Catrìona NicGumaraid

File Gaeilge as Albain ba ea Catrìona NicGumaraid (22 Márta 1947 – 5 Eanáir 2024). 

Rugadh í i Ròdhag, i ngar do Dhùn Bheagain, ar an Eilean Sgitheanach. Rinne sí staidéar ar stair Cheilteach agus Albanach in Ollscoil Ghlaschú, agus chuaigh sí ar Choláiste Chnoc Iòrdain chun cáilíocht a fháil mar mhúinteoir meánscoile. Thosaigh sí ag scríobh filíochta i nGaeilge agus i mBéarla sna 1970idí, agus d’fhoilsigh sí a céad chnuasach in 1974.

 Beatha 

 Teagasc 
Mhúin NicGumaraid Gaeilge agus Léann Nua-aimseartha in Ardscoil Penilee i nGlaschú.

In 1973 toghadh í mar an chéad scríobhaí ag Sabhal Mòr Ostaig in Slèit.

 Scríbhneoireacht 
D’fhoilsigh NicGumaraid a cuid dánta ar dtús in 1970, san iris Gairm. Foilsíodh a cuid dánta ina lán irisí eile chomh maith, amhail Lines Review, Akros, agus Chapman, agus tá dánta léi sa leabhar An Aghaidh na Sìorraidheachd a chuir Crìsdean MhicIlleBhàin in eagar in 1991. Scríobh NicGumaraid faoi chúrsaí grá, teaghlaigh, creidimh agus dúchais. Sna dánta ba luaithe aici ba mhinic blas de rómánsachas diamhair na hóige ar a saothar, ach níos déanaí bhí dianmhachnamh spioradálta le mothú ina cuid filíochta. Luaigh sí Somhairle MacGill-Eain mar fhile a chuaigh i bhfeidhm uirthi. Cé nár mhian léi tús áite a thabhairt do leaganacha Béarla a saothair, lean sí uirthi ag léamh a cuid dánta sa dá theanga do lucht éisteachta measctha agus i nGaeilge amháin ag ócáidí eile, agus fonn uirthi cabhrú le foghlaimeoirí na Gaeilge. In 2003 bhronn An Comunn Gàidhealach an céadú Coróin Filíochta uirthi. 

 Aisteoireacht 
I ndeireadh na seachtóidí bhí sé le feiceáil sa chúrsa Gaeilge Can Seo ar an teilifís, agus bhí sí páirteach i gcláir Ghaeilge eile sna 1980idí.

 Cúrsaí pearsanta 
Bhí NicGumaraid pósta agus bhí beirt chlainne aici. Fuair sí bás ar an 5 Eanáir 2024 agus í 76 bliana d’aois.

 Rogha dánta 
 'Cearcall mun Ghealaich'
 'Urnaigh na Ban-Tigrich'
 'A' Chraobh'
 'Gun Stiùir'

 Foilseacháin 
 A' Choille Chiar (1973) – in éienacht lena deirfiúr, Mòrag NicGumaraid
 An Aghaidh na Sìorraidheachd: Ochdnar Bhàrd Gàidhlig (1991) – duanaire nuafhilíochta Gàidhlig
 Rè na h-Oidhche (1994)

 Obair eagarthóireachta 
 NicGumaraid, Catrìona (deas.) 1980. Òrain Aonghais agus an Sgiobair: Òrain le Aonghas Fleidsear agus Iain MacNeacail (Dundéagh [Dùn Dè]: Catrìona NicGumaraid)

 Naisc sheachtracha 

 BBC: Suíomh na bhFilí: Catrìona MacGumaraid
 Nuacht BBC 2024-01-06 : Catherine MacGumaraid: 1947-2024

 Tagairtí 

Catagóir:Básanna in 2024
Catagóir:Daoine a rugadh i 1947
Catagóir:Filí Albanacha
Catagóir:Mná
Catagóir:Litríocht Ghaeilge na hAlban