Canada

'S e dùthaich ann an Ameireaga-a-Tuath a tha ann an CanadaAtlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010). Tha e suidhichte tuath air na Stàitean Aonaichte. Le farsaingeachd 9.93M km² 's e seo an dàrna dùthaich as motha san t-saoghal.

 Eachdraidh 
Tha mòran ag aideachadh gu bheil dualchas na Gàidhlig ann an Canada ann an Albainn Nuaidh ann an suidheachadh cunnartach. Cho fad air ais ri 1987, chaidh a dhearbhadh gun robh fìor fheum anns a’ mhòr-roinn air leasachadh taobh na Gàidhlig.

Ann an 1890, chaidh bile thoirt a-steach le Seanadhair Tòmas Raibeart MacAonghais, a rugadh an Ceap Breatainn ach a bha ’na riochdaire airson Cholumbia Bhreatnach; ged nach do shoirbhich leis, bha e ’na bheachd Gàidhlig ainmeachadh mar an treas cànan oifigeil ann an Canada. Dh’ainmich e àireamhan a' Chunntais 1881 a bha sealltainn gum b’e 1,657,266 uil-àireamh an t-sluaigh Albannaich agus Èireannaich, an coimeas ri 1,289,929 de Fhrangaich agus gun ach 881,301 de Shasunnaich. Ged nach robh e cumail a-mach gun robh Gàidhlig aig gach Albannach is Èireannach, na eadhoin aig a’ mhòr chuid dhiubh, thagair e gun robh an àireamh a bha bruidhinn cànan an sinnsir anns an dà bhuidheann nàiseanta mòr gu leòr chum inbhe thèarainte a chosnadh."

 Bailtean Mòra 
Seo liosta na bailtean as motha ann an Canada:Mongabay
 Toronto
 Montreal
 Calgary
 Edmonton
 Winnipeg
 Mississauga
 Vancouver
 London
 Ottawa
 Hamilton

 Cruinn-eòlas 
'S e an darna dùthaich as motha anns an t-Saoghal às dèidh na Ruise a th' ann an Canada, agus tha an t-iomall-fairge na Canada nas fhaide na fear aig dùthaich sam bith eile anns an t-saoghal.

Ged as e dùthaich mhòr agus farsaing a th' ann an Canada, chan eil mòran dhaoine a tha a' fuireach innte an coimeas ri dùthchannan eile. Thar farsaingeachd de 9,984,670 km², chan eil ach 32.976.026 (2007) a tha a' fuireach innte, neo 3.2 daoine airson gach km². Tha an cuid as motha de muinntir na Canada a' fuireach eadar Uindseor, Ontairio agus Baile Quebec, Quebec.

Tha na Beanntan Creagach san àirde an iar na dùthcha. Tha an Fhàsach Nk'mip suidhichte ann an Columbia Bhreatannach.

A thaobh am meud agus an doimhneachd, 's e nì as iongantaiche ann na Canada na lochan uisge a th' innte. Tha iad a' toirt bàrr air lochan uisge an t-saoghail; mar a tha Loch Superior, an dàrna loch-uisge as motha sa chruinne a-rèir fharsaingeachd uachdair (Loch Michigan-Huron, 1mh) agus a tha 350 mìle air fad, agus 160 mìle air leud. Tha astar 115 mìle ceithir timcheall an loch-uisge seo, agus tha e 1,332 troigh air doimhneachd. Tha trì no ceithir de na lochan seo dlùth do a chèile; agus a' tearbadh Chanada uachdrach bho Stàitean Aonaichte Aimearaga a tha air an taobh eile. Bho loch gu loch dhiubh seo tha aibhnichean a' ruith, a' meudachadh gu mòr mar a tha iad a' dol air an aghaidh, gus am bheil an abhainn mhòr don ainm an Abhainn Labhrainn(Abhainn naoimh Labhrainn) a' tòiseachadh. Tha an abhainn seo dlùth do 100 mìle air leud far am bheil i a' ruigsinn a' chuain. Tha 1900 mìltean bhon àite bho am bheil an abhainn seo ag èirigh, a dh'ionnsaigh an àite far am bheil i a' coinneachadh na fairge. Tha aon àite air Abhainn Labhrainn a tha air ainmeachadh "loch nam mìle eilein"; tha 117 eilean ann an aon ruith air an abhainn seo. Tha iad do gach cumadh agus meudachd, fo choille dhreachmhor. Anns na h-àiteachan sin, far am bheil loch a' tuiteam a-staigh do loch eile mar a tha iad a' tèarnadh le leathad chum a' chuain, tha sruthan brasa, agus leumannan uisge nach eil an coimeas ri fhaicinn anns an t-saoghal gu lèir.

 Mòr-roinnean Chanada 
 Faic cuideachd: Mòr-roinnean Chanada

Tha na deich mòr-roinnean aig Canada air an ainmeachadh mar a leanas còmhla ri na prìomh-bhailtean agus a' bhliadhna anns a dh'aonaich iad leis an dùthaich.
Tha trì roinnean ann an Canada cuideachd, 's e sin Roinnean an Iar Thuath, Nunabhùt is Roinn an Iucon. 

 RoinnGiorrachadhPrìomh-bhaileGhabh ballrachd an co-chaidreachasOntàirioONTorònto 1 an t-Iuchar, 1867Cuibèg QCCathair na Cuibèige 1 an t-Iuchar, 1867Alba NuadhNSHalafacs 1 an t-Iuchar, 1867Bronsuic ùr NBBaile-feardorcha 1 an t-Iuchar, 1867Manatòba MBUinnipèg 15 an t-Iuchar, 1870An Chaluim bhreatainn BCBhioctoria20 an t-Iuchar, 1871Eilean EòinPEBaile Sheàrlot 1ad, an t-Iuchar, 1873SascàiteuainSKReginea 1 an t-Sultain, 1905AlbàrtaABEadmonton1 an t-Sultain, 1905An Talamh Ùr is Labrador NL Baile Naoimh Eòin31 am Màrt, 1949Roinnean an Iar ThuathNTSgian-bhuidhe15 an t-Iuchar, 1870Roinn an IuconYTEach-bàn13 an t-Ògmhios, 1898NunabhùtNUIcialuat1 an Giblean, 1999

 Daoine ainmeil 
 B' e ceimigear a bha anns an t-Onorach Gerhard Herzberg a bhuannaich an Duais Nobel ann an Ceimigeachd anns a' bhliadhna 1971.
 'S e eaconamaiche a tha ann an Robert Mundell a bhuannaich an Duais Nobel ann an Eaconomacachd anns a' bhliadhna 1999.
 B'e fear-ciùil ùr-ghnothach a bha ann am Martyn Bennett. Mheasgaich e ceòl Albannach traidiseanta agus modhannan as ùire.
 Tha Loreena McKennitt, C.M., 'na seinneadair, clàrsair, agus neach-piana ainmeil.
 B' e cleasaiche ainmeil a bha ann an Raymond Burr, chluich e m. e. anns a chiad shreath de Ironside. Tha rionnag aig Burr air Sraid na Cliu ann an Hollywood.

 Spòrs 
 'S e Sgioba nàiseanta rugbaidh Chanada fear den sgiobaichean mòra aig rugbaidh. 
 'S e spòrs bhuidheann ann an Canada a tha ann am Ball-coise Canaidianach.
 Tha hocaidh-deighe cumanta cuideachd.

 Iomraidhean 

 Tuilleadh Leughaidh 
 Ùghdarras Parlamaid Chanada. 1892. Fiosrachadh 'o'n Luchd-Riaghlaidh Mo Dheighinn Chanada .pdf bho Leabharlann SMO.
 Iain a' Chaoil. 'Gàidheal ann an Canada' (4), Gairm 57, An Geamhradh 1966. d.30-31.

 Ceanglaichean a-mach 
 Albannaich agus Canada - duilleag aig Foghlam Alba
 Turas gu Saoghal Ùr





 Slighe rèile Cuan-Shìtheil Canèidianach
 Rannsaichearan agus iomairtichean
 Albannaich ainmeil ann an Canada
 Canèidianaich Albannach an-diugh

*
Roinn-seòrsa:Aimearaga a Tuath