Sondas

Sa teangeolaíocht, is éard is sondas ann ná treise fuaimeanna cainte i gcomparáid le fuaimeanna eile a bhfuil an airde, an fad, agus an bhéim chéanna acu. Dá bhrí sin, tá baint láidir idir sondas agus aimplitiúid na fuaime; mar shampla, nuair a fhuaimnítear an guta [a], bíonn fuaim níos treise aige ná ag an stop [t], mar sin rangaítear [a] níos airde ná [t] ó thaobh sondais de. Tá na haidiachtaí “sonda” agus “consanta” ann freisin; deirtear go bhfuil [a] “níos sonda” ná [t] agus go bhfuil [t] “níos consanta” ná [a].

Tugann go leor taighdeoirí sainmhíniú ar shondas i dtéarmaí athshondas na fuaime in áit a haimplitiúide. De réir an tsainmhínithe seo, bíonn sé níos deacra fuaimeanna a bhfuil sondas níos airde acu a mhúchadh le torann timpeallachta.

 Scála Sondais 
Sondas is airde ag barr an tábla Samplaí gutaí oscailte /a ə/ meánghutaí /e o/ ardghutaí /i u j w/  flapaí [ɾ] consain thaobhacha /l/ consain shrónacha /m n ŋ/ cuimiltigh ghlóracha /v ð z/ cuimiltigh neamhghlóracha /f θ s/ pléascaigh ghlóracha /b d g/ pléascaigh neamhghlóracha /p t k/

 Tagairtí 

Catagóir:Fóineolaíocht