Cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza

Ar an 16 Meán Fómhair 2025, dhearbhaigh  coimisiún fiosrúcháin de chuid na Náisiún Aontaithe go raibh Iosrael ag déanamh cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza.i mBéarla, genocide of Palestinians in Gaza    “Is iad na húdaráis is sinsearaí in Iosrael atá freagrach ar na coireanna uafásacha seo mar is iadsan a bheartaigh feachtas cinedhíothach le beagnach dhá bhliain agus aidhm ar leith acu grúpa Palaistíneach a scrios in Gaza.”  a dúirt Navi Pillay, ceannasaí an choimisiúin fiosrúcháin faoi chríocha gafa Ghaza.
clé|mion|220x220px|2021 in Ohio, SAM
clé|mion|220x220px|28 DF 2023, An Fhionlainn
clé|mion|293x293px|Nua Eabhrac,  10 Nollaig 2023
clé|mion|288x288px|agóid Wikipedia in 2023
clé|mion|220x220px|agóid in Donostia-San Sebastian (an Spáinn) sa bhliain 2024

 Sainmhíniú 
I 1948 rinne coimisiún um chinedhíothú na Náisiún Aontaithe sainmhíniú ar chinedhíothú mar choireanna a dhéantar “d’fhonn grúpa náisiúnta, eitneach, cine, nó reiligiúin a scrios go hiomlán nó cuid de, ar an mbonn sin”.

Ionas gur féidir cinedhíothú a thabhairt air, ní mór ar a laghad ceann amháin de cúig ghníomh a bheith déanta.

Bhunaigh Comhairle Chearta Daonna na Náisiún Aontaithe an coimisiún neamhspleách le gníomhartha Iosrael in Gaza a fhiosrú ó thaobh an dlí idirnáisiúnta de, go háirithe an dlí a bhaineann le cúrsaí daonnúlachta agus cearta daonna.

Sa tuarascáil a d'fhoilsigh an coimisiún fiosrúcháin, dearbhaíodh go ndearna údaráis agus fórsaí míleata Iosrael ceithre cinn de na cúig ghníomh shainiúla a chuimsíonn an ní is cinedhíothú ann de réir Choinbhinsiún na Ginéive 1948.  Is iad na ceithre ghníomh cinedhíothaithe a luaitear sa tuarascáil:  

 Marú.  Ollmharú toiliúil; 
 Gortú.  mórdhíobháil thromchúiseach choirp agus/nó intinne 
 Scrios.  Beartais a chur i bhfeidhm d’aon turas d’fhonn an grúpa a scrios, a chur thar chumas daoine beatha a bhaint le dúil a ndísciú; 
 Saolú páistí a chosc.  Beartais a chur i bhfeidhm lena chinntiú nach mbéarfaí leanaí.

(Ionas gur féidir cinedhíothú a thabhairt air, ní mór ar a laghad ceann amháin de cúig ghníomh a bheith déanta).

Áitítear sa tuarascáil “gurb í an t-aon tuiscint réasúnta uaidh sin ná gur cinedhíothú” an aidhm a bhí leis an bpatrún sin iompair ag údaráis agus fórsaí slándála Iosrael in Gaza.   Dúradh sa tuarascáil gur léirigh a raibh ráite agus déanta ag údaráis shibhialta agus mhíleata Iosrael araon idir 2023-2025  go ndearnadh gníomhartha áirithe in Gaza le rún cinedhíothú a dhéanamh ar Phalaistínigh an limistéir.

Deir an coimisiún fiosrúcháin gur fhág iompar cinedhíothach Iosrael gur mharaigh siad agus gur ghortaigh siad d’aon turas níos mó Palaistíneach ná facthas déanta riamh cheana agus iad ag úsáid muinisin throma. Deirtear gur ionsaigh siad láithreacha reiligiúin, cultúir agus oideachais go forleathan agus go córasach agus gur chuir siad Gaza faoi léigear agus gur fhág siad gorta ann.

 Freagrachtaí 
Deirtear sa tuarascáil gur spreag ardoifigigh de chuid rialtas Iosrael agus an Príomh-Aire, Benjamin Netanyahu, na gníomhartha cinedhíothaithe sin. Tarraingíodh aird faoi leith sa tuarascáil ar thriúr Iosraelach, mar atá, Uachtarán Iosrael Isaac Herzog (de bhunadh na hÉireann), an Príomh-Aire Benjamin Netanyahu agus an tAire Cosanta Yoav Gallant, agus cuireadh ina leith gur ghríosaigh siad daoine chun cinedhíothú a dhéanamh. Cuireadh i leith údaráis Iosrael go ginearálta nach ndearna siad iarracht bac ar bith a chur ar an triúr sin.

 "Bréaga" 
Dhiúltaigh Iosrael don “tuarascáil atá curtha as a riocht agus bréagach” mar a thugadar uirthi agus d’éiligh go gcuirfí deireadh láithreach leis an gcoimisiún fiosrúcháin.

Tá cás dlí á throid ag Iosrael sa gCúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta san Háig.

 Féach freisin     
 An Afraic Theas v. Iosrael (Coinbhinsiún um Chinedhíothú)
 Scrúdú na Cúirte Bhreithiúnais Idirnáisiúnta maidir le forghabháil na hIosrael ar chríocha Palaistíneacha
 Imscrúdú na Cúirte Coiriúla Idirnáisiúnta sa Phalaistín
 Coinbhinsiún maidir le cinedhíothú

 Cúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta
 Blinne Ní Ghrálaigh
 Coimhlint Iosrael–Hamas
 Cogadh na gclaimhte gan trua gan taise agus an comhthéacs idirnáisiúnta

 Tagairtí 

Catagóir:Stair Iosrael
Catagóir:Stair na Palaistíne
Catagóir:Cúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta
Catagóir:Cogadh Iosrael-Gaza
Catagóir:Cinedhíothú
Catagóir:Náisiúin Aontaithe
Catagóir:Cogadh Iosrael-Gaza
Catagóir:2025
Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hIndia