Seoirse Ó Dochartaigh

Scríbhneoir, amhránaí, cumadóir agus cóiritheoir ceoil agus taighdeoir as Béal Feirste agus Inis Eoghain ba ea Seoirse Ó Dochartaigh (17 Meitheamh 1946 – 21 Samhain 2025).

 Saol 
Rugadh Seoirse i mBéal Feirste é i 1946 ach chaith sé bunús a shaoil i gcontae Dhún na nGall, contae dúchais a athar. 

Chaith sé blianta i gColáiste Bhríde,  Rann na Feirste, ar dtús mar scoláire agus mar mhúinteoir ceoil sa choláiste ina dhiaidh sin. D’fhoghlaim sé amhráin ó Hughie Phádaí Hiúdaí (Aodh Ó Duibheannaigh) agus ó amhránaithe eile.

Chaith sé tréimhsí mar mhúinteoir ealaíne in Ard Mhacha, áit dúchais a mháthar (1971-5), i mBéal Feirste (1975-7) agus i Scoil na Mainistreach i mBaile Dhún na nGall (1977-2001). Ba in Inis Eoghain, dúiche ghrámhar a mhuintire, a chónaigh sé idir 2001-2025 ag déanamh taighde, ag scríobh, ag cumadh, ag canadh agus ag péinteáil.

 Saothar 

 Ceirníní 
Bhí a shaothar cheoil curtha ar fáil ar a shuíomh – cúlra na n-amhrán, na focla, aistriúcháin, agus nótaí eile.

D’eisigh Seoirse 25 diosca agus amhráin go leor eile i bhfoirmeacha éagsúla.  Ba é féin a rinne an cóiriú ar na hamhráin agus a cheol iad le tionlacan giotáir agus na ceoltóirí agus na n-amhránaithe eile ina chuideachta go minic.    Nasc sé ceol traidisiúnta na hÉireann le ceol clasaiceach na tíre seo agus an domhain. Bhí cuid ceoil Mozart agus Handel, Schubert agus Bach, Mozart agus Vivaldi measctha le foinn thraidisiúnta agus le hamhráin na Gaeilge.

Rinne sé iad uilig a eisiúint ar Errigal Records.

 Slán agus Beannacht (SM001, 1988; SCD003, 1990)
 Bláth Buí (SCD004, 1992)
 Oíche go Maidin (SCD005, 1994)
 Tabhair ar ais an OícheAréir – Bring Me Back Last Night (SCD007, 2000), with Dúlamán
 Dúlamán a’ tSléibhe (SCD008, 2002), with Dúlamán
 Seoirse – Celebrating 20 Years (SCD009, 2006)
 Seoirse and Peadar – Live in the Cellar Club (SCD010, 2014; originally on MC, 1987)
 Péire Stróicthe! (SCD011, 2014; originally on MC, 1989)
 Amhráin agus Bodhráin (SCD012, 1994)
 Da capo – Sampler (SCD013, 2009)
 Mná na hÉireann (SCD014, 2009)
 Sheep May Safely Graze (classical guitar) (SCD018, 2009)
 Windmills of the Mind (SCD021, 2013)
 Crimson Moon – Gealach Dhearg (SCD025, 2018)
 A Chraoibhín Aoibhinn Álainn Ó (SCD026, 2019)
 Ciorcal Rónáin (SCD028.01, 2024)
 The Heart's a Wonder, Vol. 1 (SCD028, 2024)

 Leabhair 
Is ag ceiliúradh leithinis Inis Eoghain a bhí Seoirse ina chuid leabhar uilig – 16 ar fad. Rinne sé taighde ar feadh na mblianta ar ghnéithe éagsúla de stair Inis Eoghain – na teaghlaigh, na logainmneacha, na póstaí, na sloinnte. D’fhoilsigh sé toradh a thaighde go rialta i leabhair shnasta scolártha.

 Seacht Sliocht Uí Dhochartaigh Inis Eoghain – The Seven Races of Inishowen O'Doherty (2008); 
 Oíche go Maidin – Dusk till Dawn. A Seoirse Ó Dochartaigh Postcard Book (2012); 
 Inis Eoghain: The Island of Eoghan – The Place-Names of Inishowen (2014, repr. 2017); 
 The Great Name Book of Inishowen. Surnames and First Names (2016), 
 Sunlight and Shadow. A Listener's Guide to Irish Classical Music (2016, repr. 2019); 
 The Miller's Odyssey. Old Buncrana from West End to Mill End (2016, repr. 2020); 
 The Great Marriage Book of Inishowen, vol. 1: 1875–1970 (2021)
 Know Your Place. An Exploration of the Place Names of Ireland (Dublin: Red Stripe Press, 2021); 
 The Great Marriage Book of Inishowen, vol. 2: 1871–1901 (2022)
 Gleann Daoile. The Families of Gleneely and Culdaff from Early Times to 1901 (2023); 
 Redmond Friel (1907–1979). The Composer Revisited (2024); 
 Blue Murder in Moville; A Whodunnit from Inishowen (2025)

 Eile 
D’fhoilsigh Seoirse cúpla eagrán de Sunlight and Shadow. A Listener’s Guide to Irish Classical Music, saothar éachtach taighde, cumadóireachta agus scríbhneoireachta.

Bhain Seoirse aitheantas amach mar ealaíontóir agus tá cuid den obair ealaíne sin le fáil ar a chuid dioscaí agus ina shaothar liteartha.

 Féach freisin 

 Inis Eoghain 

 Naisc sheachtracha 

 Suíomh

 Tagairtí 

Catagóir:Daoine as Contae Dhún na nGall
Catagóir:Daoine as Béal Feirste
Catagóir:Daoine a rugadh i 1946
Catagóir:Básanna in 2025
Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha
Catagóir:Amhránaithe Gaeilge
Catagóir:Cumadóirí Éireannacha
Catagóir:Inis Eoghain
Catagóir:Péintéirí Éireannacha