Gairm

Ráitheachán i nGaeilge na hAlban ba ea Gairm. Bhunaigh Ruaraidh MacThòmais agus Fionnlagh Dòmhnallach [gd] í in 1951, agus tháinig an chéad eagrán amach i Meán Fómhair 1952. Bhí an Dòmhnallach ina eagarthóir uirthi go dtí 1964; d’fhan McThomáis ann go dtí gur tháinig deireadh leis an iris in 2004, tar éis gur foilsíodh beagán os cionn dhá chéad eagrán.

Deir Alan Campbell, údar A Waxing Moon: The Modern Gaelic Revival, go raibh rath na hirise ag brath go mór agus i bhfad ar aon duine amháin, MacThomáis féin. Cé nach raibh sí á léamh ag neart daoine, d’fhág sí a rian ar litríocht na Gaeilge in Albain toisc go raibh sí ar an iris Ghaeilge ab fhaide a bhí á foilsiú sa fichiú haois in Albain, dhá uair níos faide ná an iris a bhí ann roimpi, Guth na Bliadhna. Bhí éagsúlacht ag roinnt leis an ábhar, agus mheall sí chuici scríbhneoirí suntasacha, ina measc Deòrsa Mac Iain Dheòrsa,[gd] Iain Mac a' Ghobhainn, Maoilios Caimbeul, Catrìona NicGumaraid, agus Ruaraidh MacThòmais féin. 

Foilsíodh filíocht thábhachtach ar Gairm: “Hallaig”,[gd] dán cáiliúil le Somhairle MacGill-Eain, in 1954, agus filíocht le Deòrsa Mac Iain Dheòrsa, Iain Mac a' Ghobhainn, Maoilios Caimbeul, agus Catrìona NicGumaraid. Ina theannta sin, d’fhoilsigh Gairm gearrscéalta le Eilidh Watt agus Iain Mac a' Ghobhainn. 

Bhí tábhacht le haistriúcháin (mar shampla, filíocht Anna Akhmatova [uk] agus í aistrithe ag Crìsdean MacIlleBhàin,[gd] Aireamh 125, Geamhradh 1983-1984) agus le léirmheastóireacht leis an Ollamh Dòmhnall Meek agus le Dòmhnall MacAmhlaigh.[gd] 

Nuair a stadadh de Gairm a fhoilsiú, tháinig iris nua, Gath (2003–8), ina háit, agus ina háit siúd arís tháinig Steall, iris ar foilsíodh an chéad eagrán di in 2016.

 Scríbhneoirí de chuid Gairm 
 Crìsdean MacIlleBhàin [gd]
 Deòrsa Mac Iain Dheòrsa [gd]
 An t-Ollamh Dòmhnall Meek
 Dòmhnall MacAmhlaigh [gd]
 Eilidh Watt
 Iain Mac a' Ghobhainn
 Iain Moireach [gd]
 Ruaraidh MacThòmais
 Somhairle MacGill-Eain
 Iain MacLeòid [gd]
 Anne Frater

 Naisc sheachtracha 
Is féidir teidil agus scríbhneoirí in Gairm a lorg anseo:
 inneal-rannsachaidh aig Am Baile
 inneal-rannsachaidh  aig an GRD 

Féach freisin
 STEALL [gd]

Tagairtí

Catagóir:Litríocht Ghaeilge na hAlban
Catagóir:Irisí liteartha
Catagóir:Irisí liteartha i nGaeilge
Catagóir:Irisí Gaeilge
Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1951
Catagóir:Bunaithe sna 1950í