Camchéachta (bratach)

Bratach ar leith i stair na troda ar son Phoblacht na hÉireann is ea an Camchéachta,i mBéarla, the bent plough  nó Starry Plough nó the Big Dipper  nó Bratach Oibrithe na hÉireann. 

Cúlra glas a bhí ar an mbratach sna 1910idí, agus is dóiche gur dath glas Poblacht na hÉireann atá i gceist, ó aimsir na nÉireannach Aontaithe i leith.

 Stair 
Glactar leis gurb é William H. Megahey, múinteoir i gColáiste Ealaíne agus Deartha Bhaile Átha Cliath, a leag amach an dearadh, ach ní fios cé uaidh a tháinig an coincheap. Nochtadh í ag cruinniú d’Arm Cathartha na hÉireann ar an 5 Aibreán 1914.

Bhí an Camchéachta ar foluain i Sráid Uí Chonaill, nó Sráid Sackville mar a bhí ag an am, le linn Éirí Amach 1916. D’ordaigh Séamas Ó Conghaile an bhratach a chrochadh os cionn fhoirgneamh Clery. Trasna na sráide uaidh sin, ar Ard-Oifig an Phoist, bhí an bhratach thrídhathach agus bratach Irish Republic ar foluain. Ach bhí siombalachas ar leith i gceist le láthair Clery, nó is ann a bhí an Imperial Hotel ar le William Martin Murphy é.Ba é Murphy ceannaire na bhfostóirí a d’fhógair cogadh ar Cheardchumann Oibrithe Iompair agus Ilsaothair na hÉireann (COIIÉ) agus, tríd sin, ar oibrithe BhÁC in 1913.  Ba sa streachailt sin a chruthaigh Ó Lorcáin agus Ó Conghaile Arm Cathartha na hÉireann (ACE) d’fhonn na hoibrithe a chosaint ar ionsaithe Phóilíní Chathair BhÁC.  Agus ba san Imperial Hotel a gabhadh Séamas Ó Lorcáin agus é ag sárú toirmeasc  giúistís.

Nuair a ghéill ceannairí an éirithe amach i Sráid an Mhúraigh bhí an Camchéachta fós slán os cionn an Imperial Hotel agus thóg oifigeach de chuid Arm Shasana leis í mar chomhramh. In 1954 dhíol an tioifigeach an bhratach le hIarsmalann Náisiúnta na hÉireann.

 Siombalachas 
Leanann dearadh na brataí cruth réaltbhuíne an Bhéir Mhóir, Ursa Major, mar a fheictear dúinne é. Samhlaítear do dhaoine i gcuid den domhain gur cruth béir atá ann agus do dhaoine sna Stáit Aontaithe gur ladair an cruth ar an réalbhuíon, ach camchéachta an cruth a fheictear dúinne in Éirinn.
Uirlis oibre is ea an chéachta agus b’shin fáth maith leis an gcruth a roghnú don bhratach. Agus le huirlis talaimh mar réaltbhuíon, tá siombalalachas ann a bhaineann le cás na haicme oibre i gceist, chomh maith lena n-ardaidhm sa todchaí. Is mana é sa dioschúrsa sóisialach gurb é sprioc na n-oibrithe ‘chuile rud ón talamh go dtí na réalta’, agus ar ndóigh, deirtear go ndúirt Séamas Ó Conghaile é freisin.
In ionad soc céachta tá claidheamh le feiceáil i ndearadh na brataí agus is dócha gur tagairt é sin don Bhíobla, Leabhar Iseáia 2:4, in a ndeirtear go ndéanfar soic de chlaimhte. Bhí sé ar cheann de spriocanna an na gluaiseachta sóisialaí deireadh a chuir le cogadh, agus cruthaíodh an bhratach seo ag tús an Chéad Chogaidh Dhomhanda.

 Leagan eile 
Tá leagan eile den bhratach ann, gan ann ach cruth na réaltbhuíne an Béar Mór, Ursa Major, réalta bána ar chúlra gorm. Baill den Chomhdháil Phoblachtach, a bunaíodh in 1934, a chruthaigh an dearadh seo. Ní fios cén fáth ar ceapadh an dearadh nua seo, ach seans go raibh daoine ag iarraidh imeacht ón náisiúnachas go sóisialachas ann féin. Mhaigh Seán Ó Cathasaigh gur gorm dath an chúlra agus ní haon rún gur cháin an Cathasach Ó Conghaile de bharr a pháirte i réabhlóid náisiúnach. Is é an leagan gorm a fheictí go minic ach tá an leagan bhunaidh le feiceáil ar léirsithe agus ar phicéid chomh maith.

 Féach freisin 

 Arm Cathartha na hÉireann

 Tagairtí 

Catagóir:Bratacha
Catagóir:Sóisialachas
Catagóir:Arm Cathartha na hÉireann