TINTEÁN (feachtas)

Is feachtas pobalbhunaithe é TINTEÁN atá dírithe ar dhul i ngleic leis an ngéarchéim tithíochta sa Ghaeltacht. Comhiarracht é idir an grúpa BÁNÚ ó Ghaeltacht Chonamara agus Conradh na Gaeilge, agus tá sé dírithe ar phobail Ghaeltachta uile na hÉireann.

 Easpa tithíochta 
Is fadhb náisiúnta í an ghéarchéim tithíochta agus ní eisceacht na Gaeltachtaí. Tá cíosanna ag ardú as cuimse, easpa tithíochta fadtéarmach agus fadhbanna maidir le cead pleanála.   Géarchéim chultúrtha agus teanga atá sa ngéarchéim thithíochta sa nGaeltacht, chomh maith le ceann eacnamaíochta.

Tá fadhbanna tithíochta ag cur inmharthanacht na Gaeilge mar theanga phobail i mbaol sa Ghaeltacht féin. Dá réir sin, tá TINTEÁN ag iarraidh ar na polaiteoirí tosaíocht a dhéanamh de chearta tithíochta sna ceantair Ghaeltachta a chomhlíonadh. 

"Le blianta tá ráite ag pobal na Gaeltachta go bhfuil géarchéim tithíochta ag réabadh na gceantar seo, agus ag réabadh na Gaelainne dá réir. Ní féidir linn glacadh a thuilleadh le polasaithe rialtais atá ag éascú an léirscriosta." —Róisín Ní Chinnéide
Mar shampla, tá cuimse lucht tithe saoire meallta ag áilleacht Chloch na Rón - as 600 teach agus árasán, níl ach 196 acu i seilbh mhuintir na háite. Tháinig laghdú 22% ar dhaonra bhaile Chloch na Rón ó aimsir Dhaonáireamh 1991 go dtí 2022.

 Éilimh 
Tá TINTEÁN ag éileamh:

 cumhachtaí tithíochta d'Údarás na Gaeltachta,
 scéim dheontais a dtithe Ghaeltachta (a cuireadh ar ceal in aimsir na déine tar éis chliseadh na mbanc) a thabhairt ar ais,
 dréacht treoirlínte pleanála a fhoilsiú agus
 srian a chur ar thithe saoire sa Ghaeltacht.
Go dtí seo, tá dhá shuíomh roghnaithe ag an Údarás mar áiteanna go bhféadfaí a bhforbairt i scéim tithíochta, rud a chuir TINTEÁN fáilte roimhe, ach scéal eile is ea an plean atá ag an Údarás na suíomhanna a aistriú go dtí dream éigin eile, "go speisialta nuair nach bhfuil an tÚdarás sásta a inseacht don phobal céard iad na dreamanna eile seo."

Deir siad 'go bhfuil "cumhacht shoiléir" ag teastáil ón Údarás féin, le "Comhlacht Ceadaithe Tithíochta" a bhunú "lena chinntiú gur ar mhaithe le tithíocht a chur ar fáil do chainteoirí líofa Gaeilge a bheadh na suíomhanna á bhforbairt amach anseo".

 Ainm 
Tá ainm an fheachtais bunaithe ar an seanfhocal "Níl aon tinteán ar do thinteán féin". Deir TINTEÁN féin [go bhfuil] 'sciar mór daoine ann nach féidir an seanfhocal a thástáil.'

 Seoladh 
Seoladh an feachtas go hoifigiúil i rith phríomhfhéile na nGael, Oireachtas na Samhna 2024. I measc na gcainteoirí ag an imeacht sin bhí an craoltóir Dara Ó Cinnéide, Pádraig Ó Tiarnaigh ón Dream Dearg agus Conradh na Gaeilge, agus Adhna Ní Bhraonáin ó BÁNÚ.

 Olltoghchán 2024 
Agus na polaiteoirí ag lorg vótaí an phobail in Olltoghchán 2024, d'iarr TINTEÁN ar na hiarrthóirí casadh leo chun géarchéimeanna na Gaeltachta a phlé leo. D'aontaigh teachtaí dála de chuid Shinn Féin (Pearse Doherty, Mairéad Farrell, Pa Daly agus Aengus Ó Snodaigh) an scéal a phlé leo ar an 6ú Samhain.

Fuair TINTEÁN locht ar cháipéis polasaí Fhianna Fáil Ag Bogadh Ar Aghaidh le Chéile. "Gheall Fianna Fáil arís agus arís eile go bhfoilseofaí na treoirlínte pleanála don Ghaeltacht", rud nach luaitear ina bhforógra.

 Gealltanais 
mion|An Bord Pleanála
De réir a bhfreagraí don cheistneoir GaelVóta, tá gach páirtí ar son dhá cheann de na héilimh. Ceann acu sin is ea treoirlínte pleanála Gaeltachta, a bhíothas ag súil leo ar feadh dhá bhliain um an dtaca sin, a fhoilsiú "gan mhoill", rud a bheifí ag súil leis go laghdódh sé an siar is aniar idir an Roinn Tithíochta agus Roinn na Gaeltachta a bhain leo le fada, agus go gcuirfí i bhfeidhm iad.

Is é an gealltanas eile atá gach páirtí ar a shon ná go gcuirfear Straitéis Daonra agus Tithíochta i bhfeidhm i ngach limistéar pleanála teanga sa Ghaeltacht.

Maidir le Scéim na nDeontas Tithíochta Gaeltachta, bhí gach páirtí i bhfabhar í a chur i bhfeidhm arís, ach amháin FG agus FF. Bhí FF sásta "athbhreithniú" a dhéanamh air.

Bhí gach páirtí sásta na cumhachtaí le rannóg tithíochta a thabhairt d'Údarás na Gaeltachta ach amháin FG, FF, agus an Comhaontas Glas. Sé a dúirt FG ná "go n-oibreoidh" siad leis an Údarás chun tithíocht a chur ar fáil agus d'admhaigh siad go bhfuil "riachtanais ar leith ag na pobail Ghaeltachta". Bhí FF sásta "athbhreithniú" a dhéanamh ar an gceist agus dúirt go mbeadh lámh lárnach ag an Údarás i soláthar tithíochta sa Ghaeltacht.

Mhol an Comhaontas Glas an cheist seo a chíor mar chuid de "straitéis chomhtháite Ghaeltachta" a chuireadh san áireamh anailís ó fhorais stáit agus ranna rialtais éagsúla. (Tá easpa comhordaithe idir na ranna rialtais ina ábhar frustrachais do ghníomhaithe agus saineolaithe teanga le fada.) Gheall siad freisin toghcháin an Údaráis a chur ar bun arís maraon le "córas nua tacaíochta do lucht Gaeilge sa Ghaeltacht", Tuismitheoirí na Gaeltachta san áireamh.

Luaigh Páirtí an Lucht Oibre cead a thabhairt don Údarás "diúltú ar thithe príobháideacha a cuireadh ar díol sna Gaeltachtaí ionas go leanfaidh siad de bheith ar fáil don phobal teanga."

Féach freisin
 Bánú (grúpa feachtais)
 Bánú na Tuaithe
 Conradh na Gaeilge
 Gluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta
 #GaelVóta
 Olltoghchán na hÉireann, 2024

Naisc sheachtracha
 Tinteán ar Instagram

Tagairtí

*
*
Catagóir:Grúpaí Gaeilge
Catagóir:Eagraíochtaí Gaeilge
*
Catagóir:2024
Catagóir:Tithíocht in Éirinn
Catagóir:Easpa dídine