La Araucana

'S e dàn-mòr eachdraidheil Spàinntis, on Aois an Òir air a sgrìobhadh le Alonso de Ercilla y ZúñigaJerónimo de Vivar, S.P., (1987), Crónica y relación copiosa y verdadera de los reinos de Chile, Fondo Histórico y Bibliográfico José Toribio Medina, Santiago. 's th' ann an La Araucana (Gàidhlig: Cogadh Arauca). Chaidh fhoillseachadh ann an trì earrainnean ann an 1569, 1578 agus 1589 ann am Madrid.Quint, David (1992). Epic and Empire. Politics and Generic Form from Virgil to Milton, Oilthigh Phrinceton, Jersey Nuadh, PUP. Suidhichte ann an ceann a deas na Sile, 's e sgeulachd ann an comhardadh a dh'innseas mar a thug na Spàinntich ionnsaigh air na Mapuche ann an sgìre air an robh Arauca, anns an 16mh Linn. Thug Cervantes iomradh air an dàn-mòr seo ann an dà nobhail sgrìobh e, La Galatea (1585) agus Don Quijote (1605). A bharrachd air sin, bha Voltaire fhèin dhen bheachd gu robh La Araucana nas fhèarr na an Illiad le Homer ann an dòigh, ged a bha Ercilla caran stròdhail.Voltaire, « Chapitre VIII. Don Alonso de Ercilla », dans Essai sur la poésie épique : Lettres sur les inconvénients attachés à la littérature, Paris, Lambert, 1751.

 Co-theacsa Eachdraidheil 
A rèir an ùghdair fhèin, a bha an sàs anns a' Chogadh, bha an dàn-mòr seo air a sgrìobhadh fhad 's a bha Ercilla na Àrd Oifigear thall san t-Sile agus gur e sgrathan crainn a chleachd e ris gu robh gainnead phàipeir ann. B'e gu robh Ercilla, seann ghille-freastail Filip II, mòran nas foghlaimte na mòr-chuid nan Ceannsaichean. Chaidh e gu ruige na Sile mar bhall feachd neartachaidh fo Gharcía Hurtado de Mendoza, Riaghladair na Sile agus Iar-rìgh Pearu.

Stoidhl
Mar a leughar san leabhar, 's àbhaist dhan aithriseach – Ercilla fhèin – pàirt a ghabail san stoiridh mar shaighdear, rud nach robh idir cho àbhaisteach ann am litreachas aig an àm. 'S e an Ottava Rima an sèorsa mheatrachd a chithear ann - b' ainneamh a chleachadar sin ann an Spàinntis gu ruige Camilo José Cela san 20mh Linn - a tha a' toirt dhuinn stròfaichean le ochd loighne ann am pàtran ABABABCC:

Caciques, del Estado defensores,  (A)Gàidhlig: Cinn-fheadhna, luchd-dìon na stàite, chan e miann na cumhachd a dh'iarr mi, 's mi fo bhron gur faicinn tagrairean,  rud a bu chòir a bhith agam, oir, a rèir m'aoise, chì sibh, dhaoine uaisle, 's mi air saoghal eile fhàgail,  ach an gaol a chaoidh, a bha agam oirbh, rim chomhairle a thoirt dhaibhse.
codicia de mandar no me convida (B)
a pesarme de veros pretensores (A)
de cosa que a mí tanto era debida; (B)
porque, según mi edad, ya veis, señores, (A)
que estoy al otro mundo de partida; (B)
más el amor que siempre, os he mostrado, (C)
a bien aconsejaros me ha incitado.  (C)

 Iomraidhean 

Roinn-seòrsa:Eachdraidh
Roinn-seòrsa:Litreachas
Roinn-seòrsa:Leabhraichean
Roinn-seòrsa:An Spàinn
Roinn-seòrsa:Bàrdachd
Roinn-seòrsa:An t-Sile