Taoiseacha Ailigh

Taoiseacha Ailigh ba ea an teideal a thugtaí ar cheannairí Uí Néill an Tuaiscirt, is é sin, críocha Cineál Chonaill agus Cineál Eoghain.  I ndiaidh Cath Cloítech sa bhliain 789, as Cineál Eoghain amháin a tháinig a cheannairí.

Ba é Grianán Ailigh dún na gceannairí,Seán Duffy (2014); "Brian Boru and the Battle of Clontarf", lch 21. Gill & Macmillan. . suite ar Chnoc an Ghrianáin, Contae Dhún na nGall.

 Luath-Ríthe (5ú-8ú haoiseanna) 
Seo a leanas ríthe níos luaite Cineál Eoghain agus Ailigh:
 Eógan mac Néill Noigallach (bás 465)
 Muiredach mac Eógain (bás c. 489) 
 Muirchertach mac Muiredaig (bás 534)
 Forggus mac Muirchertaig (bás 566) 
 Domnall Ilchelgach mac Muirchertaig (bás 566)
 Báetán mac Muirchertaig (bás 572)
 Eochaid mac Domnaill (bás 572)
 Colcu mac Domnaill (bás 580)
 Colmán Rímid mac Báetáin (bás 604)
 Áed Uaridnach mac Domnaill (bás 612)
 Suibne Menn mac Fiachnai (bás 628)
 Máel Fithrich mac Áedo Uaridnach (bás 630)
 Ernaine mac Fiachnai (bás 636)
 Crundmáel mac Suibni Menn (bás c. 660)
 Ferg mac Crundmaíl (bás c. 668)
 Máel Dúin mac Máele Fithrich (bás 681)
 Fland mac Máele Tuile (bás 700)
 Urthuile mac Máele Tuile (bás 7xx)

 Ríthe idir 700 agus 1185 
Seo a leanas ríliosta Ailigh ón mbliain 700 go dtí 1197 (c. ionradh na Normannach). Bhí roinnt dóibh ina Ard-Ríthe na hÉireann.
 Fergal mac Máele Dúin                          700 – 11ú Nollaig 722
 Áed Allán mac Fergaile                         722–743
 Niall Frossach mac Fergaile                    743–770
 Máel Dúin mac Áedo Alláin                      770–788
 Áed Oirdnide mac Néill                         788–819
 Murchad mac Máele Dúin                         819–823
 Niall Caille mac Áeda                           823–846
 Máel Dúin mac Áeda                             846–867
 Áed Findliath mac Néill                      c. 855 – 20ú Samhain 879
 Murchad mac Máele Dúin                         879–887
 Flaithbertach mac Murchado                     887–896
 Domnall mac Áeda                               887–915
 Niall Glúndub mac Áeda                        896 – 15ú Meán Fómhair 919
 Flaithbertach mac Domnaill                     916–919
 Fergal mac Domnaill                            919–938
 Muirchertach mac Néill                         938 – 26ú Feabhra 943.
 Domnall mac Muirchertaig ua Néill              943
 Flaithbertach mac Muirchertaig meic Néill      943
 Ruaidrí ua Canannáin 943-956
 Flaithbertach mac Conchobair                   956–962
 Tadg mac Conchobair                            956–962
 Conn mac Conchobair                            956–962
 Murchad Glun re Lar mac Flaithbertaigh         962–972
 Fergal mac Domnaill meic Conaing               980–989 (ar a dtugtar fós an teideal rí Ailigh ina thásc faoin mbliain 1000)
 Áed mac Domnaill Ua Néill                      989–1004
 Flaithbertach Ua Néill                     1004–1031
 Áed mac Flaithbertaig Ua Néill                 1031–1033
 Flaithbertach Ua Néill (arís)                 1033–1036
 Niall mac Máel Sechnaill                       1036–1061
 Ardgar mac Lochlainn                           1061–1064
 Áed Ua hUalgairg                               1064–1067
 Domnall mac Néill                              1067–1068
 Áed mac Néill                                  1068–1083
 Donnchad mac Néill                             1083–1083
 Domnall Ua Lochlainn=Domhnall Mac Lochlainn                       1083 – 9ú Feabhra 1121
 Conchobar mac Domnaill                         1121–1128
 Magnus Ua Lochlainn                            1128–1129
 Conchobar mac Domnaill                         1129–1136
 Domhnall Mac Lochlainn                         1136-1136
 Muirchertach Mac Lochlainn                 1136–1143
 Domnall Ua Gairmledaig                         1143–1145
 Muirchertach Mac Lochlainn (arís)             1145–1166
 Conchobar mac Muirchertaigh Mac Lochlainn       1166–1167
 Niall Mac Lochlainn                        1167–1176
 Áed in Macáem Tóinlesc Ua Neill            1167–1177
 Mael Sechlainn mac Muirchertaigh Mac Lochlainn  1177–1185

 Ríthe iar-1185 
Ón mbliain 1185 ar aghaidh, tugtar an teideal as Rí Thír Eoghain ar ríthe Cineál Eoghain.  Ba é Áed Buide Ua Néill (bás 1283) an rí deireanach ar a dtugtar an teideal Rí Ailigh.

 Domhnall Mac Aedh Mac Lochlainn                1185-1186
 Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh                   1186-1187
 Domhnall Mac Aedh Mac Lochlainn (arís)        1187-1188
 Muirchertach Mac Muirchertaigh Mac Lochlainn   1188-1196
 Flaithbheartach Ua Maol Doraidh                1196-1197

 Féach freisin 
 Ríthe Éireann
 Grianán Ailigh

 Foinsí 
 "Cenel nEogain Kings of Ailech 700-1185", ll 194–195, in A New History of Ireland, volume IX, eag. Byrne, Martin, Moody, 1984.
 Francis J. Byrne, Irish Kings and High-Kings
 T. M. Charles-Edwards, Early Christian Ireland

Tagairtí

Catagóir:Ríthe Ailigh
Catagóir:Uí Néill