceu a Albert Camus. Durante a ocupación alemá de Francia na segunda guerra mundial, a obra non tivo a repercusión esperada: os teatros quedaron baleiros e as representacións interrompéronse antes do previsto. Para Jean Amadou, esta representación foi máis ambigua:

A partir de 1943, por invitación de Claude Morgan, Sartre asiste ás reunións do Comité national des écrivains (Comité Nacional de Escritores) (CNE) e publica catro veces en Les Lettres françaises... Ese mesmo ano publicou L'Être et le Néant (O ser e a nada), unha obra influída polas ideas do filósofo alemán Heidegger, na que revisaba o seu sistema de pensamento e ampliaba os seus fundamentos teóricos. Do 17 de xaneiro ao 10 de abril de 1944 emitiu doce programas para Radio-Vichy... Despois escribiu unha obra de teatro, Les Autres, que se converteu en Huis clos no teatro, representada en maio de 1944, foi un grande éxito, sobre todo entre os oficiais alemáns invitados á primeira representación... Lottman sinala que "para ambos (Sartre e Beauvoir), a ocupación alemá coincidiu co seu ascenso á fama".

Pouco despois da liberación de París, Sartre foi recrutado por Camus para a rede de resistencia Combat. Entre o 28 de agosto de 1944 e o 4 de setembro, nos primeiros números do xornal do mesmo nome, escribiu unha serie de sete artigos sobre a liberación de París titulados Un promeneur dans Paris insurgé (Un camiñante no París rebelde)......., asinados por Jean-Paul Sartre. pero en realidade escritos por Simone de Beauvoir.. En setembro de 1944 lanzou en les Lettres françaises o seu famoso:
 A finais de 1944, o Departamento de Estado norteamericano convidou a unha ducia de reporteiros franceses a descubrir Estados Unidos. Sartre foi un deles, e durante uns meses converteuse en enviado especial de Figaro.., un xornal gaullista, liberal e conservador de dereitas, a pesar de declararse socialista; foi recibido como un heroe da Resistencia.. Este foi o comezo da súa reputación mundial.. Antes da guerra, Sartre fora un filósofo de conciencia individual con pouco interese polos asuntos mundiais, pero despois da guerra converteuse nun intelectual politicamente comprometido. Profesor parisiense moi coñecido no mundo intelectual, tras a guerra converteuse nunha autoridade internacional.
 Anos de gloria 
 Les Temps modernes 
miniatura|upright|No número 42 da rue Bonaparte de París, onde Sartre viviu entre 1945 e 1962
Tras aloxarse durante a ocupación no hotel La Louisiane no 60 da rua de Seine, Jean-Paul Sartre trasladouse, en 1945, ao 42 da rúa Bonaparte e viviu alí até 1962. Tras a Liberación de Francia, Sartre gozou de grande éxito e fama; durante máis de dez anos reinou sobre a literatura francesa. As súas ideas existencialistas difundíronse sobre todo a través da revista que fundou en 1945, Les Temps modernes. 

Mantivo unha relación que durou varios anos coa xornalista Dolorès Vanetti, a quen coñeceu, en 1945, nos Estados Unidos.. revelada na obra das Memorias de Simone de Beauvoir que a reduciu á letra "M". Foi de feito À Dolorès a quen a filósofa dedicou, en outubro de 1945 a súa Présentation do primeiro número da revista Temps modernes., a única referencia aos seus cinco anos de paixón por esta xornalista francesa de Nova York que, nun momento crucial da historia, abriulle a porta doutro continente e deulle todas as claves que necesitaba para entender Estados Unidos durante dúas longas viaxes.

Sartre compartiu a súa pluma, entre outros, con Simone de Beauvoir, Merleau-Ponty e Raymond Aron. No longo editorial do primeiro número, expón o principio da responsabilidade do intelectual ante o seu tempo e dunha literatura comprometida. Para el, o escritor está no meollo da cuestión:  Esta posición sartriana dominou todos os debates intelectuais desde os anos sesenta até o oitenta.
Liberdade e primeiros compromisos políticos
Cando, en outubro de 945 Sartre deu unha conferencia nun pequeno auditorio, foi todo un acontecemento: unha gran multitude tratou de entrar, a xente empuxouse, déronse golpes, as mulleres desmaiáronse ou caeron en síncope... Nel, Sartre presenta un resumo da súa filosofía., que se transcribiría en O existencialismo é un humanismo. Foi publicado en 1946 polo editor Nagel sen o coñecemento de Sartre, xa que consideraba que a transcrición era ex abrupto, necesariamente simplificador e incompatible coa escritura e o traballo sobre o sentido que implicaba..

Naquela época, Sartre quería achegarse aos marxistas, que rexeitaban unha filosofía radical da liberdade susceptible de debilitar as certezas esenciais para o militante: No texto da conferencia, Sartre expón o leitmotiv do existencialismo: o home non pode rexeitar a súa liberdade; a liberdade tende cara ao futuro; todo acto de liberdade é un proxecto; a realización dun proxecto individual modifica a realización doutros proxectos individuais; cada individuo é responsable do seu propio proxecto individual e do proxecto dos demais; a liberdade é o fundamento de todos os valores humanos; a implicación nas opcións da sociedade fai do home un home por dereito propio... Elsa Triolet, escritora comunista, chegou a declarar: "Es filósofo, así que es antimarxista.". e, o seu antigo alumno, Jean Kanapa, intelectual e dirixente do Partido Comunista Francés, publicou en 1947 un texto titulado L'existentialisme n'est pas un humanisme (O existencialismo non é un humanismo)...
Desde a perspectiva da liberdade e o libre albedrío Sartre publicou Descartes, unha selección de textos do filósofo.Descartes, par J.-P. Sartre, Les Classiques de la liberté, éditions des Trois collines, Paris-Genève, 1946.

Ese mesmo ano, 1946, Sartre rifa con Raymond Aron durante unha emisión radiofónica do equipo Temps Modernes sobre e contra De Gaulle. Aron non forma parte do equipo desde xuño de 1946, pero durante o enfrontamento foi chamado, no entanto, como árbitro por Sartre e os seus amigos, que acudiran a presentar batalla aos gaullistas. Sartre, con moito ánimo, compara a De Gaulle con Hitler, argumentando que ambos teñen un bigote en común, o que provoca a furia dos gaullistas presentes. Aron, atrapado no fogo cruzado, gardou silencio e Sartre concluíu que estaba politicamente na súa contra. Simone de Beauvoir, pola súa banda, foi aínda máis categórica e mordaz ao afirmar que Aron «solidarizábase» cos inimigos de Sartre..
 Moda do existencialismo 
As elites intelectuais querían agora «ser» existencialistas e «vivir» vidas existencialistas. Saint-Germain-des-Prés, o lugar onde vive Sartre, converteuse no barrio do existencialismo, ao tempo que nunha meca da vida cultural e nocturna: alí: a xente saía de festa en adegas cheas de fume, escoitando jazz ou acudindo ao café-teatro. Foi nestas adegas onde Boris Vian -A escuma dos días- estableceu amizade coa parella Sartre-Beauvoir  e con toda a cuadrilla de Sartre-Beauvoir. En decembro de 1946, o matrimonio Vian, que daba un “brinde”, asistiu estupefacto á ruptura entre Merleau-Ponty e Camus, así como ao primeiro desencontro entre Sartre e Camus.. A esposa de Vian mecanografiaba os textos de Sartre para publicalos na revista Les Temps modernes; ela mantivo unha relación con Sartre desde 1949 até a súa morte.
 Reflexións sobre o racismo 
Sartre pon a súa pluma ao servizo das minorías desatendidas, en particular os xudeus franceses e os negros. De feito, en 1945 publicou varios artigos sobre a condición dos negros nos Estados Unidos, o racismo e a discriminación da que son vítimas, que poden consultarse na nova edición de Situations II. En 1946, publicou as súas Réflexions sur la question juive (Reflexións sobre a cuestión xudía), das que escribiu en 1945 a primeira parte, o Retrato do antisemita, no número 3 de Temps Modernes.. Entón enfróntase ao antisemitismo en Francia.. nun período no que os xudeus que regresan dos campos son rapidamente abandonados. As análises de Sartre advirten contra a idea dun racismo «ordinario» que tende a esencializar as diferenzas para logo facelas responsables dos comportamentos, dos males que sufrimos.[Réflexions sur la question juive], p. 157.. Ao asociar o destino dos xudeus co de todos os demais franceses, Sartre subliña a responsabilidade de cada un de nós, individual e colectivamente, na loita contra o racismo».}[Réflexions sur la question juive], p.161.. En 1948, na introdución da «Antoloxía da nova poesía negra e malgache».. de Léopold Sédar Senghor, escribiu Orphée Noir, recollido en Situations III, crítica do colonialismo e o racismo á luz da filosofía que desenvolvera en 1943 en L'Être et le Néant (O ser e a nada). "A liberación negra debe pasar por un momento de negatividade que consiste en asumir unha distinción entre negros e brancos, en reivindicar unha diferenza para esixir mellor a igualdade".. É a «negritude», que defende no seu prefacio á antoloxía editada por Léopold Sedar Senghor.

Os escritos de Sartre preocupan ao FBI, que o vixía desde 1945-1946 e até a década de 1970, chegando a roubarlle cadernos de borradores...
 Agrupación Democrática Revolucionaria 
Mentres tanto, Sartre reafirmou o seu compromiso político aclarando a súa postura a través dos seus artigos en Les Temps modernes: Sartre, como moitos intelectuais da súa época, únese á causa da revolución marxista, pero sen dar o seu apoio ao Partido Comunista, ás ordes dunha URSS que non pode satisfacer a esixencia de liberdade. Simone de Beauvoir, Sartre e os seus amigos continúan buscando unha terceira vía, a do dobre rexeitamento do capitalismo e o stalinismo. Apoia a Richard Wright, un escritor negro estadounidense, antigo membro do Partido Comunista Americano e exiliado en Francia desde 1947.

Na súa revista «Les Temps modernes», situouse en contra da guerra de Indochina, atacou o gaullismo e criticou o imperialismo estadounidense, sabendo que en 1945 viaxara a Estados Unidos como xornalista de «Figaro» para popularizar as súas teorías. Unha vez de volta en Francia, chegou a afirmar, nesa mesma revista, que "todo anticomunista é un can"..

Foi entón cando Sartre decidiu traducir os seus pensamentos en expresión política: participando na fundación dun novo partido político, a Agrupación Democrática Revolucionaria (RDR). Mais a pesar do éxito dalgunhas manifestacións, o RDR nunca chegaría a un número suficiente de membros para converterse nun partido real. Sartre dimitiu en outubro de 1949. Raymond Aron, que pola súa banda se uniu ao RPF gaullista, considera o nome RDR oxímorónico, crendo que a revolución desexada por Sartre non podia ser democrática.

 Tentación comunista 
miniatura|upright|Simone de Beauvoir e Jean-Paul Sartre en Pequín en 1955.
Deu un apoio fundamental ao PCF desde 1952, converténdose nun "compañeiro de viaxe"  en 1956.David Drake, «Sartre et le parti communiste français (PCF) après la libération (1944-1948)», Sens critique, 2 de marzo de 2006..  "A detención de Bouguiba" o 19 de xaneiro de 1952 en Tunes e o varrido de Cap Bon (fr) por parte da Lexión Estranxeira unha semana despois, así como a continuación da guerra de Indochina, forman un conxunto que "xustifica para Sartre tal compañeirismo", xa que quere apoiar ao PCF "contra a represión policial dun réxime moribundo"."Histoire politique des intellectuels en France (1944-1954): Le temps de l'engagement Par Ariane Chebel d'Appollonia aux Editions Complexe en 1991 .

"A rigorosidade da observación previa á impugnación do feito colonial e a vontade de ancoraxe moral na resistencia francesa" caracterizan entón o compromiso do seu xornal contra a guerra de Indochina.La guerre d'Algérie au miroir des décolonisations françaises Actes du Colloque en Sorbonne de novembre 2000 . Francia acababa de nomear residente xeral en Tunisia a Jean de Hauteclocque (fr), quen inmediatamente prohibiu o congreso do Neo-Destour previsto para o 18 de xaneiro de 1952 e procedeu á detención dos militantes, entre eles Habib Bourguiba,., o que xerou unha axitación anticolonialista sen precedentes e, posteriormente, os disturbios do 7 e 8 de decembro de 1952 en Casabranca que seguiron á folga xeral para protestar polo asasinato de Ferhat Hached en Tunisia.

Este cambio de postura de Sartre débese en parte á represión policial e xudicial á que foi sometido o Partido Comunista Francés (PCF), antes e despois da conspiración das pombas e do complot de Toulon. Preocupado e enfadado, considera nese momento que, "se a clase obreira quere separarse do Partido (PCF), só ten un medio: desintegrarse."Les Temps Modernes, 1953. Non se afilia ao PCF aínda que participa, sobre todo, no movemento: asume a presidencia da Asociación Francia-URSS. En decembro de 1952, apoia aos comunistas no Consello Mundial da Paz.Jean-Louis Jeannelle, Jean-Paul Sartre : Les mouches, Éditions Bréal, 1998 , . 

Outros filósofos, sorprendidos por este xiro, repróchanlle entón o seu silencio sobre os campos de concentración na URSS e sobre a expulsión de Marty e Charles Tillon do PCF, proceso que se deu a coñecer fóra do partido no outono de 1952. En 1954, tras regresar da URSS, declarou nunha entrevista para Libération: "a miña opinión, o cidadán soviético goza de total liberdade para criticar, pero trátase dunha crítica que non se dirixe contra as persoas, senón contra as medidas". Polo xeral, só cítase a primeira parte da frase.Paul Desalmand, Sartre s'est-il toujours trompé ?, ou, L'impromptu de Vénissieux, Paul Desalmand, 2005, p. 42.Libération du 15 juillet 1954 - BnF Este xiro separa especialmente a Sartre e Camus, que antes eran moi amigos.. Para Camus, a ideoloxía marxista non debe prevalecer sobre os crimes estalinistas, mentres que para Sartre non se deben utilizar estes feitos como pretexto para abandonar o compromiso revolucionario.

Este apoio crítico ao PCF só durará até o outono 1956, data na que os tanques soviéticos esmagan a insurrección de Budapest. Tras asinar unha petición de intelectuais de esquerda e comunistas contestatarios, o 9 de novembro concede unha longa entrevista ao xornal l'Express (xornal mendésista), para distanciarse radicalmente do partido.

Ao final, a pesar de realizar once viaxes á URSS, non escribiu nin unha soa liña sobre o tema, permanecendo "cego ante a opresión dos pobos en territorio soviético", segundo un libro escrito na súa contra por unha académica en 2023.Article d'Isabelle Mandraud dans Le Monde le 15 décembre 2023 .. As súas obras represéntanse na URSS e están sometidas a vixilancia política, pero con "máis marxe de manobra" que os ensaios."La Putain respectueuse" et "Nekrassov" en URSS : Foxtrot avec Jean-Paul Sartre" par Éléna Galtsova, dans Études sartriennes .
 Estruturalismo, Flaubert e o Premio Nobel rexeitado 
O existencialismo parece perder forza na década de 1960, a influencia de Sartre nas letras francesas e a ideoloxía intelectual diminúe aos poucos, especialmente fronte aos estructuralistas como o etnólogo Lévi-Strauss, o filósofo Foucault ou o psicanalista Lacan. O estruturalismo oponse ao existencialismo: en efecto, no estructuralismo hai pouco lugar para a liberdade humana, cada home está imbricado en estruturas que o superan[[ De feito, Sartre, defensor da primacía da conciencia sobre o inconsciente e da liberdade sobre a necesidade das estruturas sociais, non se molesta en discutir esta nova corrente que é o estructuralismo: prefire dedicarse á análise do século XIX, da creación literaria e, sobre todo, ao estudo dun autor que sempre lle fascinou, Flaubert. Ademais, na década de 1960, a súa saúde deteriórase rapidamente. Sartre vese prematuramente esgotado pola súa constante hiperactividade literaria e política, pero tamén polo tabaco e o alcohol, que consome en grandes cantidades.

Despois de ter seguido a liña do partido comunista, cúlpao no 1956 da represión da sublevación húngara e da intervención soviética en Checoslovaquia no 1968. Durante a guerra de Alxeria, toma partido pola F.L.N..

Simbolizando o intelectual comprometido, multiplica as tomas de postura políticas. Concédenlle en 1964 o Premio Nobel de Literatura, mais el rexéitao.

Morre o 15 de abril de 1980 no hospital Brousses (París) aos 74 anos de idade tras unha longa enfermidade que xa o apartara da dirección do xornal Libération uns anos antes. Foi soterrado, no cemiterio de Montparnasse en París xunto con Simone de Beauvoir, o 20 de abril e aos seus funerais asistiron unhas 50.000 persoas.

 Filosofía 
 Continxencia do ser : o mundo está "absorto", sen razón. Existe simplemente, sen "fundamento". As cousas e os homes existen de feito, e non de dereito. (Véxase A Náusea).
 O home é definido pola consciencia (o per-se que se opón ao en-si). O home está polo tanto fundamentalmente aberto ao mundo, "incompleto", "volto cara a", existente (proxectado fóra de si) 
A consciencia é o que non coincide xamais con si-mesmo, o que é potencia de neantización grazas á imaxinación (ela pode pensar o que non é). A consciencia fai polo tanto o proxecto posible.
 O home é absolutamente libre: non é nada máis que o que el fai da súa vida, é un proxecto. A existencia precede á esencia (contra Hegel: non ten esencia predeterminada, a esencia é libremente elixida polo existente).
 O home está condenado a ser libre : non se comprometer, é tamén unha forma de compromiso: é responsable diso.
Ademais, Deus non existe, polo tanto o home é a única fonte de valor e de moralidade; el está condenado a inventar a súa propia moral.
 O concepto freudiano de inconsciente, substituído pola noción de "maldade foi": o inconsciente non sabería absorber o absoluta liberdade do home.

 Sartre e a literatura 
Durante as décadas de 1940 e 1950 as ideas de Sartre acadaron gran popularidade e o existencialismo foi unha visión filosófica moi estendida nesa xeración en Europa e Estados Unidos. En 1948 a Igrexa católica incluíu tódalas obras de Sartre no Índice de libros prohibidos.

No ano 1964 obtivo o Premio Nobel de literatura pola súa obra, premio que o autor rexeitou a causa da súa significancia burguesa.

 Sartre e o cinema 
Interesado no cinema coma un medio para expresar as súas ideas realizou no ano 1947 a súa primeira colaboración nun guión, no filme Jeux sont faits, dirixido por Jean Delannoy. Participou en varias adaptacións das súas obras e en 1957 foi nomeado aos Premio Oscar de Hollywood pola súa historia orixinal para a película Les Orgueilleux, dirixida por Yves Allégret en 1953.Jean-Paul Sartre na IMDb

 Obras 
 1936 : L'imagination (A imaxinación), ensaio filosófico. 
 1937 : La trancendance de l'égo (A transcendencia do ego), Ensaio filosófico. 
 1938 : La Nausée (A náusea), novela. 
 1939 : Le Mur (O paredón), contos. Publicado en galego en 1989 por Xerais na colección Grandes do noso tempo, traducido por Xosé María Proupín Fernández.
 1940 : L'imaginaire (O imaxinario), ensaio filosófico. 
 1943 : As moscas (Les Mouches), teatro. Publicado en galego en 2008 por Edicións Laiovento, traducido por Xosé Manuel Beiras.
 1943 : L'être et le néant (O ser e o nada), tratado filosófico. 
 1943 : Réflexions sur la question juive (Reflexións sobre a cuestión xudaica), Ensaio político. 
 1945 : Huis-clos (Entre catro paredes), teatro. 
 Les Chemins de la liberté (Os camiños da liberdade) triloxía, comprendendo:
 1945 : L'âge de raison (A idade da razón), novela. 
 1947 : Le sursis (Sursis), novela. 
 1949 : La mort dans l'Âme (Coa morte na alma), novela. 
 1946 : Morts sans sépulture (Mortos sen sepultura), teatro. 
 1946 : O existencialismo é un humanismo (L'Existentialisme est une humanisme), ensaio filosófico. 
 1946 : A puta respectuosaTraducida por Fernández del Riego e representada no teatro García Barbón. (La putain respectueuse), teatro. 
 1947 : Qu'est ce que la littérature? (Que é a literatura?), ensaio. 
 1947 : Baudelaire. 
 1947 : Situations, colleita de ensaios (1947–1965).
 1948 : Les Mains sales (As mans sucias), teatro. 
 1951 : Le diable et le bon dieu (O diabo e o bo Deus), teatro. 
 1952 : Les jeux sont faits (Os dados están lanzados), novela. 
 1952 : Saint Genet, Actor and Martyr, biografía de Jean Genet. 
 1959 : Les séquestrés d'Altona (Os condanados de Altona).
 1960 : Critique de la raison dialectique (Crítica da razón dialéctica, Vol. I), tratado filosófico. 
 1964 : Les mots (As palabras),Incluída na Biblioteca Galega de Clásicos Universais. Trad. de Dulce Fernández e François Davo. autobiografía.
 1972 : L'idiot de la famille (O idiota de familia), biografía de Gustave Flaubert (1971-1972).

 Galería de imaxes 

 Notas 

Referencias

 Véxase tamén 

 Bibliografía 

 .
 .
 .

 .
 .

 .

 .
 .
 Wald Lasowski, Aliocha (2012). Jean-Paul Sartre. Une introduction, París, Pocket, coll. "Agora".

 Outros artigos 
 Simone de Beauvoir
 Existencialismo
 Søren Kierkegaard
 A escuma dos días

 Ligazóns externas 
 Web da UK Sartre Society 
 Biografía de Sartre en biografiasyvidas.com 
 Biografía na páxina web dos Premio Nobel 

Categoría:Filósofos de Francia
Categoría:Escritores de Francia
Categoría:Escritores en lingua francesa
Categoría:Premio Nobel de Literatura
Categoría:Ateos
Categoría:Nados en París
Categoría:Nados en 1905
Categoría:Finados en 1980
Categoría:Artigos que toda Wikipedia debería ter (Biografías)
Categoría:Alumnos da École Normale Supérieure
Categoría:Premios Nobel de Francia
Categoría:Novelistas de Francia