Cathair Mhic Neachtain

Is ráth é Cathair Mhic Neachtain suite taobh ó dheas de  sa Bhoirinn i gContae an Chláir.  Sa ráth féin, nó i bhfoirgneamh lámh leis, bhíodh scoil dlí mór le rá Uí Dhuibhdábhoireann.  Is Séadchomhartha Náisiúnta na hÉireann é an ráth.

 Suíomh 
Tá an ráth suite gar de bhóthar idir na sráidbhailte Baile Uí Bheacháin agus Cill Fhionnúrach, é i mbaile fearainn Chathair Mhic Neachtain i bparóiste sibhialta Ráth Boirne.

 Stair 
Ba  ó oidhreacht Uí Lochlainn (a dúradh gur "Ríthe Bhoirne" sa mheánaois iad) í clann Uí Dhuibhdábhoireann.  Tá fianaise scríofa ar an gclann a théann siar go dtí an bhliain 1364 ar a laghadh.Annála Chonnacht 1364.8:
Gilla na Naem h. Duib da Borenn ollam Corcumruadh re brethemnus do ec in hoc annao

Cé gur measadh le tamall fada anuas go raibh an scoil suite laistigh den ráth féin, moltar anois go bhfuarthas í i bhfoirgneamh eile 870 m siar ó dheas, dath ainm Cabhail Tighe Breac.  Is dócha go raibh foirgneamh cónaithe lasistigh den rath ag an am.  Ba é seo ceann-áit Uí Dhuibhdábhoireann.

Bhíodh daoine cónaithe sa ráth go dtí an 17ú haois ar a laghad.  Tá gníomhas ann as an mbliain 1606 a leagan amach roinnt réadmhaoine idir dhá oidhre den chlann.

 Cúr síos 
Ta an caiseal 30 méadar ar trastomhas.  Tá an urlár laistigh níos airde ná an talamh lasmuigh, is dócha de bharr smionagair bailithe I gcaitheamh ama.  Taobh istigh tá cúig fhoirgneamh dhronuilleogacha déanta as cloch.

Tá teach geata neamhghnách ann, le dhá stór den 15ú haois.  Cé nach bhfuil ann anois ach fothrach, tá an dís ar marthain cur síos agus pictiúirí den 19ú agus luath-20ú haoiseanna.

Sa ghleann cúng 3 km ar fad, ag dul thoir ó thuaidh go dtí siar ó dheas, faightear ar a laghad ceithre chaiseal eile, go leor banrach agus ballaí éagsúla, le pobal mhór ann.

Rinne seandálaithe fiosrú ar an scoil dlí sa bhliain 2007.  Is teach le stór amháin é le trí sheomra agus lochta, tógtha is dócha sa 16ú haois.  Fuarthas ann le déanaí píosa scláta le litir amháin scríofa air, fianaise bheag b'fhéidir gur scoil go domhain a bhí ann.

 Naisc sheachtracha 
 Info, Leabharlann Chontae an Chláir
 The O'Davorens of Cahermacnaughten, Burren, Co. Clare le George U. Macnamara, Leabharlann Chontae an Chláir
 Eolas faoi tochailt 2008 
 Cahermacnaghten: investigating Gaelic estates in: Burren Landscape and Settlement (PDF)

 Tagairtí 

Catagóir:Séadchomharthaí Náisiúnta i gContae an Chláir