Séamus Ó Beaglaoich

Ceoltóir, amhránaí agus feirmeoir ó Bhaile na bPoc i gCorca Dhuibhne a bhí in Séamus Ó Beaglaoich nó Séamus Begley (26 Lúnasa 1949 - 9 Eanáir 2023).

Bhí sé ar dhuine de phearsana móra na Gaeltachta agus ar dhuine de mhórcheoltóirí traidisiúnta a linne. Bhí an Beaglaíoch áirithe ar dhuine de na boscadóirí ba chumasaí agus na hamhránaithe ba bhinne sa tír.  Dála a mhuintire roimhe, bhí sé tugtha do sheánraí éagsúla amhrán, bídís i mBéarla nó i nGaolainn.

 Saol 
Rugadh agus tógadh Séamus Ó Beaglaoich i mBaile na bPoc i gCorca Dhuibhne, duine de naonúr clainne a raibh bua an cheoil iontu go léir.  Rugadh é i gceann de theaghlaigh mhóra an cheoil in Éirinn – muintir Bheaglaoich Bhaile na bPoc. Bhíodh halla rince ar an Muirígh ag muintir Bheaglaoich agus é ina chomórtas idir ógánaigh Bhaile na bPoc féachaint cé leis a thitfeadh an gradam – a bheith ag seinm ag na céilithe sa halla.

Thosaigh  an Beaglaíoch ag seinm ceoil in Halla na Muirí agus é 14 bliain d’aois. Ba iad leithéidí Joe Burke, Paddy O’Brien agus Finbarr Dwyer na boscadóirí ba mhó a chuaigh i bhfeidhm air agus é ag teacht chun coinlíochta.

Deireadh sé féin go mba bhreá an lá dó ag Oireachtas na bliana 1969 ach a ndúirt an moltóir Seán Óg Ó Tuama leis an mBeaglaoch óg go raibh a ghuth róbhinn don sean-nós.

Thug sé tamall dá shaol ag obair in Chicago ach d’fhill sé ar an bhfód dúchais agus bhí ina fheirmeoir anseo.

Le spreagadh Riobaird Mhic Góráin Ghael Linn, d'eisigh Séamus Ó Beaglaoich féin agus a dheirfiúr Máire a gcéad albam in 1973, An Ciarraíoch Mallaithe.  Ní fada gur bhain fear pharóiste Mórdhach gradam amach mar cheoltóir, ní hamháin in Éirinn ach ar fud an domhain.

As a chumas diamhair ar an mbosca ceoil is mó a thuill sé aitheantas agus bhain a chleamhnas ceoil leis an ngiotáraí Steve Cooney suaitheadh maith as saol an cheoil thraidisiúnta tar éis dóibh bualadh lena chéile ar dtúis i dtábhairne an Bhreathnaigh ar an mBóthar i 1984.

Chuir sé albam eile amach le Máire in 1989, Planxtaí Bhaile na bPoc.

As an gcleamhnas ceolmhar a rinneadh dó féin agus an tAstrálach Steve Cooney do tháinig Meitheal sa bhliain 1996 - cnuasach a bhain an anáil do phobal an cheoil de bharr an choir nua a bhaineadar as ceol traidisiúnta. Is mó duine a bhí meallta ag a n-albam Meitheal agus ag a gceolchoirmeacha spleodracha a mbíodh fiántas agus anam as an ngnáth ag baint leo. Mar “Guns N’ Roses Bhaile na bPoc” a chuir an craoltóir Ailbhe Ó Monacháin i láthair iad ar oíche oscailte TG4 i 1996.

Ina dhiaidh sin, bhí leithéidí Jim Murray agus Tim Edey mar thionlacan aige.  Bhuaigh a saothar Ragairne (2001), in éineacht le Jim Murray, duaiseanna d’albam traidisiúnta na bliana ó Hot Press agus The Irish Times.

 Feirmeoir agus scéalaí 
Cé gur thug a chuid ceoil ar fud an domhain é, do lean Ó Beaglaoich leis an bhfeirmeoireacht i mBaile na bPoc agus bhí ardaithne ag feirmeoirí na dúthaí air agus é ag obair mar chonraitheoir sadhlais.  Bhí sé de cháil ar Shéamus go n-éiríodh leis dul go croí an amhráin i gcónaí agus taibhsíodh do scata go mba thríd agus leis agus ann a deirtí an t-amhrán.Thug sé tamall mar chonraitheoir sadhlais.  Cé go ndeireadh sé féin gur mhinic go raibh dícheall déanta is faic dá bharra, bhí stráice maith talún tugtha chun míntíreachais aige i gcaitheamh na mblianta.

Ina pharóiste dúchais, Paróiste Mórdhach, bhí Ó Beaglaoich aitheanta mar shárchainteoir agus é ar dhuine de na daoine ab fhearr sa Ghaeltacht chun scéal a insint.

 Bás agus oidhreacht 
Fuair Séamus Ó Beaglaoich bás gan choinne in Eanáir na bliana 2023, in aois a 73 bliana. Ag éileamh lena chroí, chuaigh sé faoi scian in Ospidéal Luimnigh ach chuaigh cúrsaí in aimhréidh. 

Cuireadh Séamus Ó Beaglaoich i reilig Chill Chuáin. Léiriú ar shuim agus ar mheas an phobail ar Shéamus gur chraol RTÉ Raidió na Gaeltachta an t-aifreann ar a leathanach Facebook. Maireann a bhean chéile Mary, a gclann - Breandán, Eoin, Niall agus Méabh - deartháireacha agus deirfiúracha agus a gclannaibh siúd.

Dioscliosta

 1972 An Ciarraíoch Mallaithe, le Séamus & Máire Ní Bheaglaoich
 1989 Plancstaí Bhaile na Buc, le Séamus & Máire Ní Bheaglaoich
 1992 Bringing it all Back Home, Guinness Tour, (albam díolama)
 1993 Meitheal, le Séamus agus Stephen Cooney agus Máire Ní Bheaglaoich
 2000 Chieftains, Water from the Well, (albam díolama)
 2001, Beginish, Stormy Weather, Séamus ag canadh
 2001 Ragairne, Reveling at Night, le Jim Murray
 2002 Ragtime
 2003 Frankie Lane, Gunsmoke at El Paso, (albam díolama)

 2009: Éirí go Lá, Seamus Begley & Jim Murray
 2010: Disgrace Notes, Seamus Begley & Tim Edey
 2015: The Bold Kerryman

 Féach freisin 
 Donal Lunny

 Tagairtí 

 Naisc sheachtracha 
 Tuairisc 2023-01-10: Séamus Ó Beaglaoich ar shlí na fírinne
 Nós 2023-01-09: Séamus Ó Beaglaoich ar shlí na fírinne

Catagóir:Ceoltóirí traidisiúnta na hÉireann
Catagóir:Básanna in 2023
Catagóir:Amhránaithe ar an Sean-Nós
Catagóir:Daoine as Corca Dhuibhne
Catagóir:Daoine a rugadh i 1949