Rudraige mac Dela

I Miotaseolaíocht na nGael, ba dhara hArd-Rí na hÉireann é Rudraige, (Meán-Ghaeilge RudhruidheRughruidhe in FFÉ, cf. Foinsí, litriú Nua-Ghaeilge Ruadhraighe, Ruadhraí, Ruairí) mac Dela, sliocht de na Fir Bholg, i gcomharbacht ar a dheartháir, Sláine.

Nuair a tháinig na Fir Bholg go hÉirinn mar lonnaitheoirí, roinn cúigear mic Dheala an tír eatarthu.  Tháinig Ruadhraí i dtír ag Trácht1 trácht ar eDIL RudraigeBrickland, County Down  ar placenamesni.org (Trá Ruadhraí, Dún Droma, Contae an Dúin) agus thóg sé cúige  Uladh.  Bhí seisean agus a dheartháir Geanann ina dtaoisigh de chuid muintir na bhFear Bolg aitheanta mar na Fir Domnann, dream stairiúil a bhí gaolta b'fhéidir leis na Dumnonii, a bhíodh ina gcónaí sa Bhreatain agus sa Ghaill.

Tar éis bhás Sláine, rinneadh Ard-Rí de Ruadhraí feadh dhá bhliain, go dtí go bhfuair seisean bás ag Brú na Bóinne.  Tháinig a dheartháireacha Gann agus Geanann i gcomharbacht air.

Pearsana eile
Faightear Rudraige mar ainm do bheirt phearsana eile i miotaseolaíocht na nGael.  Bhí duine amháin dóibh ná mac Pharthaláin, duine eile Ard-Rí de shliocht Mhíl Easpáine sa 2a nó 3ú haois RC.  Tá an triúr acu gaolta le cúige Uladh, agus is amhlaidh go bhfuil siad go léir fréamhaithe le sinsear-dhia na nUladh.

Foinsí
 Leabhar Gabhála na hÉireann
 Annála na gCeithre Máistrí
 Foras Feasa ar Éirinn

Tagairtí

Catagóir:Ard-Ríthe na hÉireann
Catagóir:Fir Bholg