Eoghan Béal

Rí na gConnacht de chlann Uí Fhiachrach ba ea Eoghan Béal mac Ceallaigh () (bás 542Daniel P. McCarthy, The Chronology of the Irish Annals).  Ardrí Ailill Molt ba ea a sheanathair.Francis J. Byrne, Irish Kings and High-Kings, Tábla 18  Tháinig sé i gcoróin an éigin tar éis na bliana 500.Dar le Céitinn, bhí réimeas 35 bliain aige; tugtar réimeas 37 bliain dó sa Leabhar Laighneach, chuid 30

Le linn a réimis, bhíodh fíoch idir é agus Uí Néill an Tuaiscirt.  Cloíodh na Connachta ag Aidhne sa bhliain 531 agus an Ardrí cumhachtach Muircheartach mac Muireadhaigh de Chineál Eoghain i gcoróin.M526.3

Sa bhliain 537, bhuaigh Uí Fhiachrach Aidhne faoi cheannas a rí, Goibnenn mac Conaill, ag Cath Claenloch (gar do Cenél Áeda na hEchtge, Contae na Gaillimhe) in éadan Mhaine mhic Cearbhaill (deartháir Dhiarmada mhic Cearbhaill) Uí Néill an Deiscirt, a maraíodh.ACM 531.2  Bhí ceart ghialla Uí Mhaine a ghabháil á chosaint ag Goibhneann.  Mar thoradh suntasach an chatha seo, scaradh níos mó Uí Mhaine ó Chineál Mhaine na Mí, agus Uí Néill óna Connachta.Byrne, lch. 92

I ndeireadh na dála, tharla Cath Sligigh sa bhliain 542 idir Eoghana agus Uí Néill an Tuaiscirt, inar maraíodh Eoghan.ACM 537.3  De réir na n-annál, Fearghas agus Domhnall mic Muircheartaigh, i dteannta le hAinmhire mac Séadna agus Ninnid mac Duach de Chineál Chonaill, ba ea na buaiteoirí.  Tá an rann seo maidir leis an cath le feiceáil i nAnnála na gCeithre Máistrí:
{{cquote |
Fichter cath Ua Fiachrachla feircc faobhair, tar im Bel,
Gesisgéisid, géis, búir, béic, ar eDIL buar namhat fri sleghasrethasernaid, searn, cuir in ordú catha, ar eDIL in cath i Crinder.

Ar-celt? Slicech do murmár fuile fer lia feóil
Bertait ilaighilach tar Ebhaim chend n-Eoghain Beóil

Troidtear cath Uí Fhiachrach 
le fearg na faobhar ar Bhéal,
géiseann buar namhad le sleá,
searntha an cath i gCrinder.

Beireann Sligeach go muir
mór-fhuil fhear lena bhfeoil.
beirid iolaigh thar Eabha,
le ceann Eoghain Bhéil.
}}

Insítear a mhalairt mar scéal an chatha sa dán Meán-Ghaeilge, Caithréim Cellaig, a deir gur ghaiscíoch mór uasal é Eoghan honourable.  Dar leis an dán, bhuaigh Eoghan an cath ach go bhfuair sé goin a bháis agus d'éag sé sa bharr níos déanaí.  Adhlacadh é ina sheasamh ar nós na bpágánach ag Ráith Ua Fiachrach ar Chnoc na Riabh, agus a gha dearg ina láimh aige mar dhúshlán Uí Néill an Tuaiscirt.  Tháinig fir Uí Néill ina dhiaidh sin, bhain siad a chorp agus chuir é ar a bholg ag Aonach Loch Gile i gcríocha Cineáil Chairbre.Byrne, lch. 244  De réir béaloidis áitiúil, maítear gur adhlacadh Eoghan faoin tuama cúirte ag Machaire Chon Rois.Magheraghanrush ar themodernantiquarian

Insítear sa dán gur dhalta Ciarán Chluain Mhic Nóis, ba ea Ceallach mac Eoghain, agus gur mharaigh go fealltach é ag fir Uí Fhiachrach Aidhne.  Cé go bhfeictear sa dán pearsana a bhaineann le ré eile, creideann Byrne go dtugann sé le fios nós d'aighneas idir géaga tuaisceartach agus deisceartach Uí Fhiachrach.Byrne, lch. 244

Tháinig a mhac Ailill Inbanda i gcomharbacht air.

 Féach freisin 
 Ríthe na gConnacht

 Foinsí Annals of TigernachAnnals of the Four MastersG.Keating, History of IrelandT.M.Charles-Edwards, Early Christian IrelandBook of Leinster, Section 30
Francis J.Byrne, Irish Kings and High-Kings The Chronology of the Irish Annals'', Daniel P. McCarthy

 Naisc sheachtracha 
 Corpus of Electronic Texts

A Middle Irish Poem on Eogan Bél from Stowe MS B iv 2 at Thesaurus Linguae Hibernicae

 Tagairtí 

Catagóir:An Mheánaois in Éirinn
Catagóir:An Mheánaois Luath
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Fir
Catagóir:Ríthe na gConnacht
Catagóir:Uí Fhiachrach