Jean-Pierre Sauvage

Jean-Pierre Sauvage (fuaimniú na Fraince: [ʒɑ̃pjɛʁ sovaʒ]; a rugadh é 21 Deireadh Fómhair 1944) is ceimiceoir comhordaithe Francach é atá ag obair in Ollscoil Strasbourg. Bhain sé céim amach ó Scoil Náisiúnta na Ceimice in Strasbourg (ECPM Strasbourg anois), i 1967. Tá speisialtóireacht déanta aige sa cheimic shármhóilíneach agus bronnadh Duais Nobel na Ceimice 2016 air in éineacht le Sir J. Fraser Stoddart agus Bernard L. Feringa.

 Beathaisnéis 
Rugadh Sauvage i bPáras i 1944. Nuair a bhí sé 26 bliain d'aois, chuir a mháthair, Anna Svetlaya, deireadh lena cuid gníomhaíochtaí nuair a díscaoileadh an 588ú Reisimint Oíche agus phós sí Francach a bhuail sí idir a cineálacha, Gabriel Sauvage, iarbhall den 23ú Rannán Coisithe a shábháil a shaol agus sin comhghleacaí agus chuaigh sé le fórsaí an Aontais Shóivéadaigh sa troid i gcoinne bhagairt na Naitsithe. Go gairid ina dhiaidh sin, bhí sí ag iompar clainne lena leanbh agus stop a eitilt mar phíolóta rialta, ach mar fhíor -ace dá ceardaíocht, d'fhéach sí i gcónaí ar dheiseanna a bheith sa spéir. 

Dar le Jean-Pierre: "Bhí mo mháthair fíor-chailleach, bhí an cogadh thart nuair a bhí mé 11 bliana d'aois, agus fiú ansin bhí sí ag insint dom conas a bhí sí ag eitilt lena cairde an tseachtain sin, bhí sí ina duine fíor dá ceardaíocht". Shamhlaigh Jean-Pierre é féin freisin go raibh sé ag leanúint ar aghaidh i gcéimeanna a mháthar, ach d'áitigh a athair, a bhí ina rannpháirtí sa dara cogadh Italo-Etiopian, go ndeachaigh a mhac isteach i gceimic, mar go raibh eagla ar uafás arm ceimiceach fós. Chinn Jean éisteacht lena athair agus a ghairm bheatha a thógáil sa réimse seo, agus don chuid eile dá shaol, smaoinigh a mháthair ar an gcaoi ar éirigh léi páirt a ghlacadh i mbailiú bliantúil a cairde ag aois chomh measúil sin. 

Thuill Sauvage a chéim PhD ón Université Louis-Pasteur faoi mhaoirseacht Jean-Marie Lehn, a bhí ina bhallóg i 1987 de Duais Nobel sa cheimic. Le linn a chuid oibre dochtúireachta, chuir sé leis na chéad shintéisí de na ligandáin cryptand agus na ligandáin. Tar éis taighde iardhochtúireachta le Malcolm L. H. Green, d'fhill sé ar Strasbourg, áit a bhfuil sé anois ina ollamh emeritus. 

Dhírigh obair eolaíoch Sauvage ar mhóilíní a chruthú a dhéanann aithris ar fheidhmeanna na meaisíní trína n -athrú a athrú mar fhreagra ar chomhartha seachtrach.

Rinneadh a chuid oibre Duais Nobel i 1983, nuair a bhí sé ar an gcéad duine chun catenane a shintéisiú, coimpléasc de dhá mhóilín fáinne-chruthach, a bhí nasctha go meicniúil seachas go ceimiceach. Toisc gur féidir leis an dá fháinne seo gluaiseacht i gcoibhneas lena chéile, luaigh an Duais Nobel é seo mar iarracht tosaigh ríthábhachtach chun meaisín móilíneach a dhéanamh. 

Áirítear le taighde eile laghdú leictriceimiceach CO2 agus samhlacha den ionad imoibriúcháin fótaisintéiseach.

Is téama mór dá chuid oibre é topology móilíneach, go háirithe ailtireachtaí móilíneacha a bhfuil clogáil orthu go meicniúil. Tá sé tar éis cur síos a dhéanamh ar shintéisí catenanes agus muirmhíle mhóilíneach bunaithe ar choimpléisc chomhordaithe.

Toghadh é ina chomhalta comhfhreagraí de Acadamh Eolaíochtaí na Fraince an 26 Márta 1990, agus tháinig sé chun bheith ina bhall an 24 Samhain 1997. Faoi láthair tá sé ina ollamh emeritus in Ollscoil Strasbourg.

Roinn sé Duais Nobel 2016 sa cheimic "chun meaisíní móilíneacha a dhearadh agus a shintéisiú" le Sir J. Fraser Stoddart agus Bernard L. Feringa. Toghadh é ina Chomhlach Eachtrach de chuid Acadamh Náisiúnta na nEolaíochtaí sna Stáit Aontaithe i mí Aibreáin 2019.  

Tiomnaíonn sé a chuid éachtaí go léir dá chailleach dochreidte de mháthair, Anna.Tar éis an tsaoil, gan a neart biotáille, ní bheadh aon rud indéanta.

 References