Leabhar Breatnach

Saothar staire den 11ú haois scríofa as teangacha Gaelacha is ea an Leabhar Breathnach  (Meán-Ghaeilge Lebor Bretnach), aitheanta uaireanta mar an Irish Nennius.  Is aistriúchán é go hiondúil den saothar Historia Brittonum.  D'fhéadfadh é gur tháinig an leabhar as an Alban, ach de ghnáth deirtear gurb é an file Éireannach Giolla Comáin é an t-údar.

 Lámhscríbhinní 
Caomhnaítear an Leabhar Breatnach i gcúig lámhach:
 U. Baile Átha Cliath, Acadamh Ríoga na hÉireann, MS 23 E 25 (1229).  Blúire den 12ú haois as Leabhar na hUidhre.
 B. BÁC, ARÉ, MS 23 P 12 (536).  Scríbhinn den 14ú haois aitheanta mar Leabhar Bhaile an Mhóta.
 H. BÁC, Coláiste na Tríonóide, MS H. 3. 17.  Scríofa is dócha sa 14ú nó luath-15ú haois.
 M. BÁC, ARÉ, MS Stowe D ii 1.  Aitheanta mar Leabhar Uí Mhaine, scríofa roimh an mbliain 1423.
 L. BÁC, ARÉ, MS 23 P 2 (535) agus BÁC, CnaT, MS H. 2. 17, Iml. 2 (1319).  Aitheanta mar Leabhar Mór Leacáin, scríofa c. 1417.

 Ábhair 
Is aistriúchán é Leabhar Breatnach den bailiúchán stairiúil as an 9ú haois, scríofa a deirtear ag Nennius, darb ainm Historia Brittonum, ach ní go iomlán litriúil.  Níor tógadh ach ábhair Ghaelacha aitheanta cheana féin ag scoláirí as Éirinn agus as an Alban.  I sleachta eile, tógadh ábhair ó shaothair amhail is Sex Aetates Mundi, Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum le Bede, agus rí liosta Cruithneach.

 Údair agus dáta 
I ndá lámhscríbhinn, H agus M, deirtear go ndearna translation is ascribed to the poet Giolla Comáin, file, (fl. 1071/2) an t-aistriúchán.  Séantar an smaoineamh seo anois, ámh. Deir an staraí Thomas Owen Clancy nach raibh de rún ann ach tíolacadh a thabairt do Gjiolla Comáin.  Mhol Clancy freisin nach saothar Éireannach atá ann, ach ina ionad sin Albanach as Obar Neithich, cé gur scríobhadh é ar son lucht léitheoireachta Éireannach a raibh suim acu i stair na hAlban de bharr an ratha a bhain ríocht na hAlban amach.  

Creidtear gur scríobhadh Leabhair Breatnach i lár na 11ú haoise.

 Eagráin 
 , ar CELT as Gaeilge


 Féach freisin 
 Nennius, manach Breatnach den 9ú haois
 Frankish Table of Nations, foinse Laidine dosna ginealaigh

 Foinsí 




 Tagairtí 

Catagóir:Litríocht na hÉireann