John Lynch (Gratianus Lucius)

Sagart Éireannach agus Ard-Deagánach Thuama ba ea John Lynch (ainm cleite Gratianus Lucius; c. 1599 – c. 1677). Bhí cáil aige mar staraí.

 Beatha 
Rugadh é i nGaillimh tuairim is an bhliain 1599, agus Gael-Normanach a mhuintir. De réir an nóis, Alexander Lynch múinteoir ba ea a athair. Múineadh é féin ag na Íosánaigh, agus d'éirigh sé féin ina ghnáth-shagart c. 1622. Bhíodh aifreann á cheiliúradh faoi cheilt aige, agus bhí sé féin ina múinteoir scoile.Dictionary of National Biography, Lynch, John (1599?–1673?), Irish historian, le Thompson Cooper. Foilsithe 1893.

Ceapadh é ina ard-deagánach Thuama, agus bhí cónaí air sa seanchaisleán le Ruaidrí Ua Conchobair. Bhí Dubhaltach Mac Firbhisigh ina chara leis. I ndiaidh do Ghaillimh géilleadh don New Model Army sa bhliain 1652, chuaigh sé ar imirce go dtí an Fhrainc.  Foilsíodh chuid dá shaothar i Saint Malo.  D'éag sé sa Fhrainc tuairim is an bhliain 1677.

 Saothair 
Bhí Lynch ina údar ar na saothair a leanas:

 A translation into Latin of Geoffrey Keating's ‘History of Ireland,‘ lámhscríbhinn.
 ‘Cambrensis Eversus,‘<ref group=n>Teideal iomlána: Cambrensis Eversus sive potius Historica Fides in Rebus Hibernicis Giraldo Cambrensi abrogata; in quo plerasque justi historici dotes desiderari, plerosque nævos inesse, ostendit Gratianus Lucius, Hibernus, qui etiam aliquot res memorabiles Hibernicas veteris et novæ memoriæ passim e re nata huic operi inseruit. Impress. An. MDCLXII’'</ref> St. Malo(?). Tiomnaithe do Shéarlas II. Aistrithe ón Laidin, le nótaí agus léargas, ag Theophilus O'Flanagan, Baile Átha Cliath, 1795.  Sa téacs, cosnaíonn Lynch scor na bianna 1643, síocháin na bliana 1646 agus 1648; cáineann an nuinteas; agus molann polasaí Urumhan.
 ‘Epistle to M. Boileau‘,Teideal iomlán: ‘Epistle to M. Boileau, Historian of the University of Paris, on the subject of Scottish Antiquities’ 1664. Foilsithe in ‘Ogygia vindicated’ le Ruairí Ó Flaithbheartaigh, Baile Átha Cliath, 1775.
 ‘Alithinologia’Teideal iomlán: ‘Alithinologia sive veridica Reponsio  ad Invectivam, Mendaciis, falaciis, calumniis, & imposturis fœtam in plurimos Antistites, Proceres, & omnis ordinis Hibernos a R. P. R[ichardo] F[erral] C[appucino] Congregationi de Propaganda Fide, Anno Domini 1659, exhibitam. Eudoxio Alithinologo authore. Impress. An. MDCLXIV’ agus ‘Supplementum Alithinologiæ’Teideal iomlán: ‘Supplementum Alithinologiæ, quod partes invectivæ in Hibernos cusæ in Alithinologia non oppugnatas evertit’ St. Omer(?), 1667. Cáineann Lynch an Caipisíneach Richard Ferral, a scríobh dréacht mídhílis sa bhliain 1658 chuig an gCongregatio de Propaganda Fide ar rialú eaglaise i nÉirinn, rud a athmhúscail an t-easaontas idir an ‘mere antient Irish’ agus na hAngla-Éireannaigh a tháinig le hAnraí II. Ba é teideal dréacht Ferral ná Ad Sacram Congregationem.Teideal iomlán: '‘Ad Sacram Congregationem de Propagandâ Fide. Hic authores et Modus eversionis Catholicæ Religionis in Hiberniâ recensētur, et aliquot remedia pro conservandis reliquiis Catholicæ Religionis et Gentis proponuntur.’'
 Dán as Laidin, scríofa c. 1667, ag freagairt na ceiste ‘Cur in patriam non redis?’ Eagraithe le Séamas Ó hArgadáin agus foilsithe in '‘Miscellany of the Irish Archæological Society,’' i. 90–98. ‘Pii Antistitis Icon’,Teideal iomlán: ‘Pii Antistitis Icon, sive de Vita et Morte Rmi D. Francisci Kirovani, Alladensis Episcopi,’ St. Malo, 1669. Cuireadh an beathaisnéis seo de Francis Kirwan, uncail le Lynch, ar athchló ag Baile Átha Cliath sa bhliain 1848, le aistriúchán Béarla agus nótaí le Charles Patrick Meehan, a d'fhoilsigh dara heagrán sa bhliain 1884.

 Tuilleadh le léamh  
 John Lynch of Galway (c. 1599-1677): his career, exile and writing, le Rene d’Ambrieres & Eamon Ó Ciosáin, in Journal of the Galway Archaeological and Historical Society, Iml. 55, 2003.
 The Tribes of Galway:1124-1642, Adrian Martyn, Gallaimh, 2016.

 Naisc sheachtracha 
 John Lynch ar libraryireland.com


 Nótaí 

 Tagairtí 

Catagóir:Básanna sna 1670í
Catagóir:Daoine as Contae na Gaillimhe
Catagóir:Filí na hÉireann
Catagóir:Sagairt Éireannacha
Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha