Gaibhne

I Miotaseolaíocht na nGael, gabha na dTuath Dé Danann ab ea Gaibhne (Sean-Ghaeilge Goibniu).  Samhlaítear é chomh maith le haíocht/fáilteachas.  Tá sé gaolta mhar sin le Gofannon na Breataine Bige agus Gobannus na nGallach.

Seanscéalta
Feictear ainm a athar sna téacsanna mar Esarg, agus mar Tuirbe Trágmar ('teilgeoir tuanna').Cuid I Leabhar IV: The Dagda of ‘Gods and Fighting Men,’  le Lady Gregory, 1904, le fáil s6r sacred-texts.com

Cuireadh Gaibhne go minic i dteannta le Creidhne, gabha airgid, agus Luchtaine, siúinéir, mar na Trí Dé Dána.  Ghaibhnigh siad airm na dTuath Dé, a bheartaigh siad ina gcathanna in éadan na bhFomhórach.  Mar mhalairt ar sin, cuirtear é i dteannta le Creidhne agus Dian Cécht, lia.Leabhar Gabhála na hÉireann, cuid 52  Mhúnlaigh sé lámh nua airgid do Nuada, tar éis a baineadh a lámh de i rith catha.Ach féach Creidhne  Rinne sé airm ar son na ndéithe freisin; sa Leabhar Gabhála na hÉireann, luaitear é mar "ní gan tairbhe i mbruithniú",Cuid 64 den Leabhar Gabhála na hÉireann, le fáil ar maryjones.us  Deirtear go bhfuair seisean agus Dian Ceacht beirt bás de phlá nimhneach.

Ba spidiléir na ndéithe é Gaibhne chomh maith.  De réir Agallamh na Seanórach agus Altram Tige Dá Medar, chosnaíodh a chuid bia na Tuatha Dé ar thinneas agus ar sheanaois. Deirtear gurbh leis Glas Ghaibhneann, bó draíochta na nirt.

Sna hOrtha Naomh Gall,The St. Gall Incantations. Thesaurus Palaeohibernicus éag. agus aistr. le Whitley Stokes agus John Strachan. Cambridge: University Press, 1903. d'impíodh Gaibhne agus Dian Ceacht beirt in éadan na deilge.

D'fhéadfadh é gurbh ionann Gaibhne agus Culann na Rúraíochta.

Sanasaíocht
Is amhlaidh go bhfuil an t-ainm Goibniu fréamhaithe ón tSean-Ghaeilge gobaegobae ar eDIL (gin. gobann) ‘gabha’, Breatnais gof (iol. gofein) ‘gabha’, Gaillis gobedbi ‘leis na gaibhne’, atá go léir gaolta leis an Liotuáinis gabija ‘tinteán beannaithe’, gabus ‘féithiúil, glic’.Václav Blažek, “Celtic ‘smith’ and his colleagues”, in Evidence and Counter-Evidence: Festschrift for F. Kortlandt 1, eag. Alexander Lubotsky, Jos Schaeken & Jeroen Wiedenhof (Amsterdam – Nua-Eabhrac: Rodopi, 2008), ll. 35-53.

Féach freisin
 Gobán Saor

Foinsí
Príomh-Foinsí
 Leabhar Gabhála na hÉireann
 Cath Maighe Tuireadh
 Oidheadh Chlainne Tuireann
 Altram Tige Dá Medar ed. and trans. Maighréad ni C. Dobs.  Zeitchrift für Celtische Philologie vol. 18 (1929–30). -The Fosterage of the House of the Two Milk-Pails
 The St. Gall Incantations. Thesaurus Palaeohibernicus eag. agus aistr. ag Whitley Stokes agus John Strachan. Cambridge: University Press, 1903.

Fo-fhoinsí
 James MacKillop (1998). Dictionary of Celtic Mythology''. London: Oxford. .

Tagairtí

Catagóir:Tuatha Dé Danann