Co-sheòrsachd

Faodaidh Co-Sheòrsachd a chur ri:   

 Suidheachadh gnèitheach, comharraichte tro tàladh mothail, gaol treubhach, agus feòlmhorachd air luchd na gnè ceudna no fèineachd gnèitheach.
 Càirdeis fheòlmhor le neach eile na gnè ceudna, gun amhail de suidheachadh gnèitheach no fèineachd ghnèitheach.
 Suidheachadh gnèitheach no fèineachd ghnèitheach, a faodaidh no nach fhaod modh co-sheòrsach fìor chiallachadh no tàladh.

'S àbhaist do co-sheòrsachd leis an iol-sheòrsachd agus dà-mhiannachd choimeas. Seallaibh suidheachadh gnèitheach
Codaich luchd-corpeòlas co-sheòrsachd a-steach do seòrsa, gam chomharrachadh às a chèile, seach bhiodh cuid dhiubh sochairichte thar luchd eile ann am comann dearbha aig ùine dhearbha.

Mar tha ann iomasgladh eugsamhail eachdraidheil, bith-eòlasach, agus inntinn-comannach ri gnè is seòrsa, chan eil ann ainm no dealbh-chunntas a freagairidh uile neach. Faicibh na còmhraidhean air  gnè is seòrsa aig gnè agus Co-sheòrsachd agus thairis-sheòrsachd.


Bunachar
Dh’eadar-theangaicheadh an facal Beurla Homosexual (co-sheòrsach), a bhith cothlamadh na ro-leasachain Grèigeach homo- comharrachadh “ceudna” agus an freumh Laideannach sex- comharrachadh “gnè”. Mar sin: cothlamadh de co- agus seòrsa.

Tha a' chiad nochdadh àitheanta an fhacail co-sheòrsach ann am clò-bhualadh air a lorgadh ann am bileag Ghearmailtis sgrìobhta tron Ungaireach Karl-Maria Kertbeny, air fhoillseachadh gun ainm ann an 1869.
[deasaich]

Cleachdadh is na dlùth an dàimh fhaclan
'S urrainn dham fhacal air chleachdadh a bhith mar ainmear no buadhair a thoirt dealbh air daoine ‘gus an suidheachadh grèitheach, eachdraidh na drùise, no fèin-aithneachadh. Ge-tà, seach cuiridh faclan mar “fearas-feise” is “banas-feise” cudthrom air an sealladh feòlmhor, mar sin b' urrainn do dragh suas èirigh. Tha roinn nan daoine a’ faireachdainn a bheil an facal ro-sgrùdail is mar sin truailleachadh beagan. Mar sin, nuair toirt iomladh air duine (an àite modh na drùise), tha co-sheòrsach no leasbach ann am bitheanas nas fheàrr. (B’ fheàrr le roinn nam co-sheòrsach gu fìor an facal fearas-feiseach/banas-feiseach thar co-sheòrsach, faicinn an sean cho toirt dealbh air suidheachadh grèitheach agus tè mu dheireadh ri toirt dealbh air buidheann dùthchasail no comannach-poileataiceach le a chan eil iad a’ cur fèineachd air.

Faodaidh an facal air uile co-sheòrsach chur iomladh, no ri fir co-sheòrsach a-mhàin, a tha ‘n t-adhbhar a faodaidh fir cho-sheòrsach nas fheàrr a bhith. Tha leasbach a’ cur iolmadh air bean cho-sheòrsach.

Ged chleachd roinn sgrìobhadair mhoich an buadhair “co-sheòrsach” a chur iomladh air brìgh cho-sheòrsach sam bith (mar sgoil nam balach a-mhàin), an-diugh tha an facal a’ ciallachadh sealladh feòlmhor. Tha an facal co-chonaltrach air chleachdadh an-dràsda a thoirt dealbh air aon-gnè brìghean nach eil feòlmhor gu h-àraidh.

Tha faclan lùghdachaile cleachdail; sa’ Bhreatainn, agus sa’ Bheurla, th' ann “fag” no “faggot”, a’ cur iolmadh air fir cho-sheòrsach ann am bitheanas; “poofter”, air chleachdadh sa’ Bhreatainn; neònach, a’ gabhail a-staigh ann am bitheanas neach sam bith nach eil iol-sheòrsach gu glan, ach air ghabhail air ais cho daingneachadh tro mòran cho-sheòrsaich agus sgoilearaich; tha fearas-feiseach is co-sheòrsach faclan cumanta na càinidh am measgair feadh òigearan. Faicibh Càineadh a dh’Ionnsaigh Co-Sheòrsach

Smaoineachadh a ‘s urrainn dhan eugsamhail fhaclan a bhith breisleachail agus air an-tromachadh, nuair tha àraidheachd cudthromach, feumaidh faclan ùra thighinn a-steach do cleachdadh, gu h-àraidh nuair th’ann daoine nach cuir fèineachd cho co-sheòrsach. Tha neo-iol-sheòrsach feuchainn eile aig co-dheasachd a bheil a’ buannachd sgaoileadh.
[deasaich]

Seòrsachan

Tha roinn de rannsachair a-steach dhan togalach comannach a' ghaoil cho-sheòrsaich is feòlmhorachd air a chomhairleachadh a bhitheadh an bun-smuain de co-sheòrsachd nas fheàrr air tuigsinn cho "co-sheòrsachdan." Comharraich iad a bheil dàimhean co-sheòrsach air a bhith agus mair a bhith air thogail ann am caochladh de dòighean eusamhaile tro comannan eugsamhaile. Tha na caochlaidhean air dhèanamh tro luchd-corpeòlas Stephen O. Murray a-steach do trì seòrsa:

 Mìnichte tro dealbhan ùra na dàire eadar cèilean de aois is seòrsa coltach. Faic Dualchais nam beagcuid gnèitheach
 Seòrsa co-chuira, mìnichte tro dàimhean dualchasach eadar fir mum Mhuir Mheadhanach, an Ear Mheadhanach agus Asia Mheadhanach agus Asia Dheas, cho math ri cleachdaidhean atharrachadh-seòrsa air fhaicinn ann am comannan dùthchsach (nor Innseanach). Faicibh Co-Sheòrsachd agus Ioslam, Dà-Spiorad agus Hijra
 Air thogail, mìnichte trom foghlainneachd feòlmhor an sàs ann an tron neach-ionnsachaidh samurai leis na laoich nas eòlaiche, Sìneach deasach òrduighean-pòsaidh airson balaich agus Dòighean Greugach Maireanna Faicibh Siùdo, Co-Sheòrsachd anns an Sìne, agus Pàisd'-mhiannachd

Tricead

Tha tuairmsean na buadhaich nuaidh de co-sheòrsachd ag atharrachadh gu cudthromach. Tha iad co-fhillte tro comharrachaidhean neo-ionanna no eadhon dà-sheaghach de co-sheòrsachd, agus tro atharrachaidhean thairis àm agus a-rèir do suidheachadh. Tha tuairmsean ann an dùthaichean Siarach a' cur an òrdugh bho 1% ri 10%.

Gu h-eachdraidheil, ge-tà, ann an àitean far an bha dàimhean co-sheòrsach aonaichte 'san dualchas, den t-seòrsa cho a' Ghrèig seann, cuidean na Melanesia, an Linn an Ath-bheòthachaidh 'san Fhlorence, agus Sèapan ro-nuadh, bha dàimhean-ghaoil an sàs ann an trom chuid as motha na t-sluaigh fir.

Faicibh Corpeòlasail seòrsachadh de co-sheòrsachd.

Àrainn Dà-Mhiannachd
Prìomh-aistean: Modh Feòlmhor 'San Fhireannach Daonna & Modh Feòlmhor Sa' Bhoireannach Daonna.

Tha mòran rannsachaidhean, as ainmeile an Modh Feòlmhor 'San Fhireannach Daonna (1948) agus an Modh Feòlmhor Sa' Bhoireannach Dhaonna (1953) le Alfred Kinsey air a lorgadh a-mach a bheil eòlasan no mothachaidhean co-sheòrsach air a bhith aig a' chuid as motha nam daoine agus mar sin tha iad 'nan dà-mhiannaich. Bha beag-chuid de daoine a-mhàin air lorgadh (5-10%) a bhith gu glan iol-sheòrsach no co-sheòrsach. Air an làimh eile, tha beagcuid eadhon nas lugha de daoine lorgadh a tha air a ghabhail aig eòlasan feòlmhora ionanna leis na dà seòrsa, comharrachadh meidh tàlaidh no àrainn. Tha rannsachaidhean eile air a chomhairleachadh a chuir na h-iomraidhean am meud an tricead de dà-mhiannachd agus co-sheòrsachd anns na sluaighean daonna.  Ge-tà, tha a smuain na h-àrainne na feòlmhorachd a' mealtainn gabhail ri leathann fhathast an-diugh agus tha i an co-bhoinn ri lorgaidhean 'san rìoghachd dhaonna agus an rìoghachd bheathach cho math ri rannsachaidhean bith-eòlasach nam caochlaidhean cruthach na h-eanchainne eadar sin a' buntainn ri suidheachaidhean gnèitheach eugsamhaile. Connsaich mòran dhaoine a bheil na mùthan eadar na h-aideachaidhean coitcheann is dìomhair timcheall suidheachaidhean gnèitheach seach ri beachdan comannach àicheanach timcheall cliathadh co-sheòrsach.


Sìolachadh an aghaidh brodagan
Tha rannsachadh eòlasail a' maireann a-steach do tuairmsean eugsamhaile timcheall na cùisean a bheir èirigh do suidheachadh gnèitheach no modh. Tha seo a' gabhail a-staigh mus breith cùisean brogadail agus sìolachadh.  Airson cùisean comannach de roghainn, faicibh ion-oibrichteachd gu h-ìosal.

Ion-oibrichteachd
Prìomh-aistean: Cùisean de suidheachadh gnèitheach & Co-sheòrsachd agus Eòlas-lèigheil

Tha connsachadh cudthromach a' maireann thar mar a tha 'cur suidheachaidhean gnèitheach dhuine roimh timcheall to sìolachadh an aghaidh brodagail cùisean.  Tha còmhradh nas lugha 'maireann air co-dhiù tha 'n suidheachadh sin faiceallach.  Mar sin, dham beachdan air ghabhail a-staigh gu leathann na h-àrainn-feòlmhorachd Kinsey, aonaich a' chuid as motha a bheil beag-chuidean a-mhàin "gu fìor" co-sheòrsach no iol-sheòrsach agus a bheil a' chuid as motha dà-mhiannach.  An prìomh-beachd a bheil air chumail an ceartair a bheil gun amhail ur suidheachadh gnèitheach àraid chan urrainn dha atharraichte a bhith agus iad a bheil "buaidh" aig air a bhith nas cubhaidhe dà-mhiannach. 

Iomairtean an aghaidh co-sheòrsachd

Tha co-sheòrsachd mì-laghail ann an cuid de dhùthchannan: nam measg a' Ghaimbia.

Iomraidhean

Roinn-seòrsa:LCDT
Roinn-seòrsa:Gnè