Éadbhard Brús

Ard-Rí na hÉireann idir na blianta 1315 agus 1318 ab ea Éadbhard Brús (Edward Bruce) (1280 - 14 Deireadh Fómhair  1318). Albanach, ba deartháir le Roibeard Brús, rí na hAlban, é. Fuair Éadbhard Brús bás sa bhliain 1318 ag Cath Fhochairde i gContae Lú.  

Comhthéacs
clé|mion|266x266px|Reilig,  Fochaird agus uaigh an rí
Eachtra chinniúnach i stair na hÉireann agus i stair na hAlban araon a bhí i gcorónú Eadbhaird ina Ard-Rí Éireann agus ina fheachtas míleata i n-aghaidh thiarnas na nAngla-Normannach in Éirinn.Comóradh ag Comhdháil i gColáiste na Tríonóide ar Albanach a chorónú 700 Bliain ó shin 

Ionradh Brús a thugtar ar an bhfeachtas sin a chuir athrú ar leathnú na nAngla-Normánach in Éirinn agus a threisigh le feachtas an neamhspleáchais in Albain ionas gur tháinig chun cinn le himeacht aimsire an dá náisiún ar a dtugtar Éire agus Albain sa lá atá inniu ann.
clé|mion|266x266px|Reilig,  Fochaird agus uaigh an rí
Sa bhliain 1315 nó 1316, corónaíodh Éadbhard Brús ina rí ar Éirinn, in aice le Dún Dealgan, b'fhéidir (níl na staraithe cinnte).Féach mar shampla venitap.com/Genealogy  ach níl na staraithe cinnte dundalkdemocrat.ie, 10 Bealtaine 2016.

Cogaí
Timpeall an Charghais, sa bhliain 1314, chuir Éadbhard Brús, deartháir Rí na nAlbanach, tús leis an léigear ar Chaisteal Sruighlea, a bhí faoi cheannas Sir Philip Mowbray. Nuair nárbh fhéidir le Éadbhard bua a chur i gcríoch, shocraigh sé comhaontú le Mowbray - mura thagann aon fhaoiseamh roimh Oíche Fhéile Eoin 1314, bheadh air an caisleán a ghéilleadh d'Éadbhard. 
clé|mion|266x266px|Annála Uladh agus scéal ard-rí na hÉireann
An bhliain dár gcionn, tháinig   Éadbhard Brús go hÉirinn chun fronta Gael eile a chruthú in aghaidh na Sacsanach.  Bhí tíorántacht dhofhulaingthe i gceist sa tír. Mar shampla, chuir  Éadbhard Brús an  séipéal  i  mBaile Átha  Fhirdhia  trí  thine  agus  an  pobal  fós istigh annLáithreacha ina raibh Mórchathanna {louthcoco.ie}.  

I mBealtaine 1316, rinne Éadbhard II Iarla ar Chill Dara de Sheán Mac Gearailt as "dea-sheirbhís" mar cheannaire an airm a chuir i gcoinne ionradh Éadbhaird Brús ar Chill Dara.

Maraíodh Éadbhard Brús ag cath Fhochairde ar 14 Deireadh Fómhair 1318. Bhí an namhad foai stiúir Sir John de Bermingham.

Toradh 
"Cé gur briseadh ar Eadbhard Brús agus gur maraíodh é sa bhliain 1318, is fada a chuaigh an toradh a tháinig ar an ionradh. Tháinig athrú ar leathnú na nAngla-Normannach in Éirinn agus sa dara leath de na meánaoiseanna, tháinig athbheochan ar litríocht na nGael agus cultúr na nGael faoi bhláth.  An tráth céanna, ardú meanma a bhí ann do na hAlbanigh an cath a chur ar na Sasanaigh in Allt nam Breac, rud a réitigh an bealach don náisiún neamhspleách."dar le Seán Duffy, Ollamh le Stair na Meánaoise in Éirinn

Tagairtí

Catagóir:14ú haois in Éirinn
Catagóir:Ard-Ríthe na hÉireann
Catagóir:Básanna atá bainte le cogaí
Catagóir:Daoine Albanacha
Catagóir:Daoine na Meánaoise
Catagóir:Fir
Catagóir:Normannaigh
Catagóir:Uaisleacht Eorpach