Liosta na bhfocal Laidineach agus Gréagach a úsáidtear go coitianta in ainmneacha córasacha

Tá sé i gceist leis an liosta focal Laidineach agus Gréagach seo, a n-úsáidtear go coitianta in ainmneacha córasacha, go mbeadh sé ina lámh chúnta dóibh siúd nach bhfuil tuiscint acu ar na dteangacha clasaiceacha, le haghaidh ainmneacha eolaíochta agus ainmneacha na n-orgánach a chur de ghlanmheabhair. Tá an ainmníocht dhéthéarmach a n-úsáidtear le haghaidh ainmhithe agus plandaí den chuid is mó díorthaithe ón Laidin agus ón Ghréigis, mar atá cuid de na hainmneacha a úsáidtear le haghaidh na nuastacsón, mar shampla óird agus os a gcionn. Ag an am nuair d’fhoilsigh an bitheolaí Carl Linnaeus (1707-1778) na leabhair atá glactha leo anois mar  thúsphointe na n-ainmníocht dhéthéarmach, d'úsáidtí an Laidin in Iarthar na hEeorpa mar theanga choitianta na heolaíochta, agus bhí ainmneacha na i Laidin nó Ghréigis: Lean Linnaeus an cleachtas seo.

Cé nach bhfuil an Laidin in úsáid den chuid is mó anois ach amháin ag scoláirí clasaiceacha, nó chun críocha áirithe san luibheolaíocht, sa leigheas agus san Eaglais Chaitliceach Rómhánach, is féidir í a fháil fós in ainmneacha eolaíochta. Is cuidiú é a bheith in ann foinse na n-ainmneacha eolaíochta a thuiscint. Cé nach 
gcomhfhreagraíonn na hainmneacha Laidine i gcónaí leis na hainmneacha coitianta atá ann faoi láthair i mGaeilge, is minic a bhaineann siad leo, agus má thuigtear a bhríonna, is furasta iad a thabhairt chun cuimhne. Is minic a léiríonn an t-ainm déthéarmach eolas teoranta nó scéal scéil faoi speiceas ag an am a ainmníodh é. Mar shampla, ní gá gur ainmhithe pluaise iad Pan troglodytes, an simpeansaí, agus Troglodytes troglodytes, an dreoilín.

Uaireanta is é an t-ainm Laidine nó Gréigise an t-ainm géinis nó an tuairisceoir sainiúil don ainmhí (mar shampla, is é 'Canis' an focal Laidine do mhadra). B'fhéidir nach mbeidh na focail seo san áireamh sa tábla thíos, mura dtarlóidh siad ach amháin le haghaidh tacsóin amháin nó dhá thacsón. Ina áit sin, is iad na focail atá liostaithe thíos ná na haidiachtaí coiteanna agus mionathraitheoirí eile a tharlaíonn arís agus arís eile in ainmneacha eolaíocha go leor orgánach (i níos mó ná géineas amháin).

Athraíonn aidiachtaí de réir inscne, agus i bhformhór na gcásanna bíonn an fhoirm leama (an fhoirm ainmneach fhirinscneach uathúil) liostaithe anseo. Críochnaíon na haidiachtaí sa chéad díochlaonadh agus sa  sa dara díochlaonadh in -us (firinscneach), -a (baininscneach) agus -um (neodrach), ach athraíonn aidiachtaí sa tríú díochlaonadh a críochnaíonn in -is (firinscneach agus baininscneach) go -e (neodrach). Mar shampla, tá versus liostaithe gan na leaganacha d'Aloe vera nó Galium verum.

Fágtar focail atá an-chosúil le foirmeacha sa Ghaeilge nó sa Bhéarla ar lár.

Tá cuid de na trasléirithe Gréagacha tugtha san tSean-Ghréigis, agus roinnt eile san Nua-Ghréigis.

Sna táblaí, L = An Laidin, G = An Ghréigis, agus LG = mar an gcéanna sa dá theanga.

A
 laidin/Gréigis Teanga Gaeilge Sampla Cuardaigh teidil ina bhfuil an focal nó bain úsáid as an réimír: acaulis G, Lgan gasfeochadán geal, Carlina acaulis,  mionphailm dhátaí, Phoenix acaulis acutus L  géaraithe, biorach  Crogall Meiriceánach, Crocodylus acutus; angled sunbeam (butterfly), Curetis acuta; biorearrach tuaisceartach lacha, Anas acuta   –  –  africanusLAfracach  – ,  – agrestis L  den ghort, fiáin  vól léana, Microtus agrestis; lus cré léana, Veronica agrestis   –  alatus  L  eiteach  ascaid, Nepenthes alata; buí an bhogaigh, Mimulus alatus; leamhán sléibhe, Ulmus alata; Ammobium alatum, Ammobium alatum; breallán sciathánach, Lythrum alatum; capall mara sciathánach, Hippocampus alatus; lus na páise eiteghasach, Passiflora alata   –  –  albiceps  L  báncheannach  carrchuil, Chrysomya albiceps; leamhan, Syngamia albiceps; leamhan séabrach, Parachronistis albiceps; see also leucocephalus   albidens  L  bánfhiaclac  Coccymys albidens, Coccymys albidens; see also leucodon   albopictus  L  bán péinteáilte  Hosta fortunei 'Albopicta', Aedes albopictus   –  –  albus  L  bán  Íbis bhán Mheiriceánach, Eudocimus albus ; white oak, Quercus alba; mistletoe, Viscum album ,  –  –  Alpinus  L  alpach; ó na hAlpa na hAlpa  An t-astar Alpach, Aster alpinus; alpine bearberry, Arctostaphylos alpina; lus deartán alpach, Parthenium alpinum   –  –  ambiguus  L  éiginnte  beautiful woolly sunflower, Eriophyllum ambiguum; Conus ambiguus; questionable Stropharia, Stropharia ambigua; tick bush, Kunzea ambigua   –  –  amblys G  maol, neamhlonrach  Ioguána mara oileáin Galápagos, nó Amblyrhynchus cristatus   –  americanus L  Meiriceánach  Béar dubh Meiriceánach, Ursus americanus; cnó  coill Meiriceánach, Corylus americana; Mastódón Meiriceánach, Mammut americanum   –  –  amphi  G   de gach cineál, ar gach taobh amfaibiach; Amphipoda   ampulla  L  buidéal, fleascán  Míol mór bolgshrónach tuaisceartach, Hyperoodon ampullatus   –  –  –  amurensis  L  ón  Amúr  Fíonchaor Amúrach Vitis amurensis   –  Angolensis  L   ó hAngóla Iorócó Pterocarpus angolensis   –  angustiflorus  L  caolbhláthach  Eastwood's bellflower, Campanula angustiflora; narrowflower lupine, Lupinus angustiflorus   –  –  angustifolius  L  caoldhuilleach  ceannbhán caol, Lupinus angustifolius; Lúipín caol, Populus angustifolia; Caollus na gréine, Helianthus angustifolius   –  –  angustus  L  caolnarrow-banded widow, Dingana angusta; narrowleaf pansy monkeyflower, Mimulus angustatus; slimleaf bean, Phaseolus angustissimus   –  –  –  –  –  –  anthos  G   bláth  anthozoans, Anthozoa; golden wattle, Acacia pycnantha; mums, Chrysanthemum   anthropo  G  fear, duine  Paranthropus   apis  L  beach  beach mheala, Apis mellifera; sáiste bhán, Salvia apiana   –  –  –  aquaticus  L  faighte in aice le huisce  eastern mole, Scalopus aquaticus   –  –  arborescens  L  cosúil le crann nó toir Artemisia arborescens; Aloe arborescens; Hydrangea arborescens  archaeo  G   ársa  Aircéipteiric   –  arctos  G   béar  grizzly bear, Ursus arctos horribilis; common bearberry, Arctostaphylos uva-ursi   –  arena  L  gaineamh  feileastram gainimh, Iris arenaria; sand rock-cress, Arabidopsis arenosa; sand seatrout, Cynoscion arenarius; sand-dusted cone, Conus arenatus   –  –  –  –  –  arenicolus  L   gaineamhiarrthach  dunes sagebrush lizard, Sceloporus arenicolus; sand goldenrod, Solidago arenicola; sanddwelling dewberry, Rubus arenicola; sandy stargazer, Gillellus arenicola   – argentatus  L  ar dhath an airgid  faoileán scadán, Larus argentatus   –  –  argenteus  L  argainteach  silver buffaloberry, Shepherdia argentea; crann geal, Leucadendron argenteum; silvery lupine, Lupinus argenteus   –  – argentum  L  argainteach  seilide mara, Calliostoma argentum   aromatica  L  aramatach   noitmig chlóbh, Ravensara aromatica   –  arthro  G  alt  Arthropoda   arvensis L  sa ghort  fuiseog, Alauda arvensis   –  asiatica  L  Áiseach  Centella asiatica  –  astro-, astero G   réalta  crosóg mhara (aicme), Asteroidea   ater  L  dorcha dubh  common chuckwalla, Sauromalus ater; Eurasian coot, Fulica atra; black swan, Cygnus atratus; black yarrow, Achillea atrata; creek chub, Semotilus atromaculatus see also niger   –  –  –  –  – atropurpureus  L   dubhchorcra, scothdhubhchorca  Acer palmatum 'Atropurpureum'; Berberis thunbergii f. atropurpurea   –  – aurantius, aurantiacus  L  dath buí  crann oráistí Sevilla, Citrus aurantium  aureus  L  órga  Seacál órga, Canis aureus; Staphylococcus aureus (baictéir)  féach freisin chrysos  –  –  australis  L  deisceartach   Ceartmhíol mór an deiscirt, Eubalaena australis   – 

 Tagairtí