NGéadal (ogham)

Is í an tríú litir déag den aibítir oghaim an nGéadal (Sean-Ghaeilge gétalgétal ar eDIL, goin, giolcach).  Is í an tríú litir den Aicme Mhuine.  Ba é  a luach foghraíochta sa Ghaeilge Chianach.

Sanasaíocht
D'fhéadfadh é gurbh ainmbhriathar an bhriathair gonid (goin) ab ea Gétal.  Más fíor, gaolta ab ea é le focal na Breatnaise, gwanu, 'poll, sáigh', fréamhaithe ón Próit-Ind-Eorpaise *gʷhen-, 'poll, buail'.  Athchruthaíodh an focal sa Ghaeilge Chianach mar *gʷēdtlo-.

Tháinig an bunfhóinéim  (an consan glórach liopachoguasach) sa Ghaeilge Chianach le chéile le  (gort) sa tSean-Ghaeilge.  I lámhscríbhinní na meánaoise, feictear Latin ng  na Laidine di, agus dá bharr an litriú neamhshanasaíoch le n- thosaigh.

Briatharoghaim
Is iad a leanas na nathanna meafaracha (kennings) d'ainm na litreach le fáil sna Briatharoghaim:

 lúth legalúth (b) ar eDIL, féach "Sustenance"1 líaig ar eDIL, lia (coth lia/súmaire)  
 étiud midach2 midach ar eDIL, lia (éadach lianna)  
 tosach n-échta (tosach échta/áir)

Foinsí
 Damian McManus, Irish letter-names and their kennings, Ériu 39 (1988), 127-168.

Tagairtí

Catagóir:Litreacha Oghaim