Fingal Rónáin

I miotaseolaíocht na nGael, scéal de chuid Scéalaíocht na Ríthe ón 10ú haois is ea Fineghal Rónáin (Meán-Ghaeilge Fingal Rónáinfingal, fine-gal, .i. gortú nó marú gaoil, ar eDIL), aitheanta fosta mar Anbhás Maoil Fhothartaigh mhic Rónáin (Aided Máele Fothartaig meic Rónáin).  Caomhnaítear é sa Leabhar Laighneach agus i lámhscríbhinn   um 1500.

 Scéal 
Eithne ní Chumascaigh ba ea chéad bhean chéile Rónáin, agus bhí mac acu darbh ainm Maol Fothartaigh (Máelfothartaig).  I ndiaidh bhás Eithne, phós Rónán arís le hiníon Eochaid Iarlaithe (bás 666) de Dhál Araí.  An-óg a bhí an bhanríon nua, agus rinne sí iarracht a leasmhac a mhealladh.  Dhiúltaigh Maol Fothartaigh an caidreamh agus chuaigh sé ar deoraíocht dá thoil féin dá bharr go hAlbain.  Tar éis tamall ámh, as a díomas tharraing sí míchlú ar Mhaol Fothartaig, ag éileamh go ndearna sé iarracht í a mhealladh.  Tá Rónán chomh fearg sin á chloisteáil go bhfágann sé cath chun a mac a mharú le sleá.  Agus é ag fáil báis, insíonn Maol Fothartaigh an fhírinne lena athair.  Baineann deartháir altrama Mhaoil Fhothartaigh díoltas amach ar mhuintir na banríona, ag marú a hathar rinne gaol eile.  Buailte le haiféala as a gníomh, cuireann an bhanríon lámh ina bás féin.  Éagann Rónán de bhrón.

 Téama 
Feictear sa scéal Anbhás Aonmhic Aoife (Aided Óenfir Aífe) leagan eile d'aighneas athar-mic.  Feictear an téama freisin, a bheag nó a mhór, i gcultúir eile: Iósaf agus bean chéile Potifar sa bhíobla; Bellerophon agus banríon Anteia sa Ghréig; agus Hippolytos agus a leas-mháthair Phaidra ach go háirithe.

 Féach freisin 
 Miotaseolaíocht na nGael
 Rónán mac Colmáin

 Foinsí 
 Bernhard Maier: Lexikon der keltischen Religion und Kultur. Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5.

 Naisc sheachtracha 
 Fingal Rónáin ar Corpus of Electronic Texts
 Fingal Rónáin (also Aided Maelḟothartaig meic Rónáin) ar CODECS
 Fingal Rónáin ar Irish Sagas Online
 James MacKillop, A dictionary of Celtic mythology, Oxford University Press, 2004

 Tagairtí 

Catagóir:Miotaseolaíocht na nGael