Ceit Fhoirbeis

Is polaiteoir Albanach í Ceit Fhoirbeis nó :Kate Forbes; a rugadh ar 6 Aibreán 1990) atá ina ball de Pháirtí Náisiúnta na hAlban (SNP) agus atá ina ball Pharlaimint na hAlban do thoghcheantar An Oileán Sgitheanach, Loch Abar agus Bàideanach ó 2016.   Ar an 17 Feabhra 2020, ceapadh Forbes mar Rúnaí Comh-Aireachta Airgeadais i Rialtas na hAlban.

 Óige agus oideachas 
Rugadh Forbes i Inbhir Pheofharain i Ros agus Cromba i dtuaisceart na hAlban.  Ag éirí aníos di, d’fhoghlaim Kate Forbes an teanga sa naíonra. Chaith sí trí bliana san India agus í ina páiste, ansin chuir a tuismitheoirí suim san oideachas lán-GhàidhligDeir Forbes: “Ní raibh Gàidhlig ag mo thuismitheoirí, ach bhí sí ag mo sheantuismitheoirí. Agus bhí an-suim ag an gcéad ghlúin eile ar thaobh m’athar feachtasaíocht a dhéanamh le scoileanna lán-Ghàidhlig a bhunú." agus múineadh i nGaelscoil Albanach í. 

D’fhill sí ar an India lena teaghlach agus í 10 mbliana d'aois agus bhí cónaí uirthi ansin go dtí go raibh sí 15. Agus iad ansin bhí a hathair bainteach le cúram sláinte a sholáthar do dhaoine nach raibh sé ar acmhainn acu díol as. Nuair a d’fhill sí ar Albain chríochnaigh sí a cuid scolaíochta in Acadamaidh Inbhir Pheofharain .

Rinne sí staidéar ar an stair i gColáiste Selwyn, Cambridge i Sasana agus bhain sí BA amach i 2011. 

D'oibrigh sí mar chuntasóir ar feadh tamaill. Ina dhiaidh sin, rinne sí staidéar in Ollscoil Dhún Éideann, agus bhain sí céim MSc amach i 2013,  i Stair Diaspóra agus Imirce.clé|mion|Sprint Edinburgh, 2018
clé|mion|2024

 Gairm pholaitiúil 
I Lúnasa 2015, roghnaigh baill áitiúla den SNP Ceit ó ghearrliosta gan ach mná amháin air mar a n-iarrthóir do thoghcheantar An Oileán Sgitheanach, Loch Abar agus Bàideanach  Bhí sí mar chuid d’fheachtas an SNP chun aghaidh a thabhairt ar an bhearna pá inscne i bhfostaíocht i nGaeltacht na hAlban. Toghadh i dtoghchán Pharlaimint na hAlban 2016 í.  

Deir Forbes nach raibh mórán deiseanna aici an teanga a labhairt nuair a d’fhág sí an mheánscoil ach thiontaigh sí ar an nGàidhlig arís nuair a thosaigh sí sa pholaitíocht.

Go dtí gur tugadh ardú céime chuig Rialtas na hAlban dí, bhí sí ina cathaoirleach ar Ghrúpa Traspháirtí Pharlaimint na hAlban ar Ghaeilge na hAlban  agus labhair sí i bhfabhar stádas Oidhreachta Cultúrtha doláimhsithe UNESCO mar bhealach indéanta leis an teanga a chosaint., 

I mí an Mhárta 2018, thug sí óráid iomlán don Pharlaimint i nGaeilge na hAlban le linn díospóireacht ar an teanga.

An 27 Meitheamh 2018, ceapadh í go Rialtas na hAlban mar Aire um Airgeadais Phoiblí agus an Gheilleagar Digiteach, mar chuid d’athchóiriú níos leithne a d’fhógair an Chéad-Aire, Nicola Sturgeon.

Ar an 6 Feabhra 2020, ba í an chéad bhean a thug Buiséad na hAlban nuair a d'éirí Derek Mackay as mar Rúnaí Comh-Aireachta um Airgeadas, Geilleagar agus Obair Chóir. Roimhe seo, níor thug aon bhean Buiséad i bParlaimint na hAlban ná i Westminster, cé go ndearna siad i dTionóil na Breataine Bige agus i dTionól na Sé Chontae. 

Ar an 17 Feabhra 2020, ceapadh mar Rúnaí Comh-Aireachta Airgeadais í, an chéad bhean sa phost riamh.

Nuair a d’éirigh an t-iarchéad-aire, Humza Yousaf, as go tobann le linn 2024, thuar go leor daoine go seasfadh Frobes don ról. Ach ní dhearna sí é sin agus bhain sí úsáid as a tionchar i bPáirtí Náisiúnta na hAlban [an SNP] le ról iomlán nua don teanga a chruthú sa rialtas. I mí Bealtaine 2024, ceapadh Forbes mar Rúnaí Comh-Aireachta don Gheilleagar agus an Ghàidhlig. Is í Forbes an chéad aire sinsearach in Alban atá freagrach as an teanga go sonrach. (Roimhe seo, bhí polasaithe don Gàidhlig faoi chúram an Roinne Oideachais).

Ritheadh Acht na dTeangacha Albanacha, 2025 faoi stiúir Forbes.  Ansin d'éirigh sí as a phost.

 Tuairimí agus díospóireachtaí 

 Maistíneacht 
Mar bhall de Eaglais Shaor na hAlban, d'iarr Forbes ar an Rialtas ligeann do pháistí a gcreideamh a chleachtadh ar scoil 'gan magadh'. I mí na Bealtaine 2018, dúirt sí go raibh sí "ag iarraidh a thabhairt faoi deara gur chóir go mbeadh cead ag daltaí an éagsúlacht chreidimh in Albain a phléigh, a fhorbairt agus a thuigbhéail"

 Saol pearsanta 
Phós Forbes Alasdair "Ali" MacLennan (a rugadh in 1980) sa bhliain 2021 in Inbhir Pheofharain,Ros agus Cromba. Rugadh iníon dóibh an bhliain dár gcionn. Bhí MacLennan pósta cheanna. Fuair a bhean, Priya, bás tobann in 2014, agus triúr iníonacha acu. Is leasmháthair í anois Forbes.

D'fhoghlaim Forbes Gàidhlig  nuair a bhí sí ag freastal ar an mbunscoil.

 Féach freisin 

 Acht na dTeangacha Albanacha, 2025
 Tacaíocht pharlaiminte faighte do stádas UNESCO don Ghàidhlig
 Amhras caite ag MP an oileáin dáiríre é oileán aitheanta Gaeltachta

 Naisc sheachtracha 
 Agallamh ar STV, 21 Feabhra 2023
 Kate Forbes - làrach-lìn oifigeil  (Beurla)
 Pàrlamaid na h-Alba: Kate Forbes - MSPs (Beurla)
 They Work for You: Kate Forbes (Beurla)
 BBC Naidheachdan 2016-06-27: “Call £100m ri linn Brexit” - beachd aig Ceit Fhoirbeis
 BBC Naidheachdan 2016-08-09: Dìon air a' Ghàidhlig ann an reachdas - beachd aig Ceit Fhoirbeis
 BBC Naidheachdan 2018-06-27: Àrdachadh dreuchd dha Ceit Fhoirbheis
 BBC Naidheachdan 2020-02-17: Ceit Fhoirbeis na Rùnaire Iomhais
 próifíl ar shuíomh Gréasáin Pharlaimint na hAlban 
 próifíl ar shuíomh Gréasáin SNP 
 suíomh Gréasáin pearsanta  

 Tagairtí 


Catagóir:Daoine a rugadh i 1990
Catagóir:Daoine beo
Catagóir:Baill Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba