Gwynedd

'S e fear de na 22 ùghdarrasan ionadail aonadach anns a' Chuimrigh a th' ann an Gwynedd [ˈɡwɨnɛð]. Tha e suidhichte san iar na dùthcha agus tha e cho mòr ri  2.535km² Àireamh-shluaigh, àrainneachd ia dlùths nan ùghdarrasan ionadail anns a' Chuimrigh 30. 6. 2012 (Faidhle ZIP; 832 kB) agus ann an 2012 bha 122.142 duine a' fuireach ann. 
'S e Gwynedd an dàrna roinn as motha anns a' Chuimrigh, ach chan eil mòran daoine a' fuireach ann. Tha Cuimris aig mòran dhiubh. Tha oilthigh Prifysgol Bangor (Bangor University)  ann am Bangor.

 Cruth na tìre 
Tha an leth-eilean Llŷn ainmeil air sgàth 's na Tèarmannan Nàdair Nàiseanta aca. Mu 1.9 mìle (3.1 km) san iar-dheas Llŷn tha an t-eilean Ynys Enlli ann, an ceathramh eilean as motha anns a' Chuimrigh. S e àite cudromach a thaobh creideamh a th' ann agus tha Ynys Enlli ainmeil airson fiadh-bheathaichean cuideachd. Chaidh am Pàirce Nàiseanta Snowdonia a chur air bhonn ann an 1951.

 Eachdraidh 
Gu eachdraidheil tha e stèidhichte air an seann Rìoghachd Gwynedd Lewis, Timothy. A glossary of mediaeval Welsh law, based upon the Black book of Chirk. Univ. Press (Manchester), 1913. (Laideann: Venedotia no Norwallia; Cuimris mheadhanach: Guynet) a bh' ann bhon 5mh linn a-mach gu 1216. Mar sin thèid an t-ainm Gwynedd a chleachdadh cuideachd gu eachdraidheil is cultarach  airson roinn nas farsainge, roinn a ghabhas Ynys Môn cuideachd, ann an ceann a thuath na Cuimrigh . 

 Bailtean 
Seo cuid de na bailtean ann an Gwynedd:
 Aber
 Aberdaron
 Aberdyfi
 Arthog
 Bangor
 Beddgelert
 Bermo
 Bethesda
 Betws Garmon
 Bontnewydd
 Botwnnog
 Brithdir a Llanfachreth
 Bryn-crug
 Clynnog
 Corris
 Cricieth
 Dolbenmaen
 Dolgellau
 Dyffryn Ardudwy
 Ffestiniog Ganllwyd
 Harlech
 Llanaelhaearn
 Llanbedr
 Llanbedrog
 Llanberis
 Llanddeiniolen
 Llandderfel
 Llandwrog
 Llandygái
 Llanegryn
 Llanelltud
 Llanengan
 Llanfair
 Llanfihangel-y-Pennant
 Llanfrothen
 Llangelynnin
 Llangywer
 Llanllechid
 Llanllyfni Llannor
 Llanrug
 Llanwnda
 Llanycil
 Llanystumdwy
 Maentwrog
 Mawddwy
 Nefyn
 Pennal
 Pentir
 Pistyll
 Porthmadog
 Pwllheli
 Talsarnau
 Trawsfynydd
 Tudweiliog
 Tywyn
 Waunfawr
 Y Bala
 Y Felinheli

 Dealbhan 

 Iomraidhean 

Roinn-seòrsa:Siorrachdan na Cuimrigh
*