Substaintí sár- agus polafhluarailcile

Is comhdhúile ceimiceacha sintéiseacha orgánafluairín iad  substaintí sárfhluarailcile agus polafhluarailcile (SSPF) (Béarla: perfluoroalkyl  and polyfluoroalkyl substances, PFAS, PFASs nó fiú PFASanna) a bhfuil adaimh iolracha fluairín acu ceangailte le slabhra ailcile. Tá na mílte SSPF annmar shampla, perfluoroalkyl acids (PFAAs), perfluorooctanesulfonic acid (PFOS), perfluorooctanoic acid (PFOA), perfluorohexanesulfonic acid (PFHxS), and perfluorononanoic acid (PFNA) agus go leor eile ach tá ar a laghad earra sárfhluarailcile amháin iontu,–C n F 2n –.  thumb|Aigéad perfluorooctanesulfonic
De réir na hEagraíochta um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta (ECFE): OECD: Reconciling Terminology of the Universe of Per- and Polyfluoroalkyl Substances: Recommendations and Practical Guidance, OECD Series on Risk Management, No. 61, OECD Publishing, Paris, 2021, p. 23.PFASs are defined as fluorinated substances that contain at least one fully fluorinated methyl or methylene carbon atom (without any H/Cl/Br/I atom attached to it), i.e. with a few noted exceptions, any chemical with at least a perfluorinated methyl group (–CF3) or a perfluorinated methylene group (–CF2–) is a PFAS.

 Truailliú 
Is substaint thocsaineach iad na SSPF agus is guais don tsláinte iad. Tá an leathré an-fhada ar fad agus mar sin tugtar "truailliú buan"i mBéarla, 'forever chemicals' orthu.  Agus na SSPF ag carnadh go deo, foilsíodh taighde ar an 2 Lúnasa 2022 ag fógairt go bhfuil na SSPF ag éirí uileláithreach timpeall an domhain.   Níor tuigeadh go maith na contúirtí roimh na 2020idí. Ach anois  tá feachtais ann le daoine a chur ar an eolas faoi na SSPF.

 SSPF in Éirinn 
Tá an tSaotharlann Stáit ag tacú leis an nGníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil faireachán a dhéanamh ar na SSPF in Éirinn. Mar shampla, déanann sí anailís ar na samplaí éisc chun a shuí an bhfuil aon substaintí SSPF iontu, chun tacú le clár nua faireacháin bithraí in uiscí dromchla intíre.

Naisc sheachtracha
Cancer fears plague residents of US region polluted by ‘forever chemicals’
 Per- and Polyfluoroalkyl Substances (PFAS) at the National Toxicology Program
 Per- and Polyfluoroalkyl Substances and Your Health at the Agency for Toxic Substances and Disease Registry
 Per- and Polyfluoroalkyl Substances (PFAS) at the United States Environmental Protection Agency
 Perfluoroalkyl chemicals (PFAS) at the European Chemicals Agency
PFAS Contamination [map] in the U.S. by the Environmental Working Group
 Tagairtí 

Catagóir:Organafhluairídí
Catagóir:Truailleáin
Catagóir:Gníomhaithe dromchánacha
Catagóir:Comhshaol agus sláinte
Catagóir:Sábháilteacht agus sláinte ceirde
Catagóir:Truailleáin aeir ghuaiseacha
Catagóir:Truailliú
Catagóir:Comhshaol