Dáilcheantair

Toghann muintir na hÉireann Comhaltaí Dháil Éireann, teach íochtarach Thithe an Oireachtais.  Bíonn liosta iarrthóirí do gach toghcheantar Dála ar fáil ar electoralcommission.ie, an Coimisiún Toghcháin.

 Stair 
 thumb | Léarscáil de thoghcheantair Dháil Éireann ó 2017, daite de réir líon na dteachtaí a toghadh.

Cuireadh an 32ú Dáil ar lánscor ar an 14 Eanáir agus reáchtáladh olltoghchán ar an 8 Feabhra.  Beidh 160 Comhalta sa 33ú Dáil a dhéanfaidh ionadaíocht thar ceann 39 dáilcheantar.

 An dlí toghcháin 
Leagtar amach in Airteagal 16 de Bhunreacht na hÉireann na riachtanais do dháilcheantair.

Deir an Bunreacht an méid seo a leanas:
1 1° Gach saoránach, cibé acu fear nó bean, ag a bhfuil bliain agus fiche slán agus nach gcuirtear faoi mhíchumas nó faoi mhíthreoir leis an mBunreacht seo ná le dlí, tá sé intofa ar chomhaltas Dháil Éireann.2° i) Gach uile shaoránach, agus ii) cibé daoine eile sa Stát a cinnfear le dlí, cibé acu fir nó mná, ag a bhfuil ocht mbliana déag slán agus ná cuirtear faoi dhícháilíocht le dlí, agus a chomhlíonann coinníollacha an dlí i dtaobh toghcháin comhaltaí do Dháil Éireann, tá ceart vótála acu i dtoghchán comhaltaí do Dháil Éireann.

3° Ní cead aon dlí a achtú a chuirfeadh saoránach ar bith, toisc gur fear nó toisc gur bean an saoránach sin, faoi mhíchumas nó faoi mhíthreoir maidir lena bheith ina chomhalta de Dháil Éireann nó a dhícháileodh saoránach ar bith nó duine ar bith eile, ar an bhforas céanna sin, ó bheith i dteideal vótála i dtoghchán comhaltaí do Dháil Éireann.4° Ní cead do thoghthóir ar bith thar aon vóta amháin a thabhairt i dtoghchán do Dháil Éireann, agus is le rúnbhallóid a dhéanfar an vótáil.

2 1° Ionadóirí do dháilcheantair a shocraítear le dlí comhaltas Dháil Éireann.2° Socrófar líon comhaltaí Dháil Éireann le dlí ó am go ham ach ní cead a lánlíon a bheith faoi bhun comhalta in aghaidh gach tríocha míle den daonra, ná os cionn comhalta in aghaidh gach fiche míle den daonra.

3° An chomhréir a bheas idir an líon comhaltaí a bheas le toghadh aon tráth le haghaidh gach dáilcheantair ar leith agus daonra gach dáilcheantair ar leith, de réir an daonáirimh is déanaí dá ndearnadh roimhe sin, ní foláir í a bheith ar cothrom, sa mhéid gur féidir é, ar fud na dúiche uile.4° Ní foláir don Oireachtas na dáilcheantair a athmheas uair ar a laghad sa dá bhliain déag ag féachaint go cuí d'aon athruithe ar shuíomh an daonra; ach athruithe ar bith dá ndéanfar ar na dáilcheantair ní thiocfaid i bhfeidhm i rith ré na Dála a bheas ina suí le linn an athmheasta sin.

5° Is de réir na hionadaíochta cionúire agus ar mhodh an aonghutha inaistrithe a thoghfar na comhaltaí.6° Ní cead dlí a achtú a bhéarfadh faoi bhun triúir an líon comhaltaí a bheas le toghadh d'aon dáilcheantar.

3 1° Ní foláir Dáil Éireann a chomóradh agus a lánscor mar a shocraítear le halt 2 d'Airteagal 13 den Bhunreacht seo.2° Ní foláir olltoghchán do chomhaltaí do Dháil Éireann a bheith ann lá nach déanaí ná tríocha lá tar éis Dáil Éireann a lánscor.

4 1° An vótáil do gach olltoghchán ar leith do Dháil Éireann ní foláir í a dhéanamh, sa mhéid gur féidir é, an t-aon lá amháin ar fud na dúiche uile.2° Ní foláir do Dháil Éireann teacht le chéile taobh istigh de thríocha lá ón lá vótála sin.

5° Ní bheidh de ré ag aon Dáil Éireann ach seacht mbliana ó lá a céad-tionóil: féadfar ré is giorra ná sin a shocrú le dlí.6° An comhalta de Dháil Éireann a bheas ina Chathaoirleach díreach roimh lánscor do Dháil Éireann ní foláir socrú a dhéanamh le dlí chun go bhféadfar a mheas an comhalta sin a bheith tofa do Dháil Éireann sa chéad olltoghchán eile, gan é a dhul faoi thoghadh.

''7° Faoi chuimsiú na bhforálacha sin romhainn den Airteagal seo is de réir dlí a rialófar toghcháin do chomhaltas Dháil Éireann, mar aon le líonadh corrfholúntas.

Tá an Phríomh-Oifig Staidrimh freagrach as na tuairiscí daonáirimh a thiomsú gach cúig bliana.

Faoin Acht Toghcháin 1997, tá Coimisiún um Thoghlaigh le bunú tar éis gach daonáirimh.. Tá an Coimisiún neamhspleách agus tá sé freagrach as teorainneacha dáilcheantair a athdhíriú.  Ní mór do chomhaltaí an choimisiúin de chúigear a bheith ina mBreitheamh den Chúirt Uachtarach, den Chúirt Achomhairc nó den Ard-Chúirt mar Chathaoirleach, Cléireach na Dála, Cléireach an tSeanaid, an tOmbudsman, agus Ard-Rúnaí na Roinne Tithíochta, Pleanála agus Rialtas Áitiúil. Ní thiocfaidh aon athruithe sna dáilcheantair i bhfeidhm le linn shaolré na Dála agus í ina suí nuair a dhéantar athbhreithniú.

Baintear leas as ionadaíocht chionmhar do thoghcháin ghinearálta trí aonvóta inaistrithe (IC-AVI). Mar an gcéanna, baintear úsáid as IC-AVI i dtoghcháin Pharlaimint na hEorpa, agus baintear úsáid as an córas vóta eile do fhothoghcháin (i gcás nach bhfuil ann ach folúntas amháin) agus toghcháin uachtaránachta. Sonraíonn an bunreacht go bhfuil an líon íosta Teachtaí Dála a thugtar ar ais do gach dáilcheantar trí, ach ní shainmhíníonn sé an líon uasta; mar sin féin, sonraítear sa dlí toghcháin an líon uasta cúigear Teachtaí Dála.

 Liosta reatha 
Is liosta de Dháilcheantair na hÉireann é seo.  Tá sonraí na nDáilcheantar leagtha amach san Acht Toghcháin (Leasú) (Dáilcheantair), 2013.

 # Dáilcheantar Bunaithe 1 Tiobraid Árann Thuaidh 2024 2 Tiobraid Árann Theas 2024 3 Ceatharlach–Cill Chainnigh 1948 4 Cabhán–Muineachán 1977 5 An Clár 1921 6 Corcaigh Thoir 1981 7 Corcaigh Thuaidh-Lár 1981 8 Corcaigh Thiar Thuaidh 1981 9 Corcaigh Theas-Lár 1981 10 Corcaigh Thiar Theas 1961 11 Dún na nGall 2016 12 Cuan Bhaile Átha Cliath Thuaidh 2016 13 Cuan Bhaile Átha Cliath Theas 2016 14 Baile Átha Cliath Lár 1981 15 Baile Átha Cliath - Fine Gall Thoir 2024 16 Baile Átha Cliath - Fine Gall Thiar 2024 17 Baile Átha Cliath Thiar-Meán 2002 18 Baile Átha Cliath Thiar Thuaidh 1981 19 Baile Átha Cliath, Ráth an Dúin 2016 20 Baile Átha Cliath Theas-Lár 1948 21 Baile Átha Cliath Thiar Theas 1981 22 Baile Átha Cliath Thiar 1981 23 Dún Laoghaire 1977 24 Gaillimh Thoir 1977 25 Gaillimh Thiar 1937 26 Ciarraí 2016 27 Cill Dara Thuas 1997 28 Cill Dara Theas 1997 29 Laois 2016 30 Cathair Luimnigh 2011 31 Contae Luimnigh 2016 32 Longfort–Iarmhí 2007 33 Lú 1923 34 Maigh Eo 1997 35 An Mhí Thoir 2007 36 An Mhí Thiar 2007 37 Uíbh Fhailí 2016 38 Ros Comáin–Gaillimh 2016 39 Sligeach–Liatroim 2016 40 Port Láirge 1923 41 Loch Garman 1921 42 Cill Mhantáin 1923 43 Cill Mhantáin-Loch Garman 2024

 Féach freisin 
 An Coimisiún Toghcháin 

 Tagairtí