Lanmérik di Sid

Lanmérik di Sid-a sa roun sibkontinan é sa pati méridjonnal-a di Lanmérik, soulon pwen di lavi. Sa sibkontinan sitchwé antchèrman annan lémisfè lwès é prensipalman annan lémisfè sid. Li sa bòdé koté lwès ké loséyan pasifik é koté nò é lès ké loséyan atlantik. A Lanmérik santral-a ki ka yannen sa sibkontinan ké Lanmérik di Nò épi Karayb-ya ki sa sitchwé bò nòlwès-a.

Dé lanng-yan ki gangnen plis lokitò annan Lanmérik di Sid sa Èspangnòl ké 
Potidjé.

 Jéyografi 

Lanmérik di Sid ka konstitchwé majò parti ostral-a dé latè émerjé di sa ki sa jénéralman déziyen kou Nouvèl Monn, lémisfè lwès, Lanmérik-ya, oben senpléman Lanmérik-a (ki sa pafwè konsidéré kou roun sèl kontinan é Lanmérik di Sid roun sibkontinan).

 Lanvironnman 
Nò di Lanmérik di Sid ka abrité roun gran pati di byodivelèrsité plannétèr-a di latè-ya ki émèrjé. Danbwa-ya sa soupannan an fòrt régrésyon pou lélvaj (boven notanman, ki dèstiné pou lèspòrtasyon) ké kiltir endistriyèl (di soja notanman, pou pati transjénik). Difé-ya di danbwa, dégradasyon di sòl, ké lélvaj ké lagrikiltir endistriyèl sa lorijin-an di lémisyon enpòrtan di gaz ké léfè di sèr (ki ka fè pati pa légzanp di Brésilun dé pronmyé lémétò mondjal). Dayò sid-a di kontinan sa sitchwé anba trou di kouch di lozonn di antarktik, ki ka kondjwi bay roun fò monté di to di UV(kansérijenn, moutajenn).

 Lékonnonmi 
Lagrikiltir-a ka rété ségtò di lagtivité ki pli enpòrtan di Lanmérik di Sid, menm si chonmaj riral ké povté ka chasé popilasyon-an bò di bidim lavil kotché. Rousours minyé ké pétrolyé, byen ki sibstansyèl, sa inégalman répati soulon péy-ya.

 Lanng 
Lanng-an ki pi itilizé atè Lanmérik di Sid sa potidjé, ki sa lanng ofisyèl-a di Brézil. Lanmérik di Sid ka prézanté roun tré gran nonm di lanng minoritèr : nou ka dénonbré bò di 600 lanng ki ka apartni bay 118 fanmi lengwistik.

 Lanng éropéyen-yan 
Senk lanng-yan di lorijin kolonnyal di Lanmérik di Sid sa potidjé, èspangnòl, annglé, néyèrlandé ké fransé.

 Lanng otogtonn-yan 
Popilasyon nativ di Lanmérik, ki chifré pa milyon, té progrésivman roufoulé bo'd lentéryò-a di kontinan. Paradògsalman, enpòrtans-a di so popilasyon lokitris pa ka garanti pyès pérénité di lanng otogtonn-yan, ki sa pou laplipa ménasé di léstengsyon.

 Rélijyon 
Rélijyon prensipal-a annan sibkontinan sidanmériken sa katolisism. Soupannan, légliz protestan-ya (prensipalman évanjélik) ka dévlopé sokò rapidman an nonm di pratikan, notanman atè Brézil ké Sourinanm.

 Pèp 
 Ki ka ègzisté 
Group ètnik é endijenn di Lanmérik di Sid ka enkli :


 Léta ké téritwè 

Péyi-ya (ké téritwè ki ka dépann) annan sa tab sa katégorizé dapré chéma pou réjyon é sib-réjyon jéyografik ki itilizé pa Nasyonzini-ya.

 Non dé péyi (oben téritwè) Siperfisi Popilasyoncia.govèstimasyon 2010 Dansité di popilasyonpa kilonmèt karé (km 2) Kapital Larjantin  2 766 890 km2	 41 343 200	 14,9/km2 Buenos Aires Bolivi  1 098 580 km2	 9 947 420 9.1 km2 La Paz, SoukLa Paz sa kapital administrativ di Bolivi ; Souk sa kapital konstitisyonnèl. Brézil 8 514 877 km2 201 103 330 23.6 km2 Brasilia Chili 756 050 km2 16 746 490 22.1 km2 Santiago Lakolonbi 1 138 910 km2 44 205 290 38.8 km2 Bogota Lékwatò 283 560 km2 14 790 610 52.2 km2 Kito Zil Malwin (R.-I.) 12 173 km2 3 140 0.26 km2 Dégra Stanley-Lonn Lagwiyann(Lafrans) 86 504 km2 229 000Combien sommes-nous en 2010 ? - Toute l'actualité de la Guyane sur Internet - FranceGuyane.fr 2.6 km2 Kayenn-Pari Gwiyannan  214 970 km2 748 490 3.5 km2 Georgetown Paragwé 406 750 km2 6 375 830 15.7 km2 Asuncion Pérou 1 285 220 km2 29 907 000  23.3 km2 Lima Jéyòrji di Sid ké Zil Sandwich di Sid (R.-I.) 4 190 km2 30 0.007 km2 Grytviken-Lonn Sourinanm 163 270 486 620  3.0 km2 Paramaribo Lourougwé 176 220 km2 3 510 390 19.9 km2 Montevideo Vénézwéla 912 050 km2 27 223 230  29.8 km2 Caracas

Douz péyi-ya ki endépandan té lansé 8 désanm 2004 bay (déklarasyon di Cuzco) roun projé di Kouminoté sidanmériken di nasyon (KSN), ki divini Linyon di nasyon sidanmériken-yan (LNASID), asou modèl di Linyon éropéyen.

 Not ké référans 

 Lannègs 


Katégori:Kontinan