Furbaide Ferbend

Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, mac Chonchúir mhic Neasa agus marfóir Mhéabha ab ea Fuarbhaí Fearbheann (Sean-Ghaeilge Furbaide Ferbend).

Muintir
Conchúr mac Neasa, rí na nUladh ba ea a athair, agus iníon Eochach Feidhligh, Ard-Rí na hÉireann a mháthair: sa seanscéal Cath Boinde<ref name="CB">Joseph O'Neill, (eag. & aistr.) "Cath Boinde", Ériu iml. 2, 1905, ll. 173-185</ref> agus dán an Dinnseanchas "Carn Furbaide"Edward Gwynn (eag. & aistr.), "Carn Furbaide", The Metrical Dindshenchas Iml. 4, Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath, 1906 Eithne ab ea í; sa seanscéal Anbhás Mhéabha, Cloithre ba ea í.Vernam Hull (eag. & aistr.), "Aided Meidbe: The Violent Death of Medb", Speculum iml. 13, eagrán 1, Ean. 1938, ll. 52-61  Is amhlaidh gur thug  Eochu roinnt dá iníonacha do Chonchúr mar chleamhnas, mar chúiteamh as bás a athair, an t-iar-ard-rí Fachtna Fáthach, a mharaigh Eochu é sa Chath Leitreach Ruadh.  Sa dán lena nia Lughaidh na Riabh Dearg, maraíodh máthair Fhuarbhaí ag a deirfiúr, Méabh, iarbhean chéile Chonchúir agus banríon le-teacht na gConnacht, agus rugadh a mhac i ndiaidh a báis trí ghearradh Caesarach.

Sanasaíocht
Sa seanscéal Cath Boinde, mínítear go bhfuil an t-ainm Furbaide fréamhaithe ón tSean-Ghaeilge (f)urbad,furbad, urbad, ach féach freisin forbba, ar eDIL le brí "gearradh" ag lua a bhreith, agus go raibh Diarmaid a cheadainm ar dtús.  Insítear sa Dinnseanchas gur mhín- agus gheal-chraicneach é Fuarbhaí, le dhá adharc aige ag fás ar a chionn, agus dá bharr a bhua-ainm, fear beann.Carn Furbaidi ar CELT  Deirtear sa ghluais Cóir Anmann go raibh trí adharc – dhá airgid, ceann amháin óir – ar a chlogad aige.Whitley Stokes, "Cóir Anmann", Irische Text mit Wörterbuch, Dritte Serie, 2 Heft, Leipzig: Verlag Von S. Hirzel, 1897, lch. 288-411

Táin Bó Cuailnge

Agus é seacht mbliana déag d'aois, chuaigh sé i mbun comhraic le harm Chonchúir army, sa Chath Gáireach agus Iolgáireach ag deireadh na Tána.Cecile O'Rahilly, Táin Bó Cúailnge Recension 1, Dublin Institute for Advanced Studies, 1976, ll. 218, 227-228Cecile O'Rahilly (eag. & aistr.), Táin Bó Cúalnge from the Book of Leinster, Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath, 1967, lch. 248, 261

Sa seanscéal Mesca Ulad, ina deirtear gur mhac altrama Chú Chulainn é, throid sé in éadan na hEarnaí, ach chomh hálainn a bhí sé mar fhéad siad é a ghoin.W. M. Hennessy (eag. & aistr.), Mesca Ulad; or, the intoxication of the Ultonians, Todd Lecture Series, 1889 

Tar éis bás Chonchúir, tháinig a mhac Cúscraid i gcomharbacht air mar rí na nUladh, agus bhronn sé ar a dheartháir Fuarbhaí tailte i dtuaisceart agus i ndeisceart na Tethbae.R. I. Best (eag. & aistr.), "The Battle of Airtech", Ériu 8, 1916, ll. 170-190

Anbhás Mhéabha
De réir Aided Meidbe'', bhain sé díoltas as bás a mháthar agus é níos sine. 

Bhí Méabh tar éis tosú ag snámh i linn ar oileán sa tSionainn, Inis Cloithrinn.  Thomhais Furbaide le rópa an fad ón linn go dtí an anbhann, agus bhí sé ag cleachtadh le crann tabhaill go dtí go raibh sé in ann úill a bhuaileadh ar bharr cuaille ón bhfad sin.  An uair eile a chonaic sé Méabh ag snámh, chaith sé an rud ba ghiorra in aice láimhe – giota cáise  – uirthi, agus mharaigh sé í leis.

I ndán sa dinnseanchas, deirtear gur mharaigh see máthair Lughaí Riabh Dearg.  Chuaigh Lughaidh ar a tír ach mharaigh sé é mar dhíoltas.

Uaigh
De réir seanscéil, cuireadh Fuarbhaí Fearbeamn faoi i tuama ar bharr Carn Clainne Aodha, i dtuaisceart Longfoirt, ainmnithe as an dá tuama ar a mhullach.

Féach freisin
 Méabh
 Carn Clainne Aodha

Foinsí


Tagairtí

Catagóir:An Rúraíocht