Ríthe Oiriall

Idir an séú haois agus an séú haois déag, ar cheann de thrí phríomh-ríocht i gCúige Uladh an lae inniu ab ea Ríocht an Oiriall (Sean-Ghaeilge Airgíalla), na cinn eile ná Uí Néill an Tuaiscirt sa tuaisceart agus iarthar, agus Ulaid sna oirthear.

mion|200px|Luath-dhreamanna na hÉireann

Ar dtús, cónaidhm a bhí ann, le timpeall a naoi bhfine éagsúla neamhghaolmhara, le ríthe ó roinnt rítheaghlach éagsúil.  Ó am go ham, ní raibh aon phríomh-rí Oiriall amháin ann, le beirt no níos mó ríthe i gcodanna éagsúla na ríochta.  Níl siadsan san áireamh sa liosta a leanas.

mion|x40px|Armas Uí Anluain

Liosta na ríthe
 Rí Réimse Colga mac Loite mac Cruinn bás 513 Cairpre Daim Argat bás 514 Daimine Daim Argat bás 565 Conall Derg mac Daimine bás ? Bec mac Cuanu bás 594 Aed mac Colgan bás 606 Mael Odhar Macha bás 636 Dunchad mac Ultan bás 677? Mael Fothartaig mac Mael Dubh beo 697 Cu Masach mac Cathal bás 825 Gofraidh mac Fearghasa fl. 835 Foghartaigh mac Mael Breasal bás 850/852 Congalach mac Finnachta bás 874 Mael Padraig mac Mael Curarada bás 882 Maol Craoibh ua Duibh Sionach bás 917 Fogarthach mac Donnegan bás 947 Egneach mac Dalach bás 961 Donnacan mac Maelmuire bás 970 Mac Eiccnigh mac Dalagh bás 998 Mac Leiginn mac Cerbaill bás 1022  Cathalan Ua Crichain 1022 - 1027 Gilla Coluim ua Eichnech 1027 - 1048 Leathlobair Ua Laidhgnen 1048 - 1053 Leathlobair Ua Laidhgnen 1053 - 1078 Aodh Ua Baoigheallain 1078 - 1093 Ua Ainbhigh 1093 - 1094 Cu Caishil Ua Cerbaill 1094 - 1101 Giolla Crist Ua hEiccnigh 1101 - 1127 Donnchad Ua Cerbaill 1130–1168/1169 Murchard Ua Cerbaill 1168–1189 Muirchertach (Ua Cerbaill) 1189–1194 ? (Ua Cerbaill) bás 1196 ? Ua Eichnigh 1196 1201 Giolla Pádraig Ó hAnluain 1201–1243  Eochaid mac Mathgahamna mac Neill 1243 1273 Brian mac Eochada 1283 – 1311 Ralph/Roolb mac Eochada 1311 – 1314 Mael Sechlainn mac Eochada 1314 – ? Murchad Mór mac Briain ? – 1331 Seoan mac Maoilsheachlainn 1331 – 1342 Aodh mac Roolb 1342 – 1344 Murchadh Óg mac Murchada 1344 – 1344 Maghnus mac Eochadha 1344 – 1357 Pilib mac Rooilbh 1357 – 1362 Brian Mór mac Aodh 1362 – 1365 Niall mac Murchadha 1365 – 1368 Brian Mór mac Aodh 1368 – 1371 Pilib Ruadh mac Briain 1371 – 1403 Ardghal mac Briain 1403 – Feabhra 1416 Brian mac Ardghail 1416 – 1442 Ruaidhri mac Ardghail 1442 – 1446 Aodh Ruadh mac Ruaidhri 1446 – 31 Márta 1453 Feidhlimidh mac Briain 1453 – 1466 Eochan mac Ruaidhri 1466 – 1467 Reamonn mac Ruaidhri 1467 – Samhain 1484 Aodh Óg mac Aodha Ruaidh 1485 – 16 Meán Fómhair 1496 Brian mac Reamoinn 1496 – 1497 Rossa mac Maghnusa 1497 – 1513 Reamonn mac Glaisne 1513 – c.1 Aibreán 1521 Glaisne Óg mac Reamoinn 1521 – 1551? Art Maol mac Reamoinn 1551 – 1560 Aodh mac Briain 1560 – 1562 Art Ruadh mac Briain 1562 – 1578 Sir Rossa Buidhe mac Airt 1579 – Lúnasa 1589 Aodh Ruadh mac Airt 1589 – Meán/Deireadh Fómhair 1590.

Féach freisin
 Uí Anluain
 Mhic Cearbhaill
 Mhic Mhathghamhna

Foinsí
 MacMahons of Oriel: Mac Mathghamna, Kings of Oirghialla to 1590, in A New History of Ireland, ll. 215–16, imleabhar IX, eag. Byrne, Martin, Moody. Baile Átha Cliath, 1984
 (II) The "Airgialla Charter Poem", Ailbhe Mac Shamhrain agus Paul Byrne, in The Kingship and Landscape of Tara, Edel Bhreathnach, ll. 213–224, Four Courts Press, Baile Átha Cliath, 2005

Naisc sheachtracha
 MacMahons of Monaghan 
 Carroll of Oriel 
 Boylan Webportal
 Hanlon Homepage 

Tagairtí

Oirialla