Éabhlóid mhóilíneach

An próiseas athraithe i gcomhdhéanamh seicheamh móilíní ceallacha amhail ADN, ARN, agus próitéiní thar na glúine is ea éabhlóid mhóilíneach. Baineann réimse na héabhlóide móilíní úsáid as prionsabail na bitheolaíochta éabhlóidí agus na géineolaíochta daonra chun patrúin sna hathruithe seo a mhíniú. Baineann ábhair mhóra in éabhlóid mhóilíneach le rátaí agus le tionchair athruithe núicléasaigh aonair, éabhlóid neodrach vs roghnú nádúrtha, bunús géinte nua, nádúr géiniteach tréithe casta, bunús géiniteach an speiceasaithe, éabhlóid na forbartha, agus na bealaí a mbíonn tionchar ag fórsaí éabhlóide ar athruithe géanómacha agus feinitíopacha . 

 Stair 
Tosaíonn stair na héabhlóide móilíní go luath sa 20ú haois le bithcheimic chomparáideach, agus úsáid modhanna “méarloirg” amhail mdhíonmheasúnachtí, leictreafóiréis le glóthach agus crómatagrafaíocht  pháipéir sna 1950í chun próitéiní homalógacha a fhiosrú. Tháinig réimse na héabhlóide móilíní chun feabhais féin sna 1960í agus sna 1970í, tar éis  teacht chun cinn na bitheolaíochta móilíní. Ó tháinig an seicheamhú próitéine ar an bhfód bhí bitheolaithe móilíneacha in ann  fíligineachtaí a chruthú bunaithe ar chomparáid seicheamh, agus chun na difríochtaí idir seichimh homalógacha a úsáid mar chlog móilíneach chun an t-am a mheas ón gcomhshinsear uilíoch deireanach .  Go déanach sna 1960idí, chuir teoiric neodrach na héabhlóide móilíní bonn teoiriciúil ar fáil don chlog móilíneach, cé go raibh an clog agus an teoiric neodrach conspóideach, ós rud é gur choinnigh an chuid is mó de na bitheolaithe éabhlóideacha go láidir le phanroghachas, le roghnú nádúrtha mar an  chúis shuntasach le hathrú éabhlóideach. Tar éis na 1970í, cheadaigh seicheamh aigéid núicléasaigh d'éabhlóid mhóilíneach dul níos faide ar aghaidh ó na go sraitheanna ARN ribeasómach a bhí caomhnaithe go mór, mar bhunús le athchoincheapú luathstair na beatha .  

 Fórsaí in éabhlóid mhóilíneach 
Is éard atá in ábhar agus i struchtúr an ghéanóim ná toradh na bhfórsaí móilínghéineolaíochta agus pobalghéineolaíochta a ghníomhaíonn ar an ngéanóm sin. Tiocfaidh malairtí géiniteacha athraitheacha chun cinn trí shócháin agus scaipfear iad agus coinneofar iad i ndaonraí de bharr sruth géiniteach nó roghnú nádúrtha . 

 Sóchán 
mion| Níl aon lí ar an ghráinneog seo mar gheall ar shóchán. 

 Athchuingir ghéinte 
clé|mion|250x250px| Is éard atá i gceist le hathchuingir ná dhá chromosóm (M agus F) a bhriseadh agus a athcheangal chun dhá chrómasóm atheagraithe (C1 agus C2) a tháirgeadh. 
Comhshó géinte

 Fánaíocht ghéiniteach 

 Roghnú 

 Coimhlint ingéanómaíoch 

 Ollstruchtúr géanóim 

 Eilimintí atriallacha 

 Fíloigéitic mhóilíneach 

 Fórsaí tiomána na héabhlóide atá ag teacht chun cinn 

 Éabhlóid próitéine