Ceartas aeráide

Catagóir:Athrú aeráide
mion|Crann chóir aeráide
Is éard atá i gceist le ceartas aeráide (nó cóir aeráide) ná gurb iad na tíortha is saibhre ar domhan, na truaillitheoirí is mó fadó - agus fós inniu de ghnáth - a íocann a gcion féin den ualach chun an t-athrú aeráide a mhaolú agus an timpeallacht a chosaint. Ar an taobh eile, is éard atá i gceist le héagóir aeráide ná gurb iad na fir, na mná agus na páistí is leochailí ar domhan na daoine is mó atá thíos le hathrú aeráide. Mar shampla, cé nach bhfuil an Afraic freagrach ach as beagnach 4% d’astaíochtaí an domhain, is í is mó atá thíos le míbhuntáistí an athraithe aeráide de réir na saineolaithe.
mion|Crann chóir aeráide

 Roinnt na gcostas 
mion|"Act Now", 2019
Baineann bunchúiseanna athrú aeráide go dlúth le stíl mhaireachtála an ró-thomhaltais na dtíortha saibhre. Is iad na daoine bochta leochailleacha a bhfuil a gcearta maidir le bia, fothain, uisce agus beatha i mbaol cheana féin, is mó a fhulaingíonn toisc na héagóra seo.

Tagraíonn cóir aeráide don doicheall a bhíonn ar rialtais na dtíortha tionsclaithe, Éire san áireamh, gníomhartha móra a thógaint chun an ró-thomhaltas a mhaolú.

Braitheann na daoine i nDeisceart an Domhain iarmhairtí athrú aeráide i bhfad níos mó ná mar a bhraithimidne in Éirinn iad.  Mar shampla, bhí aon trian den Phacastáin buailte ag na tuilte sa bhliain 2022, agus cúnamh airgid idirnáisiúnta in easnamh.

mion|Saint Paul, Minnesota
 Cóir aeráide in Éirinn? 
Tá Éire ar an dara tír is measa san Eoraip maidir le méid na n-astaíochtaí carbóin in aghaidh an duine.

Ghlac Rialtas na hÉireann sa bhliain 2020 leis an bprionsabal an "truaillitheoir a íocann";  gheall Clár an Rialtais "sin á dhéanamh againn, díreoimid aon arduithe cánach ar na cánacha sin a ghearrann cáin ar seachtrachtaí diúltacha, ar nós cáin charbóin, cáin ar shiúcra agus cáin ar phlaisteach".

 Ciste idirnáisiúnta 
Le linn COP 27Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an athrú aeráide, 2022 in Sharm El Sheikh san Éigipt sa bhliain 2022, bunaíodh ciste idirnáisiúnta le teacht i gcabhair ar phobail leochaileacha ar fud an domhain a bhfuil an t-athrú aeráide ag dul i gcion go mór orthu.  Don chéad uair, ghlac na tíortha saibhre leis an bprionsabal an 'údar an truaillithe a íocann". 

Chuir Éire €10 milliún sa chiste, méid beag bídeach.

 Féach freisin 

 Seachtracht
 Cáin charbóin
 Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an athrú aeráide, 2022

 Naisc 

 PLEAN GNÍMH DON AERÁID 2021

 Tagairtí 

Catagóir:Ceartas