Catrin o Ferain

Ba bhean uasal Bhreatnach í Catrin o Ferain (nó Catrin o'r BerainY Llyfrgell Genedlaethol agus uaireanta Catrin TudurGwefan y BBC) (1534 – 27 Lúnasa 1591), ar a dtugtar "Mam Cymru" (máthair na Breataine Bige) uaireanta. Bean an-chliste agus cumhachtach a bhí inti; fuair sí bás agus í 56 bliain d'aois. Níl aon chuimhneachán uirthi in áit ar bith agus níl a hainm faoi deara ar chloch i reilig Llanefydd áit ar cuireadh í.cylchgrawnbarn.com

 Stair 
Ba í Catrin an t-aon leanbh Tudur ap Robert Vychan agus Jane Velville (iníon Sir Roland de Velville). Líomhnaítear gur mac le bean chéile Anraí Tudor a bhí i Rowland de Velville trí chaidreamh le bean Bhriotánach. Bhí eastáit fairsinge ag Catrin i Dyffryn Clwyd, lena n-áirítear teach mór a teaghlaigh i gCefn Berain, Sir Ddinbych in aice le Llanefydd agus mainéar Penmynydd, iar-bhaile na dTúdor Penmynydd.

Bhí cáil ar Chatrin mar phatrún na mbard. Chan an bard William Cynwal di mar 'cannwyll Teyrnas Gwynedd' ('coinneal Gwynedd ') i gcúipléad atá cáiliúil anois. Seo an cúplaléad cáiliúil, maisithe i litriú nua-aimseartha:

 Catrin wych, wawr ddistrych wedd,(Catrin iontach, a haghaidh álainn lonrach),
 Cain ei llun, cannwyll Wynedd (Caomh a cruth, coinneal Gwynedd).Wiliam Cynwal. Dyfynnir gan R. Cyril Hughes ar wynebddalen ei nofel Catrin o Ferain (1975). 

Fuair sé bás ar an 27 Lúnasa, 1591 agus cuireadh í i Llanefydd ar an gcéad lá de Mheán Fómhair.

 Póstaí agus páistí 
In *The Celtic Peoples and Renaissance Europe* (Londain agus Nua-Eabhrac, 1933), míníonn an scoláire Dr. David Matthew conas is féidir an t-aistriú mall ón reiligiún Caitliceach go dtí an reiligiún Protastúnach a fheiceáil ina ceithre phósadh. 

A ceathrar fear céile:

 Sir Siôn Salsbri (nó John Salusbury ) de Leweni, Feisire Parlaiminte do Dhindinbych i 1545-7
 An Ridire Rishiart Clwch ( Richard Clough ) as Denbigh
 Maurice Wynn ó Wydir
 Edward Thelwall, Plas-y-barda, Denbigh

 John Salusbury 
Phós sí John Salusbury (nó Siôn Salbri) nuair a bhí sí 22 bliain d'aois. Ba é mac Sir John Salusbury (b. 1578) as Lewenni é agus tugadh ' 'John yr Iengengaf ( nó John the Elder) air. Fuair sé bás i mBealtaine nó i mí an Mheithimh 1566, tar éis pósadh 9 mbliana.  Bhí beirt mhac acu: Tomás (b. 1564), agus John (b. 1567).

 Rhisiart Clwch 
clé|mion|Rhisiart Clwch
Ceannaí an-saibhir ab ea Rhisiart, a bhunaigh an Royal Exchange i Londain lena chomhpháirtí gnó Sir Thomas Gresham.  Sa bhliain 1567, d’fhill Rhisiart ó Antwerp, áit ar oibrigh sé agus ar thóg sé dhá theach: Bachegraig agus Plas Clough . Seo iad na chéad dá theach sa Bhreatain Bheag a tógadh as brící . Tar éis dó bás a fháil, fuair a mhac óna chéad phósadh Plas Clough mar oidhreacht.  Bhí beirt iníonacha aige óna phósadh le Catrin o Ferain: Anne (r. 1568), a phós Roger Salusbury, agus Mary (r. 1569), a phós William Wynn, Melai.

Tar éis sé bliana pósta le Catrin, fuair sé bás. Is dócha gur nimhíodh é agus é ag déanamh spiaireachta thar ceann Eilís I. 

 Maurice Wynn 

Tar éis bhás roimh am Rhisiart, phós Catrin Maurice Wynn ó Wydir, Dyffryn Conwy. Bhí beirt pháistí acu: Edward, agus Jane. Ba é Sirriam Sir Gaernarfon é agus nuair a fuair sé bás, measadh Catrin ar dhuine de na daoine ba shaibhre sa Bhreatain.

 Edward Thelwall 
Ba le Edward Thelwall as Plas-y-ward a phós sí an ceathrú uair; ní raibh aon chlann acu agus fuair Catrin bás roimh Edward. Ba é Edward mac ba shine Simwnt Thelwall óna chéad phósadh. Scríobh an bard Robert Parry, Henllan, (bl. 1540?-1612?), marbhántacht do Catrin i ndiaidh a báis. 

 Leanaí 
Bhí seisear clainne agus sé dhéag garpháistí aici  : Seo iad na páistí ó na ceithre phósadh:

 Thomas (r. 1564), agus Seán (r. 1565 nó 1566)
 Anne (r. 1568), a phós Roger Salusbury, agus Mary (r. 1569), a phós William Wynn, Melai.
 Edward, agus Jane
 gan aon leanaí

 Sliocht

 Hester Thrale, cara le Samuel Johnson

 Ficsean 
Tá trí úrscéal stairiúla suntasacha faoi Catrin agus a saol le R. Cyril Hughes ann, eadhon:

 Catrin O Ferain ( Gomer Press, 1975)
 Cathair Dhihenydd (Gomer Press, 1976)
 Caisleán an Chomhréitigh (Gomer Press, 1984)

 Scéalta agus maíomh fúithi 

 Creidtear gur scríobh an file Sasanach William Shakespeare soinéad faoina mac John. Finscéal áitiúil eile, ó cheantar Dinbych, is ea gurbh í Catrin máthair William. 

 Féach freisin 

 An teaghlach Salusbury

 Tagairtí 

 Naisc sheachtracha 

 Catrin of Berain  
 Sir Richard Clough – ‘The Most Complete Man’  

Catagóir:Básanna i 1591
Catagóir:Daoine a rugadh i 1534