Sabhal Mòr Ostaig

Is e Sabhal Mòr Ostaig colaiste Ghàidhlig na h-Alba, is e na ionad nàiseanta cànan is cultar na Gàidhlig, stèidhichte ann an Slèite san Eilean Sgitheanach. Aig a' cholaiste, tha Sabhal Mòr Ostaig a' tabhainn chùrsaichean làn-tìde tro mheadhan na Gàidhlig suas gu ìre ceum le urram, cho math ri ceum maighstireachd agus dotaireachd, tro Sgeama na Gàidhlig aig Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean.  Gabhaidh na cùrsaichean sin a dhèanamh pàirt-ùine air astar cuideachd, agus am measg nan cùrsaichean eile air astar tha an Cùrsa Inntrigidh airson luchd-tòiseachaidh na Gàidhlig, an Cùrsa Adhartais a tha aig ìre a' chiad bliadhna oilthigh, agus MSc ann an Cultar Dùthchasach agus Eachdraidh na h-Alba.

Tha iomadh phròiseact eile stèidhte air làraich na Colaiste: an companaidh foillseachaidh Cànan; am pròiseact rannsachaidh Soillse; Faclair na Gàidhlig; Ainmean Àite na h-Alba; stiùidio telebhisein.  Chuidich SMO ri Ionad Chaluim Chille Ìle a chur air chois agus tha ceanglaichean làidir eadar na colaistean.

Tha baile ùr na Cille Bige ga thogail faisg air an Ionad Iain Nobail.

Eachdraidh
Dh'fhosgail Sabhal Mòr Ostaig ann an 1973, ann an seann toglaichean tuathanais aig Ostaig ann an Slèite.  B' e am prìomh amas leabharlann Gàidhlig a chur air bhonn, ach bha colaiste Ghàidhlig cuideachd san amharc, airson foghlam adhartach agus dreuchdail a thabhainn do luchd-labhairt na Gàidhlig.  Bha barrachd is barrachd luchd-ionnsachaidh a' togail ùidh anns a' chànan agus bhiodh cothroman ionnsachaidh ann dhaibhsan cuideachd.

Thòisich a' Cholaiste a' tabhann sgoiltean samhraidh is chlasaichean oidhche sa Ghàidhlig, agus ann an 1983 bha Sabhal Mòr Ostaig deiseil gus a' chiad chùrsa adhartach làn-thìde a thabhann.  Chaidh Sabhal Mòr Ostaig sa bhliadhna 1997 'na com-pàirtiche acadaimigeach ann an Institiud OGE na Mìle Bliadhna, agus chinnidh e siud 'na Oilthigh na Gàidhealtachd agus nan Eilean sa bhliadhna 2011.

Bhon chaidh a stèidheachadh, tha Sabhal Mòr air a bhith uabhasach cudromach ann an ath-bheòthachadh cànanach agus cultarail na Gàidhlig ann an Alba. A-nis, tha cliù eadar-nàiseanta aig a' Cholaiste: 

 airson sgrùdadh eachdraidh agus litreachas na Gàidhealtachd, an dà chuid sna h-amannan a dh'fhalbh agus san latha an-diugh; 
 airson rannsachaidh air a' phoileataigs agus air an fhoghlam a tha ceangailte ri ath-bheòthachadh mion-chànain, cho math ris an fhoghlam a bu chòir a bhith an lùib;  
 agus airson a bhith an sàs ann an ealainean cruthachail na Gàidhlig, cho math ris na meadhanan craolaidh agus air-loidhne.

Am measg seòrsaichean eile rannsachaidh anns a bheil Sabhal Mòr an sàs, stèidhichear corra chuspair air an àrainn fhèin: sòiseo-chànanachas ann an iomairt Soillse; planadh corpais agus faclaireachd eachdraidheil ann an Stòrdata Nàiseanta na Gàidhlig agus Faclair na Gàidhlig; agus sgrùdadh air ainmean-àite ann an Àinmean-Àite na h-Alba. ’S e goireas air leth taiceil dhan rannsachadh seo a th’ ann an Leabharlann na colaiste, anns am faicear cruinneachaidhean le cliù eadar-nàiseanta, air chuspairean ceangailte ris a’ Ghàidhlig agus ris a’ Ghàidhealtachd. Cuiridh dà thasg-lann eile ris a’ ghoireas seo: lorgar cruinneachadh Clann Dhòmhnaill ann an Taigh-Tasgaidh nan Eilean ann an Caisteal Armadal a tha faisg air làimh; agus pàipearan MhicLeòid ann an Caisteal Dhùn Bheagain, nach eil fad air falbh. Tro cho-obrachadh acadaimigeach agus iomlaidean oileanach, chumar dlùth cheanglaichean ri oilthighean eile ann an Alba, ann an Èirinn, anns a’ Chuimrigh agus ann an Alba Nuadh.

Thòisich Òraid an t-Sabhail sa bhliadhna 1990, agus tha i air a bhith a’ leantainn cha mhór gach bliadhna bhon uair sin.

Àrainnean
Àrainn Ostaig
'S ann an seo a chaidh a' Cholaiste a stèidheachadh an toiseach, ann an Seann Togalach aiteachais a chaidh an togail timcheall air a’ bhliadhna 1827, le fear Màidsear Ailean MacDhòmhnaill (Baile Fhionnlaigh agus Bhatarnais) a bha air tilleadh bho chogadh Napoleon.Fiosrachadh bhon Phroif. Ùisdean Cheape, SMO  Tha an An Talla Mòr ann, talla a thathar a’ cleachdadh airson céilidhean, cuirmean-ciùil agus dannsaichean.  Anns a' bhliadhna 1993, chaidh cur ris a' chiad toglach cloiche seo, le àitichean-fuirich, oifisean agus seòmraichean teagaisg.

Bidh togalach ùr deiseal ann an 2015, agus is e an t-ainm Ionad Iain Nobail a théid a chur air.  Bidh seòmraichean teagaisg, oifisean luchd-teagaisg, agus na h-oifisean ionmhais agus stiùiridh ann

Àrainn Chaluim Chille
Chaidh Àrainn Chaluim Chille fhosgladh ann an 1999, is i a' leudachadh ghoireasan na Colaiste gu mòr le trì toglaichean: am Prìomh Thogalach; a' Cheàrnag le seòmraichean-cadail; agus an Tùr le seòmraichean-cadail.

Chaidh an togalach ùr Fàs fhosgladh gu h-oifigeil ann an 2008.  Tha stiùidio telebhisean ann, ionad cùraim-chloinne (Fàs Mòr), an roinn Foghlam Fad-beatha aig SMO, an companaidh Cànan, am pròiseact Soillse, Faclair na Gàidhlig, Ainmean-Àite na h-Alba agus an companaidh telebhisein Sealladh.

Cùrsaichean Làn-thìde
CertHE An Cùrsa Comais
CertHE Gàidhlig is Conaltradh
DipHE Gàidhlig is Cuspairean Co-cheangailte
BA (le Urram) Gàidhlig agus Ceòl Traidiseanta
BA (le Urram) Cànan is Cultar na Gàidhlig
BA (le Urram) Gàidhlig agus Leasachadh
BA (le Urram) Gàidhlig agus na Meadhanan
MA (le Urram) Gàidhlig le Foghlam
BSc Cultar Dùthchasach agus Eachdraidh na h-Alba
Dioplòma anns na Meadhanan Gàidhlig

Muinntir an t-Sabhail
 Ailean Boyd
 Boyd Robasdan
 Christine Primrose
 Éadaín Ní Mháille (cathraiche aʼ Bhùird-stiùiridh)
 Iain Noble nach maireann (a chuir a' Cholaiste air bonn)
 Ruaraidh Iain MacLeòid (cathraiche aʼ Bhùird-stiùiridh gu ruige 2015)
 Tim Armstrong
 Tormod MacGillÌosa (Stiùiriche gu ruige 2009)
 Gillian Rothach (Prionnsabal)

 Sgrìobhadairean an t-Sabhail
 Somhairle MacGill-Eain
 Tormod Caimbeul
 Aonghas Pàdraig Caimbeul
 Rody Gorman
 Rob MacIlleChiar
 Iain F MacLeòid
 Maoilios Caimbeul

Ceòladairean an t-Sabhail
Ailean MacEanraig

 Luchd-dràma air muinntireas
 Artair Donald

Buidhnean a tha stèidhte aig Sabhal Mòr Ostaig
 Cànan
 Ainmean-Àite na h-Alba
 Faclair na Gàidhlig
 Soillse
 Tobar an Dualchais
Feadhainn a chaidh à bith
 Tosg - companaidh dràma
 Ionad Nàiseanta na h-Imrich
 Lèirsinn - companaidh rannsachaidh sòisealta agus luchd-amhairc telebhisein

 Eachdraidh - Clachan-mìle 
 1973 A’ Cholaiste air a stéidheachadh
 1983 A’ chiad chùrsa làn-thìde
 1993 Togalach ùr Àrainn Ostaig air fhosgladh
 1998 Cùrsaichean ceuma
 2002 Duais na Banrigh
 2008 Togalach Fàs air fhosgladh
 2015 Ionad Iain Nobail crìochnaichte

 Iomraidhean 

 Ceanglaichean a-mach 
 Làrach-lìn an t-Sabhail
 BBC Naidheachdan 2016-05-05: Cathraiche ùr Bòrd-stiùiridh SMO (Éadaín Ní Mháille)
 BBC Naidheachdan 2016-09-12: Dùil gun tòisich obair-togail ro dheireadh na bliadhna-sa (aithris-bhideo 2:01)
 BBC Naidheachdan 2019-02-28: Leasachadh campachaidh aig an t-Sabhal Mhòr

Roinn-seòrsa:Colaistean
Roinn-seòrsa:Buidhnean Gàidhlig
Roinn-seòrsa:An t-Eilean Sgitheanach
*
*
Roinn-seòrsa:Sabhal Mòr Ostaig