Tóiceo

Is é Tóiceo (東京; Tōkyō  leis sa tSeapáinis) príomhchathair na Seapáine, agus é suite i réigiún Chantó (関東地方; Kantō-chihō). Tugtar Ardchathair Thóiceo (東京都; Tōkyō-to) air go hoifigiúil sa tSeapáinis leis. Is é an chathair is mó sa tír é, óir tá breis agus 14,200,000 duine ina gcónaí sa chathair ó cheart. Is é Tóiceo an limistéar uirbeach is mó ar domhan ó thaobh daonra de, agus thart ar 40,000,000 duine ina gcónaí i gceantar uirbeach na cathrach.

Tá Tóiceo suite ar an gcósta in oirthear Hoinsiú (本州; Honshū), an t-oileán is mó in oileánra na Seapáine. Tá an chathair roinnte ina 23 barda óna ndéantar Ardchathair Thóiceo, le chéile le limistéar Tama (多摩地域; Tama-chiiki) san iarthar chomh maith le hoileáin Thóiceo san Aigéan Ciúin.

Is é Tóiceo, ón 17ú aois ar aghaidh, an áit is tábhachtaí i saol polaitiúil na tíre. Is i dTóiceo atá formhór na bhforas náisiúnach lonnaithe, amhail príomháras impire na Seapáine, áras an phríomh-aire, an Diat Náisiúnta (Dáil na Seapáine), airí rialtais agus na hambasáidí eachtracha.

 Sanasaíocht 
Baisteadh Tóiceo (東 tō "oirthear", agus 京 kyō "príomhchathair") ar an gcathair sa mbliain 1868 i rith réabhlóid Meiji, nuair a rinneadh príomhchathair na tíre de.  Tá an chathair suite ar thaobh thoir na tíre, soir ón sean-phríomhchathair roimhe sin, Ceotó. Is é an nós in oirthear na hÁise an focal “príomhchathair” (京) a chur in ainm na príomhchathrach: féach Béising (北京), Nanjing (南京) na Síne nó Gyeonggi (京畿) thimpeall Shúl na Cóiré leis. Tagann an dá chuid seo le chéile chun "Tóiceo", "an príomhchathair oirthearach" a dhéanamh.

Edo (江戸) a tugadh ar an mbaile a bhí ann sula ndearnadh príomhchathair na Seapáine de, a chiallaíonn "inbhéar, ríbhear". Is é béal an Sumida (隅田川, Sumida-gawa) atá i gceist leis an ainm seo.

 Iompar 
Feidhmíonn Tóiceo mar chroílar chóras iompair na Seapáine. Tá gréasán fairsing iarnróid ann, chomh maith le busanna, tacsaithe, líne traenach aonráille agus líne tram. Is é an córas traenach an modh iompair is tábhachtaí i dTóiceo, agus is é an líonra uirbeach iarnróid is mó ar domhan é. Is i dTóiceo atá an stáisiún iarnróid is gnóthaí ar domhain, Stáisiún Shinjuku, lonnaithe. 

Tá dhá aerfort mhóra sa réigiún: Aerfort Idirnáisiúnta Narita, taobh amuigh den chathair i maoracht Chiba, agus Aerfort Haneda, atá suite níos cóngairí do lár na cathrach.

 Bardaí speisialta Thóiceo 
Tá 23 barda speisialta (特別区; tokubetsu-ku) ann i dTóiceo, lena socraíodh teorainneacha sheanchathair Thóiceo sular n-atarraingíodh críocha na cathrach sa mbliain 1943. Is faoin "Dlí um fhéinriail áitiúil 1947" a bunaíodh na bardaí speisialta. Tá méara, comhairle agus stádas mar chathracha iad féin ar leith ag gach aon de na bardaí seo. 

 Ainm Seapáinis Daonra (2007) Dlús daonra/km² Achar km² Adachi	 足立区 629,392 11,830.68 53.20 Arakawa		 荒川区 194,777 18,262.25 10.20 Bunkyō				 文京区 194,933 16,009.28 11.31 Chiyoda 				 千代田区 43,802 3,763.06 11.64 Chūō 		 中央区 104,997 10,344.53 10.15 Edogawa			 江戸川区 661,386 13,264.86 49.86 Itabashi				 板橋区 529,059 16,445.72 32.17 Katsushika				 葛飾区 428,066 12,286.62 34.84 Kita				 北区 330,646 15,885.67 20.59 Kōtō				 江東区 436,337 10,963.24 39.80 Meguro				 目黒区 267,798 18,217.55 14.70 Minato				 港区 205,196 10,088.30 20.34 Nakano				 中野区 312,939 20,097.82 15.59 Nerima				 練馬区 702,202 14,580.61 48.16 Ōta				 大田区 674,590 11,345.27 59.46 Setagaya				 世田谷区 855,416 14,728.23 58.08 Shibuya				 渋谷区 205,512 13,337.13 15.11 Shinagawa				 品川区 353,887 15,576.01 22.72 Shinjuku				 新宿区 309,463 16,975.48 18.23 Suginami				 杉並区 534,981 15,725.49 34.02 Sumida				 墨田区 237,433 16,079.49 13.75 Taitō				 台東区 168,277 16,139.38 10.08 Toshima				 豊島区 256,009 19,428.44 13.01

 Comhchathracha 
Tá nascanna comhpháirtíochta ag Tóiceo leis an 12 cathair agus stát a leanas:

 NuaEabhrac (Stáit Aontaithe Mheiriceá) ón 29 Feabhra 1960;
 Béising (an tSín) ón 14 Márta 1979;
 Páras (an Fhrainc) ón 14 Iúil 1982;
 New South Wales (an Astráil) ón 9 Bealtaine 1984;
 Súl (an Chóiré Theas) ón 3 Meán Fómhair 1988;
 Iacárta (an Indinéis) ón 23 Deireadh Fómhair 1989;
 Stát São Paulo (an Bhrasaíl) ón 13 Meitheamh 1990;
 Caireo (an Éigipt) ón 23 Deireadh Fómhair 1990;
 Moscó (an Rúis) ón 16 Iúil 1991;
 Beirlín (an Ghearmáin) ón 14 Bealtaine 1994;
 An Róimh (an Iodáil) ón 5 Iúil 1996;

 Londain (an Ríocht Aontaithe) ón 14 Deireadh Fómhair 2015.

 Aeráid 

Tagairtí

Naisc sheachtracha

Suíomh Gréasáin oifigiúil (sa tSeapáinis)



Catagóir:Cathracha is mó daonra ar domhan

Catagóir:Maorachtaí na Seapáine
Catagóir:Príomhchathracha na hÁise
Catagóir:Príomhchathracha