Accessus ad auctores

Séanra liteartha meánaoiseach is ea accessus ad auctores, nó aitheantas ar údair.  Ó thús, bhíodh accessusLaidin 4ú díochlaonadh, ainm. ua. accessus, ainm. iol. accessūs ina réamhrá ag tús léargas ar údar claisiceach, agus ann sonraí ar an údar agus a chuid saothar.  Le tús na 12ú haoise, cuireadh na réamhráite seo i gcló i mbailiúcháin ár leith, ar a nglaoitear anois accessus ad auctores orthu.  I gcónaí scríofa as Laidin, bhaintí daltaí Gramadach na Laidine úsáid astu.Stephen M. Wheeler, "Introduction", in Accessus ad auctores: Medieval Introductions to the Authors (Codex latinus monacensis 19475) (Mediaeval Institute Publications, 2015)/

Leagadh accessus caighdeánach amach le ceisteanna agus a gcuid freagraí.  Bunaithe ar rogha na gceisteanna aithnítear ceithre chineál:
 Tá an scéim le Servius, gramadaí den 4ú haois, bunaithe ar an bprólóg as An Aeinéid le Virgil.  Tá ann seacht gceannteideal:
 beatha an fhile
 teideal an tsaothair
 a shéanra
 rún an údair
 líon imleabhar
 ord na n-imleabhar
 míniúchán
 Tá an scéim reitriciúil bunaithe ar na septem circumstantiae (seacht gcúinse) as reitric claisiceach:
 cé
 céard
 cá
 cén chaoi
 cén fáth
 conas
 cathain
B'fhearr le Remigius d'Auxerre an scéim seo.
 Tá an scéim fealsúnach bunaithe ar an réamhrá le Boethius dá léargas féin ar Isagoge le Porphyry.  Tá ann sé cheannteideal:
 rún an tsaothair
 a áisiúlacht
 a leagan amach
 ainm an údar
 teideal an tsaothair
 brainse fealsúnachta
 Tá an scéim nua-aimseartha ina fhoirm shimplí den scéim fealsúnach, roghnaithe sa 12ú haois ag údair amhail is Conrad de Hirsau.  Tá ann trí nó ceithre cheannteideal:
 an t-ábhar
 rún an údair
 áisiúlacht an tsaothair (fágtha ar lár scaití)
 brainse fealsúnachta.

Is é an cur le Conrad de Hiarsmaí ina shaothar Dialogus super auctores an t-aon dá leithéid atá againn as an meánaois.  Deir sé gur seánra neamhspleách é an t-accessus faoina linn, dírithe ar saothair idir pagánacha agus Chríostaí, as prós agus filíocht, múinte ag tús oideachas na ndaltaí.  Ina liosta údar féin, tá Aesop (an file Phaedrus le fírinne), Avianus, Boethius, Cato, Cicero, Donatus, Homer, Juvenal, Lucan, Ovid, Persius, Prosper, Prudentius, Sallust, Sedulius, Statius, Virgil agus Theodulus.Edwin A. Quain, "The Medieval Accessus ad Auctores", Traditio, Iml. 3 (1945)  Bhí an oiread sin tóra ar Ovid gur tugadh accessus Ouidianus ar a leithéid dá chuid.

 Nótaí 

 Tagairtí 

Catagóir:Litríocht na Meánaoise