Cairistìona NicFhearghais

File Gaeilge as Albain ba ea Cairistìona NicFhearghais. Rinne sí caoineadh cáiliúil idir 1745 agus 1746 ar son a fir chéile, Uilleam Siseal, a maraíodh ar bhlár catha Chùil Lodair agus é ag troid ar thaobh an Phrionsa Séarlas Éadbhard Stiúbhart.   

D’fhéadfadh sé gur rugadh NicFhearghais i gCunndainn i Siorrachd Rois. Phós sí Uilleam Siseal, fear a bhí ina ghabha, ina armadóir agus ina mheirgire thar ceann Fhlaith na Sisealach. Bhain siad le muintir Chaitliceach a raibh sagairt ag freastal faoi rún orthu.Odo Blundell (1917), The Catholic Highlands of Scotland, Volume II, lgh 124-125. MacWilliam, A. S. (1973). A Highland mission: Strathglass, 1671-1777. Innes Review xxiv. pp. 75–102. 
Chuaigh na Sisealaigh ar thaobh an Phrionsa i mBliain an Phrionsa, 1745, agus Uilleam ag iompar meirge bán nó gur maraíodh é.Reid, Stuart (2000). Like Hungry Wolves - Culloden Moor 1746. With colour plates by Gerry Embleton. Windrow & Greene Ltd.    

I gcuimhne a fir chéile chum NicFhearghais an dán “Cumha do dh'Uilleam Siseal” agus é á chanadh ina dhiaidh sin mar “Mo Rùn Geal Òg”. 
Gar don tSrùigh i Srath Farair (in aice le Loch Nis), tá leac chuimhneacháin san áit a raibh Cairistìona agus Uilleam ina gcónaí. 

 An dán 
Sliocht as “Cumha do dh'Uilleam Siseal”:

Nótaí

Catagóir:Filí Albanacha
Catagóir:Litríocht Ghaeilge na hAlban