Abhach

'S e baile beag air an Eilean Dubh a th' ann an Abhach (Beurla: Avoch). Tha e suidhichte air an A832 eadar Poll Lochaidh san iar agus a' Chananaich san ear air taobh an ear-dheas an leth-eilein air bruach Linne Mhoireibh. Ann an 2011 bha 1,052 duine a' fuireach an seo.

 Am baile 
Bha eaconamaidh a' bhaile stèidhichte gu ìre mhòir air iasgach, gu h-àraidh sgadan agus gearra-sgadain. An-diugh thèid am port-mara a chleachdadh airson bhàtaichean eile agus airson turas air bàta a thoirt don luchd-turais, gu h-àraidh gu Rubha na Cananaich gus leumadairean fhaicinn. Tha am port-mara suidhichte aig ceann an ear dhen t-seann bhaile iasgaich. Chaidh a thogail ann an 1815 a rèir planaichean Thomas Telford. Chaidh an cala a leasachadh ann an 1903 agus chuireadh an Avoch Harbour Trust air bhonn, a tha a' stiùireadh gnothaichean a' phuirt gus an latha an-diugh. Tha an seann bhaile timcheall air a' chala agus inbhir an abhainn Rosehaugh Burn a' gabhail a-steach sraidean beaga ris an canar ‘streeties’ Tha iad a' ruith aig ceart-cheàrn chun a' chladaich. Tha pàirt dhen bhaile, eadar a‘ chala, Long Street agus Henrietta Street na raoin-ghlèidhteachais. Chithear seann taighean beaga nan iasgairean ann an Henrietta Street.

 Àitichean timcheall air Abhach 
Tha tobar chlùdaidh (clootie well), "Craigie Well",  iar-dheas air a' bhaile, eadar Abhach is Poll Lochaidh faisg air Bàgh Poll Lochaidh. Cuiridh daoine aodaich  agus  buinn-airgid air na craobhan timcheall air an tobar seo mar gheasagan an aghaidh draoidheachdSharp, Mick (1997) Holy Places of Celtic Britain. Lunnainn, Blandford. ISBN 1-85079-315-8. td. 172..

Iar-dheas air Abhach tha Ormonde Hill far an robh Ormond Castle no Castle of Avoch. Chaidh an caisteal a thogail timcheall air 1179  agus bha e na dhachaigh Andrew de Moray a bha a' sabaid còmhla ri Uilleam Uallas an aghaidh Èideard I Shasainn. Canar gun deach a sgriosadh timcheall air 1650 nuair a chaidh airm Cromwell dlùth air a' chaisteal. Chan eil ach tobhtaichean air fhàgail an-diugh. Tha an caisteal clàraichte  mar charragh-chuimhne àrsaidh air liosta nan togalaichean clàraichte, roinn-seòrsa A.
Tuath air Abhach chithear togalach clàraichte eile a nochdas air liosta roinn-seòrsa A cuideachd. Tha tobhtaichean taighe-thùir dhìonadaich, Arkendeith Tower, às an 16mh/17mh linn ann a bha e aithnichte fon ainm "Airc-Eoin-dubh" cuideachd.

B' e Roseaugh Estate aon de na oighreachdan a bu bheartaiche  anns an sgìre seo. Bha i suidhichte iar-thuath air Abhach. Bhon 1864 a-mach chaidh an oighreachd a leasachadh le James Fletcher. Bha togalaichean ann an stoidhlichean diofraichte ann, leithid stoidhle Seòrasach is Tudair. An dèidh bàs Lilian Fletcher, an tè mu dheireadh san teaghlach seo, ann an 1953, chaidh an taigh mòr a leigeil, ach tha togalaichean eile rim faicinn fhathast. 

 Daoine ainmeil 
Chaidh Alasdair MacCoinnich a thìodhlacadh ann an Abhach. B' e esan a' chiad duine Eòrpach a shiubhail thairis air tìr-mòr Ameireaga a tuath agus a ràinig an Cuan Sèimh. 

 Dealbhan 

 Iomraidhean 

 Ceanglaichean a-mach 
 Black Isle Info - Avoch (Beurla)

Roinn-seòrsa:Bailtean na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairle na Gàidhealtachd
Roinn-seòrsa:Paraiste Abhaich
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Dubh