Mícheál Ó Lócháin

Bhí Mícheál Ó Lócháin (1836 – 1899) ar na gníomhaithe Gaeilge ab éifeachtaí sna Stáit Aontaithe. B'eisean a bhunaigh An Gaodhal, an chéad iris a raibh mórán Gaeilge le léamh inti. 

Rugadh é i gCurrach Doire, Baile an Mhuillinn, Contae na Gaillimhe. De mhuintir Oisín (Hession) ó Gharraí Mór an tSléibhe i gContae Mhaigh Eo ba ea a mháthair. Is dócha nach raibh aon Bhéarla aici. Níl aon amhras ná gur chainteoir dúchais Gaeilge é Mícheál Ó Lócháin, agus bhí Béarla aige freisin. Bhí sé ag freastal ar scoil sa cheantar go dtí an bhliain 1854, agus seans go ndeachaigh sé chun ceann de scoileanna neamhspleácha Sheáin Mhic Héil.Uí Fhlannagáin, lgh 11-13

clé|mion|
Baile an Mhuillinn, Contae na Gaillimhe

Bhain sé Meiriceá amach sa bhliain 1870, agus deirtear go bhfuair sé a chéad phost ann mar mhúinteoir scoile.Uí Fhlannagáin, lgh 14 Bhain sé gairm amach ag díol tithe. Sa bhliain 1872 scríobh sé chun The Irish World, nuachtán Gael-Mheiriceánach, faoin tábhacht a bhain, dar leis, leis an nGaeilge agus an náisiúntacht Éireannaigh a chaomhnú. Mhol sé go gcuirfí ranganna agus cumainn ar bun chuige. An bhliain chéanna bhunaigh sé rang “Philo-Celtic” do dhaoine fásta sa scoil Chaitliceach in Brooklyn mar a raibh sé ina mhúinteoir.Ó Buachalla, p. 38 Uaidh seo a d’eascair craobhacha de Chumann Carad na Gaeilge i mBostún, in Brooklyn agus i Nua-Eabhrac.Ui Fhlannagáin, p. 65

Sa bhliain 1881 bhunaigh an Lóchánach An Gaodhal, iris dhátheangach an Chumainn. B'é an an chéad nuachtán Gaeilge ar domhan. Mhair sí anuas go dtí an bhliain 1904 agus tháinig ar ais anois agus arís ina dhiaidh sin nó gur bunaíodh An Gael sa bhliain 2009.Stair Chumann Carad na Gaeilge http://www.philo-celtic.com/history.html  Tháinig a lán ábhair ó pheann an Lóchánaigh ar an iris agus é idir bhríomhar agus throdach.Ó Dochartaigh, p. 69 

Idir na blianta 1878 agus 1899 bhí craobhacha den Chumann á gcur ar bun ar fud na Stát, cé nach mó ná sásta a bhí an Lóchánach toisc tús áite a bheith á thabhairt don chuidiúlacht ar an nGaeilge.Stair Chumann Carad na Gaeilge http://www.philo-celtic.com/history.html  Sa bhliain thug Dubhghlas de hÍde cuairt ar na Stáit agus fuair rang de chuid an Chumainn sa Bowery a bhí lán de Ghaeilgeoirí.Ó Dochartaigh, p. 77 B’fhéidir go ndeachaigh sé sin i bhfeidhm air agus é ag cuidiú le Conradh na Gaeilge a chur ar bun sa bhliain 1893.Ó Dochartaigh, p. 66

Cailleadh an Lóchánach sa bhliain 1899 agus cuireadh é i Reilig na Croise Naofa in Brooklyn.

Tagairtí

Foinsí
 Ó Buachalla, Breandán, ’An Gaodhal i Meiriceá’ in Go Meiriceá Siar, Stíofán Ó hAnnracháin (ed.). An Clóchomhar Teo. 1979

 Ó Dochartaigh, Liam, ‘Nótaí ar ghluaiseacht na Gaeilge i Meiriceá, 1872 – 1891’ in Go Meiriceá Siar, Stíofán Ó hAnnracháin (eag.). An Clóchomhar Teo. 1979

 Uí Fhlannagáin, Fionnuala. Mícheál Ó Lócháin agus “An Gaodhal”. An Clóchomhar Teo. 1990

Catagóir:Daoine a rugadh i 1836
Catagóir:Básanna i 1899
Catagóir:Daoine as Gaeltachtaí Chontae na Gaillimhe
Catagóir:Iar-eagarthóirí ar iar-nuachtáin Ghaeilge
Catagóir:Eagarthóirí irisí Meiriceánacha
Catagóir:Iriseoirí Meiriceánacha
Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge
Catagóir:Iriseoirí Gaeilge