Edward Poynings

Saighdiúir, fear ionaid, riarthóir agus taidhleoir Sasanach ab ea Sir Edward Poynings KG (1459 – 22 Deireadh Fómhair 1521), agus Fear Ionaid na hÉireann faoi Rí Anraí VII Shasana.

 Luathshaol 
Ba é Edward Poynings an t-aon mhac le Sir Robert Poynings (c.1419–1461) agus Elizabeth Paston (1429?–1487/8), an t-aon iníon le William Paston (1378–1444). Is dócha gur rugadh é i dteach a athar i Southwark, agus ina dhiaidh sin, d'fhan sé i dteach tábhairne Crosskeys, agus ansin i Queen's Head. Bhí a athair ina shnoíodóir agus ina iompróir claímh do Jack Cade, agus maraíodh é ag Dara Cath St Albans. ar 17 Feabhra 1461. Fuair a mháthair, a phós Robert Poynings i mí na Nollag 1459, maoin a fir chéile i Kent mar oidhreacht in ainneoin cur i gcoinne a dearthár-céile, Edward Poynings, máistir Choláiste Arundel. Roimh 1472 phós sí a dara fear céile, Sir George Browne ó Chaisleán Betchworth, Surrey,  agus bhí mac, Matthew, agus iníon aici leis. Fuair sí bás sa bhliain 1487, agus ceapadh Edward mar a seiceadóir. Tá cuid dá comhfhreagras san áireamh sna Paston Letters.

Tógadh Poynings ag a mháthair. I mí Dheireadh Fómhair 1483, bhí sé ina cheannaire ar an éirí amach i Kent a bhí beartaithe chun tacú le héirí amach Buckingham i gcoinne Richard III. Ainmníodh é bhforógra an rí, ach d'éalaigh sé thar lear chun Anraí, Iarla Richmond a leanúint. Bhí sé sa Bhriotáin i mí Dheireadh Fómhair 1484, agus i mí Lúnasa 1485 tháinig sé i dtír le Richmond ag Milford Haven. Rinneadh banneret de láithreach, agus sa bhliain chéanna cuireadh mionn na  Ríchomhairle air.

 Faoi Anraí VII
Sa bhliain 1488 bhí Poynings ar choimisiún chun na léarscáilíochtas a iniúchadh i gCalais, agus sa bhliain 1491 rinneadh Ridire an Gairtéir de. An bhliain dár gcionn, cuireadh é gceannas ar mhíle agus cúig chéad fear, seoladh chun cabhrú leis an Impire Maximilian i gcoinne a chuid áitreabhach ceannairceach san Fhlóndras. Choinnigh na reibiliúnaigh, faoi cheannaireacht Fhilips van Kleef, Bruges, Damme, agus 
Sluis, áit ar fheistigh siad longa chun creach a dhéanamh ar thráchtáil Shasana. Ar dtús, ghlan Poynings farraige na bpríobháideoirí, agus ansin leag sé léigear ar Sluis i mí Lúnasa, agus chuir Diúc na Sacsaine Sluis faoi imshuí ar thalamh. Tar éis roinnt troda crua gabhadh an dá chaisleán a bhí ag cosaint an bhaile, agus tháinig na reibiliúnaigh i mbun idirbheartaíochta le Poynings chun filleadh ar a ndílseacht. Ansin chuaigh Poynings le hAnraí VII os comhair Boulogne, ach dúnadh an cogadh leis na Francaigh beagnach gan doirteadh fola le conradh Etaples, ar an 3 Samhain.

Sa bhliain 1493 bhí Poynings ag feidhmiú mar fhear ionaid nó mar ghobharnóir ar Chalais. I mí Iúil seoladh é le Warham ar mhisean chuig Felipe I de Castilla chun díbirt Perkin Warbeck a fháil as an mBurgúin, áit a raibh fáilte curtha roimhe ag an bhaintreach dhuair Margaret. Fuair na toscairí geallúint ó Fhelipe go staonfadh sé ó chabhair a thabhairt do Warbeck, ach dhearbhaigh an diúc nach bhféadfadh sé smacht a bheith aige ar ghníomhartha an bhandiúic, a bhí ina fhíor-rialóir ar an tír.
In Éirinn
Idir an dá linn, in Éirinn, a bhí ina dhúrfort Yorkist, bhí an t-údarás ríoga laghdaithe go scáth fiú amháin laistigh den Pháil Shasanach de bharr streachailtí idir na Buitléirigh agus na Gearaltaigh, agus bhí Gearóid Mór, 8ú Iarla Chill Dara, ceann na nGearaltach agus an Leas-Tiarna, i gcaidreamh tréasúil le Perkin Warbeck. I Meitheamh 1492, chuir Anraí VII an tIarla Chill Dara as oifig agus rinne sé Fear Ionad de Fitz Simons, ardeaspag Atha Cliath. Cheap Anraí an Prionsa Anraí mar fhear ionaid an rí, agus rinne sé Poynings mar ionadaí an phrionsa.

Tháinig Poynings i dtír ag Binn Éadair ar an 13 Deireadh Fómhair 1494 le míle fear, agus le Henry Deane, Easpag Bhangor, le gníomhú mar sheansailéir, le Hugh Conway mar chisteoir, agus daoine eile chun rialú a dhéanamh ar chúirteanna bhinse an rí, na gcúisí coiteanna, agus an státchiste. Ba é an chéad bheart a rinne Poynings ná Cúige Uladh a ionradh, i gcomhar le Gearóid Mór, chun pionós a ghearradh ar Aodh Rua Ó Domhnaill, Ó hAnluain, Mac Aonghusa, agus taoisigh eile a chuidigh le céad ionradh Warbeck ar Éirinn. Cuireadh stop lena dhul chun cinn nuair a fuair sé an scéala go raibh Cill Dara ag ceapadh feall le hÓ hAnluain ina aghaidh; tugadh roinnt cruthaitheacht don líomhain trí éirí amach dearthár Chill Dara, Séamas, a ghabh Caisleán Cheatharlach, a chuir suas bratach na nGearaltach, agus a dhiúltaigh géilleadh nuair a glaodh air in ainm an rí. D’éirigh Poynings as an ionradh ar Uladh, chas sé ó dheas, agus le roinnt deacrachtaí leag sé Ceatharlach; lean sé ar aghaidh ansin go Droichead Átha agus thoghairm sé parlaimint.

Tagairtí

Catagóir:Daoine a rugadh i 1459
Catagóir:Básanna i 1521
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Fir
Catagóir:Oifigigh rialtais
Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann
Catagóir:Ridirí
Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha
Catagóir:Taidhleoirí
Catagóir:Tiarnas Briotanach na hÉireann