Réigiún an Lár-Iarthair

Is ceantar straitéiseach pleanála é  Réigiún an Lár-Iarthair  laistigh de Réigiún an Deiscirt.  Faoin aicmiú NUTS le Eurostat, is réigiún leibhéal III é, le cód IE051.

 Tíreolaíocht 
Tá an réigiún suite ar imeallbhord iarthair na hÉireann, leis an Aigéan Atlantach laistiar agus leis an Sionainn ag sreabhadh tríona lár ó Loch Deirgeirt go dtí an fharraige.  Tá ann na contaetha an Chláir agus Thiobraid Árann rary, agus cathair agus Contae the city and county of Luimnigh.  Tá achar 10,511 km2 aige, 14.95% den iomlán sa stát. 

 Stair 
Roimh an mbliain 2014, bhí an ceantar rialaithe ag an Údarás Réigiúnach Lár-Iarthair Bhíodh ann 26 teachta, ainmnithe as ceithre Údarás mar a leanas:
 Comhairle Contae an Chláir (7)
 Comhairle Cathrach Luimnigh (6)
 Comhairle Contae Luimnigh (7)
 Comhairle Contae Thiobraid Árann  Thuaidh (6)

 Tionól Réigiúnach 
Sa bhliain 2014, cuireadh deireadh leis na hÚdaráis Réigiúnacha agus bunaíodh ina n-ionad na Tionóil Réigiúnacha. 

Rinneadh athruithe do rialtas áitiúil an Lár-Iarthair sa bhliain 2014:
 Aontaíodh Contae Thiobraid Árann Thuaidh agus Contae Thiobraid Árann Theas le chéile i gceantar rialtais áitiúil amháin, Contae Thiobraid Árann, 
 Rinneadh Comhairle Cathrach agus Contae Luimnigh a chónascadh.

Bhí dhearnadh aon aithrighe don chéad NUTS go dtí an bhliain 2018, nuair a tógadh Contae Thiobraid Árann iomlán i Réigiún an Lár-Iarthair isteach.  Roimh an athrú, bhí Tiobraid Árann Theas mar chuid de  Réigiún an Oirdheiscirt.

Mar a bhí roimh 2014, tá ann sa Lár Iarthar mar údarás an Comhairle Contae an Chláir. 

Cruthaítear Tionól Réigiúnach an Deiscirt as ionadaí na Comhairlí seo, agus as sin tagann Coiste Straitéiseach Pleanála an Lár-Iarthair.

Bhí Forbairt na Sionainne ann roinnt an mbliain 2014, agus ann sa chomhlacht réigiún iomlán an Lár-Iarthair, i dteannta le Contae Chiarraí Thuaidh (suite i réigiún an Iardheiscirt) agus Uíbh Fhailí Theas (suite i Réigiún Lár na Tíre).  Cuireadh deireadh leis an gcomhlacht seo sa bhliain úd.

 Déimeagrafach 
Dar le daonáireamh na hÉireann 2016, bhídaonra 473,269 duine sa Réigiún Lár-Iarthair, 'sé sin, tuairim is 9.9% den iomlán sa stát.  De réir an of the daonáireamh 2022, taifeadadh daonra 505,369 duine.  Mar thoradh, tá dlús daonra de 45.0 duine/km2. 

Tá Cathair Luimnigh ina cheantar uirbeach is mó sa réigiún, díobháilte ina mheasc, agus daonra 102,000 (2016).

 Geilleagar 
Tá geilleagar an réigiúin bunaithe timpeall ar Luimneach agusSionainn (baile).  Tá ann Limistéar Neamhchustaim na Sionainne, Aerfort na Sionainne, Poirt Inbhear na Sionainne, Páirc Teicneolaíochta Náisiúnta Luimnigh, agus i dteannta sin Ollscoil Luimnigh agus Institiúid Teicneolaíochta Luimnigh.  Faightear ann earnála gnó amhail is bith-theicneolaíoch, teicneolaíocht faisnéise agus chumarsáide (TFC), aeraspás, turasóireacht, gnó talmhaíochta agus lóistíocht.

Tá chuid mhór de gheilleagar an Lár-Iarthair bunaithe ar talmhaíocht.  Is mór-ionad trádáil beostoic é Marglann an Chláir in Inis.  Síneann Machaire Méith na Mumhan ó Luimneach Thoir i gContae Thiobraid Árann isteach.

Thar na blianta:
 2003: Bhí líon 160,400 duine sa lucht oibre, 'sé sin ráta fostaíochta 96.7%.  Bhí 61.8% fostaithe i seirbhísí, 29.8% i dtionscal agus 8.3% i dtalamhaíochta.
 2012: Dar le Eurostat, bhí ag an réigiún olltáirgeacht intíre (OTI) de €11.468 bn agus OTI per capita de €30,300.
 2014: dar leis an bPríomh-Oifig, bhí OTI de €12.116 bn agus OTI per capita de €31,792.
 2016: bhí ráta dífhostaíochta de 6%, ar cheann desna rátaí is lú i nÉirinn.
 2016: bhí an luach is lú de dhíolachán talún i nÉirinn le €16.5 milliún.

 Iompar 
Is é Aerfort na Sionainne an t-aon aerfort sa cheantar, le haerbhealaí go dtí An Ríocht Aontaithe agus mór-roinn más hEorpa, chomh maith le eitiltí trasatlantacha go dtí na Stáit Aontaithe. 

Nascann an M7 Luimneach le Baile Átha Cliath.  Is seach-chonair é an N18/M18 agus Tollán Luimnigh ar an dlí, timpeall cathair Luimnigh chuig Sionainn, Inis agus Gaillimh.  Téann an N/M20 idir Corcaigh agus Ciarraí.

 Mór-lonnaíochtaí 
Seo a leanas liosta desna dhá lonnaíocht is tríocha is mó atá i Réigiún an Iarthair.  Dírítear aird ar phríomhbhailte contae le cló trom.

+ Bailte # Baile Contae Daonra(2016) 1 Luimneach  Luimneach 94,192 2 Inis an Clár 25,276 3 Cluain Meala Tiobraid Árann 17,140 4 Sionainn an Clár 9,729 5 an tAonach Tiobraid Árann8,968 6 Durlas Tiobraid Árann 7,940 7 An Caisleán Nua Thiar Luimneach 6,619 8 Carraig na Siúire Tiobraid Árann  5,771 9 Ros Cré Tiobraid Árann  5,446 10 Tiobraid Árann Tiobraid Árann 4,979 11 Cashel Tiobraid Árann 4,422 12 An Chathair Tiobraid Árann 3,593 13 Áth an Choite Luimneach 2,930 14 Cill Rois an Clár 2,719 15 Béal an Átha Tiobraid Árann 2,632 16 Droichead Abhann Ó gCearnaigh an Clár 2,625 17 Caisleán Uí Chonaill Luimneach 2,107 18 Mainistir na Féile Luimneach 2,023 19 An Port Nua Tiobraid Árann 1,995 20 An Teampall Mór Tiobraid Árann 1,939 21 Cora Chaitlín an Clár 1,784 22 Cill Mocheallóg Luimneach 1,668 23 Fiodh Ard Tiobraid Árann 1,545 24 Cill Dalua an Clár 1,484 25 Cathair Chinn Lis Luimneach 1,476 26 Ráth Caola Luimneach 1,441 27 Ard na Croise an Clár 1,383 28 Maigh Rua Luimneach 1,377 29 Cromadh Luimneach 1,159 30 Eas Géitine Luimneach 1,137 31 Áth Dara Luimneach 1,129 32 Inis Díomáin an Clár 1,045

 Tagairtí 

Catagóir:Réigiúin NUTS na hÉireann