Neodracht na hÉireann

íl Éire ina ball den Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh (ECAT) i láthair na huaire.  Ach  ní raibh Éire "neamhailínithe" riamh agus bhí comhoibriú ann i gcónaí le ECAT le linn na mblianta.  In 1999, chuaigh Éire isteach san Euro-Atlantic Partnership Council (EAPC) agus Comhpháirtíocht na Síochánai mBéarla, Partnership for Peace (PfP) de chuid ECAT.  Sa bhliain 2024, ghlac Éire ballraíocht san Individually Tailored Partnership Programme (ITPP) de chuid ECAT,nó an Individual Partnership Action Plan (mar aon leis an Rúis).

 Cúlra 
Is oileán beag í Éire ar imeall na hEorpa. Níl arm láidir go leor ag Éire le í féin a chosaint ar ionsaí ó naimhde ar bith; is beag éifeacht a bheadh ag an cabhlach ná ag an t-aerfhórsa ach oiread dá mba rud é gur ionsaíodh an tír.

Ag an am céanna, tá seasamh Eorpach agus domhanda ag Éire, go háirithe sna Náisiúin Aontaithe. Tá ról fiúntach á chomhlíonadh ag Éire le fada i gcothú na síochána ar fud an domhain.  Ach ó 2022 d’éirigh le Putin cogadh hibrideach a fhearadh agus tá Éire - na cáblaí fomhuirí, na hidirnascairí, na píblínte gáis agus na dálaí maireachtála sa tír -  faoi bhagairt.  Tá an caiteachas ar chórais chosanta in Éirinn ar thar a bheith íseál; tugtar na tíortha ECAT "saorthairbhiú" ar pholasaithe na hEireann.

Faoi réir bhunreacht na hÉireann, is féidir páirt a ghlacadh san ECAT gan cead na ndaoine a fháil i reifreann? Tá díospóireacht ann faoin cheist seo.Eoin Daly, "Neutrality and the Irish Constitution" (Verfassungsblog, April 2022) Crotty v. An Taoiseach [1987] IR 713"Referendum would have to be held before Ireland joined NATO, Taoiseach says" (The Irish Times, June 2022)David Kenny, "Explainer: Would Ireland be required to have a referendum before joining NATO?" (The Journal, June 2022)

 Stair 
Sa bhliain 1937, dhearbhaigh Bunreacht na hÉireann (Alt 29), go mbíonn Eire ag iarraidh bealaí síochánta a aimsiú le coimhlintí a réiteach:  Alt 29-1.  "Dearbhaíonn Éire gur mian léi síocháin agus comhar, de réir an chothroim idirnáisiúnta agus na                      moráltachta idirnáisiúnta, a bheith ar bun idir náisiúin an domhain." srl 
Alt 29-4.4° Dearbhaíonn Éire a tiomantas i leith an Aontais Eorpaigh ar laistigh de a oibríonn ballstáit an                      Aontais sin le chéile chun an tsíocháin, comhluachanna agus leas a bpobal a chur chun cinn.  srl Níl an focal nó an fiú an chiall "neodracht" le fáil sa Bhunreacht. 
Sna 1930idí, d'fhógair Éamon de Valera go bhfanfadh an tír amach ón gcogadh, agus an tír ag cloí le polasaí dian na neodrachta. Chuir Winston Churchill agus rialtas na Breataine an-bhrú air dul chun cogaidh i gcoinne na nGearmánach. Meastar go raibh de Valera ag iarraidh a thaispeáint don tsaol mhór gur tír neamhspleách í Éire. Ach is féidir a rá nárbh fhíor-neodracht í in aon chor, ach "neodracht i bhfabhar leis na Comhghuallaithe". 
Cé gur dúradh go poiblí go raibh seasamh neodrach ag Éirinn sa dara Cogadh Domhanda, tá fianaise láidir ann gur tugadh tacaíocht do na comhghuaillí a sheas an fód i gcoinne na Gearmáine sa chogadh sin.

Ar an 21 Meán Fómhair 2021, thug Rialtas na hÉireann cead d’fhórsaí Mheiriceá aerfort na Sionainne a úsáid agus na S-A i mbun troda "i gcoinne na sceimhlitheoireachta" san Afganastáin srl.

An glas triarach agus 'prótacal na dtrí ghlas'

Fógraíodh an "Glas Triarach" timpeall 2001-2003, agus Conradh Nice.  Meicníocht atá ann a chinntíonn go bhfaightear faomhadh ón Rialtas, ón Dáil agus ó na Náisiúin Aontaithe sula gcuirtear níos mó ná dháréag saighdiúirí thar lear ar dualgas síochánaíochta.  De réir 'phrótacail na dtrí ghlas', caithfidh Rialtas na hÉireann, Dáil Éireann agus na Náisiúin Aontaithe, caithfidh siad ar fad a mbeannacht a thabhairt sula gcuirtear Óglaigh na hÉireann ar fiannas thar lear. 

Bac roimh rannpháirtíocht na hÉireann  in oibríochtaí thar lear é an Glas Triarach.  Ar an 30 Aibreán 2024 dhearbhaigh an Taoiseach Simon Harris sa Dáil go raibh an Rialtas meáite ar phrótacail na dtrí ghlas a athrú.

 ECAT 
Toisc go bhfuil Éire ina ballstát den Aontas Eorpach agus mar chuid de chóras polaitíochta an Iarthair, d’fhéadfaí glacadh leis go mbeidh Éire ina targaid i gcónaí, cé go mbeidh an baol sin níos lú ná tíortha eile.

Tharla cibirionsaí coiriúil ar Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (HSE) in 2021.

Mar gheall ar na bagairtí sna 2020idí (mar shampla, maidir le cibirionsaithe, cogaíocht hibrideach agus cosaint cáblaí sonraí ar ghrinneall na farraige timpeall na hÉireann), bíonn Rialtas na hÉireann ag comhoibriú le ECAT. Tá Éire i bpriacal ó ‘ghéarbhagairt ar muir’ ón Rúis agus ag an am céanna, tá Éire ag diúgaireacht ar ECAT maidir le cúrsaí cosanta.  Tá Éire mar chuid de thionscadal ina bhfaighinn sí comhairle ó ECAT. Ag an am céanna, tá beartais i bhfeidhm san AE chun comhoibriú idir an AE agus ECAT a neartú i réimsí slándála agus cosanta.

 2024 
Dúirt an Tánaiste Mícheál Ó Máirtín in 2024 go gcaithfidh Éire glacadh leis go bhfuil cogaíocht hibrideach ag tarlú ar fud fad na hEorpa, agus go bhféadfadh na cáblaí sonraí ar ghrinneall na farraige amach ó chósta na hÉireann a bheith mar thargaidí luachmhara.

Siar sa bhliain 2021, d’fhógair an Rialtas  go raibh siad chun níos mó infheistíochta a chur ar fáil don Lárionad Náisiúnta Cibearshlándála.  Mar chuid d’iarrachtaí sin ghlac an Lárionad agus Óglaigh na hÉireann páirt i gcleachtaí a d’eagraigh lárionad cibearchosanta NATO sa bhliain 2024. Anuas air seo, tá Éire mar chuid de chomhaontú le NATO chun níos mó tacaíochta a fháil chun cáblaí sonraí a chosaint agus chun cibearchosaintí a neartú.

 2025 
Agus an Rúis ag gríosú chun cogaíochta, bhí ceist na neodrachta ina hábhar teasaí ar urlár na Dála.  Bhí an Rialtas den tuairim go raibh sé thar am ag Éirinn cur lenár gcumas míleata, i bhfianaise an chogaidh san Úcráin, na cogaíochta hibridí agus leochaileacht na hÉireann .

 Féach freisin     

 Éire Neodrach, clár teilifíse faoi neodracht na hÉireann sa Dara Cogadh Domhanda
 Cogaíocht hibrideach
 Cibirionsaí coiriúil ar Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte, 2021
 Yantar, long spiaireachta de chuid na Rúise

 Tagairtí 

Catagóir:Gnóthaí eachtracha na hÉireann
Catagóir:Neamh-idirghabhálachas
Catagóir:Caidreamh idirnáisiúnta
Catagóir:Stair na hÉireann
Catagóir:Neodracht na hÉireann