Arcaibh

Is e buidheann de dh'eileanan a tha ann an ArcaibhDieckhoff, H. (1932) A Pronouncing Dictionary of Scottish Gaelic; reprinted in 1988 by Gairm ISBN 1-871901-18-9Mark, C. ( 2004) The Gaelic-English Dictionary Routledge ISBN 0-415-29761-3 far costa a tuath na h-Alba.

 Eachdraidh 
Cha robh na h-eileanan seo fo riaghladh Albannach ro 1471, nuair a thugadh iad (còmhla le Sealtainn) le Rìgh Lochlainn do Rìgh na h-Alba, mar eàrlas airson tochradh a nighinn na b' urrainn ga phàigheadh. Cha do phàigh Rìgh Lochlainn an tochradh fhathast agus tha Arcaibh an-diugh measaichte a bhith Albannach. Cha robh a' Ghàidhlig a-riamh aig na h-Arcaich. B' e Nòrnais an cànan a bha aca, nòs de sheann Lochlannais a mhair gu ruige na 18mh linn. Bha rìoghachd Chruithneach ann mus dàinig na Lochlannaich. 'S e Bàgh na h-Eaglaise am prìomh-bhaile ann, far a bheil àrd-eaglais Naomh Mhànais.

Còmhla ri Sealtainn, canar cuid "na h-Eileanan a Tuath" ri Arcaibh.

 Riaghaltas Ionadail 
Bha inbhe siorramachd aig Arcaibh gu ruige 1974, suidheachadh nach do dh'atharraich gu mòr fon Local Government Scotland Act, a chuir às do na seann Chomhairlean Shiorramachd agus a' stèidhich comhairlean roinneil agus sgìreil nan àite. Is ann mar sin a chaidh Comhairle Arcaibh a chruthachadh an 1974, ùghdarras ionadail aonaichte, mar a tha aig Innse Gall agus Sealtainn bho sin a-mach.

 Eaconomaidh 
Eu-coltach ri Sealtainn, nas fhaide tuath, cha dug gnìomhachas ola a' Chuain Ghearmailtich buaidh mhòr air Arcaibh. Tha na h-eileanan seo ìosail agus tha an talamh math, is e àiteachas aig inbhe tuathanasachd, (inbhe nas beartaich na croitearachd) a tha na bun-stèidh den eaconomaidh. Is ann mar sin nach e siorramachd croitearachd a bha an Arcaibh a-riamh.

Àireamh-shluaigh
 Bliadhna Àireamh-shluaigh 1801 22,280 1811 18,531 1821 23,207 1831 24,411 184125,526 1851 26,409 192124,144 1931 22,102 1941 21,688 1951 21,275 1961 19,125 1971 16,976 1981 18,418 1991 19,570 2001 19,245 2011 21,349

Ainmean Arcach sa Ghàidhlig
Ged nach robh Gàidhlig dualchasach dha na h-eileanan, cleachdar ainmean sa Ghàidhlig airson àiteachan ann an Arcaibh bho àm gu àm.

 Beurla Atlas airson AlbaMacLeòid, Iain (1995): Atlas airson Alba. Acair Ltd. Steòrnabhagh ISBN 0861521501 "Alba" le Roy Pedersen Lochlannais/Nòrnais Ciallachadh Eday — Iadaigh Eiðoy Eilean an Tairbeirt Hoy Hoigh Hòigh Háey Eilean àrd Kirkwall("Kirkwaa" ann an Arcaibh) Baile na h-Eaglaise Bàgh na h-Eaglaise Kirkjuvagr Bàgh na h-Eaglaise Mainland, Arcaibh Tìr-mòr — Meginland/Hrossey  North Ronaldsay Raghnallsaigh a Tuath Rinneansaigh Rínansey Eilean Rinnean (Naomh Ninian) Rousay Robhsaigh Romhsaigh Hrólfsey Eilean Roilf St Margaret's Hope("The Hope" ann an Arcaibh) Òb Maireid (sic) — Bàgh/Òban Naomh Maighread Sanday — Sanndaigh Sandey Eilean na gainmhich Scapa Floe Caolas Scapa — Skalpaflói  Shapinsay — Siapansaigh Hjálpandisey Eilean a' bhreitheimh, neo eilean cuideachail South Ronaldsay Raghnallsaigh a Deas Raghnallsaigh Rognvaldsey Eilean Raghnaill (Rognvald) Stromness(Strumnis ann an Arcaibh) Sromnis Hamnabhagh Straumsnes "Rubha an sruthan" (Stromness) neo "Bàgh na h-acarsaid" (Hamnavoe) Stronsay("Stronsa" san Arcaibh) — Sronsaigh Strjónsey Eilean an t-sruthain Ward Hill (air Hoy) Cnoc Uard —   Westray Ueastraigh Bheastraigh Vestrey Eilean an Iar

 Daoine ainmeil 
 Rugadh an sgrìobhadair is eadar-theangaiche Edwin Muir air eilean Wyre, Arcaibh 15 an Cèitean 1887.
 Rugadh an sgrìobhadair George Mackay Brown ann an Sromnis 17 an Dàmhair 1921 agus chaochail e 13 an Giblean 1996.

 Iomraidhean 

 Aistean co-cheangailte 
 Sealtainn
 Nòrnais
 Siorrachdan traidiseanta na h-Alba

 Ceanglaichean a-mach 


*
Roinn-seòrsa:Eileanan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Siorrachdan na h-Alba
Roinn-seòrsa:Comhairlean na h-Alba