Henry Kissinger

Taidhleoir agus eolaí polaitíochta Giúdach-Meiriceánach ab ea Henry (nó Heinz) Alfred Kissinger (a rugadh ar 27 Bealtaine 1923 in Fürth na Gearmáine agus a d'éag ar 29 Samhain 2023 sa Connecticut), an taidhleoir  is clúití sa 20ú haois. Faoi na huachtaráin Richard Nixon agus Gerald Ford, bhí Kissinger ina Chomhairleoir um Shlándála Náisiúnta (1969–1975) agus ina Rúnaí Stáit (1973–1977). 

Bronnadh Duais Nobel na Síochána air sa bhliain 1973 in éineacht le Le Duc Tho, rud a tharraing conspóid ollmhór.

clé|mion|Henry Kissinger, 1950, in Ollscoil Harvard|324x324px

Óige
clé|mion|Golda Meir, Nixon and Kissinger, Deireadh Fómhair 1973|220x220px
Ba mhúinteoir scoile a athair agus bean tí a mháthair. Ba de shliocht Giúdach iad. Sa bhliain 1938, d'imigh muintir Kissinger ón nGearmáin de bharr na géarleanúna a bhíothas a chur i bhfeidhm i leith na nGiúdach faoi na Naitsithe sa tír úd. In Washington Heights, i dtuaisceart Manhattan, i gCathair Nua-Eabhrac a chuir theaghlach Kissinger fúthu.
clé|mion|An deachtóir Pinochet  ag buaileadh le Kissinger in 1976|220x220px
Bhí ar Henry óg dul ar fiannas in Arm na Stát Aontaithe sa bhliain 1943, agus bhain sé amach saoránacht Mheiriceánach sa bhliain chéanna agus é ag buntraenáil mhileata. Aithníodh a intleacht le linn a sheirbhíse, agus nuair a cuireadh chuig an nGearmáin é moladh é as a scileanna teanga. Cuireadh ag obair é i rannóg faisnéise míleata, agus bhí sé páirteach in obair fhrithfhaisnéise freisin. Uaireanta, mar shampla, le linn Chath an Bulge, bhí an obair contúirteach. 

Nuair a d'fhill sé ar Stáit Aontaithe d'fhreastail Kissinger ar Ollscoil Harvard, bhain sé amach céim bhaitsiléara (1950), máistreacht (1952) agus dochtúireacht (1954).

Scríobh Ina Hartwig ina beathaisnéis Wer war Ingeborg Bachmann? Eine Biographie in Bruchstücken (2017) go raibh caidreamh pearsanta idir an file Ingeborg Bachmann agus Kissinger a mhair cúpla bliain. De réir Hartwig, bhuail an bheirt lena chéile i 1955 ag Scoil Samhraidh Harvard, áit a raibh Bachmann mar scoláire agus Kissinger mar léachtóir. Léiríonn Hartwig, tar éis di agallamh a chur ar Kissinger agus rochtain a fháil ar a gcomhfhreagras, go raibh i bhfad ní ba mhó i gceist leis an chaidreamh ná an cairdeas. Dúirt Kissinger léi go raibh sé an-tógtha le Bachmann; bhí sé pósta ag an am agus clann aige fosta.

 Gairm 

Faoi na huachtaráin Richard Nixon agus Gerald Ford, bhí Kissinger ina Chomhairleoir um Shlándála Náisiúnta (1969–1975) agus ina Rúnaí Stáit (1973–1977). 

 21ú haois 
Agus é ag dul anonn sna blianta, bhí tionchar ollmhór ag Kissinger sa 21ú haois, ag cur comhairle ar lucht Bush agus Trump agus ag cur sainchomhairle ar fáil don domhan i gcoitinne, Kissinger Associates. 

D'éag Kissinger ar 29 Samhain 2023, in aois 100 bliain dó.

 Beathaisnéis agus leabhair faoi Henry Kissinger 
 Dallek, R. Nixon and Kissinger: Partners in Power (Londain, Penguin, 2008)
 Hitchens, C. The Trial of Henry Kissinger (Londain, Verso, 2001)
 Horne, A. 1973: Kissinger's Year (Londain, Weidenfeld & Nicolson, 2009)
 Isaacson, W. Kissinger: A Biography (Nua-Eabhrac, Touchstone, 1992)
 Landau, D. Kissinger: The Uses of Power (Londain, Robson, 1974)

 Tagairtí 

Catagóir:Básanna in 2023
Catagóir:Daoine a rugadh i 1923
Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda
Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Síochána
Catagóir:Daoine in aois a chéid
Catagóir:Eolaithe polaitíochta
Catagóir:Fir
Catagóir:Gearmáin na Naitsithe
Catagóir:Giúdaigh Meiriceánacha
Catagóir:Lucht ollscoile
Catagóir:Pearsanra míleata Meiriceánach
Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe
Catagóir:Scoláirí
Catagóir:Státrúnaithe Mheiriceá