Fir Domnann

I Miotaseolaíocht na nGael, dream de chuid na bhFear Bolg ba ea na Fir Domnann.

Sanasaíocht
Tá ainm na bhFear Domnann bunaithe ar an bhfréamh dumno-, domhan.  Feictear go minic an iarmhír -on mar chuid d'ainmneacha diaga Gallaigh agus Briotanaigh.  Is léir mar sin go gciallaíonn ainm na treibhe sa Bhreatain, na Dumnonii, ‘muintir/fir dhia an domhain'.  De bharr chosúlacht na n-ainmneacha, moladh go raibh chomh-bhunús acu.John T. Koch, Celtic Culture: a historical encyclopedia (2006), lch. 750.  Thug Ó Raghallaigh le fios, mar shampla, ina shamhail stairiúil gur dhream P-Ceilteach réamh-Gaelach ba ea iad a rinne ionradh ar oirdheisceart na hÉireann i dteannta leis na Galeóin.T. F. O'Rahilly, Early Irish History and Mythology (Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath, 1946)  Nó ghlactar go forleathan leis an smaoineamh seo inniu, ach is amhlaidh ina ainneoin sin go bhfuil nasc éigin idir an dá treibh.John T. Koch, Celtic Culture: a historical encyclopedia (2006), lch. 750.

Logainmneacha
I luathlitríocht na hÉireann, bhí cónaí ar na Fir Domnann i gCúige Laighean.  I ndán den 7ú haois, deirtear go raibh a thaoiseach, Mess-Telmann, ina rí ruireach na cúige, ag rialú o  rí-chathaoir ag Dún Ailinne.

Tá ainm na treibhe caomhnaithe sa logainm Inbhear Domhnann, cé go dtugtar an t-ainm Mullach Íde air inniu.  Ach is é dá a iarthuaisceart Mhaigh Eo is ea an ceantar a bhfuil an gaol is treise aige leis na Fir Domnann:  Iorrais Domnann (a bhfuil an bharúntacht an lae inniu Iorras ainmnithe as) agus Magh Domnann agus Dún Domnann i ngar dó.J.T. Koch, Celtic Culture: a historical encyclopedia (2006), lch. 750.

Tagairtí

Catagóir:Fir Bholg