Brìghde

Ann an eòlas ùr-sgeulachd na h-Èireann, bha Brìghde no Brighid ("A' Bhean (Làidir is) Inbheach") 'na nighean an Daghdha (agus mar sin aon den Tuatha Dè Danann) agus a' bhean Bhreis nam Fomóiri. Bha dà phiuthair aice air an robh Brighid cuideachd, agus th' air smaoineachadh Ban-dia Thrì-fillte Ceilteach ceannsgalach.

 Bunachas 
Tha coltas gu bheil an t-ainm seo stèidhichte air an an fhacal Tùs-Ceiltis *Brigantījā a tha a' ciallachadh "[spiorad] Inbheach Boireannta" (q.v.   ).
Leantainn laghan-fuaime air ghabhail ri soilleachadh atharrachadh-fuaime eagarach thar-leantach fuaimneachadh 'san tùs-cànanachas Ceilteach (q.v.    ), tha 'n dealbh Ròmanach-Breatannach an t-ainm Tùs-Ceiltis dualach air bhith *Brigantia.

 Ainmean 
Ghabh a-staigh roinn a h-ainmean: 
 "Brigantia, Inbheachd a' Bhrosnachaidh" - bean-taic nam bàrd
 "Brigantia, Inbheachd an Teinntein" - bean-taic nan slànaighear, ban-dia an torachais
 "Brigantia, Inbheachd an Dealbhaidh" - bean-taic nam gobha, fear-ceàirde 'gus gaisgeach

 Teaghlach 
Le Tuireann, bha i 'na màthair Chreidhne, Luchtaine agus Ghoibniu.

 Buidhnean 
Shealbhaich Brìghde meas-ghort ubhail 'san Saoghal-Spioraid; shiubhail seilleanan an-siud a fhaighinn neachdar draoidheil. Bha 'n meas-ghort seo comannaichte leis an Avalon. Faodaidh a' Bhean an Locha 'san Fionnsgeulachd Artaireach bunaichte air Brìghde bhith.

 Dleasnasan diadhaidh 
Bha Brìghde 'na ban-dia na Lasrach Naoimhe na Cille Daraich agus 'na ban-dia-taic dhan Draoidhean. Bha i 'na ban-dia de h-uile rud beachdaichte 'bhith nam meudachdan àrda dàimheach mar teine àrd-èirigh, Gàidhealtachd, dùin-cnuic agus raontan mullach; agus de gnìomhaidhean agus cuir air thuigsinn ri àrdaichte gu h-inntinneil, mar gliocas, mòralachd, iomlanachd, tuigse àrd, deas-labhairt bàrdach, fear-ceàirdeachd, cumhachd an t-slànachaidh, fios nan draoidh agus ealain sa' chogadh. Tha 'n samhail Ceilteach na Minerva Ròmanach agus an Athena Grèigeach a' nochdadh 'bhith aice (Leabhar mòr-eòlais Breatannach: Creideamh Ceilteach), ban-diathan le dreuchdan glè choltach agus riochd-samhlachadh gu faicsinneach a' bhun-smuain a' 'choir àrdaichte', co-dhiù corporra no inntinneil.

 Aonachadh 'steach dham Chrìosdaidheachd 
An dèidh dham Chrìosdaidheachadh nam Ceiltich, bha Brìghde air smaoineachadh 'bhith 'na muime Ìosa agus air chantainn ri gu tric Naomh Brìghde, an nighean an draoidh, Dùghall MacGilleDhuinn. Cuiridh roinn nam bun an ceann gun robh Brìghde 'na h-Easbaig Caitligeach à Èirinn.

 Fèillean 
Air an Ghearran 1mh, bha Brìghde air mholadh aig an Imbolc, nuair thug i an t-Earrach dhan tìr. 'S e cuideachd a là cuirme (tha urram air chur oirre leis Caitligich, Fallainich na h-Ear, agus roinn Crìosdaidhean eile).

 Ainmean eile 
 Brigid (Èirinn)
 Brighid (Èirinn)
 Bridget (Èirinn) Tionndadh Beurla an ainm Ghàidhlig. 
 Brid (Èirinn)
 Brìghde/Brìde (Alba)
 Ffraid (a' Chuimrigh)
 Breo Saighead ("an Saighdear Loisgeach")
 Berecyntia (Gall)
 Brigan
 Brigandu (Gall)
 Brigantia
 Brigantis (A' Bhreatainn Mhòr)
 Brigindo (An Eilbheis)

 Clàr-leabhraichean 
 Ellis, Peter Berresford, Dictionary of Celtic Mythology(Oxford Paperback Reference), Oxford University Press, (1994): ISBN 0195089618
 MacKillop, James. Dictionary of Celtic Mythology. Oxford: Oxford University Press, 1998. ISBN 0-19-280120-1.
 Wood, Juliette, The Celts: Life, Myth, and Art, Thorsons Publishers (2002): ISBN 0007640595
 Ceanglaichean a-mach 
 GRD:Iombolc is Fèill Brìghde
 St. Brigid Fire Pictures of St. Brigits Church in Kildare and the sacred fire pit.
 Sloinntireachd Bhride (Genealogy of Bride) from the Carmina Gadelica
 Mary Jones's entry on Brigid
 Brighid: What do we really know? by Francine Nicholson

Roinn-seòrsa:Eòlas ùr-sgeulachd
Roinn-seòrsa:Eòlas ùr-sgeulachd na h-Èireann
Roinn-seòrsa:Tuatha Dè Danann
Roinn-seòrsa:Diathan Ceilteach
Roinn-seòrsa:Diathan an Teine
Roinn-seòrsa:Diathan nan Gobha
Roinn-seòrsa:Diathan a' Chogaidh
Roinn-seòrsa:Diathan an Leighis
Roinn-seòrsa:Diathan na Cèille