An tSeanmóir ar an Sliabh

Bailiúchán nathanna a labhair Íosa Nazórach i Soiscéal Mhatha (caibidlí 5, 6, agus 7) is ea an tSeanmóir ar an Sliabh. Cuireann an tseanmóir béim ar theagasc morálta. Is í an chéad cheann de na cúig dhioscúrsa sa Soiscéal é, agus tá sé ar cheann de na sleachta is mó a luaitear as na Soiscéil.

 Comhpháirteanna 
Cuimsíonn Matha 5:3-12 na Biáide. Déanann siad cur síos ar charachtar mhuintir Ríocht na bhFlaitheas. San aistriúchán a rinne Cosslett Ó Cuinn ar an Tiomna Nua, d'aistrigh sé an focal Gréigise Μακάριοι mar “beannaithe”, cosúil leis an ngnáthaistriúchán Béarla “blessed”. I mBíobla Uí Fhiannachta, aistríodh na biáide leis an bhfrása "is méanar do”, níos gaire don aistriúchán Béarla “happy” atá ar fáil, mar shampla, san aistriúchán litriúil a rinne Robert Young in 1862. I Soiscéal Mhatha, tá ocht (nó naoi) mbiáide ann, agus i Soiscéal Lúcáis tá ceithre cinn ann, agus ceithre “mhairg” ina dhiaidh sin."Beatitudes." Frank Leslie Cross, Elizabeth A. Livingstone, eds. The Oxford dictionary of the Christian church. New York: Oxford University Press. 2005 

I mbeagnach gach cás, d'aithneofaí na frásaí a d'úsáid Íosa sna biáide ó chomhthéacs an tSean-Tiomna, ach sa tseanmóir tugann Íosa brí nua dóibh. Le chéile, cuireann na biáide béim nua ar ghrá agus ar umhlaíocht seachas ar fhórsa agus ar smacht; déanann siad macalla ar theagasc Íosa ar an spioradáltacht agus ar chomhbhá.A Dictionary of The Bible, James Hastings 2004  lgh. 15–19.

I Matha 5:13-16, faightear meafair an tsalainn agus an tsolais. Críochnaíonn an sliocht seo an phróifíl de mhuintir Dé a leag Íosa amach sna biáide. Tugann sé “salann na talún” agus “solas an domhain” ar na deisceabail.

Is é Matha 5:17–48 an chuid is faide den tSeanmóir, sliocht ar a dtugtar “na Fritéisí” nó “Fritéisí Mhatha” go traidisiúnta. Sa chuid seo, comhlíonann agus athmhíníonn Íosa an Sean-Chonradh agus go háirithe na Deich nAitheanta, i gcodarsnacht leis an méid a “chuala sibh go ndúradh”.Féach David Flusser, "The Torah in the Sermon on the Mount" (WholeStones.org) and idem, "'It Is Said to the Elders': On the Interpretation of the So-called Antitheses in the Sermon on the Mount" (JerusalemPerspective.com). Mar shampla, tugann sé comhairle an leiceann eile a thabhairt, agus grá a bheith agat do do naimhde, i gcodarsnacht le súil i ndíol súile. De réir fhormhór na léirmhínithe ar Mhatha 5:17, 18, 19, agus 20, agus formhór na dtuairimí Críostaí ar an Sean-Chonradh, ní thagann an míniú nua seo ar an Torah agus ar na Fáithe salach ar an Sean-Tiomna.

I Matha 6, cáineann Íosa daoine a dhéanann dea-oibreacha ar son aitheantais amháin. Luann sé déirc (6:1–4), urnaí (6:5–15), agus troscadh (6:16–18). Cáineann an dioscúrsa an tsaoltacht, agus deir Íosa nach féidir Dia agus t-airgead araon a riaradh (6:24). Laistigh den dioscúrsa ar urnaí, tugann Íosa an Ár nAthair mar shampla de phaidir cheart.

I Matha 7:1-6, cáineann Íosa iad siúd a thugann breithiúnas ar dhaoine eile gan a ngnóthaí féin a réiteach ar dtús: “Ná tugaigí breith le heagla go dtabharfaí breith oraibh” (7:1).  Críochnaíonn Íosa an tseanmóir i Matha 7:17-29 le rabhadh faoi fháithe bréagacha.

 Tagairtí 

Catagóir:An Bíobla
Catagóir:Íosa Críost