Gearóid Ó Cairealláin

Iriseoir, drámadóir agus gníomhaí ar son na Gaeilge ba ea Gearóid Ó Cairealláin (1957 – 20 Nollaig 2024), a bhí ina Uachtarán ar Chonradh na Gaeilge idir 1995 agus 1998. Bhí ról claochlaitheach ag an gCaireallánach in athbheochan na teanga agus na Gaelscolaíochta i mBéal Feirste sna 1980idí–2020idí agus thug sé dúshlán leanúnach an stáit i réimsí na gceart teanga agus an chomhionannais.

mion|Gearóid Ó Cairealláin ar dheis ar fad agus ó chlé go deas; Bríd Ó Gallchóir (a bhean) Ciarán Ó Feinneadha, agus Colm Mac Séalaigh.
 Saol 
D’fhreastail an Caireallánach ar Scoil Mhuire na mBráithre in Iarthar Bhéal Feirste; bhí traidisiún láidir Gaeilge sa scoil. Ansin chaith sé cúpla bliain ag staidéar sular éirigh sé as le dul ag obair in ospidéal. Ní raibh a chroí san obair chléireachais a bhí ar bun aige, áfach. 

Thosaigh sé a chur spéise sa scríbhneoireacht. Bhunaigh grúpa daoine (Gearóid Ó Cairealláin ina measc) an nuachtán Preas an Phobail sa bhliain 1981 agus an chéad nuachtán laethúil Gaeilge Lá in 1984. Bhí lámh cheannasach, cheannródaíoch aige i mbunú Raidió Fáilte (a fuair ceadúnas in 2006), Meánscoil (Coláiste) Feirste agus Cultúrlann McAdam Ó Fiaich i gcroílár na ceathrún Gaeltachta i mBéal Feirste.

Is é Ó Cairealláin a d'eagraigh an tOireachtas agus é ar siúl i mBéal Feirste den chéad uair sa bhliain 1997.

 Dráma 
Bhunaigh an Caireallánach an Compántas Amharclainne Aisling Ghéar agus an comhlacht teilifíse, Scannán Aisling Ghéar, chomh maith. Scríobh agus stiúir sé cláir faisnéise do TG4, ina measc, Siobhán (beathaisnéis an mhóraisteora, Siobhán McKenna), Sos Cogaidh/ Ceasefire agus Olc an Ghaoth, clár faoi New Orleans tar éis thubaiste Katrina.  

Don amharclann, tá idir bhundrámaí, Úr Te Bruite, In Ainm an Rí, Cathal Buí, agus aistriúcháin, ina measc, Ag Fanacht le Godot, Damhsa ag Lughnasa, Bailegangaire agus go leor eile scríofa aige. In 2014 scríobh an Caireallánach The Wheelchair Monologues, seó aonair a léirigh sé féin faoina shaol tar éis do dhrochstróc é a bhualadh.

 Pearsanta 
Bhuail stróc tromchúiseach an Caireallánach in 2006 agus bhí sé ag brath ar chathaoir rothaí ó shin. Bhí an baol ann i mí Iúil na bliana 2006 go gcaillfí Ó Cairealláin. Rinneadh damáiste tromchúiseach don taobh deas dá inchinn agus don taobh clé dá chorp. Léiriú ar dhiongbháilteacht, neart agus chrógacht an Chaireallánaigh ab ea an dul chun cinn a bhí déanta aige na blianta ina dhiaidh sin. D'eagraigh sé feachtas le cur ina luí ar thiománaithe tacsaí Bhéal Feirste gur chóir dóibh seirbhís níos fearr a chur ar fáil do dhaoine atá faoi mhíchumas.

Bhí sé tinn ar feadh tamall gairid nuair a bhásaigh sé sa Royal Victoria Hospital ar an 20 Nollaig 2024, agus in aois 67 bliain dó. Tá clú agus cáil bainte amach ag a mhac Naoise, nó Móglaí Bap mar is fearr aithne air, sa bhanna ceoil Kneecap.

Nuair a chuir an tOireachtas an chéad chomórtas rapcheoil dá gcuid ar siúl sa bhliain 2025, comórtas do dhaoine óga, is é Corn Chuimhneacháin Ghearóid Uí Chairealláin a bhaist siad ar an gcéad duais.

 Féach freisin 
 Meánscoil Feirste

 Tagairtí 

Catagóir:Daoine a rugadh i 1957
Catagóir:Básanna in 2024
Catagóir:Daoine as Béal Feirste
Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge
Catagóir:Uachtaráin Chonradh na Gaeilge
Catagóir:Iar-eagarthóirí ar iar-nuachtáin Ghaeilge
Catagóir:Eagarthóirí ar nuachtáin Ghaeilge
Catagóir:Daoine faoi mhíchumas
Catagóir:Drámadóirí Éireannacha
Catagóir:Kneecap
Catagóir:Lucht Chonradh na Gaeilge
Catagóir:Iriseoirí Gaeilge