1533

Sa paj ka konsèrnen lannen 1533 di kalandriyé julyen.

 Évènman 
 9 avril : Ahmed Gragne ka mété Lalibela à sak. Li ka lansé tout so fòs-ya kont provens-ya di nò di Létchopi-a.

 Mé : Khayr al-Din ka randé so kò atè Konstantinòp koté soultan-an Süleyman ka nonmen li capitan pacha (lanmiral an chèf). An out, li ka débarké atè Bône ké roun flòt tirk. Laljéri sa rataché à lanpir otoman-an.

 Viêt Nam : Nguyễn Kim ka révòlté so kò kont Mac ki té irsipé tronn-an an 1527 é ka rèstoré dinasti-a Lê annan sid-a. Péyi-a ka séparé so kò an Tonkin ké Annam.

 Lanmérik 
 14 janvyé : Pedro de Heredia ka débarké an Kolonbi koté li ka fondé Cartagena (20, 21 janvyé, oben 1e jen). An 1534, li ka parvini o Zenú, o konfen di kòrdiyèr santral-a, aprè roun èsplorasyon di mil kilomèt.

 26 jwiyé (oben 29 out-a) : Atahualpa, dannyé lanprò-a inca ki kaptiré pa trétriz pa Pizarro, sa kondannen à lanmò é sa tranglé. Rézistans inca sa dézòrgannizé.

 Pizarro ka partajé Endjen-yan ant so wonm-yan soulon sistenm-an di encomienda-a. Chaken ka rousouvwè 40 000 endijenn. Sa sistenm ké rwiné sistenm ékonnomik di lanpir inca-a. 

 Nòt ké référans 

 Lyen ègstèrn