James O'Donnell

Ba cheannaí agus carthanóir Éireannach é Séamus Ó Domhnaill (James O'Donnell i mBéarla) (c. 1829 – 17 Deireadh Fómhair 1897). Ba uachtarán é ar bhrainse Thalamh an Éisc de Conradh na Talún agus ba phríomhphátrún é Coláiste Charraig an Tobair.

 Saol 

 Imirce agus gairm trádála 
Rugadh Ó Domhnaill i Mortlestown (Cahir), Contae Thiobraid Árann. D'imigh sé go Talamh an Éisc idir 1843 agus 1849 le linn an Ghorta Mhóir.Yann Blake (2025). "James O'Donnell, an ceannaí a chuir isteach ar oideachas do chách". Staidéir Thiobraid Árann. Comhairle Chontae Thiobraid Árann. Bhunaigh sé gnó trosc saillte agus biotáille ag 290 Sráid an Uisce i San Seán, Talamh an Éisc.Eolaire Gnó Rochfort Thalamh an Éisc (1877).

In 1852, chuaigh sé isteach sa Cumann Carthanach Éireannach.An Cumann Carthanach Éireannach, 1806-2000 (2000). Bhí a ghnó liostaithe in eolairí Thalamh an Éisc ó 1864 go 1886.Patrick Kevin Devine (1936). Sean-San Seán, 1750-1936, lch 52.

 Gníomhaíocht pholaitiúil 
Timpeall 1881, ceapadh Séamus Ó Domhnaill mar uachtarán ar bhrainse Thalamh an Éisc de Conradh na Talún. I mí Iúil 1881, sheol sé £60 chuig an ngluaiseacht trí Ardeaspag Chaisil, mar a tuairiscíodh in Iris an tSaoránaigh."Conradh Náisiúnta na Talún". Iris an tSaoránaigh, 20 Iúil 1881.

 Filleadh ar Éirinn agus pátrúnacht Choláiste Charraig an Iarainn 
In 1887, d'fhill Séamus Ó Domhnaill ar Éirinn agus lonnaigh i g Coláiste Charraig an Tobair i g Caiseal, Contae Thiobraid Árann.Teileagram an Tráthnóna, 6 Iúil 1887. Mar phríomhphátrún an choláiste, mhaoinigh sé ceannach £8,000 an eastáit do na hAithreacha Spioradálta in 1896, rud a lig dóibh a gcéad bunú in Éirinn a dhéanamh.Coimisinéirí Deontas Oideachais (Éire): tuarascáil bhliantúil, 1887-88.

Bhí Séamus Ó Domhnaill ar dhuine de na tabhartóirí ba mhó do shéipéal an choláiste in 1896.Fógra Náisiúnta agus Mhuimhneach, 27 Meitheamh 1896. Thug sé a shaibhreas go léir don choláiste. Bhunaigh a uacht scoláireachtaí ó ioncam a mhaoine i dTalamh an Éisc chun oideachas a mhuintire agus daoine eile a mhaoiniú ar feadh na mblianta fada.Leabhair Uachta Thalamh an Éisc, Imleabhar 6, lgh 442-444 (1898).

 Bás 
Fuair Séamus Ó Domhnaill bás ar 17 Deireadh Fómhair 1897 i gColáiste Charraig an Iarainn.Iris an tSaoránaigh, 21 Deireadh Fómhair 1897, lch 1. Tá sé curtha i reilig an choláiste, onóir a bhíodh i gcoitinne do shagairt amháin, rud a léiríonn an meas a bhí air mar phríomhphátrún.

 Oidhreacht 
Mar phríomhphátrún Coláiste Charraig an Tobair, shábháil tabhartas Shéamuis Uí Dhomhnaill an institiúid oideachais agus lig do na hAithreacha Spioradálta fanacht in Éirinn. Mhair a scoláireachtaí go dtí na 1930idí ar a laghad.

 Tagairtí 

 Leabharliosta 
 Tipperary Studies (Tipperary County Council), James O'Donnell from Tipperary to Newfoundland and back again
 Memorial University of Newfoundland Digital Archives Collection
 O'Donnell James in the Mannion Collection, Card no. 100028235, Dr. John J. Mannion, Memorial University of Newfoundland. Publisher: Government of Ireland Department of Foreign Affairs and Trade Government of Newfoundland and Labrador.
 O'Donnell James in the Mannion Collection, Card no. 100005621, Dr. John J. Mannion, Memorial University of Newfoundland. Publisher: Government of Ireland Department of Foreign Affairs and Trade Government of Newfoundland and Labrador.
 The Merchant's Return to Rockwell College: James O'Donnell and the Architecture of Transatlantic Irish Philanthropy, Yann Blake, 2025
 Will of James O'Donnell from Newfoundland will books volume 6 pages 442-444 probate year 1898. Newfoundland's Grand Banks
 James O'Donnell Article. Cahir News (2025).
 Patrick Kevin Devine, Ye Olde St. John's, 1750-1936, p.138, (1936), Available at: Memorial University Newfoundland, Centre for Newfoundland Studies - Digitized Books

Catagóir:Básanna i 1897
Catagóir:Carthanóirí
Catagóir:Ceannaithe
Catagóir:Daoine a rugadh i 1928
Catagóir:Contae Thiobraid Árann
Catagóir:Fir