Tarmachan

’S e eun a th’ anns an tarmachanFaclan Nàdair aig Dualchas Nàdar na h-Alba (Leughte 17 Faoi. 2015), Laideann: Lagopus mutaB’ àbhaist do dhaoine bhith a’ sgrìobhadh Lagopus mutus agus Lagopus lagopus scoticus, oir mar as trice tha an deireadh ‘-us’ air facal a’ ciallachadh gu bheil am facal fireann.  Ach b’ e mearachd a bha siud.  Am facal Seann-Ghreugais λαγωπους, tha e boireann agus is e “muta” agus “scotica” a tha ceart..  Mar a tha fhar-ainm cearc nam beann ag innse, tha e cumanta air monaidhean na h-Albann.

Tha an tarmachan dàimheach don chirc-fhraoich, Lagopus lagopus scotica, agus gu tric lorgar an dà ghnè eòin air an aon bheinn, a’ chearc-fhraoich gu h-ìosal agus an tarmachan gu h-àrd.  Ach tha diofar mòr eatarra: bidh an tarmachan a’ dol bàn anns a' gheamhradh, leasachadh a chumas am falach san t-sneachd e.  As t-samhradh tha e cuideachd fìor dhoirbh fhaicinn am measg nan creag, ma shuidheas e gu sàmhach.

Tha an t-ainm aige stèidhichte air a ghairm: tarm no torm.  Chaidh e a-null bhon Ghàidhlig don Bheurla mar “ptarmigan”, le ‘p’ neo-fhuaimnichte neo-eachdraidheil a’ dèanamh aithris air an t-Seann-Ghreugais πτέρυξ, sgiath.  Tha cuid de bheanntan air an ainmeachadh air a shon, leithid Sgòrr an Tarmachain agus Meall nan Tarmachan.

 Iomraidhean 

 Ceanglaichean a-mach 
 Dualchas Nàdar na h-Alba: Dà eun ‘Ghàidhlig’ - pìos le Ruairidh MacIlleathain (.pdf)
 Dualchas coitcheann le Ruairidh MacIlleathain aig Dualchas Nàdar na h-Alba (Faidhle pdf)
 BBC Naidheachdan 2021-12-01: Tarmachanan ann an cunnart

Dealbhan

Roinn-seòrsa:eòin