Áed Ruad, Díthorba agus Cimbáeth

I Miotaseolaíocht na nGael, Ard-Ríthe seanscéalach na hÉireann ab Áed Rúad mac Badarn, Díthorba mac Deman agus Cimbáeth mac Fintan, triúr garmhac Airgeadmhair.

Bhí an triúr i réim ar bhonn uainíochta, ar thrí sheal seacht-mbliana.  Fuair Áed bás ag deireadh a thríú seala, ag bádh i n-eas darb ainm anois Eas RuaAssaroe, Béal Átha Seanaidh, Contae Dhún na nGall as (roimhe sin, Eas Doinn).  Deirtear gurbh fheart mara agus gaoithe a bhás.Révue Celtique via archive.org Thóg Díthorba agus Cimbáeth a sealanna, agus ansin d'éalaigh Macha Mong Rúad, iníon Áed, teacht i réim ina áit.  Dhiúltaigh Díthorba agus Cimbáeth í, agus tharla cath.  Maraíodh  Díthorba, agus chuir Macha iachall ar a mhic ráth a thógáil di ag Eamhain Mhacha.  Phós sí Cimbáeth agus bhí siad beirt i réim ar feadh seacht mbliana fós.  D'éag Cimbáeth den phlá ansin, d'éirigh Macha ina banríon ina haonar, an t-aon Ard-Bhanríon amháin in Éirinn.

Uainíocht
Níl na foinsí ar aon tuairim faoi réim na huainíochta.

Níl Áed nó Díthorba ann mar Ard-Ríthe ar chor ar bith i Leabhar Gabhála na hÉireann.  Tar éis bás an t-iar-Ard-Rí Lugaid Laigdech, maraithe ag Áed, chuireadh isteach scéal an dinnseanchais faoi bhunú Eamhna Mhacha.  Ansin tháinig Cimbáeth i gcoróin, i gcomharbacht a deirtear ar Dhíthorba, agus a bhí i réim ar feadh ocht mbliana is fiche.R. A. Stewart Macalister (eag. & aistr.), Lebor Gabála Érenn: The Book of the Taking of Ireland Part V, Irish Texts Society, 1956, ll. 261–263

Insítear i scéal an dinnseanchais conas a bhí na colanna ceathrar i réim ar bhonn uainíochta, ar seal seacht mbliana faoi thrí.Eugene O'Curry, Lectures on the Manuscript Materials of Ancient Irish History, 1861, Appendix No. XXXVIII

Aontaíonn Annála na gCeithre Máistrí leis seo,Annála na gCeithre Máistrí, M4469-4539 ach de réir Seathrún Céitinn,  bhí Áed agus Díthorba i réim beirt ar feadh aon bhliain is fiche, Cimbáeth ar feadh fiche.Foras Feasa ar Éirinn, 1.27

Achar ama
I bhfoinsí ar leith, faightear croineolaíochtaí ar leith dá réim:
 Leabhar Gabhála na hÉireann: Alexander the Great (336–323 RC).
 Foras Feasa ar Éirinn: 530–469 RC.
 Annála na gCeithre Máistrí : 731–661 RC.

Tagairtí

Catagóir:Ard-Ríthe na hÉireann