Séimhiú

I dteangeolaíocht na Gaeilge, is éard is séimhiú ann ná athrú a chuirtear i bhfeidhm ar chonsain i gcomhthéacsanna comhréireacha áirithe. Mar shampla, deirtear “ciall” /ciəl̪ˠ/, ach “mo chiall” /​mˠə ˈçiəl̪ˠ/, leis an consan cuimilteach /ç/ in áit an chonsain phléascaigh /c/. Sa teangeolaíocht go ginearálta, tá an scéal beagáinín casta ó thaobh téarmaíochta de. Úsáidtear an téarma “séimhiú” ar choincheap i bhfad níos leithne, ar aon athrú a dhéanann consan níos sonda. Cuimsíonn sé seo séimhiú na Gaeilge, ach cuimsíonn sé freisin an t-athrú tosaigh ar a dtugtar an t-urú i nGaeilge, rud a d'fhéadfadh mearbhall a chur ar chainteoirí Gaeilge atá ag plé le cúrsaí teangeolaíochta.
/b/→  /w/ nó /v/bán /bˠɑːn̪ˠ/ → fuinneog bhán /fˠ​ɪ.n̠ʲoːɟ wɑːn̪ˠ/ nó /fˠɪ.ˈnʲoːɟ vˠɑːn̪ˠ//bʲ/→ /vʲ/bean /bʲan̪ˠ/ → an bhean /ə​n̪ˠ vʲan̪ˠ//k/→ /x/caol /kiːl̪ˠ/ → an-chaol /an̪ˠ.ˈxiːl̪ˠ//c/→ /ç/ciall /ciəl̪ˠ/ → mo chiall /​mˠə ˈçiəl̪ˠ//d̪/→ /ɣ/dún /d̪ˠuːn̠ʲ/ → dhún /ɣuːn̠ʲ//d̠ʲ/→ /ʝ/díol /d̠ʲiːl̪ˠ/ → dhíol /ʝiːl̪ˠ//ɡ/→ /ɣ/gaol /ɡiːl̪ˠ/ → mo ghaol /mˠə ˈ​ɣiːl̪ˠ//ɟ/→ /ʝ/gé /ɟeː/ → a ghé /ə ˈʝeː//m/→ /w/ nó /v/mór /mˠoːɾˠ/ → an-mhór /an̪ˠ.ˈwoːɾˠ/ nó /an̪ˠ.ˈvˠoːɾˠ//mʲ/→ /vʲ/mic /mʲɪc/ → a mhic /ə ˈvʲɪc//pˠ/→ /fˠ/poc /pˠʌk/ → phoc /fˠʌk//pʲ/→ /fʲ/pioc /pʲʊk/ → phioc /fʲʊk//sˠ/→ /hˠ/suíochán /sˠiː.xɑːn̪ˠ/ → mo shuíochán /mˠə ˈhˠiː.xɑːn̪ˠ//ɕ/→ /hʲ/Seán /ɕɑːn̪ˠ/ → a Sheáin /ə ˈhʲɑːn̠ʲ//t̪ˠ/→ /hˠ/tóg /t̪ˠoːɟ/ → thóg /hˠoːɟ//t̠ʲ/→ /hˠ/tit /t̠ʲɪt̠ʲ/ → thit /hˠɪt̠ʲ//f/→ Øfág /fˠɑːɡ/ → d'fhág /d̪ˠɑːɡ/

 Tagairtí 

Catagóir:Teangacha Ceilteacha
Catagóir:Teangeolaíocht