Cruadhachadh

Canar cruadhachadh ri pròiseas sa bheil consan 'ga dhèanamh nas treasa 's nas cruaidhe de chonsan nas laige. 'S e seo caochladh an sèimheachaidh. Mar eisimpleir, dh'fhaoidte gun dig stad-chonsan an àite suathaich, can [b] an àite [v] no [d] an àite [r]. Chan eil seo a cheart cho cumanta 's a tha an sèimheachadh ach gheibhear seo ann am prìomh-ionadan fhaclan, can aig toiseach facail no ann an lide le beum.

Buill-eisimpleir
Gearmailtis
Tha an gluasad o [θ] is [ð] gu [t] is [d] gu math cumanta leis gu bheil na suathaich seo car ainneamh is mì-sheasmhach air feadh cànain an t-saoghail. Thachair seo sa mhòrchuid dhe na cànain Ghearmaineach air tìr-mòr na Roinn-Eòrpa agus cuid a dhual-chainntean na Beurla.

Gàidhlig
Tachraidh seo cuideachd nuair a ghabhas cànan ri faclan-iasaid agus tha seo gu sònraichte cumanta sna cànain Ghàidhealach a chionn 's nach eil cuid mhath dhe na suathaich ceadaichte aig toiseach facail (ach [s̪] agus [ʃ]) sa chruth bhunaiteach. Ri linn sin, thèid suathaich aig toiseach facail-iasaid a neartachadh dhan t-seise as fhaisge air sa chànan Ghàidhealach.

Mar eisimpleir:MacBain, A. (1911) An Etymological Dictionary of the Gaelic Language. Gairm.:
→  Beurla Ghallda vervain → bearbhain →  Beurla Ghallda wheel → cuidheall →  Beurla Ghallda wall → balla →  Laideann fundus → bonn  (foundation)→  Lochlannais þrǣll → tràill  (slave)→  Beurla Ghallda hogshead → tocasaid →  Beurla Ghallda yawl → geòla 

Gàidhlig na h-Èireann
Tha a' Ghaeilge a' leantainn cha mhòr an dearbh phàtran ach thathar a' cur às dha /h/ mar is trice, seach a thionndadh 'na /t/:)
→  Beurla vervain → beirbhéine→  Beurla whippet → fuipéad→  Beurla wick(s) → buiceas→  Beurla theorem → teoirim→  Lochlannais þrǣll → tráill→  Beurla yeoman → gíománach→  Beurla yeast → giosta

Gàidhlig Eilean Mhanainn
Gheibhear seo sa Mhanannais cuideachd ach nas lugha dheth leis gu bheil barrachd suathaich ceadaichte sa chànan seo aig toiseach facail. Seo grunn eisimpleirean:Brodick, G. A Handbook of Late Spoken Manx (1986) Niemeyer ISBN 3-484-42905-4
→  Beurla wall → boailley →  Beurla wheel → queeyl 

Tùsan

Crowley, Terry. (1997) An Introduction to Historical Linguistics. 3rd edition. Oxford University Press.

Roinn-seòrsa:Gàidhlig
Roinn-seòrsa:Fuaim-eòlas