Tadhg

Fuaimniú: [taɪɡ]

Inscne: Fir

Teanga(cha): Gaeilge

Díorthaithe ó: *tazgj-o- (Proto-Ceilteach)

Brí: File/Fealsamh/Scéalaí

Foirm(eacha) ghearr: Tig

Foirm(eacha) Peataí: Taidhgín

Athr(ú/uithe): Teague/Taig/Taigue

Tadhg, freisin Taḋg, is ainm firinscneach Gaeilge é a bhí an-choitianta nuair a bhí forlámhas ag na teangacha Goideileach, sa mhéid gur sinicdeach é don Ghaeilgeoir. Ciallaíonn an t-ainm "file", "Scéalaí", nó "fealsamh". Seo freisin an t-ainm a bhí ar go leor ríthe Gaelacha na hÉireann ón 10ú go dtí an 16ú haois, go háirithe i gCúige Chonnacht agus i gCúige Mumhan. Tá Tadhg níos coitianta in iardheisceart na hÉireann, go háirithe i gContae Chorcaí agus i gContae Chiarraí . Bhí méadú ar an éileamh ar an ainm go luath san 21ú haois;   Amhail ón mbliain 2000 ba é an 92ú hainm ba choitianta in Éirinn é, dar leis an bPríomh-Oifig Staidrimh, ag ardú go dtí 69ú faoi 2005.  Faoi 2022, bhí sé ardaithe go dtí an 7ú hainm is coitianta do bhreitheanna fireanna nuachláraithe. 

Is é an bhrí a nglactar leis go coitianta le Tadhg ná "file"  nó "scéalaí". Is ón gCeilteach , atá an díorthú deiridh  a bhí ina bhfilí i sochaí na luath-Cheilteach. In aon chás, tá an t-ainm fianaithe go forleathan in ainmneacha Gailíseacha agus luath-Bhreatain.

Nuair a bhí Éire ar fad mar chuid den Ríocht Aontaithe, tugadh bríonna Béarla do go leor ainmneacha agus logainmneacha Gaeilge. De bharr cosúlachtaí fuaime, is minic a liostaítear Tadhg mar chomhionann Gaeilge de na hainmneacha Béarla Timothy (Tim) nó Thaddeus .

Tá an t-ainm litrithe freisin "Taḋg" sa chló Gaelach le forleagan ar an d chun a chur in iúl go bhfuil sé lenited ; feidhmíonn an "dh" cuspóir comhchosúil sa litriú nua-aimseartha. Tá an Béarla ar Tadhg mar "Taihg", "Tighe", agus "Teague". I measc na litrithe eile tá "Tadgh" agus "Tadg". 

Tá an Béarlachas Taig (agus Teague roimhe seo) in úsáid i mBéarla ón seachtú haois déag chun tagairt a dhéanamh d’Éireannaigh. Úsáidtear an t-ainm Gaeilge go dúshlánach i ndán Seacaibíteach a scríobhadh sna 1690idí:

"You Popish rogue" ní leomhaid a labhairt sinn

acht "Cromwellian dog" is focal faire againn

nó "cia sud thall" go teann gan eagla

"Mise Tadhg géadh teinn an t-agallamh

 Daoine leis an ainm 

 Tadg mac Nuadat, Druide sa tSraith Fhiann, seanathair Fionn mac Cumhail
 Tadhg Ó Cuinn ( fl. Deireadh Fómhair 1415 ), scríobhaí agus údar Éireannach

 Tadg mac Conchobhair (d'ég 900), rí Connacht
 Tadg mac Cathail (d'ég 956), rí Connacht
 Tadg mac Conchobhair (d'ég 962), rí Ailech
 Tadhg mac Muircheartaigh (d'ég 971), rí Uí Díarmata
 Tadhg Mór Ua Cellaigh (d'ég 1014), rí Uí Maine
 Tadc mac Briain (d'ég 1023), iomaidh de rígh Mumhan
 Tadg in Eich Gil (d'éag 1030), rí Connacht
 Tadhg mac Muirchertach ( fl. 11ú haois), rí Maigh Lurga
 Tadg mac Ruaidrí h-Ui Conchobair (d'ég 1097), rí Connacht
 Tadhg mac Muireadach Mac Cárthaigh (d'éag 1123), rí Deasmhumhan
 Tadhg Mor mac Maol Ruanaidh (d'ég 1124), rí Maoil Ruadh
 Tadhg Ua Cellaigh (fuadach 1145), rí Uí Maine
 Teige Ua Con Ceannainn ( fl. 1152), rí Uí Dhiarmata
 Tadg Gláe mac Diarmata Ó Briain (d'éag 1154), rí Deasmhumhan
 Tadhg Cael Uisce Ó Briain (d’éag 1269), tanist de Thomond
 Tadhg mac Diarmata (d'ég 1281), rí Maigh Lurga
 Tadhg Ó Cellaigh (d’éag 1316), rí Uí Maine
 Tadhg Óg Ó Cellaigh (d’éag 1340), rí Uí Maine
 Tadhg na gcoar Ó Ruairc (d’éag 1376), rí Iarthar Bhreifne
 Tadhg Ruadh Ó Cellaigh (d'éag 1410), rí Uí Maine
 Tadhg na Mainistreach Mac Carthaigh Mór (d’éag 1428), rí Deasmhumhan
 Tadhg Riabhach Ó Dubhda (d’éag 1432), rí Ua Fiachrach Muaidhe
 Tadhg mac Tigernán Mór Ó Ruairc (d'éag 1435), rí Iarthar Bhreifne
 Tadhg an Glemore Ó Briain (d’éag 1438), rí Thuamhan
 Tadhg an Chomhaid Ó Briain (d’éag 1466), rí Thuamhan
 Tadhg mac Diarmaid Ó Máille (d’éag 1467), rí Umaill
 Tadhg Caech Ó Cellaigh (abdicate 1476), king of Uí Maine
 Tadhg mac Diarmata (d'ég 1499), rí Maigh Lurga
 Tadhg Liath Mac Carthaigh Mór (d'éag 1503), rí Deasmhumhan
 D’éiligh Tadhg na Leamhna Mac Cárthaigh (d’éag 1514), rí Deasmhumhan
 Tadhg Ruadh mac Toirrdelbach (d'ég 1553), rí Mide
 Tadhg mac Brian Ballach Ó Ruairc (d'éag 1560), rí Iarthar Bhreifne
 Tadhg mac Diarmata (d'ég 1585), rí Maigh Lurga
 Tadhg mac Briain na Murtha Ó Ruairc (d'éag 1605), rí Iarthar Bhreifne

 Tadhg Cooke
 Tadhg Ó Donnchada
 Tadhg Furlong
 Tadhg Kennelly
 Tadhg Dall Ó hÚigínn
 Tadhg Purcell

Catagóir:Ainm