Dathdhaille

mion
mion|Ailléil agus ‘dathdhaille
Lagú amhairc nó  lagú radhairc is ea dathdhaille. Baineann an riocht ní hamháin le daille ach le cineálacha eile míchumas radhairc, cuir i gcás drochradharc nó dathdhaille.  

 Riocht 
Is tréith ghnéasnasctha í dathdhaille. I ndaoine, cuimsíonn na cóin líocha atá íogair do sholas dearg, solas glas, is solas gorm. Má bhíonn ceann ar bith de na líocha seo as láthair, bíonn dathdhaille ar an duine. Cuireann

 deargdhaille (prótanóipe) isteach ar chumas duine dearg is glas a idirdhealú,
 gormdhaille (deotranóipe) ar chumas idirdhealaithe idir gorm is buí, agus
 glasdhaille (tríotanóipe) ar chumas an chuid ghlas de speictream a aireachtáil.

Tá an ghéin is cúis leis an dathdhaille cúlaitheach & suite ar an gcuid den X -chrómasóm nach bhfuil páirt chomhfhreagrach aici ar an Y-chrómasóm. Is féidir crosáil ghnéasnasctha a dhéanamh ar dhá shlí:

1. Mar seo→ XX, XY

2. Mar léaráid chrómasómach

Bíonn X-chrómasóm amháin sa bhfireannach, le Y-chrómasóm (XY) (an X ón máthair, an Y ón athair), agus 44 gnáthchrómasóm. Athruithe géine sa chrómasóm seo is bun le dathdhaille, a fhaightear mar oidhreacht tríd.   Meastar go bhfuil dathdhaille dearg-uaine ag cur isteach ar 8% d’fhir agus idir 0.5% agus 1% de mhná. Mar sin tá an riocht 20 oiread níos coitianta i measc na bhfear ná i measc na mban. Ní fhaigheann bean an éalang muna mbíonn dathdhaille ag a beirt tuismitheoirí.

 Baineann (XX): dhá AILLÉIL leis an tréith ghnéasnasctha - is féidir an ghéin chúlaitheach a fholú, ach is iompróir í m.sh. XHXh
 Fireann (XY): le géin amháin leis an tréith ghnéasnasctha – ní féidir an ghéin a fholú agus is ailléil shingil san X-chrómasóm a rialaíonn tréithe áirithe.

 Féach freisin     

 Lagú radhairc
 Dathamharc
 James Clark Maxwell,   John Dalton  

 Tagairtí 

Catagóir:Daille
Catagóir:Míchumas
Catagóir:Lagú radhairc
Catagóir:Géineolaíocht