Niall mac Cearnaigh Sotal

Rí Dheisceart Bhreá de chlann Uí Chearnaigh as Loch Gabhair, de rítheaghlach Shíol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Niall mac Cearnaigh Sotal (Sean-Ghaeilge Niall mac Cernaig Sotal) (bás 701).  Diarmait mac Áedo Sláine (bás 665), Ardrí, ba ea a sheanathair.Charles-Edwards, Early Christian Ireland, ll. 602–603  D'éag a athair, Cearnach Sotal, de phlá sa bhliain 664.Annála Uladh, AU 664.4

Beatha
Le linn shaol Néill, bhíodh achrann agus iomaíocht idir  clanna tuaisceartacha Shíol Aodha Sláine, Uí Chonaing as Cnóbha agus the Síol Dlúthaigh as Fir Cúl Bhreá san áireamh, agus na clanna deisceartacha, Uí Chearnaigh ina measc.  Sa bhliain 688, chloígh Niall Conghalach mac Conaing Choirre (bás 696) Uí Chonaing agus a chomhghuaillithe as na Ciannachta ag Cath Imligh Pich.Annála Uladh, AU 688.4, le tuireamh luaite le Gabhaircheann (Gabaircenn) éigin faoi cheannairí na gCiannacht maraithe sa chath.  Tharla an cath seo agus an tArdrí Fíonsneachta Fleách as Breá (bás 695) go sealadach éirithe as a choróin.  D'fhéadfadh é go raibh ann ná an dá chlann ag iarraidh cheannas Bhreá a bhaint amach.  Tháinig Fíonsneachta ar agus i gcoróin sa bhliain 689 ach mharaigh é Conghalach sa bhliain 695, a rinneadh féin ansin rí Bhreá de.AU 688.3, 689.2, 695.1

Feictear Niall mar ráthóir ar Cháin Adhamhnáin le Naomh Adhamhnán, sonraithe ag Sionad Bhiorra sa bhliain 697, ina nglaoitear rí Mhaigh Bhreá air.  Glaoitear rí Dheisceart Bhreá ar a dheartháir,  Conall Grant (bás 718).  Feictear mac Néill, Maine (bás 712), mar ráthóir.  Cuireadh na teidil seo keys ag téacs sa bhliain 727, ach ní fheictear an teideal th rí 'Deisceird Breg' i nAnnála Uladh go dtí 751.Charles-Edwards, lch. 539

Sa bhliain 701, maraíodh Niall ag rí Uí Chonaing Breá, Iorghalach mac Conaing Choirre (bás 702), ag Drumain Ua Casan.  Dar le hAnnála Easpacha na hÉireann, bhí Niall faoi chosaint Adhamhnáin, agus chuir an naomh mallacht ar Iorghalach dá bharr.Annála Easpacha na hÉireann, AE 150Radner, "Writing history", ll.315–319.

Clann
I measc mhic Néill a bhfuil aithne orthu, bhí a leanas:
 Maine (bás 712), maraithe i mbun chatha ag Flann mac Aodha (bás 714) de Shíol Dlúthaigh.
 Aodh Laighean (Áed Laigen) (bás 722), maraithe i gCath Alúine
 Fógartach (bás 724), rí Bhreá agus Ardrí
 Cathal (bás 729), ar a glaodh rí Dheisceart Bhreá i nAnnála Tiarnaigh.

Foinsí
 Corpus of Electronic Texts
 Annála Easpacha na hÉireann
 Annála Tiarnaigh
 Annála Uladh
 Leabhar Laighneach, Flann Mainistreach: Síl Aeda Sláne Na Sleg
 Charles-Edwards, T. M. (2000), Early Christian Ireland, Cambridge: Cambridge University Press, 


Naisc sheachtracha
 CELT: Corpus of Electronic Texts

Tagairtí

Catagóir:Ríthe Bhreá