Dicuil

‘S e manach Èireannach agus reul-èolaiche a bh’ ann an Dicuil, ged a tha fiosrachadh a dhith mun bheatha na bu tràithe aige. Chaidh e gu sgoil na lùchairt aig Louis an Cràbhach ann an Francia.  Mu 814-16 sgrìobh e Liber de Astronomia, seòrsa de Computus Reuleolach. Tha sin a’ gabhail a-steach coig leabhraichean, ann an rosg agus bàrdachd. Tha iomradh ann air reul-eòlas, mìosachan, ceann-latha na Càisge agus a’ Charghais, matamataigsRoss, H.E. & Knott, B.I. "Dicuil (9th century) on triangular and square numbers", British Journal for the History of Mathematics, 2019, https://doi.org/10.1080/26375451.2019.1598687. agus rannachd. Chan eil ann a-nis ach aon làmh-sgrìobhainn ann an Valenciennes, agus aon eile ann an Tours.

Ann an 825 sgrìobh e De mensura Orbis terrae, no Tomhas an t-Saoghail, leabhar mu dheidhinn chruinn’-eòlais. Tha sin nas ainmeile na ‘n Computus aige. Chuir e gu feum leth-bhreac de làmh-sgrìobhainn le Theodosius II (435) air Mensuratio Orbis. Chleachd e cuideachd Pliny (as Sine), Isidore à Seville, agus eile. Sgrìobh e cuideachd mu dheidhinn nan eileanan faisg air Breatainn, air an robh e gu pearsanta eòlach.
Thug e cunntas air Eòrpa, Àisia, Afraga, Èipheit, Ethioipia; farsaingeachd uachdar na Talmhainn; na còig aibhnichean mòra, eileanan, na sia beanntan as àirde. Rinn e iomradh air manaich a bha air tadhail air na h-eileanan Fàro agus Innis Tìle. Thuirt e mu dheidhinn Faro gun robh manaich a’ fuireach ann fad 100 bliadhna, ach ri a linn-sa cha robh ann ach caoraich agus eòin. Mu dheidhinn Innis Tìle, thuirt e gun robh manaich a’ fuireach ann eadar an t-earrach ’s  am foghar bho chionn 30 bliadhna, ach dh’fhalbh iad le linn nan Lochlannach.

 Iomraidhean 

 Ceanglaichean a-mach 
Proceedings of the Royal Irish Academy (Laideann)

Roinn-seòrsa:Èirinn
Roinn-seòrsa:Reul-eòlaichean
Roinn-seòrsa:Sgrìobhadairean Èireannach
Roinn-seòrsa:Innis Tìle
Roinn-seòrsa:Gàidheil
Roinn-seòrsa:Crìosdaidheachd