Cáin charbóin

Is éard atá i gcáin charbóin cáin a ghearrtar ar bhreoslaí astaithe carbóin (gual, móin, ola agus gás nádúrtha, mar shampla).  Tá an cháin charbóin bunaithe ar an bprionsabal go mba cheart don phairtí atá freagreach as astaíochtaí carbóin na costais a bhaineann leis na hastaíochtaí sin a íoc ("an truaillitheoir a íocann") trí chostas breoslaí iontaise a ardú . Tá an prionsabal sin bunaithe ar an smaoineamh go dhíspreagtar úsáid seirbhísí a bhfuil lorg carbóin ard i gceist leo, agus go gcruthaítear dreasachtaí do sholáthróirí na seirbhísí sin modhanna táirgthe a bhfuil lorg carbóin níos lú i gceist leo a fhorbairt agus a úsáid.      
mion|2017

 An cháin charbóin in Éirinn 
Sa bhliain 2020, thug Rialtas na hÉireann an cháin charbóin isteach d'fhonn astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin a laghdú.  Glacadh leis an bprionsabal "an truaillitheoir a íocann", agus gheall an Rialtas an méid sin a dhéanamh tríd arduithe cánach a dhíriú ar na cánacha sin a ghearrann cáin ar seachtrachtaí diúltacha..." (is é sin truailliú).

Tháinig ardú €7.50 ar an gcáin, rud a d'fhág go raibh costas €56 in aghaidh an tonna CO2 i gceist mBuiséad 2023.  In 2024, tháinig ardú ar an gcáin arís, agus €122 a bhí sa mheáncháin charbóin ar bhillí bliantúla gáis (bunaithe ar 11,000 cileavatuair in aghaidh an teaghlaigh, ar an meán). 

 Cur in aghaidh 
Cuireadh ina choinne go tréan i measc an phobail. 

Sa bhliain 2019, mhínigh taighdeoirí san ESRI go gcaitheann na teaghlaigh is boichte céatadán níos mó dá n-ioncam ar fhuinneamh, agus dá bharr sin ar cháin charbóin, ná mar a dhéanann teaghlaigh atá níos fearr as.

Mhol an Taoiseach ag an am, Leo Varadkar, go n-éagrófaí cainteanna le ceannairí an fhreasúra chun teacht ar chomhpholasaí faoina dtabharfaí isteach cáin charbóin mar aon le cúiteamh a dheimhneodh gur athrú nósanna seachas laghdú ar ioncam a d’fheicfí dá bharr. 

 Féach freisin     

 Seachtracht
 Athrú aeráide

 Tagairtí 

Catagóir:Cánacha
Catagóir:Carbóin
Catagóir:Athrú aeráide