Eochaid Mugmedón

I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí seanscéalach na hÉireann ba ea Eochaidh Muighmheadón (Sean-Ghaeilge Eochaid Mugmedón), atá cáil aige mar athair Néill Naoighiallaigh agus sinsear chlann Uí Néill agus na gConnachta.

Ní luaitear é i liosta ríthe na Teamhrach i mBaile Chuinn Chétchathaig, ach faightear é i Leabhar Gabhála na hÉireann,  Annála na hÉireann, Foras Feasa ar Éirinn agus na Sioncronachtaí Laud.

De réir Leabhar Gabhála na hÉireannR. A. Stewart MacAlister (eag. & aistr.), Leabhar Gabhála na hÉireann Cuid V, Irish Texts Society, 1956, ll. 345-347, mac an iar-Ard-Rí, Muireadhach Tíreach, ab ea Eochaidh.  Maraíodh Muireadhach ag Cáelbad mac Croinn Bhradruí, rí Uladh, ach bhí Cáelbad i réim ach ar feadh aon bhliain amháin sular mharaigh Eochaidh é agus tháinig i gcoróin.  D'éiligh sé bóramha na Laighean gan chath.  De réir Céitinne ámh, cloíodh é sa Chath Cruachan Claonta ag rí na Laighean, Énnae Cennsalach.Foras Feasa ar Éirinn, 1.47

Bhí Eochaidh i réim ar feadh seacht nó ocht mbliana, sula bhfuair sé bás de thinneas ag Teamhraigh.  Tháinig deartháir Mhongfionn Crimthann mac Fidaig, rí na Mumhan, i gcomharbacht air.

Teaghlach
Sa seanscéal "Eachtraí Mhic Eochada Mhuighmheadoin",Tom Peete Cross & Clark Harris Slover (eag.), "The Adventures of the Sons of Eochaid Mugmedon", Ancient Irish Tales, 1936, ll. 508–513 insítear go raibh beirt bhan aige: Mongfhionn, iníon Fidach, a rug ceathrar mac leis, Brión, Ailill, Fiachra agus Fearghas; agus  Caireann Chasdubh, iníon Sachell Balb, rí na Sacsanach, a thug a mhac iad cáiliúla ar an dáil, Niall.

Deirtear gurbh fhuath le Mongfionn Caireann, agus chuir sí iachall uirthi a leanbh a fhágaint amuigh, ach tarrtháladh agus tógadh é ag Torna, file.  Agus é fásta, d'fhill Niall go Teamhraigh agus d'fhuascail sé a máthair ó dhaoirse Mhongfionn.

Is amhlaidh gur phearsa osnádúrtha í Mongfionn ar dtús.  Sa sága Anbhás Chriomthainn mhic Fhiadhaigh, deirtear gur Féile Mhongfhionn a ghlaoití go minic ar fhéile na Samhna, agus deirtí paidreacha di ar Oíche Shamhna."The Death of Crimthann son of Fidach"  Cé gur dochreidte é go raibh céile Sachsanach ag Eochaidh, molann T. F. O'Rahilly go bhfuil an t-ainm Caireann fréamhaithe ó Carina na Laidine, agus gur inchreidthe gur Rómán-Briotanach í.T. F. O'Rahilly, Early Irish History and Mythology, 1946, Chapter 12  Go deimhin, deir Céitinn nár Sachsanach ach "iníon rí na Breataine" í.Seathrún Céitinn, Foras Feasa ar Éirinn, 1.48

Achar ama
 Foras Feasa ar Éirinn: 344–351
 Annála na gCeithre Máistrí: 357–365.Annála na gCeithre Máistrí, M357-365
 Daniel P. McCarthy, bunaithe ar Irish annals: bás 362.Daniel P. McCarthy, The Chronology of the Irish Annals

Craobh ghinealaigh

Na Connachta: Brion, Fíachra agus Ailill.

Tagairtí

Catagóir:Connachta
Catagóir:Ard-Ríthe na hÉireann