Luis (ogham)

Is í an dara litir den aibítir oghaim an Luis.1 luis, caorthainn, ar eDIL
luis, caorthann, ar teanglann.ie
lus, luibh, ar teanglann.ie
luise, loise, luisne, lasair, bladhmann ar teanglann.ie  Is í an dara litir den Aicme Bheithe.  De réir córas na gcrann, ainmnithe as an gcrann, luis nó caorthann, atá an focal.  Is é  a luach foghraíochta.

Sanasaíocht
Fréamhaithe ón tSean-Ghaeilge (agus fós sa Nua-Ghaeilge) luise/luisne atá an focal, sin nó lus.  Athchruthaíodh an focal as Gaeilge Chianach mar *lubsti-, é sin fréamhaithe ón bPróit-Ind-Eorpaise *leuk- 'lonnraigh', sin nó *leudh- 'fás'.

Bríatharogam
Is iad a leanas na nathanna meafaracha (kennings) le fáil sa Bhriatharogham:Auraicept na n-Éces, George Calder, Edinburgh, John Grant (1917), athchló Four Courts Press (1995), 

 lí súla (loinnir shúile), Briatharogham Morann mic Moín
 carae cethraecethrae at eDIL, bólacht, eallach, cf. ceathrach2 ar teanglann.ie FGB (cara bólachta),  Briatharogham Mac ind Óc
 lúth cethrae (lúth/fuinneamh bólachta), Briatharogham Culainn.

Tacaíonn lí súla an bhrí 'lasair', ach is léir go bhfuil ciall 'luibh' nó planda ag baint leis na briatharoghaim eile.  I ngach cás ámh, is í [l] a luach foghraíochta.

Tagairtí

Catagóir:Litreacha Oghaim