Sechtae

Is cnuasach seachtaí de chuid An Fhéineachais é an Sechtae. Faightear cúig sheachta is seasca ann ar ábhair éagsúla, ar cheann de na foinsí is faide agus is leithne ar luath dhlí na hÉireann. 

Is é an naoú dréacht é atá le fáil san Senchas Már.

 Lámhscríbhinní 
Caomhnaítear an Sechtae go iomlán in aon lámhscríbhinn amháin, Bodleian Library MS Rawlinson B 487, cé go bhfuil Rudolf Thurneysen den tuairim nach bhfuil ach droch-chaighdeán aici. Tá sleachta den Sechtae le fáil i roinnt lámhscríbhinní eile. 

 Ábhair 
Is ar cheann de na téacsanna is faide den surviving texts of Fhéineachas atá fós ar marthain é an Sechtae.  Is é an naoú dréacht é atá le fáil san Senchas Már, suite ag tús an trian lárnach.  Creidtear gur cuireadh an Seanchas le chéile idir deireadh an tseachtú haois agus tús an ochtú haois.

Ní léir é ar scríobhadh an Sechtae le húdair thuata nó cléireacha.  Bhí D. A. Binchy den tuairim gurbh údar tuata a bhí ann, le fianaise ann dlí scaoilte maidir le colscaradh i Seachta III. 

Tá cúig sheachta is seasca ann sa téacs den Sechtae, liostaí neamónacha le seacht mír ar ábhar éigin dlí, mar shampla, seacht áit nach raibh cead ann troid.  Ag lua mórleithead an téacs, dúirt Rudolf Thurneysen go bhfaightear ann ábhair nach bhfuil le fáil áit ar bith eile.{{rp|233} 

Tá seacht seachta déag eile ar marthain ann as saothair eile.  Cuireadh go léir le chéile i gcló  iad in Ancient Laws of Ireland.   Pléadh roinnt seachtaí agus a n-ábhair luath-dhlí ag scoláirí éagsúla:
 Eoin Mac Néill (1923): aistriúcháin dhe Seachtaí XII go dtí XV, ag plé dlí stádais.
 Rudolf Thurneysen (1925): Seachta XXV i gcomhthéacs Cóic Conara Fugill
 — (1928): XXX agus LXV i gcomhthéacs dlí urra
 Binchy (1938): XXV i gcomhthéacs dlí orhruiseDIL s.v. othrus, le brí cóir leighis a chur ar duine agus é tinn nó fulaingt tinnis
 Liam Breatnach (1989): I agus II i gcomhthéacs dícháilithe dhlíthiúil
 Donnchadh Ó Corráin (1995): XLVII I gcomhthéacs éignithe agus caidrimh chollaí neamhcheadaitheWomen and the law in early Ireland”, in: Mary OʼDowd, and Sabine Wichert (eds) ar CODECS; téacs ar CELT
 Charlene Eska (2022): LXIV i gníomhach dlí earraí caillte.

 Sliocht 
Seo a leanas Seachta XLVII, ina bpléitear éigniú agus caighdeán chollaí.

Tá .uii. mná la Féniu ada² dílsi² ina frithigib nacon¹ dlegar¹² díre² ná eneclainn² ina sleith; ní tuillet fiachu ná éric ina forcur cibé do-d-róna¹: echlach² oides¹ a corp do chách co rogaib³ 1 genus² (nó 2 genus³), ben ara-túaisi a sleith, ben con-ceil a forcor, ben for-curthar i cathuir ná fóccuir co ndichet do ráith, ben ara-foím immarmus do chind¹ a céile, ben ara-dála fer 2 cuice³ i muine no lige, ben ad-guid aitire Dé no duine i fomatu a cuirp, ben do-fairget²:tairg ar decmuic. It é .uii. mná inso ada tualuing taburta a corp i fomatu lánamnuis acht ná methat a ngnímu. Ní berat comperta² for fine nadbi tualuing somaine² lánamnuis.

¹: tagairt indíreach ar eDIL
²: féach fosta ar FGB
³: doiléir

 Féach freisin 
 Gúbretha Caratniad, luath-théacs leathan eile an Fhéineachas.
 Recholl Brethluath-théacs leathan eile an Fhéineachas, ina bhfuil seachta amháin ann.

 Tuilleadh le léamh 
  ll. 119-351 (aistriúchán Béarla), 353-373 (seachtaí eile as aistriúcháin Bhéarla).
  1.1-64.5; 1881.9-1896.22; 537.16-549.18; 1821.28-1854.36 (Sechtae'' sna foinsí Sean-Ghaeilge)

 Tagairtí 

Catagóir:An Féineachas