Dòmhnall Caimbeul (Dòmhnall Phàil)

’S e bàrd agus cìobair a bha ann an Dòmhnall Caimbeul no Dòmhnall Phàil no Bàrd Chinn a' Ghiùthsaich (1798 - 1 am Faoilleach 1875).  Rinn e an t-òran ainmeil Guma Slàn do na Fearaibh.

Rugadh Dòmhnall Phàil ann an Dail na Spideil, beagan deas air Druim Uachdair, mu fhichead mìle an iar-thuath air Baile Chloichrigh. Thàinig e a dh'obair mar bhuachaille a Bhàideanach mun bhliadhna 1822 agus bha a dhachaigh ann an Gleann Gòineig, faisg air Cinn a’ Ghiùthsaich.

Ann an 1838 bha e an dùil a dhol null thairis còmhla ri buidheann a bha a' fàgail an dachaighean – a' mhòrchuid dhiubh bho oighreachd Inbhir Fhèisidh – airson beatha ùr a shireadh an Astràilia. B’ e seo màthair-adhbhair an òrain ainmeil aige Guma Slàn do na Fearaibh, ach aig a' cheann thall cha do dh'fhalbh Dòmhnall Phàil fhéin.  Chruinnich an fheadhainn a bha a' falbh ann an Ceann a' Ghiùthsaich air Latha Fèill Chaluim Chille, 9 an t-Òg-mhios, 1838. B’ fheudar dhaibh coiseachd dhan Ghearastan agus às a sin dhan Òban mus deach iad a Ghlaschu airson na h-imrich air an St George, a sheòl air 4 an t-Iuchar le còrr air 300 eilthireach air bòrd.

Rinn Dòmhnall Phàil cuideachd an t-òran gaoil Duanag a’ Chìobair a th’ air a sheinn fhathast.  Tha còig de na h-òrain aige ann an leabhar a sgrìobh Tòmas Sinton Poetry of Badenoch (1906), ach tha mòran nach deach a ghléidheadh leis nach deach an sgrìobhadh sìos.

Chuir am bàrd seachad an dà fhichead bliadhna mu dheireadh d’a bheatha ann an Gleann Gòineig, faisg air Ceann a' Ghiuthsaich, agus dh'eug e an sin ann an 1875.  Tha e air a thìodhlacadh ann an Cladh Meadhain a’ Bhaile an teis mheadhain Chinn a' Ghiùthsaich.  Ann an 2016 rinn buidheann ealain Chinn a’ Ghiuthasaich sgeadachadh às ùr air a chloich-chinn.  

Bha mac Dhòmhnaill Phàil (Dòmhnall a bh’ air fhèin) ainmeil mar bhàrd cuideachd, agus ann an saoghal na camanachd an lùib sgioba Chinn a’ Ghiùthsaich, agus mar fhear-gnothaich sa bhaile.

 Ceanglaichean a-mach 
 BBC Bliadhna nan Òran: Dòmhnall Caimbeul (Dòmhnall Phàil)
 BBC Naidheachdan 2016-11-21: Sgeadachadh air clach a' bhàird
 BBC: Litir do Luchd-ionnsachaidh 908 aig learngaelic.scot
 BBC: Litir do Luchd-ionnsachaidh 909 aig learngaelic.scot

Roinn-seòrsa:Bàird Ghàidhlig
Roinn-seòrsa:Daoine à Alba
Roinn-seòrsa:Bàird Baile