Cenlle

Cenlle é un concello da provincia de Ourense, que pertence á comarca do Ribeiro. Segundo o IGE en 2014 tiña 1.235 habitantes (1.601 en 2003)

 Poboación 

 Censo total (habitantes) 1.235 (2014) Menores de 15 anos 60 (4.86 %) Entre 15 e 64 anos 661 (53.52 %) Maiores de 65 anos 514 (41.62 %)

 Xeografía 
Ocupa unha extensión de 29,2 km². Está situado entre o río Avia e o Miño xeograficamente é o reborde dos Chaos de Maside e Santo Amaro, que caen máis bruscamente cara ao Miño que non ao Avia.

O relevo é accidentado, pero carece de elevacións importantes, destacando:

 Piñeiro (477 m).
 A Corredoira (489 m).
 Názara (415 m).
 Monte de San Breixo, Monte de San Berismo e monte de San Trocado.

Bañan o termo pequenos regos que desembocan nos ríos Avia e Miño (como por exemplo, o regato da Fareixa), que limitan ao municipio polo oeste e polo leste, respectivamente.

 Vías de comunicación 
As principais vías de comunicación son:

 Estrada N-120.
 Autovía A-52.
 3 estradas locais. OU-CV-348 (Valdepereira-Maside)
 A liña de ferrocarril Ourense - Vigo.

 Economía 
A viticultura, cunha variada gama de especies continúa sendo a actividade agrícola máis estendida, ocupando o 93,47 % das terras labradas, sendo o concello do Ribeiro coa maior porcentaxe de terra cultivada dedicada o cultivo da vide.

Dada a topografía irregular, o cultivo realízase frecuentemente en bancadas, sendo o tamaño das propiedades pequeno.

As variedades cultivadas son as seguintes:

 Brancas: Albariño, Treixadura, Xerez (Palomino), Caiño Branco, Catalán Branco, Godello,Loureiro o Marqués, Torrantes, Albilla....

 Tintas: Caiño Mouro, Tinta femia, Alicante, Gran negro, Souson o Ferran, Garnacha, Mencia, Catalán Roxo, Folla redonda, Jazquez, Brancellao...

Os viños tintos teñen moita capa e bastante corpo, uns 11 graos de alcohol e característico sabor ácido. Os brancos teñen entre 11 e 12 graos e menor acidez. Todos eles son moi suaves e dixestivos.

Fóra do sector primario apenas existen iniciativas empresariais destacadas, aínda que o moderno Balneario de Laias é un sinal dun posible florecemento de servizos turísticos.

 Prehistoria 
No Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense consérvanse bifaces de cuarcita, con ampla reserva de codia atopados neste concello.

Outro achado nunha carballeira deste termo revelou un acocho de 5 ou 6 machados de talón con aneis. Un deles, de dous aneis e 244x50 mm, foi regalado ao Museo Arqueolóxico de Ourense por Maximino Álvarez, alcalde que foi do Carballiño.

 Historia 
miniatura|dereita|150px|Piedade do cruceiro de Osmo.
En primeiro lugar cómpre destacar a testemuña do Bispo Hidacio no seu Cronicón, que remata situando o achado no río Miño, a 5 millas de Laias, de catro peixes de ouro por parte duns pescadores, que interpreta coma un mal presaxio.

Cenlle sitúase na histórica Terra de Castela, xa coñecida con este nome dende o século IX.

As primeiras referencias escritas sobre Cenlle remóntanse a un documento do ano 1238, no que o Deán da Catedral de Ourense afora a Abril Eáns varias propiedades, entre as que se atopaba unha seara cerca da Torre (In Cauto de Ceeli), obrigándose a entregar a metade do viño e un terzo do centeo que recollera nesa seara.

Outros documentos recollen relacións forais entre as xentes de Cenlle e, principalmente o Cabido da Catedral de Ourense ou o Mosteiro de San Clodio.

Os tres documentos mais antigos conservados están redactados en latín e datan de 1191, 1238 e 1258 (no que tiña que entregar un terzo de tódolos froitos) e os catro seguintes no tempo en galego nos anos 1286, 1289 e 1421 (nel obrigábase a entregar unha cuarta parte de tódolos froitos e un quinto do viño).

En xullo de 1836 os seus veciños, xunto cos de Regadas acoden na axuda da parroquia de Beade repelendo o ataque das tropas carlistas dirixidas por Guillade e Pobadura.

 Patrimonio histórico e artístico 
miniatura|250px|Casa grande de Lentille.
Moitos pazos e igrexas son testemuña da importancia económica do Ribeiro nos séculos pasados. Destacan polo seu estado de conservación:

 Igrexas 
 Igrexa de San Miguel de Osmo, de orixe románica e modificacións renacentistas do século XVI. Conserva interesantes pinturas manieristas no seu interior.
 Igrexa de San Xoán de Sadurnín, de fábrica románica, conserva a fachada principal e numerosos canzorros.
 Igrexa de Santa Mariña de Esposende, de fábrica románica. 
 Igrexa de Santiago de Trasariz, que conserva unha ara romana.
 Igrexa de San Lourenzo da Pena, de fábrica Románica con arranxos posteriores, destaca a imaxe románica da Virxe da O.
 Santuario de San Bieito de Cuñas.
 Igrexa de Santa María de Cenlle.
 Igrexa de San Miguel de Vilar de Rei.

 Pazos 
miniatura|dereita|250px|Pazo de Saa.

Pazo de Rioboó, afastado e interesante exemplo do barroco compostelán.
 Casa dos Toubes.
 Casa Grande de Lentille.
 Pazo de Saa.
 Pazo de Sadurnín.

 Cruceiros 
 Cruceiro de Ánimas e Cruceiro da Procesión de Santa María de Cenlle.
 Cruceiro de San Miguel de Osmo.
 Cruceiro de San Lourenzo da Pena.

 Petos de ánimas 
 Peto de ánimas de Santa María de Cenlle.

 Castros 
 Castro de Areas, na parroquia de Esposende.
 Castro da Pena, na parroquia de Santa María de Cenlle.

 Outros 
 Explotación aurífera galaico-romano de Laias
 As Escolas Pías de Riobó, un dos escasos exemplos de arquitectura educativa do século XVIII en Galicia.

 Galería de imaxes 

 Parroquias 
miniatura|dereita|As dez parroquias que conforman o concello de Cenlle.

 Lugares de Cenlle 
Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Cenlle vexa: Lugares de Cenlle.

 Notas 

 Véxase tamén 

 Bibliografía 
González Pérez, Clodio (1998): Sete datas de Cenlle, Santiago de Compostela.
González Pérez, Clodio, e Marín Martínez, Xoán Ramón (2008): As varandas de ferro dos corredores e balcóns do Ribeiro, (1º premio do VII Concurso de Investigación "Romaría Raigame", 2008), Deputación de Ourense, ISBN 978-84-96503-92-2.
González Pérez, Clodio (2015): "Cruceiros do concello de Cenlle (Ourense)", Actas do VI Congreso Galego de Cruceiros, Lugo.
González Pérez, Clodio (2015): "A casa reitoral de San Lourenzo da Pena (Cenlle). Restos dunha obra románica do s. XII-XIII", Boletín Avriense, XLV, Ourense.

 Ligazóns externas 
 Páxina oficial do Concello
 Páxina do CEIP Cármen García Carrasco
 cenllemovese

Categoría:Cenlle
Categoría:Cidades termais de Galicia