Larus

Faoileáin atá faighte go forleathan is ea an géineas Larus (cé go mbíonn an éagsúlacht speicis i bhfad níos mó ar fáil sa Leathsféar Thuaidh). Tagann ainm an ghéinis ón tSean-Ghréigis laros (λάῥος) nó ón laidin Larus, a bhfuil an chuma air gur thagairt an téarma d'fhaoileán nó d'éan mara mór eile.

Go leor dá speiceas flúirseach agus aitheanta go maith ina raonta. Go dtí thart ar 2005-2007, cuireadh formhór na bhfaoilán sa ghéineas seo, ach tá a fhios againn anois go bhfuil an socrú seo polaifíléiteach, as ar tháinig na géinis Ichthyaetus, Chroicocephalus, Leucophaeus, agus Hydrocoloeus (aithníodh an ceann deireanach seo níos minice ná na géinis eile) toisc go raibh roinnt speiceas go traidisiúnta san áireamh i Larus.

Go ginearálta, is éin mheánachais go mhóra iad, go hiondúil bíonn siad liath nó bán, go minic le  marcanna dubha ar an gcinn nó sciatháin. Bíonn goba téagartha fada agus troithe scamallacha acu .

Bíonn tacsanomaíocht na bhfaoileán i gcoimpléasc na  scadán agus na ndroimneach beag an-chasta, na húdaráis éagsúla ag aithint idir dhá agus ocht speiceas.

 Tacsanomaíocht 
Thug an nádúraí Sualannach Carl von Linné an géineas Larus isteach sa bhliain 1758, sa deichiú eagrán dá Systema Naturae. Tagann ainm n ghéinis ón tSean-Ghréigis laros (λάῥος) nó sa Laidin larus, a bhfuil an chuma air gur thagair sé d'fhaoileán nó d'éan mara mór eile. Is é Larus marinus (Gaeilge:an cóbach nó an droimneach mór .

Speicis
Tá 24 speiceas sa ghéineas.

 Íomhá  Gnáthainm Ainm eolaíoch  Dáileadh120pxFaoileán an Aigéin Chiúin L. pacificus An Astráil 120px Faoileán Belcher L. belchericósta an Aigéin Chiúin Mheiriceá Theas. 120pxFaoileán Olrog L. atlanticusCósta an Atlantaigh i ndeisceart na Brasaíle, Uragua, agus thuaisceart na hAirgintíne.120pxFaoileán earrdhubh L. crassirostriscóstaí Mhuir na Síne Thoir, an tSeapáin, an Mhanchúir  agus Oileáin Chúiríl, go hAlasca agus Meiriceá Thuaidh 120pxFaoileán Heerman L. heermannina Stáit Aontaithe, Meicsiceo agus foircneacha iardheisceart na  Colóime Briotanaí120pxFaoileán bán or mew gull L. canusan Pailé-artach, tuaisceart na hEorpa120pxFaoileán gobghearrL. brachyrhynchusiarthuaisceart Mheiriceá Thuaidh120pxFaoileán bandghobach L. delawarensis Ceanada agus tuaisceart na Stát Aontaithe120pxFaoileán  Calafoirniach L. californicusiarthar Mheiriceá Thuaidh ó na Críocha Iarthuaiscirt, Ceanada ó dheas go dtí oirthear California agus Colorado.120pxDroimneach mór L. marinusCóstaí na hEorpa agus Mheiriceá Thuaidh agus oileáin an Atlantaigh Thuaidh120pxFaoileán Doiminiceach  L.  dominicanusMeiriceá Theas, codanna den Astráil, agus an Nua-Shéalainn120pxFaoilean gormeiteach L.  glaucescenscósta thiar Alasca go cósta Washington, cósta California, Oregon, Baja California, Baja California Sur, agus Sonora120pxFaoileán iartharach L.  occidentalisó, Cholóim Bhriotanach, Ceanada go Baja California, Meicsiceo.120pxFaoileán buíchosach L.  livens Murascaill California i Meicsiceo120pxFaoileán glas L.  hyperboreus An tAtlantach Thuaidh agus an Aigéin Chiúin Thuaidh chomh fada ó dheas le hÉire agus an Bhreatain Mhór agus na stáit is faide ó thuaidh de na Stáit Aontaithe, ar na Lochanna Móra freisin.120pxFaoileán Íoslannach L.  glaucoides Ceanada agus an Ghraonlainn120pxFaoileán scadán nó Faoileán an airgid L.  argentatuscladaí Iarthar na hEorpa120pxFaoileán scadán Meiriceánach L.  smithsonianus Meiriceá Thuaidh ó Alasca láir agus theas go dtí na Lochanna Móra agus cósta thoir thuaidh na Stát Aontaithe ó Mhaine ó dheas go Carolina Thuaidh.120pxFaoileán scadán cosbhuíl L.  michahellisAn Mheánmhuir.120pxFaoileán gáiriteach L.  cachinnans An Mhuir Dhubh agus an Mhuir Chaisp, ag síneadh soir trasna na hÁise Láir go dtí iarthuaisceart na Síne.120pxFaoileán Vega   L.  vegaeoirthuaisceart na Sibéire agus an gheimhridh sa tSeapáin, sa Chóiré, i ndeisceart agus in oirthear na Síne, agus sa Téaváin.120pxFaoileán Airméanach L.  armenicusréigiún Chugais agus an Meánoirthear120pxDroimneach slinndhubh L.  schistisaguscósta thoir thuaidh an Phailé-artaigh120pxDroimneach beag L.  fuscus Cóstaí Atlantacha na hEorpa

Iontaisí
Tá iontaisí faoileáin Larus ar eolas ón Méicéineach Meánach, timpeall 20-15 milliún bliain ó shin; is gnách go ndiúltaítear leithdháileadh iontaisí níos luaithe don ghéineas seo. Tugann bithgheografaíocht an taifid iontaise le fios gur tháinig an géineas chun cinn san Atlantach thuaidh agus gur leathnaigh sé ar fud an domhain le linn an Phléicéinigh, nuair is cosúil go raibh éagsúlacht speiceas ar an leibhéal is airde, mar a bhí i bhformhór na n-éan mara.
Larus sp. (Méicéineach Meánach de Grund, An Austráil)
Larus sp. (Méicéineach Meánach na Romáine) Olson, Storrs L. (1985): Section X.D.2.j. Laridae. In: Farner, D.S.; King, J.R. & Parkes, Kenneth C. (eds.): Avian Biology 8: 181-182. Academic Press, New York.
Larus sp. Méicéineach Déanach?/Luath-Phléicéineach de Lee Creek Mine, SAM.) -roinnt speiceas

Larus elmorei (Early/Middle Pliocene of Bone Valley, southeastern U.S.)
Larus lacus (Late Pliocene of Pinecrest, southeastern U.S.)
Larus perpetuus (Late Pliocene of Pinecrest, southeastern U.S.)
Larus sp. (San Diego Late Pliocene of the southwestern U.S.)
Larus oregonus (Late Pliocene - Late Pleistocene of the west-central U.S.)
Larus robustus (Late Pliocene - Late Pleistocene of the west-central U.S.)
Larus sp. (Late Pleistocene of Lake Manix western U.S.)

 Tagairtí