Echtra

Is scéal ar leith i liteartha réamhChríostaíocht na Sean-Ghaeilge é Eachtra (Sean-Ghaeilge Echtra), de ghnáth faoi thuras gaiscíoch san alltar, nó le neach an tsaoil eile.

Achoimre agus sanasaíocht
I litríocht na Gaeilge, is scéalta turas go dtí Alltar iad Echtraí agus Iomraimh.  Is págánach iad na hEachtraí, agus Críostaí na hIomraimh, cé go mbíonn ábhair mhiotaseolaíochta iontu siúd.  San Iomraimh, is ar mhuir a bhíonn an turas de ghnáth.

I gcás scéal amháin, Immram Brain maic Febail, tá trasnaíl eachtra agus iomraimh ann.  In ainneoin an teidil, meastar gur Eachtra is ea é.  D'fhéadfadh é gur ainmníodh an scéal de dheasca iomrall aithne nó cónaidhmniú idir Bran agus Naomh Breandán.

Is turas é brí leis an bhfocal echtra go litriúil, as Sean-Ghaeilge chomh maith,), agus is gaol le focal na Laidine, extra é.  Ar eDIL, mínítear bríonna breise don fhocal, ina measc "scéal" agus "stair".

Sainmhíniú
Cé go bhfaightear in Eachtraí turais chuig alltar, ní hionann an ceann scríbe, nó an turas féin fiú - turas ar muir in Echtra Condla; turas faoi loch in Echtrae Laegairi; turas isteach i Sidhe in Eachtra Neara.  Mar mhalairt air sin, d'fhéadfadh caidreamh le daonra an tsaoil eile a bheith i gceist sa scéal: in Eachtra Neara, i mbun Samhna, feiceann an laoch Neara físeanna tairngeartacha i láthair fir crochta; in Echtra mac nEchach Muidmedóin, bhain an laoch Níall ríocht na hÉireann amach á phógadh cailleach ag cosaint tobair.

 Saothair 
Liostaí tiomsaithe ó Dumville (1976) agus Duignan (2010): 
 Ectra Airt maic Cuinn
 Echtra Condla (nó Echtrae Chonnlai)
 Echtra Cormaic maic Airt i Tir Tairngiri
 Echtra Fergusa maic Léti
 Echtrae Laegairi maic CrimthannEchtra Nera (afm Táin Bó Aingen)
 Echtrae mac nEchach Mugmedoin

Scéalta gan Echtra sa teideal, ach a mheastar gur den genre iad
 Baile in Scáil
 Immram Brain
 Na Cúigear Lugaid
 Serglige Con Culainn
 Siaburcharpat Con Culaind 
 Tochmarc Emire

Scéalta caillte
 Echtrae Aedain maic Gabrain
 Echtrae Ailthind maic Amalgaid
 Echtrae Con Culainn Echtrae Con Roi
 Echtrae Chonaill
 Echtrae Chonchobair
 Echtrae Chrimthaind Nia Nair
 Echtrae Chuinn Chetchathaig
 Echtrae Fiamain
 Echtrae Find i nDerc Ferna
 Echtrae Machae ingine Aeda Ruaid
 Echtrae Mael Uma maic Baitain
 Echtrae Mongain maic Fiachna
 Echtrae Muircertaig maic hErco
 Echtrae Nechtain maic Alfroinn
 Echtrae Oengusae maic Fergusa Finn

Téann an laoch Cú Chulainn ar cuairt go dtí an t-alltar, i scéalta amhail is:
 Compert Con Culainn
 Fled Bricrenn ocus Loinges mac nDuil Dermait
 Forfess Fer Fálgae

Foinsí




Tagairtí