Creidmheasanna agus fritháireamh carbóin

Tá dhá phríomhchineálacha de chreidmheasanna agus fritháireamhnó cúiteamh carbóin carbóin: lamháltais astaíochtaí rialáilte agus creidmheasanna deonacha maidir le laghdú astaíochtaí.

 Is éard atá i gceist le lamháltas astaíochtaí rialáilte ná cead a gcaithfidh cuideachta nó áis é a cheannach nó a thrádáil chun aon tonna amháin dé-ocsaíde carbóin, nó a choibhéis de ghás ceaptha teasa a scaoileadh. Toisc go bhfuil costas ag baint le lamháltais agus gur féidir iad a thrádáil, tugann sé sin spreagadh chun a bheith níos éifeachtúla agus nuálach ionas go seachnófar ceannach lamháltas.
 Is éard is creidmheas deonach maidir le laghdú astaíochtaí ná deimhniú a léiríonn go bhfuil gníomh glactha ag cuideachta nó ag pobal agus go bhfuil sé cruthaithe acu go bhfuil fíorlaghdú astaíochtaí bainte amach acu nó gur éirigh leo dé-ocsaíd charbóin a bhaint ón aer, trí mar shampla portach.

I gcomhaontuithe AE agus idirnáisiúnta áirithe, leagtar amach iontu freisin bealaí lenar féidir creidmheasanna carbóin a úsáid chun na spriocanna a bhaineann le hastaíochtaí a bhaint amach.

 In Éirinn 
Cruthaíodh an Ciste Carbóin le Creidmheasa Carbóin agus aon sócmhainní eile a shealbhú le dualgais idirnáisiúnta Éireann i dtaca leis an t-athrú aeráide a chomhlíonadh.  Is í an Ghníomhaireacht Bainistíochta an Chisteáin Náisiúnta atá freagrach as. Faoin Acht um an gCiste Carbóin 2007, bunaíodh Ciste Carbóin i ndáil le ceannachán creidmheasanna carbóin chun forlíonadh a dhéanamh ar ghníomh maolaithe intíre. Tarmligeadh bainistíocht an Chiste ar Ghníomhaireacht Bainistíochta an Chisteáin Náisiúnta, a ceapadh freisin mar an ngníomhaire ceannaigh i ndáil le gnóthú na gcreidmheasanna riachtanacha seo. Tagraítear do chreidmheasanna carbóin sa reachtaíocht mar Aonaid Kyoto.

Sa bhliain 2019, dúirt cathaoirleach an Choiste um Chuntais Phoiblí Seán Fleming gur cur i gcéill agus fimíneacht atá sa chleachtas creidmheasanna carbóin a cheannach ó thíortha eile.  Dúirt Fleming go bhfuil sé áiféiseach agus déistineach go bhfuil €87 milliún caite ag Éirinn in 2018 ar chreidmheasanna carbóin a cheannach ón iasacht "le ligean orainn féin go bhfuilimid ag cloí leis na spriocanna fuinnimh inathnuaite."

Dúirt Oisín Coghlan ón eagraíocht chomhshaoil Cairde na Cruinne go bhféadfaí fíneálacha suas le €6 billiún a ghearradh ar Éirinn mura bhfuil na spriocanna atá leagtha síos maidir le sceití carbóin faoin mbliain 2030 bainte amach aici, agus go bhfuil an neamhghníomh níos costasaí i bhfad na haimsire ná an gníomh. 

 Taighde 
Sa bhliain 20222, fuair an comhlacht Éireannach Treemetrics conradh 2 bhliain le íomháú satailíte agus anailísíocht sonraí a úsáid i gcomhar leis an teicneolaíocht atá forbartha acu féin le creidmheasanna carbóin foraoise a thomhais go beacht.  

 Féach freisin     

 Cáin charbóin

 Tagairtí 

Catagóir:Athrú aeráide
Catagóir:Cáin
Catagóir:Astaíochtaí gás ceaptha teasa
Catagóir:Fuinneamh in-athnuaite
Catagóir:Geilleagar ísealcharbóin
Catagóir:Airgeadas